του Νίκου Χρυσόγελου

πανδημία από τον κοροναϊό COVID-19 δεν ήταν κάτι μη αναμενόμενο, θα έπρεπε να είναι αναμενόμενος. Είναι αλήθεια ότι η παρουσία ασθενειών και επιδημιών έχει σημαδέψει την ανθρώπινη ιστορία. Διεθνείς οργανισμοί και επιστήμονες είχαν επισημάνει ότι το ερώτημα δεν ήταν αν θα συμβεί μια επιδημία που θα αποτελούσε παγκόσμια απειλή αλλά το πώς και που θα ξεκινούσε. Από την άλλη οι επιδημίες και οι ασθένειες συνδέονται άρρηκτα με κοινωνικο-οικονομικές και περιβαλλοντικές συνθήκες, δεν συμβαίνουν εν κενώ. Η δημόσια υγεία εξαρτιέται από ένα σύνολο παραμέτρων, δεν είναι αποσυνδεμένη από πολιτικές αλλά και πολλές άλλες επιλογές που γίνονται σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο. Σημαντικό ρόλο παίζουν και οι συνθήκες ζωές αλλά και η διατροφή.

Πριν από λίγα χρόνια ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εξέδωσε ένα εγχειρίδιο με συνοπτικές και ενημερωμένες γνώσεις σχετικά με 15 μολυσματικές ασθένειες που “έχουν τη δυνατότητα να γίνουν διεθνείς απειλές” και συμβουλές για το πώς οι κοινωνίες μπορούν να ανταποκριθούν σε κάθε μία από αυτές. Στην εισαγωγή αναφέρεται: “Ο 21ος αιώνας έχει ήδη σημαδευτεί από μεγάλες επιδημίες. Οι παλιές ασθένειες – η χολέρα, η πανούκλα και ο κίτρινος πυρετός – επέστρεψαν και εμφανίστηκαν νέες – SARS, πανδημία γρίπης, MERS, Ebola και Zika. Αυτές οι επιδημίες και ο αντίκτυπός τους στην παγκόσμια δημόσια υγεία έχουν πείσει τις κυβερνήσεις του κόσμου για την ανάγκη συλλογικής και συντονισμένης άμυνας έναντι των αναδυόμενων απειλών για τη δημόσια υγεία και επιτάχυναν την αναθεώρηση των International Health Regulations Διεθνών Κανονισμών Υγείας (2005), που τέθηκαν σε ισχύ το 2007. Μια άλλη επιδημία του Έμπολα, μια άλλη επιδημία πανώλης ή μια νέα πανδημία γρίπης δεν είναι απλώς πιθανότητες, η απειλή είναι πραγματική. Είτε μεταδίδονται από κουνούπια, άλλα έντομα, μέσω επαφής με ζώα ή από άτομο σε άτομο, η μόνη σημαντική αβεβαιότητα είναι πότε και πού θα εμφανιστούν, ή μια νέα, αλλά εξίσου θανατηφόρα επιδημία. Όλες αυτές οι ασθένειες έχουν τη δυνατότητα να εξαπλωθούν διεθνώς τονίζοντας τη σημασία της άμεσης και συντονισμένης αντίδρασης”. Οι ασθένειες που καλύπτονται στο εγχειρίδιο (και επικεντρώνεται η προσοχή) είναι: ασθένεια του ιού Έμπολα, πυρετός Lassa, αιμορραγικός πυρετός της Κριμαίας-Κονγκό, κίτρινος πυρετός, Zika, chikungunya, γρίπη των πτηνών και άλλων ζωονοσογόνων γρίπης, εποχιακή γρίπη, πανδημία γρίπης, MERS, χολέρα, monkeypox, πανούκλα, λεπτοσπίρωση και μηνιγγιτιδοκοκκική μηνιγγίτιδα. Αν και αρχικά αναπτύχθηκε ως εργαλείο για αξιωματούχους της Π.Ο.Υ, στην πορεία, όμως, αντιμετωπίστηκε ως εργαλείο για ευρεία αναγνωσιμότητα, συμπεριλαμβανομένων των κοινοτήτων, κυβερνητικών αξιωματούχων, μη κρατικών φορέων και επαγγελματιών της δημόσιας υγείας – που πρέπει να ανταποκριθούν γρήγορα και αποτελεσματικά όταν εντοπιστεί ένα ξέσπασμα”.

Ας δούμε μια σύντομη ιστορία των επιδημιών όσο και διαστάσεις που ίσως δεν έχουμε συνειδητοποιήσει.

Τι είναι οι κοροναϊοί και ιδιαίτερα ο κοροναϊός SARS-Cov-2;

Ο κοροναϊός SARS-CoV-2 μπήκε απότομα στη ζωή μας από τον Δεκέμβριο 2019, αλλά οι κοροναϊοί αποτελούν μια μεγάλη οικογένεια ιών που κυκλοφορούν στα ζώα, τα 2/3 σε άγρια είδη. Όμως, μόνο μερικοί περνούν στο ανθρώπινο σώμα και προκαλούν ασθένειες που ποικίλουν, από άποψη σοβαρότητας. Στην πραγματικότητα μέχρι το 2003 θεωρούνταν σχετικά ακίνδυνοι. Ανησυχία προκλήθηκε για πρώτη φορά με την εμφάνιση του SARS-CoV, αυτή ενισχύθηκε το 2012 με τον MERS-CoV και τώρα κορυφώνεται με τον SARS-CoV-2. Οι τρεις εξαιρετικά παθογόνοι ιοί, ο SARS-CoV, ο MERS-CoV και ο SARS-CoV-2 προκαλούν σοβαρά αναπνευστικά προβλήματα στον άνθρωπο, ενώ οι τέσσερις άλλοι κοροναϊοί στον άνθρωπο (HCoV-NL63, HCoV-229E, HCoV-OC43 και HKU1) προκαλούν μόνο ήπιες αναπνευστικές ασθένειες του άνω αναπνευστικού συστήματος, αν και μερικοί από αυτούς μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές λοιμώξεις σε βρέφη, μικρά παιδιά και ηλικιωμένα άτομα.

 Το Σοβαρό Οξύ Αναπνευστικό Σύνδρομο (Severe Acute Respiratory Syndrome – SARS-CoV). Πολλές έρευνες συνδέουν το πέρασμα του ιού αυτού στον άνθρωπο από άγρια ζώα, μάλλον από κάποιο είδος νυχτερίδας (horseshoe bats), στην οποία υπάρχει ένας ιός με ποσοστό ομοιότητας 88-92%, μάλλον μέσω της αγοράς άγριων ζώων και την κατανάλωσής τους ως εξωτικό φαγητό. Η επιδημία του SARS-CoV – η πρώτη τον 21ο αιώνα από άγνωστο μέχρι τότε κοροναϊό – εμφανίστηκε στην Καντώνα της Ν. Κίνας τον Νοέμβριο 2002 και το τελευταίο περιστατικό καταγράφηκε τον Ιούνιο 2003. Κάποια σποραδικό περιστατικά εμφανίστηκαν το 2003-2004 αλλά αποδόθηκαν σε άλλο στέλεχος του ιού αυτού. Σε αυτό το διάστημα καταγράφηκαν 8.098 περιπτώσεις σε 29 χώρες, από τις οποίες 774 είχαν θανατηφόρα κατάληξη. Το μέσο ποσοστό θνησιμότητας φτάνει το 9,6%ενώ κυμαίνεται από 50%, μεταξύ των ατόμων ηλικίας άνω των 65 ετών, έως μικρότερο του 1% για άτομα μέχρι 25 χρόνων.

– Το Αναπνευστικό Σύνδρομο της Μέσης Ανατολής (Middle East Respiratory Syndrome – MERS-CoV), γνωστή και ως “γρίπη των καμηλών”, γιατί ανιχνεύεται στις δρομάδες καμήλες αλλά αυτές εμφανίζουν αντισώματα. Εντοπίστηκε πρώτη φορά στους ανθρώπους το 2012 (ασθενής στην Σ. Αραβία) – και προκάλεσε ανησυχία γιατί μόλις μερικά χρόνια πρίν, το 2003, είχε εμφανιστεί ο SARS-CoV. Υπάρχει, επίσης, σε νυχτερίδες στην Μ. Ανατολή και στη Αφρική. Δεν είναι γνωστό πώς πέρασε από τις καμήλες στον άνθρωπο. Ο ιός αυτό προκαλεί μόλυνση του αναπνευστικού συστήματος, με συμπτώματα από ήπια μέχρι πολύ σοβαρά, πυρετό, βήχα, προβλήματα στην αναπνοή. Μεταξύ αυτών που έχουν άλλα σοβαρά προβλήματα μπορεί να προκαλέσει και θάνατο. Από τον Σεπτέμβριο 2012 μέχρι τον Δεκέμβριο 2018 είχαν καταγραφεί 2266 περιπτώσεις μόλυνσης από τον MERS-CoV και 804 θάνατοι, σε 27 χώρες (θνησιμότητα 35,5% των καταγεγραμμένων περιπτώσεων), με τις περισσότερες περιπτώσεις μόλυνσης και θανάτων στη Σαουδική Αραβία (1888 και 730 αντιστοίχως).

– O κοροναϊός SARS-CoV-2 είναι ένα καινούριος στον άνθρωπο ιός που προκαλεί την ασθένεια του κοροναϊού 2019-2020 (COVID-19). Είναι η τρίτη μέσα στον 21ο αιώνα επιδημία από κοροναϊούς που προκαλούν βαριά μορφή πνευμονίας (προηγήθηκαν οι SARS-CoV, MERS-CoV). Οι τρεις αυτοί κοροναϊοί από ένα σύνολο 7 είναι οι πιο επικίνδυνοι για τον άνθρωπο. Ο νέος αυτός ιόςέχει μεγάλη μεταδοτικότητα και οδήγησε στην κήρυξη πανδημίας από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας στις 11 Μαρτίου 2020.

Ο SARS-CoV-2 διαφέρει από άλλους ιούς κυρίως ως προς την δυνατότητα του να μεταδίδεται γρήγορα κυρίως μέσω ανθρώπινης επαφής και γιαυτό απαιτεί τη λήψη μέτρων προφύλαξης και μη διάδοσης, ιδιαίτερα σε ευάλωτους ανθρώπους. Έχει χρόνο ζωής από μερικές ώρες (στον αέρα) μέχρι 1-3 μέρες σε αντικείμενα και υλικά. Στην πραγματικότητα αποτελείται από ένα αριθμό πρωτεϊνών που προστατεύονται από ένα περίβλημα λίπους. Ο ιός πλήττει κυρίως το αναπνευστικό σύστημα αλλά και την καρδιά και ίσως τον εγκέφαλο. Μπορεί να μην έχει εμφανή συμπτώματα (ασυμπτωματικοί) ή να προκαλεί ήπια συμπτώματα που μοιάζουν με αυτά του κρυολογήματος, κοινής γρίπης, μπορεί, όμως, να προκαλεί και ιδιαίτερα σοβαρά προβλήματα υγείας ή και θάνατο, κυρίως σε ηλικιωμένους και άτομα με άλλα προϋπάρχοντα σοβαρά προβλήματα υγείας (υποκείμενα νοσήματα), καθώς και καπνιστές. Προκαταρκτικά επιστημονικά δεδομένα από έρευνες στην Κίνα που βασίσθηκαν στη μόλυνση από τον κορονοιό στη επαρχία Wuhan έδειξαν ότι οι ασθενείς που είχαν σοβαρή μόλυνση ή που απεβίωσαν από τον κορονοιό ήταν κατά βάση μεγάλης ηλικίας (άνω των 80), ή και είχαν άλλες συν-νοσηρότητες όπως υπέρταση σε ποσοστό (30-50%), σακχαρώδη διαβήτη (20-25%), στεφανιαία νόσο (10- 20%) και διαταραχές πηκτικότητας του αίματος κυρίως (αυξημένα D-dimer). Επίσης ιδιαίτερα ευπαθείς είναι όσο έχουν καρκίνο, ιδιαίτερα του πνεύμονα.

Σύμφωνα με επεξεργασία των στοιχείων των 72.345 ατόμων που νόσησαν στην Κίνα: – το 81% των περιπτώσεων περιγράφηκε ως ήπια ασθένεια (δηλαδή όχι πνευμονία ή ήπια πνευμονία), – το 14% των περιπτώσεων ήταν σοβαρά (π.χ. δύσπνοια, αναπνευστική συχνότητα ≥30 / λεπτό, κορεσμός οξυγόνου στο αίμα ≤93%, μερική πίεση του αρτηριακού οξυγόνου προς κλάσμα της αναλογίας εισπνεόμενου οξυγόνου <300 και / ή διήθηση πνευμόνων> 50% εντός 24 έως 48 ώρες) και – το 5% ήταν σε κρίσιμη κατάσταση (π.χ. αναπνευστική ανεπάρκεια, σηπτικό σοκ και / ή δυσλειτουργία ή αποτυχία πολλαπλών οργάνων). Άλλες μελέτες δείχνουν ότι οι ασθενείς με πολλαπλές συννοσηρότητες είναι επιρρεπείς σε σοβαρή λοίμωξη και μπορεί επίσης να παρουσιάσουν οξεία νεφρική βλάβη και χαρακτηριστικά του ARDS. Μεταξύ 16 και 30 Ιανουαρίου 2020, ο αριθμός των ατόμων που μολύνθηκαν από έναν μεμονωμένο φορέα του ιού στην Κίνα ερευνητές ανέφεραν ότι μειώθηκε σε περίπου 1,05, ενώ τα δεδομένα από άλλες πόλεις που έχουν εφαρμόσει μέτρα lockdown υπολόγισαν περίπου 37% λιγότερες περιπτώσεις σε σύγκριση με πόλεις χωρίς έγκαιρα μέτραH εφαρμογή μέτρων ελέγχου μια εβδομάδα νωρίτερα θα μπορούσε να είχε αποτρέψει περίπου το 67% όλων των κινεζικών περιπτώσεων σύμφωνα με ένα μοντέλο προσομοίωσης από το Πανεπιστήμιο του Southampton του Ηνωμένου Βασιλείου.

Αν και οι δύο ιοί, SARS-CoV και SARS-CoV-2, μοιράζονται μια παρόμοια αλληλουχία αμινοξέων σε ποσοστό 76,5% και χρησιμοποιούν παρόμοιους υποδοχείς ως τρόπο εισόδου σε υγιή κύτταρα, λόγω διαφορών παραγόντων φαίνεται ότι ο SARS-CoV-2 έχει μεγαλύτερη πιθανότητα και ικανότητα να “γαντζωθεί” στα κύτταρα του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος.

WHO poster

– HIV/AIDS

Ο λεντιϊός (lentivirus) των μακάκων έχει γίνει ο ιός του HIV/AIDSΟ HIV είναι μέλος μιας ομάδας ιών που είναι γνωστοί ως ρετροϊοί. Η μόλυνση από τον ιό της ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας και το σύνδρομο επίκτητης ανοσολογικής ανεπάρκειας (HIV / AIDS) προκάλεσε το θάνατο εκατομμυρίων ανθρώπων, μέσω ανάπτυξης κοινών λοιμώξεων και όγκων που είναι σπάνιοι σε άτομα με κανονική ανοσολογική λειτουργία. Από την στιγμή που εντοπίστηκε το AIDS (αρχές της δεκαετίας ’80) μέχρι το 2018, η ασθένεια προκάλεσε περίπου 32 εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως. Όμως, το 2018 με τον ιό HIV ζούσαν περίπου 37,9 εκατομμύρια άνθρωποι – από τους οποίους τα 20.000.000 στην ανατολική και νότια Αφρική. Το HIV / AIDS αντιμετωπίζεται, επίσης, ως πανδημία. Κάπου 75.000.000 άνθρωποι προσβλήθηκαν από τον HIV από τον εντοπισμό του ιού (τέλη 1980) μέχρι σήμεραΠρόσβαση σε φαρμακευτική αγωγή είχαν 21.000.00 έως 25.500.000 άνθρωποι. Η πρόληψη αλλά και η πρόσβαση σε θεραπευτική αγωγή σώζει πλέον εκατομμύρια ζωές:

– Σήμερα 62% των ενήλικων και 54% των παιδιών με τον HIV που λαμβάνουν αντιρετροϊκή θεραπεία (ART) σε όλη τη ζωής τους ζουν σε χώρες με χαμηλό ή μεσαίο εισόδημα. To 82% των εγκύων και των γυναικών που θηλάζουν λαμβάνουν θεραπεία ενώ έχουν μολυνθεί από τον HIV, κάτι που προστατεύει την υγεία τους και διασφαλίζει την αποτροπή του ιού στα μωρά. Παρόλα αυτά πολλά άτομα δεν έχουν ακόμα πρόσβαση τόσο σε έλεγχο HIV όσο και σε θεραπεία και φροντίδα. Σύμφωνα με τον Π.Ο.Υ. οι στόχοι που είχαν τεθεί για το 2020 δεν έχει επιτευχθεί. Το 2018 καταγράφηκαν 1.700.000 νέες μολύνσεις και έχασαν τη ζωή τους 770.000 άνθρωποι.

HIV_A-2018 HIV_B-2018

– Ιογενείς αιμορραγικοί πυρετοί (Viral hemorrhagic fevers)

Οι ιογενείς αιμορραγικοί πυρετοί όπως ο Ebola, ο πυρετός Lassa, ο πυρετός της Κοιλάδας Rift, η ασθένεια του ιού Marburg και ο Βολιβιανός αιμορραγικός πυρετός είναι εξαιρετικά μεταδοτικές και θανατηφόρες ασθένειες, με δυνατότητα, θεωρητικά, να μετατραπούν σε πανδημίες, αν και σήμερα φαίνεται ότι ότι είναι μικρή η πιθανότητα, λόγω του τρόπου μετάδοσης και του χρόνου ζωής τους. Ο σύντομος χρόνος μεταξύ ενός φορέα που γίνεται μολυσματικός και εμφάνισης των συμπτωμάτων επιτρέπει στους γιατρούς να απομονώσουν γρήγορα τους φορείς και να τους εμποδίσουν να μεταφέρουν το παθογόνο σε άλλα άτομα. Η εξέλιξη των ιών παρακολουθείται, όμως, γιατί θα μπορούσαν να εμφανιστούν γενετικές μεταλλάξεις, οι οποίες θα μπορούσαν να αυξήσουν τις δυνατότητές τους για πρόκληση γενικευμένης βλάβης.

Η νόσος του ιού Έμπολα (EVD), παλαιότερα γνωστή ως αιμορραγικός πυρετός του Έμπολα, είναι μια σοβαρή, συχνά θανατηφόρα ασθένεια που προσβάλλει τον άνθρωπο και άλλα είδη. Πρωτοεμφανίστηκε στον άνθρωπο το 1976 στην Κεντρική Αφρική, στο Ν. Σουδάν, σε χωριό κοντά σε τροπικό δάσοςΟ ιός μεταδίδεται σε άτομα από άγρια ζώα (όπως ένα είδος νυχτερίδας, porcupines, χιμπατζήδες, γορίλες, πιθήκουςαντιλόπες του δάσους κ.ά.) άρρωστα ή νεκρά στο τροπικό δάσος. Στη συνέχεια εξαπλώνεται μέσω ανθρώπινων επαφών στον ανθρώπινο πληθυσμό, μέσω άμεσης επαφής με αίμα, εκκρίσεις, όργανα ή άλλα σωματικά υγρά μολυσμένων ατόμων, και από επιφάνειες και υλικά (π.χ. κλινοσκεπάσματα, ρούχα) μολυσμένα με αυτά τα υγρά. Το μέσο ποσοστό θνησιμότητας περιστατικών Έμπολα είναι περίπου 50%. Τα ποσοστά θνησιμότητας περιστατικών κυμαίνονταν από 25% έως 90% σε προηγούμενα κρούσματα.

Η επιδημία του 2014–2016 στη Δυτική Αφρική ήταν η μεγαλύτερη και πιο περίπλοκη εστία του Έμπολα από τότε που ο ιός ανακαλύφθηκε. Υπήρχαν περισσότερες περιπτώσεις και θάνατοι σε αυτό το ξέσπασμα από ό, σε όλες τις άλλες εκδηλώσεις της πανδημίας μαζί. Εξαπλώθηκε, επίσης, μεταξύ χωρών, ξεκινώντας από τη Γουινέα και μετά διασχίζοντας τα σύνορα στη Σιέρα Λεόνε και τη Λιβερία. Την περίοδο αυτή καταγράφηκαν 14.124 περιπτώσεις στην Σιέρα Λεόνε, με θανατηφόρα κατάληξη για 3.956 (ποσοστό θνησιμότητας 28%), 10.675 στη Λιβερία, με θανατηφόρα κατάληξη για 4809 (θνησιμότητα 45%), και στη Γουινέα 3.811 και 2543 (θνησιμότητα 67%). Έμπολα έχει αφήσει πίσω του μερικές χιλιάδες νεκρούς και πολλές χιλιάδες ορφανά παιδιά.

WHO Ebola vaccine trial team at a follow-up session with a participant in the trial, Guinea

– Γαστρεντερίτιδα

Το 2015, η γαστρεντερίτιδα από τον ροταϊό ήταν η αιτία θανάτου 118.000 έως 183.000 παιδιών κάτω των 5 χρόνωνΑν και το 95% των παιδιών περνάει ένα τουλάχιστον επεισόδιο μέχρι την ηλικία αυτή, τα παιδιά που πεθαίνουν δεν έχουν συνήθως πρόσβαση σε καθαρό νερό, αποχέτευση, και υπηρεσίες υγείας και αυτός είναι ο βασικός λόγος που πεθαίνουν. Οι συνθήκες ζωής είναι, επίσης, η κύρια αιτία θανάτου ετησίως 228.000 έως 532.000 παιδιών κάτω των 5 χρόνων από πνευμονιοκοκκική πνευμονία, που προκαλείται από πνευμονόκοκκος.

– Ιοί Flaviviridae

Προκαλούν ασθένειες όπως ο δάγκειος πυρετός, ο κίτρινος πυρετός, η ιαπωνική εγκεφαλίτιδα, οι ιοί του Δυτικού Νείλου, ο Zika (ZIKV).

Ο κίτρινος πυρετός είναι σήμερα ενδημική νόσος και έχει θεωρηθεί σοβαρή απειλή για την δημόσια υγεία σε 34 χώρες στην Αφρική και στην Κεντρική και Νότια Αμερική. Η Αφρική συγκεντρώνει τις περισσότερες περιπτώσεις, ετησίως 170.000 σοβαρά νοσούντες από κίτρινο πυρετό και 60.000 θανάτους.

Ο ιός Zikaεμφανίστηκε το 2015-2016 με 1.500.000 καταγεγραμμένες περιπτώσεις μόλυνσης σε πολλές από τις χώρες της αμερικάνικης ηπείρου. Ο ιός, που διαδίδεται από κουνούπια, απομονώθηκε για πρώτη φορά στο δάσος Ziika της Ουγκάντα (1947). Την δεκαετία του 1950, περιορίζονταν σε μια στενή ζώνη του Ισημερινού από την Αφρική προς την Ασία. Από το 2007 έως το 2016, ο ιός εξαπλώθηκε προς την Αμερική, οδηγώντας στην επιδημία του 2015-2016. Ο ΠΟΥ προειδοποίησε ότι αν δεν ελεγχθεί η εξάπλωση του Ζika μπορεί να μετατραπεί σε πανδημία.

Σύντομη παρουσίαση μερικών από τις πιο σοβαρές επιδημίες που εμφανίστηκαν στην ανθρώπινη ιστορία

Ακόμα και μεγαλύτερης έκτασης και πιο σοβαρές επιδημίες και πανδημίες σε σύγκριση με την πανδημία του κοροναϊού COVID-19 έχουν συμβεί πολλές φορές στο παρελθόν.

Οι διαφορετικές μορφές των ιών των γρίπης

Το κοινό κρυολόγημα, η γρίπη, που προκαλείται από μόλυνση από ιό του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος, επηρεάζει τη μύτη, το λαιμό, το λάρυγγα και μπορεί να προκαλέσει πονοκέφαλο, δύσπνοια, ενώ σε άτομα με υποκείμενα προβλήματα υγείας μπορεί να προκαλέσει πνευμονία ή και να οδηγήσει σε μοιραία κατάληξη. Η ασθένεια μπορεί να εμφανιστεί πολύ γρήγορα, 2-3 μέρες από την έκθεση στον ιό. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ “σε έναν κόσμο που συνδέεται, η επόμενη πανδημία γρίπης δεν είναι αν, αλλά πότε θα συμβεί”. Στην Global Influenza Strategy 2019-2030 προειδοποιούσε ότι σύμφωνα με πολλούς ειδικούς “μια τέτοια πανδημία γρίπης θα είναι το πιο καταστροφικό υγειονομικό πρόβλημα με συνέπειες που πάνε πολύ πέρα από την υγεία”. Όμως ο ιός της κοινής γρίπης Influenza είναι πολύ διαφορετικός από τον SARS-CoV2, που προκαλεί την πανδημία COVID-19. Ο νέος κοροναϊός SARS-CoV2 δεν ξέρουμε πώς συμπεριφέρεται γιατί πέρασε στον ανθρώπινο οργανισμό πρόσφατα. ιός της γρίπης, όμως, είναι γύρω μας εδώ και πάνω από 2-2.500 χρόνια, ενώ αναφορές υπάρχουν και από τον ΙπποκράτηΑπό το 1404 μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα έχουν καταγραφεί 31 επιδημίες γρίπης , περιλαμβανομένων 8 μεγάλης κλίμακας πανδημίες.

Τον 20ο αιώνα εμφανίστηκαν 3 μεγάλες επιδημίες, με πιο θανατηφόρα αυτή του 1918-1920 (“ισπανική γρίπη”)Υπάρχουν σήμερα 4 γνωστοί τύποι influenza: A, B, C και D και πολλοί υποτύποι. Έχουν αναπτυχθεί εμβόλια, ενώ έχει αναπτυχθεί σε κάποιο βαθμό ανοσία τουλάχιστον για τις πιο ακίνδυνες μορφές. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας η γρίπη “είναι μια σοβαρή παγκόσμια υγειονομική απειλή και έχει επιπτώσεις σε όλες τις χώρες”: κάθε χρόνο πάνω από 1 δις άτομα προσβάλλονται από γρίπη, από αυτές κάπου 3-5.000.000 είναι σοβαρές περιπτώσεις, ενώ οι σχετιζόμενοι με αναπνευστικά ζητήματα θάνατοι από γρίπη υπολογίζονται σε 290.000-650.000 σε παγκόσμιο επίπεδο. Εκτιμάται ότι η θνησιμότητα από την κοινή γρίπη είναι κοντά στο 0.1%. Στην Ευρώπη πεθαίνουν κάθε χρόνο περίπου 60.000 άτομα από τον ιό της γρίπης. Στις ΗΠΑ ασθενεί το 5–20% του πληθυσμού, περίπου 200.000 χρειάζονται νοσοκομειακή περίθαλψη, πεθαίνουν 36.0000 άτομα κάθε χρόνο.

Ένα επικίνδυνο, επίσης, στέλεχος παθογόνου κοροναϊού είναι αυτό του Η5Ν1 (που προκαλεί την γρίπη των πτηνών), υποκατηγορία του ιού γρίπης τύπου Α. Υπάρχουν πολλοί τύπου παρόμοιων ιών που περιγράφονται με συνδυασμό γραμμάτων Η και Ν με αριθμούς δίπλα τους (από H1 μέχρι H18) και (από N1 μέχρι N11) που υποδηλώνουν διαφορετικά υποστελέχη αυτής της κατηγορίας ιών γρίπης τύπου Α, όπως ο Η7Ν9 που για πρώτη φορά εντοπίστηκε σε ανθρώπους ή άλλα άτομα το 2013 στην Κίνα. Από τότε έχουν παρατηρηθεί μολύνσεις και σε πτηνά και σε ανθρώπους. Η ασθένεια προκαλεί σοβαρή ανησυχία αφού στις περισσότερες περιπτώσεις οι άνθρωποι που έχουν επιμολυνθεί ασθενούν βαρέως. Οι περισσότεροι ασθενείς είχαν έρθει σε επαφή με πουλερικά ή με πιθανόν μολυσμένα περιβάλλοντα, ειδικά σε αγορές που πουλάνε ζωντανά ζώα. Ο ιός δεν φαίνεται να μεταφέρεται – τουλάχιστον προς το παρόν – από άνθρωπο σε άνθρωπο μια και μέχρι τώρα μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο δεν έχει αναφερθεί.

Κάποιοι από αυτούς τους ιούς υπάρχουν μόνο σε πληθυσμούς πουλιών (enzootic), ειδικά στην Ν.Α. Ασία, ενώ μια εξέλιξή του είναι ιός που επηρεάζει πολλά είδη ζώων (epizootic ή panzootic) και έχει προκαλέσει το θάνατο δεκάδων εκατομμυρίων πουλιών ή προβλήματα στο πέταγμα εκατοντάδων εκατομμυρίων πουλιών. Στις 13 Νοεμβρίου 2009 ο ΠΟΥ διακήρυξε ότι “στις 8/11/2009 σε παγκόσμιο επίπεδο 206 χώρες, περιοχές και κοινότητας είχαν αναφέρει 503.636 επιβεβαιωμένες περιπτώσεις της πανδεμικής γρίπης τύπου Η1Ν1 που είχαν οδηγήσει σε 6.250 θανάτους”.

– Ισπανική γρίπη 1918 -1920

Σε ένα άλλο περιβάλλον και μια άλλη εποχή η λεγόμενη “ισπανική γρίπη” (ονομάστηκε έτσι επειδή οι πρώτες αναφορές για την πανδημία προήλθαν από τον τύπο της Ισπανίας, η οποία δεν συμμετείχε στον πόλεμο, όταν ο τύπος των εμπόλεμων χωρών λογοκρίνονταν) εξόντωσε 21.640.000 ανθρώπους ή – κατά άλλες εκτιμήσεις – μέχρι και 50-100.000.000 ανθρώπους. Η ασθένεια εκδηλώθηκε το 1918 μέσα στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τα πρώτα κρούσματα εκδηλώθηκαν στη Γαλλία, τον Απρίλιο του 1918, ανάμεσα στα βρετανικά στρατεύματα που στάθμευαν στη Ρουέν και στο Βιμερέ και η ασθένεια μεταδόθηκε μέσω των στρατευμάτων που μετακινούνταν από την μία περιοχή στην άλλη. Τον Μάιο επεκτάθηκε σε όλη τη Γαλλία, την Ιταλία, τη Μεγάλη Βρετανία (220.000 θάνατοι) και τις Ηνωμένες Πολιτείες (550.000 θάνατοι). Στη Γερμανία, εισήλθε με τους αιχμαλώτους που είχε συλλάβει και προκάλεσε 160.000 θύματα. Τον Ιούνιο η πανδημία έφτασε στις Ινδίες (5.000.000 θάνατοι), τον Ιούλιο στη Νέα Ζηλανδία και τον Αύγουστο στη Νότιο Αφρική. Στην Ιαπωνία είχε 250.000 θύματα. Φαίνεται ότι και αυτός ο ιός προήλθε από την Άπω Ανατολή, μεταπήδησε από τα πτηνά στον άνθρωπο και στη συνέχεια άρχισε να μεταδίδεται μεταξύ των των ανθρώπων. Σύμφωνα με τις περιγραφές της εποχής “ο θάνατος επερχόταν από οξύ φλεγμονώδες πνευμονικό οίδημα, αιμορραγική πνευμονίτιδα ή πνευμονία με οξύ αιμορραγικό οίδημα”. Δεν έχει, πάντως, μελετηθεί σοβαρά κατά πόσο και σε τι έκταση συνέβαλε ο πόλεμος και η χρήση χημικών όπλων στα πεδία μαχών στη σοβαρότητα των επιπτώσεων του συγκεκριμένου στελέχους της γρίπης.

Όταν η Ελλάδα ήρθε αντιμέτωπη με την Ισπανική γρίπη | LiFO

– Πανώλη, Μαύρη Πανώλη του Μεσαίωνα (“Μαύρος Θάνατος” / Black Death, Great Bubonic Plague, The Plague) και Βουβωνική πανώλη

Οι τρομακτικές συνέπειες της “μαύρης πανώλης του Μεσαίωνα” (αιμορραγική) αποτυπώθηκαν σε πολλά έργα, μεταξύ άλλων και σε λογοτεχνικά (για παράδειγμα το “Δεκαήμερο, του Βοκάκιου”) και εικαστικά. Σήμερα θεωρείται ότι η συγκεκριμένη, η κορύφωση της οποίας ήταν μεταξύ 1347-1351, ήταν το δεύτερο κύμα πανώλης. Προκλήθηκε από ένα βακτήριο, το Yersinia pestisπου υπάρχει κυρίως στα ποντίκια. Υποστηρίζεται ότι ξεκίνησε από την Κίνα και διαδόθηκε σε άλλες περιοχές μέσω των δρόμων του μεταξιού ή πλοίων. Η εξάπλωση της επιδημίας είχε ως αποτέλεσμα 75-125.000.000 νεκρούς. Χάθηκε ο μισός πληθυσμό της Ασίας και το ένα τρίτο του πληθυσμού της Ευρώπης, όταν ο συνολικός πληθυσμός του πλανήτη ανέρχονταν τότε σε μόλις 450.000.000. Είναι η πιο γνωστή από 3 τουλάχιστον κύματα πανώλης.

Το πρώτο κύμα πανώλης (μάλλον βουβωνική) εμφανίστηκε τον από το 542 έως το 747-748, (η “πανώλη του Ιουστιανού / the Plague of Justinian”) που σύμφωνα με ιστορικούς της εποχής εξόντωσε το 40% του πληθυσμού της Κωνσταντινούπολης, ενώ επεκτάθηκε σε όλη την Ευρώπη και έπληξε πολλά λιμάνια της Μεσογείου λόγω των πλοίων που την μετέφεραν. Συνολικά, εκτιμάται ότι εξόντωσε 20-100.000.000 ανθρώπους, στην Ευρώπη, το 50% του πληθυσμού της τότε, μέχρι το 750 μ.Χ οπότε εξαφανίστηκε. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι επηρέασε και την εξέλιξη της ιστορίας. Σύμφωνα με ιστορικούς της εποχής, όπως ο Προκόπιος, αλλά και μετέπειτα έρευνες, περιγράφουν ότι το 537-538 συνέβησαν ακραία καιρικά φαινόμενα (βραχυπρόθεσμη ψύξη κ.ά.) που φαίνεται ότι οδήγησαν σε μεγάλες καταστροφές και λιμούς. Μια από τις υποθέσεις που γίνονται είναι ότι η απότομη πτώση της θερμοκρασίας ώθησε ποντίκια φορείς της πανώλης να μεταναστεύουν από περιοχές της Ανατολικής Αφρικής στις εκβολές του Νείλου γύρω στο 540 μ.Χ. και από εκεί στην Κωνσταντινούπολη. Άλλοι ερευνητές προτείνουν όμως εναλλακτικά σενάρια

Το 3ο κύμα πανώλης εμφανίστηκε σε “δόσεις” από το 1360 έως τις αρχές του 19ου αιώνα. Στην Αγγλία (1360-1363) εξόντωσε το 20% του πληθυσμού του Λονδίνου, ενώ το 1369 ένα επιπλέον 10-15%. Το 16ο αιώνα εμφανίστηκε σε περιοχές της Ισπανίας και των Καναρίων με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους πάνω από 150.000 άνθρωποι. Τον 17ο αιώνα κύματα “μεγάλης πανώλης” έπληξαν τη Σεβίλλη (1647-1652) και την Ισπανία με αποτέλεσμα να χαθούν 500.000 άνθρωποι, το 8% του τότε πληθυσμού της Ισπανίας. Στο Λονδίνο η νέα επιδημία πανώλης (1665-1666) σκότωνε πάνω από 6.000 άτομα την εβδομάδα. Στην διάρκεια του 17ου αιώνα, η Γαλλία είδε να πεθαίνουν 2.000.000 άτομα, οι 750.000 από αυτούς μέσα σε 4 χρόνια (1628-1632).

Επίσης, πολύνεκρη ήταν η εμφάνιση της πανώλης στη Νάπολη (1656), στην Μάλτα (1675-1676), στη Βιέννη (1679), στην Μασσαλία (1720-1722), στην Α. Ευρώπη (1738), στην Περσία (1772). Στη Ρωσία (1770-1772) το μεγάλο κύμα πανώλης που ξεκίνησε από τα πεδία μαζών του Ρωσο-Τουρκικού πολέμου εξόντωσε 50-100.000 ανθρώπους στην Μόσχα (το 1/3 έως 1/6 του πληθυσμού της). Από τον 19ο αιώνα έχει εμφανιστεί σποραδικά μόνο εκτός Ευρώπης, στην Αίγυπτο ή στην Μ. Ανατολή, ενώ σοβαρή επιδημία πανώλης εμφανίστηκε στην Γιουνάν της Κίνας στα μέσα του 19ου αιώνα, που εξαπλώθηκε στην Ινδία, την Αυστραλία, την Αμερική και την Ν. Αφρική, οπότε μεταφέρθηκε και στα τρωκτικά αυτών των περιοχών. Σήμερα καταγράφονται μερικές χιλιάδες κρούσματα (2188 το 2003) στην Αφρική.

    

– Λέπρα

Προσβάλλει μόνο τον άνθρωπο αν και προέρχεται από ένα βακτήριο (mycobacterium leprae) που υπάρχει στα νεροβούβαλα. Αν και ήταν διαδεδομένη σε κάποιες περιοχές, στην Ευρώπη μεταδόθηκε κατά τον 11ο αιώνα. Οδήγησε σε μαζική απομόνωση πληθυσμών και στιγματισμό, ο οποίος έχει περάσει ακόμα και στην σύγχρονη στην γλώσσα “τον αποφεύγουν σαν λεπρό”, αν και σήμερα γνωρίζουμε ότι το 95% του πληθυσμού έχει φυσική ανοσία και η ασθένεια δεν μεταδίδεται τόσο εύκολα ακόμα και μέσα στην ίδια οικογένεια. Μάλιστα σε ορισμένες χώρες τον 12ο αιώνα υιοθετήθηκαν κανόνες που προέβλεπαν τη θανάτωση των λεπρών (σύμφωνα με απόφαση της Γ’ Συνόδου του Λατερανού” της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, το 1179, στον Καθεδρικό Ναό της Ρώμης υπό τον Πάπα Αλέξανδρο Γ’με 302 συμμετέχοντες επισκόπους). Ο λεπρός οδηγούνταν σε έναν ανοικτό λάκκο, ένας παπάς διάβαζε τη νεκρώσιμη ακολουθία και στην συνέχεια θάβονταν ζωντανός. Η Ιερά Εξέταση τους βασάνιζε, απαγορεύονταν να κυκλοφορούν στο δρόμο, ενώ αποκλείονταν από κάθε κοινωνική εκδήλωση, ακόμα και ταφή σε νεκροταφείο. Σε άλλες περιοχές απομονώνονταν ή έπρεπε να φοράνε κουδούνια για να προειδοποιούν τον κόσμο να απομακρύνεται έγκαιρα από κοντά τους. Στην Ελλάδα, μεταφέρονταν στην Σπιναλόγκα, “το νησί των λεπρών” (1903-1957). Παρόλο ότι σήμερα τα κρούσματα έχουν εξαλειφθεί σε πολλές περιοχές του κόσμου και υπάρχει κατάλληλη θεραπεία, η λέπρα (η “νόσος του Χάνσεν” που ανακάλυψε τη θεραπεία της”) εξακολουθεί να ταλαιπωρεί χιλιάδες ανθρώπους στη Νοτιο-ανατολική Ασία και κυρίως την Ινδία, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική: 763.000 άνθρωποι νόσησαν το 2001, ενώ το 2005 ο αριθμός τους μειώθηκε, αλλά ακόμα ο αριθμός τους είναι σημαντικός (κάπου 300.000).

Σπιναλόγκα, το νησί των λεπρών - Χανιώτικα Νέα

– Τύφος

Είναι ένα σύνολο μολυσματικών ασθενειών που κυρίως εμφανίστηκε μεταξύ των στρατευμάτων σε πολέμους, σε πλοία και φυλακές, γι’ αυτό ονομάστηκε και “πυρετός των στρατοπέδων” /”camp fever” ή “πυρετός των πλοίων” /”ship fever”. Στον Αγγλικό Εμφύλιο Πόλεμο (1642–1651), στον Τριακονταετή πόλεμο (1618 – 1648), στους Ναπολεόντειους πολέμους (1803–1815)στον Αμερικάνικο Εμφύλιο καθώς και στον Α’ Παγκόσμιο και στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι πρώτες μεγάλες απώλειες ήταν μεταξύ των ισπανικών στρατευμάτων στην Γρανάδα το 1489 που μάχονταν εναντίον των Αράβων (20.000 θάνατοι από τύφο). Έπαιξε ρόλο και σε ποσοστό θανάτων στην διάρκεια του Μεγάλου Λιμού της Ιρλανδίας / An Drochsaol (1846-1849), είχε όμως εμφανιστεί και το 1816-1819 και τη δεκαετία του 1830. Στη Β. Αμερική σκότωσε 20.000 άτομα το 1847, κυρίως Ιρλανδούς μετανάστες που ζούσαν σε κακές συνθήκες μέσα στα πλοία που τους μετέφεραν από την Ιρλανδία στη Β. Αμερική, στην προσπάθειά τους να ξεφύγουν από τον Μεγάλο Λιμό στη χώρα τους. Τα πλοία αυτά ήταν κατάμεστα από μετανάστες που είχαν στην διάθεσή τους ελάχιστο φαγητό και νερό και πολλοί πέθαιναν στην διάρκεια του ταξιδιού διασχίζοντας τον Ατλαντικό ή/και μετέφεραν την ασθένεια πρώτα στον Καναδά και από εκεί στις ΗΠΑ. Πολλές επιδημίες ξέσπασαν σε διάφορες περιοχές στις ΗΠΑ το 1837, το 1865 και το 1873.

Wakes, beggars and 'bad air': When typhus killed 65,000 people in ...

Ο τύφος επηρέασε τις πολεμικές εξελίξεις σε πολλές περιπτώσεις: το 1528 τα γαλλικά στρατεύματα αποδεκατίστηκαν στην Ιταλία (18.000 θάνατοι) από τον τύφο, ενώ το 1542 πάνω από 30.000 στρατιώτες πέθαναν από τύφο στην διάρκεια των πολέμων στα Βαλκάνια ενάντια στους Οθωμανούς. Στον τριακονταετή πόλεμο (1618-1648) πάνω από 8.000.000 Γερμανοί στρατιώτες πέθαναν από τύφο και βουβωνική πανώλη. Φαίνεται ότι ο τύφος εξόντωσε σε μεγάλο ποσοστό τον μεγάλο στρατό του Ναπολέοντα κατά την εκστρατεία του στη Ρωσία το 1812. Από τον στρατό των 500.000 που συγκρότησε το 1813, οι 219.000 φαίνεται ότι πέθαναν από τύφο. Από το 1500 έως το 1914 πέθαναν περισσότεροι στρατιώτες από τύφο παρά από πολεμικές μάχες. Στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο πέθαναν από τύφο 150.000 στρατιώτες στα Βαλκάνια. Από το 1918 μέχρι το 1922 πέθαναν περίπου 3.000.000 Ρώσοι από τύφο. Πολλοί Ρώσοι στρατιώτες κρατούμενοι σε στρατόπεδα των Ναζί πέθαναν, επίσης, από τύφο.

Doctors and Nurses Attending to Patients : News Photo Ρωσία, τύφος, 1892

– Φυματίωση

Προκαλείται από το βακτηρίδιο Mycobacterium tuberculosis. Οι άσχημες συνθήκες ζωής, η κακή διατροφή, η υπερβολική κούραση παίζουν σημαντικό ρόλο στην ασθένεια. Η φυματίωση υπήρχε πάνω από 9.000 χρόνια αλλά μόνο στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα έγινε μια ασθένεια που σκότωνε μαζικά. Στις βιομηχανικές χώρες εξαιτίας του μεγάλου πλήθους ανθρώπων και της κακής υγιεινής στα αστικά και βιομηχανικά κέντρα προκλήθηκε μαζική διάδοση της ασθένειας μεταξύ των εργαζόμενων τάξεων. Η φυματίωση σκότωνε έναν στους πέντε Ευρωπαίους τον 19ο αιώνα. Εκτιμάται ότι 4.000.000 άνθρωποι πέθαναν στην Αγγλία και την Ουαλία μεταξύ 1851 και 1910, από τους οποίους 3/4 από φυματίωση των πνευμόνων. Η αρρώστια αυτή ήταν κάποτε η κύρια αιτία θανάτου στις ΗΠΑ. Σήμερα αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με αντιβιοτικά. Η φυματίωση προσβάλει κυρίως τους πνεύμονες αλλά και τα νεφρά, τη σπονδυλική στήλη και τον εγκέφαλο. Μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού έχει προσβληθεί ή μπορεί να προσβληθεί από βακτηρίδια φυματίωσης. Παγκοσμίως, 8.000.000 άνθρωποι αναπτύσσουν ενεργό φυματίωση και σχεδόν 2 εκατομμύρια πεθαίνουν κάθε χρόνο.

Μάλιστα η φυματίωση επηρέασε σε σημαντικό βαθμό την τέχνη όχι μόνο την υγεία και τη ζωή των καλλιτεχνών, αλλά και τα (ζωγραφικά) θέματά τους τον 19ο και 20ο αιώνα, τα μοντέλα είναι συχνά μορφές της φυματίωσης, ενώ και το κίνημα του ρομαντισμού στην ποίηση συνδέθηκε με τις μεγάλες επιπτώσεις της φυματίωσηςΤα χλωμά, αδύνατα σώματα και πρόσωπα φαίνεται να αποτέλεσαν και πρότυπα την εποχή εκείνη που επηρέασε και την τέχνη, ιδιαίτερα τη ζωγραφική, την ποίηση (Λόρδος Βύρων, Edgar Alan Poe, John Keats κ.ά.) και τη λογοτεχνία (π.χ Αλέξανδρος Δουμάς, “Η κυρία με τις Καμέλιες”, Thomas Mann “The Magic Mountain”), τη μουσική αλλά και τα ερωτικά πρότυπα.

The Convalescent. Ferdinand Hodler

The Convalescent

Η ασθενής με φυματίωση, αδύνατη, θλιμμένη, χωρίς δύναμη, κάθεται στο κρεβάτι της για μεγάλο χρονικό διάστημα

Ferdinand Hodler (1853-1918) Oil on canvas.

To the Convalescent Woman (Triptych), 1912–13From the Harvard Art Museums' collections To the Convalescent ...

Erich Heckel

 

 

 

 

 

 

 

The Sick Child, 1885–86,

του Edvard Munch

έργο επηρεασμένο από τη φυματίωσης της αδελφής του ζωγράφου Sophie

 

 

 

 

 

 

– Μαλάρια

Μεταδίδεται από μολυσμένα κουνούπια που ενδημούν σε βρώμικα νεράΤο 2018 εκτιμάται ότι υπήρχαν 228.000.000 περιπτώσεις ανθρώπων με μαλάρια παγκοσμίως και 405.000 θάνατοι από την αρρώστια. Τα παιδιά ηλικίας κάτω των 5 χρόνων είναι πιο ευάλωτα απέναντι στην ασθένεια, ενώ αποτελούν το 67% (272.000) των ατόμων που χάνουν τη μάχη με την ασθένεια. Εκτεθειμένοι στην μαλάρια είναι επίσης – αν βρεθούν σε άσχημες συνθήκες διαβίωσης – είναι, επίσης, οι έγκυες, ασθενείς HIV/AIDS, πρόσφυγες και μετακινούμενοι πληθυσμοί καθώς και ταξιδιώτες. Η Αφρική είναι η ήπειρος που υποφέρει δυσανάλογα από τη μαλάρια, αφού το 93% των ασθενών βρίσκονταν σε κάποια αφρικανική χώρα, ενώ το 94% των θανάτων αφορούσε ΑφρικανούςΟι μισές περιπτώσεις είναι σε 6 χώρες της Αφρικής: Νιγηρία (25%), Δημοκρατία του Κογκό (12%), Ουγκάντα (5%), Ακτή Ελεφαντοστού, Μοζαμβίκη και Νίγηρας από 4% κάθε μία. Η μαλάρια ήταν κάποτε κοινή ασθένεια στην Ευρώπη και στη Β. Αμερική αλλά σήμερα έχει εξαφανιστεί. Υπολογίζεται ότι θα αρκούσε η βελτίωση των συνθηκών ζωής και της κατάστασης του περιβάλλοντος καθώς και η πρόσβαση σε θεραπευτική αγωγή για να ελαχιστοποιηθούν οι θάνατοι από μαλάρια. Το 2018 διατέθηκαν για τον έλεγχο και περιορισμό της ασθένειας 2.7 δις το 2018. Στις ΗΠΑ τα 1000-1300 περιστατικά που καταγράφονται είναι κυρίως μεταξύ τουριστών και μεταναστών από περιοχές με υψηλά ποσοστά κινδύνου μόλυνσης. Ορισμένοι ιστορικοί θεωρούν ότι η μαλάρια και άλλες επιδημίες έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην εξασθένηση της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.

WHO | Malaria

– Χολέρα

Η χολέρα φάνηκε να διαδέχεται τις μεγάλες επιδημίες πανώλης. Αν και χαρακτηρίστηκε ως πανδημία το 2010, σπάνια εμφανίζεται στον αναπτυγμένο κόσμο, κυρίως εμφανίζεται από καιρό σε καιρό στην Ν. Α. Ασία και στην Αφρική. Προκαλείται από ένα βακτήριο που μεταφέρεται μέσα από μολυσμένο νερό και τρόφιμα, αποτέλεσμα συνήθως φτώχειας ή πολέμου κι έλλειψης συστημάτων καθαρού νερού και ασφαλούς τροφήςΕπηρεάζει κάθε χρόνο 1.3– 4.000.000 ανθρώπους παγκοσμίως και οδηγεί στο θάνατο 21.800 έως 140.000 ανθρώπους. Έχει πρωτο-αναφερθεί επιδημία χολέρας στην Ινδία τον 5ο αιώνα π.Χ. Η Ασιατική χολέρα (1817–1824) ήταν η πρώτη από μια σειρά επιδημιών χολέρας που εξαπλώθηκαν στην Ασία και την Ευρώπη τον 19ο και τον 20ο αιώνα. Ξεκίνησε από το Δέλτα του ποταμού Γάγγη και απλώθηκε από την Καλκούτα στην Ιαπωνία, την Κίνα, την Νοτιο-Ανατολική Ασία, την Αφρική και τη Μεσόγειο. Στην Ινδία υπολογίζεται ότι προκάλεσε το θάνατο 1- 8.000.000 ατόμων. Προκάλεσε το ενδιαφέρον ευρωπαϊκών χωρών όταν άρχισαν να πεθαίνουν Βρετανοί στρατιώτες. Έχουν καταγραφεί 6 ή 7 μεγάλα κύματα χολέρας τα τελευταία 200 χρόνια που προκάλεσαν εκατομμύρια θανάτους. Από το 1817 μέχρι το 1917 υπολογίζεται ότι έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας της χολέρας από 2 έως 38.000.000 άτομα, ενώ μόνο στην Ρωσία κάπου 2.000.000. Το 1991 στο Περού σκότωσε 10.000 άτομα. Το 2010 πέθαναν από χολέρα 250 άτομα στην Ταϊτή 10 μήνες μετά τον σεισμό που σκότωσε χιλιάδες ανθρώπους. Η τελευταία πρόσφατη εμφάνισή της χολέρας ήταν στην Υεμένη το 2016-2018. Από όλα τα είδη μόνο ο άνθρωπος φαίνεται να προσβάλλεται από χολέρα. Τα παιδιά είναι συνήθως πιο ευάλωτα. Η θνησιμότητα μεταξύ όσων προσβάλλονται είναι μικρότερη του 5% αλλά μπορεί να φτάσει και στο 50% αν δεν υπάρχει πρόσβαση των ασθενών σε κατάλληλη θεραπεία.

– Ευλογιά (Smallpox)

ευλογιά σκότωνε τρεις στους δέκα ανθρώπους που μολύνονταν, μέχρι την ανακάλυψη του εμβολίου. Επιδημίες ευλογιάς αναφέρονται σε όλους τους πολιτισμούς από την αρχαιότητα, ενώ μαρτυρίες της παρουσίας της υπάρχουν ακόμα και σε αιγυπτιακές μούμιες. Στην Ευρώπη του 18ου αιώνα εκτιμάται ότι σκότωσε 400.000 ανθρώπους, ενώ το ένα τρίτο των περιπτώσεων που μολύνθηκαν τυφλώθηκαν. Τον 17ο και 18ο αιώνα η ασθένεια σκότωσε πολλούς μονάρχες στην Ευρώπη (Joseph I, Queen Mary II της Αγγλίας, Πέτρος II της Ρωσίας, Βασιλιάς Louis XV της Γαλλίας), τον Βασιλιά της Αιθιοπίας, ένα Κινέζο αυτοκράτορα και δύο Γιαπωνέζους. Από την επιδημία επέζησαν αν και αρρώστησαν η Βασίλισσα Ελισάβετ Ι και ο πρόεδρος των ΗΠΑ Αβραάμ Λίνκολν. Την εποχή που ανακαλύφθηκε το εμβόλιο, η ευλογιά σκότωνε 80.000 Βρετανούς κάθε χρόνο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις ιστορικών, η ευλογιά και άλλες ασθένειες που μεταφέρθηκαν από τους Ευρωπαίους κατακτητές στη Βόρεια και Νότια Αμερική προκάλεσε την εξόντωση του 90% των ιθαγενών κατοίκων. Το 1967 οπότε ξεκίνησε μαζικός εμβολιασμός – αν και το εμβόλιο ήταν διαθέσιμο πολύ νωρίτερα – υπήρχαν 10-15.000.000 περιπτώσεις ασθενών με ευλογιά, και 2.000.000 θάνατοι, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Η ευλογιά σύμφωνα με τον ΠΟΥ σκότωσε τον 20ο αιώνα σε ολόκληρο τον πλανήτη μέχρι και 300 εκατομμύρια ανθρώπουςΗ εμφάνιση του τελευταίου κρούσματος ήταν το 1977.

A parade of wretched, smallpocked people walk away from a do Wellcome V0011692.jpg Smallpox epidemic in Cape Town Wellcome L0034186.jpg

Μερικά συμπεράσματα

– Οι ασθένειες, η φύση τους αλλά και οι επιπτώσεις τους στους ανθρώπους αλλά και στην οικονομία και κοινωνία δεν είναι ίδιες, αλλάζουν σε κάθε εποχή ως αποτέλεσμα κοινωνικών και περιβαλλοντικών συνθηκών, σχέσεων και αξιών. Συνθήκες ζωής, περιβαλλοντικοί παράγοντες, διατροφικές στάσεις, κοινωνικές σχέσεις επηρεάζουν όχι μόνο την έναρξη μιας λοιμώδους ασθένειας και επιδημίας αλλά και την δυνατότητα διάδοσής της, ενώ διαμορφώνουν διαφορετικές συνθήκες για τις επιπτώσεις ακόμα και την ίδια ιστορική εποχή, όχι μόνο ως αποτέλεσμα των υγειονομικών και τεχνολογικών συστημάτων και υποδομών.

– Σημεία τα οποία προκαλούν προβληματισμό σε σχέση με την πανδημία είναι ότι ενώ αργά ή γρήγορα θα ξέσπαγε μια παγκόσμια απειλή για την υγεία είτε από υπάρχουσες επιδημίες είτε από κάποιο νέο ιό, στην πραγματικότητα δεν υπήρξε η αναγκαία εγρήγορση, ούτε η συνεργασία και από κοινού αντιμετώπιση, που τόνιζαν εδώ και χρόνια τόσο ειδικοί όσο και διεθνείς οργανισμοί όπως η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας.

– Η προστασία της δημόσιας υγείας στην εποχή μας απαιτεί, κατά συνέπεια, μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για όλους τους παράγοντες που μπορεί να την επηρεάζουν. Η πολιτική για την δημόσια υγεία σε μια εποχή αυξημένης επικινδυνότητας, οικολογικής και κλιματικής κρίσης αλλά και παγκοσμιοποίησης πρέπει να διαπερνά όλες τις άλλες πολιτικές οριζόντια: οικονομικές, κοινωνικές, εκπαίδευσης, τουρισμού, μεταφορών, διατροφής, γεωργίας, βιομηχανικής παραγωγής, στέγασης, κοινωνικής ένταξης, τεχνολογίας, προστασίας προσωπικών δεδομένων κ.ά. Η επόμενη μέρα μετά την πανδημία θα είναι διαφορετική. Το ερώτημα είναι πώς μπορούμε να την κάνουμε πιο ασφαλή, καλύτερη, οικολογικά και κοινωνικά βιώσιμη.

Ο Νίκος Χρυσόγελος είναι πρώην ευρωβουλευτής των Πράσινων, πρόεδρος της ΔΕ της κοινωνικής συνεταιριστικής επιχείρησης “Άνεμος Ανανέωσης” και μέλος του άτυπου Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας

 

Διαδικτυακή εκδήλωση – συζήτηση Τετάρτη 22 Απριλίου 2020, ώρα 19:00

– Σε μια πρωτόγνωρη περίοδο παγκόσμιας υγειονομικής κρίσης, όπως και σε κάθε κρίση, έρχεται στο προσκήνιο, περισσότερο από ποτέ, η ευαλωτότητα συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων, αλλά και η δυσκολία από πλευράς πολιτείας να ανταποκριθεί στο ρόλο που της αναλογεί.

– Μένοντας στο σπίτι μπορεί συχνά να είναι μια σοβαρή επιπλοκή για συμπολίτες μας, τόσο λόγω χαμηλών προδιαγραφών των ακινήτων όπου διαμένουν, όσο και λόγω απουσίας εισοδήματος ως αποτέλεσμα της οικονομικής ακινησίας: Κάποιοι συνάνθρωποί μας μπορεί να μην έχουν καν τη δυνατότητα να μείνουν σε ένα σπίτι ή σε ασφαλείς συνθήκες, και να τηρήσουν τις προδιαγραφές για καθαριότητα και υγιεινή.

– Υπάρχει τρόπος για μια αξιοπρεπή διαβίωση σε καιρούς καραντίνας για όλα τα μέλη της κοινωνίας, χωρίς κοινωνικό ή αλλο αποκλεισμό; Ποιες είναι οι πολιτικές που θωρακίζουν την κοινωνία, τόσο στο παρόν όσο και στο μέλλον, απέναντι σε μια υγειονομική κρίση; Την ίδια στιγμή, η ευρωπαϊκή συνοχή αλλά και η ίδια η φύση του δημοκρατικού πολιτεύματος σε ορισμένες χώρες δοκιμάζεται. Ποιος μπορεί να είναι ο ρόλος του ενιαίου βασικού εισοδήματος και πως αυτή η κρίση μπορεί να αποτυπωθεί σε όρους έμφυλης δημοκρατίας;

Ζητήματα όπως τα παραπάνω, αλλά και ζητήματα που προκύπτουν ειδικότερα από τη σημερινή υγειονομική κρίση, θα συζητηθούν σε μια ψηφιακή εκδήλωση των Πράσινων, με στόχο την ενημέρωση αλλά και κυρίως την ανάδειξη απαντήσεων στο πρόβλημα.

Έναρξη εκδήλωσης: 19:00

ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ:

  • Μιχάλης Γουδής, Housing Europe
  • Όλγα Θεοδωρικάκου, ΜΚΟ Κλίμακα
  • Ahmed Moawia, Ελληνικό Φόρουμ Μεταναστών
  • Νίκος Χρυσόγελος, πρώην ευρωβουλευτής και μέλος των Πράσινων
  • Συντονισμός: Ευάγγελος Αστυρακάκης-Ασλάνης, συν-Εκπρόσωπος των Πράσινων

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ Ή ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ:
Η εκδήλωση θα διεξαχθεί στα Ελληνικά. Θα μπορέσετε να την παρακολουθήσετε από τη σελίδα των πράσινων στο Facebook είτε από το YouTube. Αν επιλέξετε να πάρετε μέρος στη συζήτηση, παρακαλούμε στείλτε το αίτημα στο Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. για να σας σταλούν οι οδηγίες συμμετοχής.

 

Συχνά στην δημόσια συζήτηση για την δημοσιονομική κρίση χρησιμοποιούνται όροι όπως “πόλεμος”, “μάχη” κ.ά. Στην πραγματικότητα αυτό που χρειαζόμαστε είναι “κοινή στάση”, “συνεργασία”, “αλληλεγγύη στο εσωτερικό χωρών όσο και μεταξύ κοινωνιών”,”πολιτικές που δεν αφήνουν κανένα και καμία πίσω”. Πόλεμος σημαίνει τελικά να νοιάζεται ο καθένας μόνο για τον εαυτό του, ν’ ανταγωνίζονται οι χώρες ποια θα έχει πρόσβαση σε μέτρα προστασίας σε βάρος των άλλων χωρών, ποια εταιρία θα βρει πρώτη το φάρμακα ή το εμβόλιο για να βγάλει περισσότερα κέρδη. Στην πραγματικότητα, όμως, αυτό που χρειαζόμαστε είναι τα μέτρα και οι πολιτικές να μην αφήνουν κανένα και καμία πίσω και μόνο/η, χρειαζόμαστε περισσότερη συλλογική υπευθυνότητα αλλά και συνεργασία μεταξύ περιφερειών και χωρών για κοινή παραγωγή των μέσων προστασίας που είναι αναγκαία, περισσότερη συνεργασία μεταξύ ΕΕ, χωρών, δημόσιων ερευνητικών κέντρων και επιχειρήσεων με στόχο βελτίωση της γνώσης για τον κοροναϊό SARS-CoV-2 και την ανάπτυξη μεθόδων προστασίας που θα είναι προσβάσιμες με δίκαιο τρόπο για όλους και όλες σε κάθε γωνιά του πλανήτη, δεν θα αφήσει δηλαδή εκτός τις πιο φτωχές χώρες.

Μετά από μια αρχική στάση πανικού, σπασμωδικών κινήσεων, εθνικών εγωισμών και φόβου, αναπτύχθηκαν ορισμένες καλές πρακτικές συνεργασίας σε περιφερειακό, ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο. Στην Ευρώπη, Γερμανικά κρατίδια με καλύτερη οργάνωση νοσοκομείων και λιγότερα – αναλογικά – θύματα, δέχθηκαν ασθενείς από περιφέρειες της Ιταλίας, Γαλλίας κι Ολλανδίας ή προσέφεραν μέσα προστασίας και εξοπλισμό στις περιφερειακές και υγειονομικές αρχές γειτονικών χωρών – συχνά με πρωτοβουλία των Πράσινων που βρίσκονται στις κυβερνήσεις αυτών των κρατιδίων. Η ΕΕ προχώρησε στην από κοινού αγορά φαρμακευτικού υλικού και προστατευτικών μέσων τα οποία διέθεσε στα κράτη μέλη. Αποφασίζονται έστω και  με κάπως αργές διαδικασίες οικονομικά εργαλεία για την ενίσχυση των κρατών μελών ως προς τις ανάγκες τους για την υγεία (διάθεση 3 δις Ευρώ) αλλά και Στοχευμένα μέτρα για την ευέλικτη χρήση των κονδυλίων της ΕΕ. Τα μέτρα αυτά θα επιτρέψουν στα κράτη μέλη να μεταφέρουν κονδύλια μεταξύ των τριών κύριων ταμείων συνοχής (δηλ. το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Ταμείο Συνοχής) μεταξύ διαφορετικών κατηγοριών περιφερειών, αλλά και μεταξύ των προτεραιοτήτων του κάθε ταμείου.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει αποφασίσει, επίσης, την διάθεση απευθείας 3.08 δις Ευρώ για την ενίσχυση των συστημάτων υγείας στα κράτη μέλη της ΕΕ, στο πλαίσιο της καταπολέμησης της πανδημίας του κορονοϊού. Η πρωτοβουλία αυτή θα επιτρέψει στην ΕΕ να :

- αγοράσει ιατροφαρμακευτικό εξοπλισμό που χρειάζεται επειγόντως, όπως μάσκες και αναπνευστήρες,

- ενισχύσει τη διασυνοριακή μεταφορά εξοπλισμού και ασθενών,

  • - προσλάβει περισσότερους γιατρούς και νοσηλευτές για την κάλυψη περιοχών που τους χρειάζονται σε όλη την ΕΕ, καθώς και
  • -βοηθήσει τα κράτη μέλη να κατασκευάσουν κινητές νοσοκομειακές μονάδες.

Κατ’ εξαίρεση, θα είναι εφικτό να χρηματοδοτηθούν πολιτικές συνοχής εξ ολοκλήρου (100%) από πόρους της ΕΕ για το λογιστικό έτος που ξεκινά 1 Ιουλίου 2020 και λήγει 31 Ιουνίου 2021. Τα μέτρα απλοποιούν ακόμη τη διαδικασία ένταξης προγραμμάτων για να επιταχυνθεί η εφαρμογή τους, να γίνουν τα χρηματοδοτικά εργαλεία απλούστερα στη χρήση τους και να διευκολυνθεί ο λογιστικός έλεγχος.

Τα μέτρα που αποφάσισε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 17.4.2020 περιλαμβάνουν, επίσης, ενίσχυση προς τους αγρότες με

  • - μορφή δανείων ή εγγυήσεων με ευνοϊκούς όρους, προκειμένου να καλυφθούν λειτουργικά έξοδα μέχρι 200.000 ευρώ, καθώς και 
  • - ανακατανομή αδιάθετων αναπτυξιακών κονδυλίων για την καταπολέμηση των συνεπειών της κρίσης του κορονοϊού στις αγροτικές περιοχές.

Τα μέτρα αυτά εγκρίθηκαν με 689 ψήφους υπέρ, έξι κατά και μία αποχή.

Επίσης, το Ευρωκοινοβούλιο ενέκρινε Στοχευμένα μέτρα για την ελάφρυνση των επιπτώσεων της πανδημίας στους τομείς της αλιείας και των υδατοκαλλιεργειών. Το πακέτο των προσωρινών μέτρων περιλαμβάνει ενίσχυση για τους αλιείς που έχουν υποχρεωθεί να σταματήσουν τις δραστηριότητές τους, τους υδατοκαλλιεργητές που έχουν αναστείλει ή μειώσει την παραγωγή τους και τους κατασκευαστές εξοπλισμού για την πρόσκαιρη αποθήκευση εξοπλισμού και προϊόντων υδατοκαλλιέργειας. Προβλέπεται επίσης μερική άρση των περιορισμών για την αλλαγή χρήσης εθνικών επιχειρησιακών κονδυλίων.

Οι ευρωβουλευτές ενέκριναν ακόμη, μετά την επίτευξη άτυπης συμφωνίας με το Συμβούλιο, σειρά τροπολογιών που επεκτείνουν την κάλυψη των μέτρων σε νέους αλιείς και σε όσους δραστηριοποιούνται από την ξηρά, δηλ. χωρίς τη χρήση βάρκας. Οι βελτιώσεις αυτές τροποποιούν περαιτέρω τα μέτρα προς όφελος των εξόχως απόκεντρων περιοχών για να βελτιωθεί η ικανότητά τους να αντιμετωπίσουν την κρίση, καθώς και για την παροχή χρηματοδοτικής ευελιξίας προς τις χώρες που έχουν ήδη εξαντλήσει τη χρηματοδότηση που τους αναλογεί. Η τροποποιημένη πρόταση εγκρίθηκε με 671 θετικές ψήφους, 10 αρνητικές και 15 αποχές.

Το Ευρωκοινοβούλιο αποφάσισε, επίσης, Στοχευμένα μέτρα για τη διασφάλιση της λειτουργίας του Ταμείου Ευρωπαϊκής Βοήθειας προς τους Απόρους (FEAD). Τα μέτρα αυτά συμπεριλαμβάνουν τη δυνατότητα χρηματοδότησης της προμήθειας προστατευτικού εξοπλισμού για εργαζόμενους και εθελοντές, την προσωρινή χρηματοδότηση του ταμείου σε ποσοστό 100% από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, καθώς και την ελάφρυνση των υποχρεώσεων αποστολής εκθέσεων και λογιστικού ελέγχου για όσο διαρκεί η πανδημία.

Κατόπιν άτυπης συμφωνίας με το Συμβούλιο, οι ευρωβουλευτές ενέκριναν επίσης τροπολογίες για να μπορέσει να παρασχεθεί αρωγή με νέες μεθόδους, όπως η επισιτιστική βοήθεια και η αγορά βασικών αγαθών μέσω ψηφιακών δελτίων ή κουπονιών («vouchers»), για να προστατευθεί η υγεία όλων όσοι εμπλέκονται στη διαδικασία αλλά και για να φτάσει η βοήθεια στους πιο ευάλωτους και αποκλεισμένους συνανθρώπους μας. Τα μέτρα αποσκοπούν στην προστασία των πλέον ευπαθών ομάδων από τον COVID-19 και στην διασφάλιση της παροχής επισιτιστικής βοήθειας και βασικών αγαθών σε αυτούς, με ταυτόχρονο σεβασμό των μέτρων κοινωνικής αποστασιοποίησης και ατομικής προστασίας. Η τροποποιημένη πρόταση εγκρίθηκε με 686 θετικές ψήφους, επτά αρνητικές και τρεις αποχές.

Στο πλαίσιο της ενίσχυσης της υγείας, το ποσό των 3,08 δισ. ευρώ διατίθεται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, κυρίως μέσω του Μηχανισμού στήριξης έκτακτης ανάγκης εντός της Ένωσης (ESI) (2,7 δισ. ευρώ) και του rescEU, (380 εκ. ευρώ).

Το πακέτο περιλαμβάνει πρόσθετους πόρους για

  • - τις πτήσεις επαναπατρισμού (45 εκ. ευρώ) μέσω του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της ΕΕ για την επανένωση οικογενειών που βρίσκονται αποκλεισμένες σε τρίτες χώρες,
  • - τη χρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (3,6 εκ. ευρώ), αλλά και
  • - την διαχείριση από την Ελλάδα της αύξησης της πίεσης στο μεταναστευτικό/προσφυγικό (350 εκ. ευρώ) και
  • - την ανοικοδόμηση στην Αλβανία μετά την πρόσφατη σεισμική δραστηριότητα (100 εκ. ευρώ).

Μια σειρά εργαλείων έχουν αποφασιστεί και σε σχέση με τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM), την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων αλλά και από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Οι ευρωβουλευτές της Επιτροπής Προϋπολογισμών του ΕΚ ζήτησαν ήδη από το Μάρτιο να κινητοποιηθούν οι πρόσθετοι πόροι που απομένουν στον προϋπολογισμό του 2020.

Ίσως όλα αυτά να μην είναι αρκετά, να χρειάζονται περισσότερα, αλλά οι κοινωνίες, οι φορείς και τα κόμματα πρέπει να πιέσουν για περισσότερη και πιο αποτελεσματική κοινή ευρωπαϊκή απάντηση στην κρίση, αξιοποιώντας τα μέχρι τώρα εργαλεία και συμφωνώντας για περισσότερα και πιο στοχευμένα. Είναι η ώρα για περισσότερη ευρωπαϊκή αλληλεγγύη για όλους και όλες, αυτό σημαίνει όμως και περισσότερη Ευρώπη γενικότερα.

Σε αυτή την κατεύθυνση συνεχίζει να κινείται το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, να ενισχύει με τις πολιτικές του αποφάσεις την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη. Οι ευρωβουλευτές ζητούν, για παράδειγμα, όχι μόνο κοινά μέτρα στην διάρκεια της υγειονομικής κρίσης αλλά και τη θέσπιση εκτενούς δέσμης μέτρων για τη στήριξη της οικονομίας της ΕΕ μετά την πανδημία, συμπεριλαμβανομένων “ομολόγων ανάκαμψης” με εγγυήσεις από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.

Σε ψήφισμα που υιοθετήθηκε (με 395 ψήφους υπέρ, 171 κατά και 128 αποχές) την Παρασκευή 18.4.2020, το Κοινοβούλιο χαιρετίζει τα δημοσιονομικά μέτρα της ΕΕ και την ενίσχυση της ρευστότητας για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας. Τονίζει, όμως, το ψήφισμα ότι “Πέραν όσων έχουν ήδη γίνει, η Ευρώπη χρειάζεται μια εκτενή δέσμη μέτρων για την ανάκαμψη και την ανοικοδόμηση, τα οποία θα χρηματοδοτηθούν με την αύξηση του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ (Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο – MFF), από τα υφιστάμενα ταμεία και χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ”, καθώς και από «ομόλογα ανάκαμψης με εγγυήσεις από τον προϋπολογισμό της ΕΕ“.

Επειδή πολύ συζήτηση γίνεται στο που θα βασιστεί η ανάκαμψης της οικονομίας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επισημαίνει ότι “Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και ο ψηφιακός μετασχηματισμός θα πρέπει να είναι στο επίκεντρο της προσπάθειας επανεκκίνησης της οικονομίας“.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πάει ένα βήμα πιο πέρα. Προτείνει πολιτικές που μέχρι τώρα ήταν κυρίως στην αρμοδιότητα των κρατών – μελών, να αποκτήσουν κοινή ευρωπαϊκή διάσταση, όπως είναι για παράδειγμα η κοινή στάση απέναντι σε υγειονομικές κρίσης ή η κοινωνική ασφάλιση των ανέργων μέσα από ευρωπαϊκά σχήματα.

Ταμείο Αλληλεγγύης της ΕΕ για τον Κορονοϊό

Οι ευρωβουλευτές ζητούν, με το ψήφισμά τους, τη θέσπιση ενός μόνιμου ευρωπαϊκού συστήματος αντασφάλισης ανεργίας και επιθυμούν τη σύσταση ενός “Ταμείου Αλληλεγγύης της ΕΕ για τον Κορονοϊό”, ύψους τουλάχιστον 50 δισ. ευρώ. Το ταμείο αυτό θα πρέπει “να στηρίξει τις οικονομικές προσπάθειες που καταβάλλουν οι τομείς υγειονομικής περίθαλψης όλων των κρατών μελών κατά τη διάρκεια της τρέχουσας κρίσης, καθώς και τις επενδύσεις στον τομέα της υγείας μετά την κρίση, προκειμένου να καταστούν τα συστήματα πιο ανθεκτικά και εστιασμένα σε εκείνους που έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη“.

Αύξηση των αρμοδιοτήτων της ΕΕ για την ανάληψη δράσης σε περιόδους διασυνοριακών απειλών για την υγεία

Μέχρι σήμερα η ΕΕ έχει πολύ περιορισμένες αρμοδιότητες σε θέματα πολιτικών υγείας. Η αρμοδιότητα είναι κυρίως στα κράτη μέλη, η ΕΕ έχει μέχρι σήμερα επικουρικό ρόλο στα θέματα υγείας. Το ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου προωθεί την άποψη ότι η “κοινή δράση από την ΕΕ για την καταπολέμηση της πανδημίας είναι απολύτως απαραίτητη“, σύμφωνα με το ψήφισμα. Όχι μόνο θα πρέπει η Ευρωπαϊκή Ένωση να βγει από την κρίση ενισχυμένη, αλλά πρέπει και “να δοθεί στους θεσμούς της η δυνατότητα να αναλαμβάνουν δράση σε περιόδους διασυνοριακών απειλών για την υγεία”. Με αυτό τον τρόπο “θα μπορούν να συντονίζουν την αντίδραση σε ευρωπαϊκό επίπεδο χωρίς καθυστερήσεις, καθώς και να κατευθύνουν τους απαραίτητους πόρους όπου χρειάζεται, είτε πρόκειται για υλικό όπως οι μάσκες, οι αναπνευστήρες και τα φάρμακα, είτε για οικονομική ενίσχυση“.

Επίσης, οι ευρωβουλευτές εκφράζουν ακόμη τη στήριξή τους για την ενίσχυση της παραγωγής στην ΕΕ σημαντικών προϊόντων, όπως τα φάρμακα, τα φαρμακευτικά συστατικά, τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα, ο ιατρικός εξοπλισμός και τα ιατρικά υλικά, “ώστε να είναι η ΕΕ καλύτερα προετοιμασμένη για μελλοντικούς παγκόσμιους κλυδωνισμούς”.

Να παραμείνουν ανοιχτά τα σύνορα για βασικά αγαθά

Οι ευρωβουλευτές επιμένουν να θεωρούν ότι η αντιμετώπιση της πανδημίας απαιτεί να παραμείνουν ανοικτά τα σύνορα εντός της ΕΕ για να “διασφαλιστεί η κυκλοφορία φαρμάκων και προστατευτικού εξοπλισμού, τροφίμων και βασικών αγαθών”, που για κάποιο διάστημα παγοδεύονταν σε ατέλειωτα κομβόι στα σύνορα και γραφειοκρατικούς ελέγχους λόγω μονομερών μέτρων από ορισμένα κράτη μέλη. Αντί να μεταφέρονται γρήγορα, πολλά φορτηγά μεταφοράς των υλικών αυτών έπρεπε να παραμένουν επί όρους στα διασυνοριακά περάσματα. Με συναπόφαση των ευρωπαϊκών θεσμών, προωθήθηκε η ιδέα των διαδρόμων ταχείας μεταφοράς για είδη πρώτης ανάγκης. Στο ψήφισμά τους οι ευρωβουλευτές τονίζουν ότι “Η ενιαία αγορά της ΕΕ είναι η πηγή της συλλογικής μας ευημερίας» και είναι κρίσιμης σημασίας για την άμεση και συνεχή αντίδραση στον COVID-19“.

Μέχρι σήμερα σε ευρωπαϊκό επίπεδο για θέματα υγείας δεν υπάρχουν μηχανισμού κοινής αντίδρασης. Υπάρχει, βέβαια, το European Centre for Disease Prevention and Control- ECDC, το “Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Επιδημιών“, το οποίο έχει όμως μόνο συμβουλευτικό – επιστημονικό χαρακτήρα, συγκεντρώνει δεδομένα, προετοιμάζει συστάσεις σε επιστημονικό επίπεδο αλλά δεν μπορεί να προωθήσει αποτελεσματικά κοινά μέτρα σε περιόδους κρίσης. Το Ευρωκοινοβούλιο ζητά τώρα τη “σύσταση ενός Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Υγειονομικής Αντίδρασης, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι θα υπάρξει καλύτερη αντίδραση σε οποιαδήποτε κρίση στον τομέα της υγείας στο μέλλον. Κοινά αποθέματα εξοπλισμού, υλικών και φαρμάκων θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν με ταχύτητα ώστε να σωθούν ζωές“.

Οι ευρωβουλευτές ζητάνε, επίσης, πρόσθετους πόρους της ΕΕ για τη χρηματοδότηση της έρευνας για το εμβόλιο του κορονοϊού. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει διαθέσει με γρήγορες διαδικασίες σημαντικά ποσά για κοινά ερευνητικά προγράμματα για τον κοροναϊό, αλλά θα χρειαστούν περισσότερη έρευνα και δοκιμές.

Χρειάζεται συντονισμός της προσέγγισης για τη μετά τον περιορισμό της κυκλοφορίας εποχή στην ΕΕ

Σε αρκετές χώρες γίνεται ήδη συζήτηση – με πολλές αβεβαιότητες ακόμα – για την σταδιακή άρση των περιορισμών κυκλοφορίας. Είναι βέβαια ακόμα πολύ θολό το πώς θα περάσουμε από τους περισσότερο ή λιγότερο αυστηρούς περιορισμούς κυκλοφορίας μέσα σε κάθε χώρα, το #ΜένουμεΣπίτι, αλλά και το σχεδόν πλήρες πάγωμα των μετακινήσεων πολιτών και τουριστών μεταξύ των διαφόρων χωρών, στην σταδιακή επιστροφή στην κυκλοφορία και στις μετακινήσεις. Θα γίνει αυτό από κάθε χώρα χωριστά ή θα υπάρξει κοινή προσέγγιση; Και ποια θα είναι τα κριτήρια και οι διαδικασίες που θα ακολουθηθούν; Οι ευρωβουλευτές τονίζουν ότι “χρειάζεται συντονισμός για την άρση των περιοριστικών μέτρων, ώστε να αποφευχθεί η εκ νέου έξαρση της πανδημίας“. Παροτρύνουν τις χώρες της ΕΕ “να αναπτύξουν από κοινού κριτήρια για το τέλος της καραντίνας και άλλων έκτακτων μέτρων“, ενώ ζητούν και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή “να δρομολογήσει μια αποτελεσματική στρατηγική εξόδου, η οποία θα περιλαμβάνει δοκιμές/τεστ ευρείας κλίμακας και εξοπλισμό ατομικής προστασίας για το μεγαλύτερο δυνατό αριθμό πολιτών”.

Κινδυνεύει η δημοκρατία, το Κράτος δικαίου, και θεμελιώδη δικαιώματα στην Ευρώπη της πανδημίας; Το Ευρωκοινοβούλιο ανησυχεί για την κατάσταση σε  Ουγγαρία, Πολωνία και  Ελλάδα

Μέσα στην πανδημία ή με αφορμή την πανδημία, παρατηρούνται ενέργειες που θέτουν σε περιορισμό (“καραντίνα”) την δημοκρατία σε εθνικό και περιφερειακό/τοπικό επίπεδο, σε αντίθεση με αυτό που πέτυχε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, να πετύχει δηλαδή να συν-νομοθετεί και μέσα στην πανδημία και να ενισχύει το ρόλο του στην συν-απόφαση μέσα σε δύσκολες συνθήκες. Όταν υπάρχει όμως πολιτική βούληση, η τεχνολογία διευκολύνει την ενίσχυση της δημοκρατίας ακόμα σε συνθήκες προσωπικής “καραντίνας”. Οι συνεδριάσεις της Ολομέλειας του Ευρωκοινοβουλίου αλλά και των Επιτροπών του γίνονται πλέον από απόσταση αλλά “κανονικά”.  Οι ευρωβουλευτές δικαιούνται, λοιπόν, να εκφράσουν την έντονη ανησυχία τους για “την απόφαση της κυβέρνησης της Ουγγαρίας να παρατείνει επ’ αόριστον την κατάσταση έκτακτης ανάγκης, εξουσιοδοτούμενη να κυβερνά με διατάγματα χωρίς χρονικό περιορισμό και να αποδυναμώσει τον κοινοβουλευτικό έλεγχο σε περιόδους έκτακτης ανάγκης”.

Επίσης, τονίζουν στο ψήφισμα ότι “τα μέτρα που έλαβε η πολωνική κυβέρνηση για την αλλαγή του εκλογικού κώδικα είναι παράνομα“. Χαρακτηρίζουν τις ενέργειες αυτές, όπως και την απόφαση να πραγματοποιηθούν προεδρικές εκλογές στην Πολωνία εν μέσω πανδημίας, “ενέργειες πλήρως ασύμβατες με τις ευρωπαϊκές αξίες“.

Καλούν, συνεπώς, “την Επιτροπή να αξιολογήσει επειγόντως το κατά πόσο τα επείγοντα μέτρα συνάδουν με τις Συνθήκες της ΕΕ και να αξιοποιήσει πλήρως όλα τα διαθέσιμα εργαλεία και κυρώσεις της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των δημοσιονομικών, για την αντιμετώπιση αυτής της σοβαρής και διαρκούς παραβίασης. Το Συμβούλιο θα πρέπει, επίσης, να επαναφέρει στην ημερήσια διάταξη τις συζητήσεις και τις διαδικασίες που σχετίζονται με τις εν εξελίξει διαδικασίες του άρθρου 7“.

Όσον αφορά την Ελλάδα, οι Ευρωβουλευτές για άλλη μια φορά “εκφράζουν εκ νέου τη βαθιά ανησυχία τους για την κατάσταση των προσφύγων και των αιτούντων άσυλο στην Ελλάδα, οι οποίοι δεν έχουν πρόσβαση σε επαρκή υγειονομική περίθαλψη και διατρέχουν ιδιαίτερο κίνδυνο. Ζητούν να θεσπιστούν διατάξεις για την υποδοχή αιτούντων άσυλο υπό κατάλληλες συνθήκες υγιεινής και ιατρικής υποστήριξης και την προληπτική εκκένωση του πληθυσμού που διατρέχει υψηλό κίνδυνο.

Ευρωπαϊκή πηγή ενημέρωσης εναντίον της παραπληροφόρησης και του ρατσισμού

Στην διάρκεια της πανδημίας φαίνεται ότι έχει αναπτυχθεί ένα ευρύ δίκτυο παρα-πληροφόρησης, διάδοσης fake news, προβολής στερεοτύπων και ρατσιστικών εκδηλώσεων, στιγματισμού και κοινωνικής απομόνωσης, ιδιαίτερα των πιο ευάλωτων, αντί για προστασία και διασφάλιση κατάλληλων κι ασφαλών συνθηκών για όλους κι όλες. Η βελτίωση των συνθηκών διαμονής και οι κατάλληλες συνθήκες υγιεινής αλλά και ιατρικής υποστήριξης είναι τα μόνα που μπορούν να διασφαλίσουν ότι ο SARS-CoV-2 και άλλοι επικίνδυνοι ιοί (όπως ο Ebola, η χολέρα, ο τύφος κ.ά.) θα μείνουν εκτός και δεν θα μεταφερθούν σε μετακινούμενους πληθυσμούς και σε χώρους όπως οι καταυλισμοί προσφύγων όπου κυριαρχούν άθλιες συνθήκες καθαριότητας και υγιεινής και δεν υπάρχει η δυνατότητα “κοινωνικής αποστασιοποίησης” και #ΜένουμεΣπίτι.

Αυτά λαμβάνοντας υπόψη, το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τονίζει ότι η “παραπληροφόρηση σχετικά με τη νόσο COVID-19 αποτελεί μείζον πρόβλημα για τη δημόσια υγεία. Ως εκ τούτου, η ΕΕ θα πρέπει να δημιουργήσει μια ευρωπαϊκή πηγή πληροφόρησης, σε όλες τις επίσημες γλώσσες, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι όλοι οι πολίτες θα έχουν πρόσβαση σε ακριβείς και επαληθευμένες πληροφορίες“. Ακόμη, οι ευρωβουλευτές “καλούν τις εταιρείες μέσων κοινωνικής δικτύωσης να λάβουν προληπτικά τα αναγκαία μέτρα για να σταματήσουν την παραπληροφόρηση και τη ρητορική μίσους όσον αφορά τον κορονοϊό“.

 

Το Ευρωκοινοβούλιο υποστηρίζει την αναγκαιότητα ενός σχεδίου διάσωσης για τον τουρισμό και τις μεταφορές που θα περιλαμβάνει ευρωπαϊκά και εθνικά εργαλεία και θα ανταποκρίνεται στα συμφέροντα του τομέα, των επιχειρήσεων, των εργαζομένων και των πολιτών.

Τα μέλη της Επιτροπής Μεταφορών και Τουρισμού του Ευρωκοινοβουλίου θα συζητήσουν με τον Επίτροπο για την Εσωτερική Αγορά Thierry Breton τρόπους αντιμετώπισης των ζημιών στον τομέα του τουρισμού εξαιτίας του COVID-19, την Τρίτη 21 Απριλίου 2020 στις 10:05 π.μ. (ώρα Ελλάδος). Ζωντανή μετάδοση της συζήτησης εδώ. Τη συζήτηση θα διευθύνει η πρόεδρος της Επιτροπής Karima Delli (Πράσινοι/EFA, Γαλλία)

Σε επιστολή που απηύθυνε στις 24 Μαρτίου προς τον Επίτροπο Εσωτερικής Αγοράς Thierry Breton και την Επίτροπο Μεταφορών Adina Vălean, η “Task Force Τουρισμός” της Επιτροπής Μεταφορών και Τουρισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ζήτησε σχέδιο δράσης για τη διάσωση του τουρισμού και των μεταφορών, προκειμένου να σωθούν οι τομείς που κινδυνεύουν εντελώς με κατάρρευση.

Στην επιστολή τονίζεται ότι τα “απαιτούμενα βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα μέτρα πρέπει να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των επιχειρήσεων, των εργαζομένων και των καταναλωτών. Τονίζονταν τότε ότι: “Χιλιάδες άνθρωποι πρέπει να επιστρέψουν στην πατρίδα τους, χιλιάδες επιχειρήσεις είναι ανήμπορες να ανταποκριθούν στην κρίση και χιλιάδες εργαζόμενοι στον τομέα αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο να χάσουν τις δουλειές τους, λόγω αυτών των ακραίων συνθηκών. Μεταξύ των μέτρων που προτείνει η “Taske Force Τουρισμός” της Επιτροπής Μεταφορών και Τουρισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου περιλαμβάνονται:

  • δημιουργία μηχανισμού διαχείρισης κρίσεων για αποτελεσματική συνεργασία στον τουρισμό σε επίπεδο ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων συγκεκριμένων μέτρων και ενός σαφούς σχεδίου δράσης με βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα μέτρα (όπως ήδη αναφέρθηκε σε επιστολή της TTF Steering Group που εστάλη στις 6 Μαρτίου
  • να διασφαλιστεί ότι η εθνική και ευρωπαϊκή βοήθεια θα είναι έγκαιρη και επαρκής αξιολογώντας τη ζημιά και τις ανάγκες του τομέα μεταφορών και του τουρισμού, συμπεριλαμβανομένων των αναγκών των εργαζομένων, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, τον UNWTO, τον ΟΟΣΑ και τα ενδιαφερόμενα μέρη σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο
  • να διασφαλιστεί η εφαρμογή εθνικών συστημάτων αποζημίωσης για όσο διάστημα είναι απαραίτητο, έγκαιρα και αναλογικά, με στόχο την αντιμετώπιση των ζημιών της πανδημίας του COVID-19 , χωρίς αδικαιολόγητη στρέβλωση του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά της ΕΕ και σε πλήρη συμμόρφωση με την ανακοίνωσή σχετικά με το “Προσωρινό Πλαίσιο για τις Κρατικές Ενισχύσεις με μέτρα στήριξης της οικονομίας στην πανδημία COVID-19“· Από αυτή την άποψη σας παροτρύνουμε να παρέχετε σαφή καθοδήγηση, αποτελεσματικό συντονισμό και βοήθεια σε όλα τα Κράτη – Μέλη
  • να λαμβάνει υπόψη τον τομέα των ταξιδιών και του τουρισμού όταν πρόκειται για όλα τα είδη οικονομικής υποστήριξης βάσει των υφιστάμενων χρηματοοικονομικών μέσων και του νέου Coronavirus Response Investment Initiative, (ΣΣ και του πακέτου νέων ρυθμίσεων που υιοθετήθηκαν πρόσφατα) προκειμένου να παρέχει αποτελεσματική υποστήριξη στις πληγείσες επιχειρήσεις σε αυτόν τον τομέα και να υποστηρίξουν και να βοηθήσουν τα κράτη μέλη στην πρόληψη και την αντιμετώπιση της ανεργίας στον τουριστικό τομέα
  • παροχή ειδικής βοήθειας και μέσων άμεσης χρηματοδοτικής βοήθειας για περιφέρειες και περιοχές που εξαρτώνται κυρίως ως προς το εισόδημά τους από τον τουρισμό
  • να παράσχει γρήγορα μια σαφέστερη καθοδήγηση στα κράτη μέλη σχετικά με τον τρόπο από κοινού ρύθμισης του επαναπατρισμού των πολιτών της ΕΕ διασφαλίζοντας συντονισμό και βοήθεια ώστε τα κράτη μέλη να βοηθήσουν να επιστρέψουν όλοι οι υπήκοοι της ΕΕ από προορισμούς στο εξωτερικό και όχι μόνο οι δικοί τους υπήκοοι καθώς και να διευκολύνουν τη διέλευση άλλων πολιτών και κατοίκων της ΕΕ που επιστρέφουν στο σπίτι
  • να κάνει χρήση του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της Ένωσης (Union’s Civil protection mechanism)
  • να εξασφαλίσει την πλήρη συνεργασία των τοπικών, περιφερειακών και εθνικών αρχών τρίτων χωρών στον επαναπατρισμό προκειμένου να αποφευχθούν επικίνδυνες καταστάσεις για τους πολίτες της ΕΕ όπως αυτή που βίωσε μια τρίτη χώρα την περασμένη εβδομάδα, όταν οι τοπικές αρχές δεν επέτρεψαν σε δύο αεροπλάνα της ΕΕ να προσγειωθούν

Επιπλέον, θα θέλαμε να λάβετε υπόψη με προσοχή τα διάφορα μέτρα που ελήφθησαν από τις τουριστικές επιχειρήσεις, σε στενή συνεργασία με τους δήμους, προσφέροντας καταλύματα, όπου τα νοσοκομεία υποφέρουν από έλλειψη εγκαταστάσεων. Σας παροτρύνουμε να εκδώσετε κατευθυντήριες γραμμές με βάση τις καλές πρακτικές του τουρισμού στην περίπτωση της πανδημικής κρίσης και να εξασφαλιστεί η κατάλληλη χρηματοδοτική στήριξη.

Τα μέλη της Task Force Tourism:

Cláudia MONTEIRO DE AGUIAR (EPP Group TTF Steering Group Member)
István UJHELYI (S&D Group TTF Steering Group Member)
José Ramón BAUZÁ DÍAZ (RE Group TTF Steering Group Member)
Massimo CASANOVA
Josianne CUTAJAR
Giuseppe FERRANDINO
Carlo FIDANZA
Mario FURORE
Søren GADE
Isabel GARCIA MUNOZ
Roman HAIDER
Έλενα Κουντουρά / Elena KOUNTOURA
Benoit LUTGEN
Elzbieta LUKACIJEWSKA
Tilly METZ
Barbara THALER
Ελισάβετ Βόζεμπεργκ / Elissavet VOZEMBERG

#ΜένουμεΣπίτι #StayHome #TravelTomorrow

Πληροφορίες:

Committee on Transport and Tourism
Draft agenda of the extraordinary committee meeting on 21 April 2020
European Parliament Research Service: COVID-19 and the tourism sector (07.04.2020)
European Commission sets out European coordinated response to counter the economic impact of the Coronavirus (13.03.2020)
European Commission communication: Coordinated economic response to the COVID-19 outbreak (including tourism) (13.03.2020)
European Parliament: The EU’s response to the coronavirus
European Commission: overview of transport measures taken across the EU:
Travel and transportation measures to ensure continued and uninterrupted land, waterborne and air cargo services during the pandemic

 

O τύπος αυτός είναι πολύ...άρρωστος. Μέσα στην πανδημία και την κορύφωση της κρίσης στις ΗΠΑ, το είπε και το έκανε: έκοψε την χρηματοδότηση των ΗΠΑ προς τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας!

Υπογράφουμε για να συγκεντρωθούν εκατομμύρια υπογραφές για να μην σαμποτάρει αυτός ο ανεκδιήγητος τύπος την αναγκαία συνεργασία για την προστασία της υγείας και της ζωής δισεκατομμυρίων ανθρώπων.

Το κάνει σε μια εποχή που αποκαλύπτεται ότι δεν άκουσε τους ειδικούς που προειδοποιούσαν με επιστολές και σε συσκέψεις τον ίδιο για την ανάγκη άμεσης λήψης μέτρων και ενώ είχε ήδη σταματήσει τη χρηματοδότηση ερευνών για τον εντοπισμό επικίνδυνων για τον άνθρωπο κοροναϊών και την αποτροπή επιδημιών και μειώσει - τον Φεβρουάριο - τη χρηματοδότηση για το Κέντρο Πρόληψης κι Αντιμετώπισης Ασθενειών. Είναι ένας επικίνδυνος πλανητάρχης, επικίνδυνος πρώτα για τη χώρα του που πολέμησε λυσσασμένα την ανάπτυξη ενός συστήματος υγείας που θα καλύπτει στοιχειωδών όλους και όλες (Obama Health care). Προσπαθεί να επιρρίψει τις ευθύνες για την έκταση της κρίσης στις ΗΠΑ σε οποιονδήποτε άλλο εκτός από τον εγωιστικό εαυτό του. Και προσπαθεί να είναι το εμβόλιο για τον κοροναϊό μονοπώλιο κάποιας αμερικάνικης πολυεθνικής!

Είναι παράνοια. Χωρίς το ζωτικό έργο του ΠΟΥ, θα κινδύνευαν χιλιάδες ζωές ανά τον κόσμο. Κυβερνήσεις συναντώνται ΤΩΡΑ για έκτακτες συνομιλίες - βοήθησε να δημιουργήσουμε ένα τσουνάμι παγκόσμιας αντίδρασης για να σώσουμε τον ΠΟΥ και να απαιτήσουμε οι θεραπείες και τα εμβόλια για τον Covid-19 να κατανεμηθούν δίκαια ανά τον κόσμο.

Διέδωσε το ψήφισμα του Avaaz. Υπόγραψε για να σώσουμε τον ΠΟΥ!

https://secure.avaaz.org/campaign/el/save_the_who_loc/?azPrQeb&post_action=1&cid=41856&lang=el&v=125232&_checksum=572e3a7c3d2b21924b69ca80961f0ecd32eea06555baf198ea650194bb6a8d2c&fbogname=Nikos&fbogname=Nikos

Προς όλες τις κυβερνήσεις του κόσμου:

«Καταδικάζουμε την απόφαση του Προέδρου Tραμπ να διακόψει τη χρηματοδότηση στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Σας καλούμε επειγόντως να διασφαλίσετε ότι ο ΠΟΥ, και οι άλλοι διεθνείς οργανισμοί που αγωνίζονται για την αντιμετώπιση αυτής της πανδημίας, έχουν επαρκή χρηματοδότηση και ότι τα εμβόλια και οι θεραπείες θα παράγονται και θα διανέμονται δίκαια και ισότιμα. Αυτός ο ιός μας απειλεί όλους και είμαστε μαζί σε αυτόν τον αγώνα. Πρέπει να αντιμετωπίσουμε τον κοινό εχθρό με συνεργασία, και η ανθρωπότητα πρέπει να λάμψει ενωμένη μέσα από τις πράξεις μας»

Ακόμα δεν έχουμε καν βρει το εμβόλιο, και ήδη βλέπουμε χώρες εγωιστικά να συσσωρεύουν ιατρικό εξοπλισμό για την πάρτη τους. Αν καταλήξουμε οι διεθνείς οργανισμοί όπως ο ΠΟΥ να μην χρηματοδοτούνται επαρκώς, και οι πλούσιες χώρες να ανταγωνίζονται αντί να συνεργάζονται, οι συνέπειες θα είναι καταστροφικές.

Η κρίση είναι παγκόσμια και απαιτεί παγκόσμια απάντηση -- καμία χώρα δεν πρέπει να μείνει πίσω.

Πρέπει να συνεργαστούμε σε παγκόσμιο επίπεδο και να μοιράσουμε δίκαια τον ιατρικό εξοπλισμό ώστε να βγούμε πιο δυνατοί απ’ αυτή την κρίση.

Αυτή τη στιγμή, οι κυβερνήσεις της G20 και οι ηγέτες της ΕΕ, σε έκτακτες συνομιλίες, σχεδιάζουν την παγκόσμια απάντηση σ’ αυτή την πανδημία. Υπόγραψε την έκκληση σήμερα για να απαιτήσουμε την παγκόσμια συνεργασία ώστε να σώσουμε τον ΠΟΥ αλλά και ανθρώπινες ζωές παντού:

Υπόγραψε για να σώσουμε τον ΠOY!

O κορωνοϊός είναι τρομακτικός, αλλά είμαστε όλοι μαζί σ΄αυτή την κρίση και η συλλογική μας φωνή είναι πιο δυνατή από ποτέ. Τώρα, ας βοηθήσουμε να σωθούν όσο το δυνατόν περισσότερες ζωές. Μαζί μπορούμε να τα καταφέρουμε ώστε κάτι όμορφο να ανθίσει μέσα απ' αυτή την κρίση και να βγούμε απ΄αυτή πιο ενωμένοι και δυνατοί από ποτέ.

Περισσότερες πληροφορίες:

Ο Τραμπ διακόπτει τη χρηματοδότηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Καθημερινή)
https://www.kathimerini.gr/1073917/article/epikairothta/kosmos/o-tramp-diakoptei-th-xrhmatodothsh-toy-pagkosmioy-organismoy-ygeias

Κοροναϊός : Αντίδραση Γκουτέρες στην ανακοίνωση Τραμπ – «Ο ΠΟΥ πρέπει να υποστηριχθεί» (in.gr)
https://www.in.gr/2020/04/15/world/koronaios-antidrasi-gkouteres-stin-anakoinosi-tramp-o-pou-prepei-na-ypostirixthei

Κορωνοϊός: Μια πανωλεθρία για τις φτωχές χώρες (CNN)
https://www.cnn.gr/focus/story/213669/koronoios-mia-panolethria-gia-tis-ftoxes-xores

Στα Αγγλικά:

Υπάρχει μόνο μια επιλογή για τη στρατηγική κατά του κορωνοϊού (World Economic Forum)
https://www.weforum.org/agenda/2020/04/there-s-only-one-option-for-a-global-coronavirus-exit-strategy

Οι Πλούσιες Χώρες Παραγκωνίζουν τις Φτωχές για τα Εφόδια κατά του Κορωνοϊού (ΝΥΤimes)
https://www.nytimes.com/2020/04/09/world/coronavirus-equipment-rich-poor.html

Τι κάνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας; (Deutsche Welle)
https://www.dw.com/en/world-health-day-what-does-the-who-do/a-53024471

Tα νέα εμβόλια δε θα πρέπει να αποτελέσουν μονοπώλιο, λέει στον Τραμπ η G7 (The Guardian)
https://www.theguardian.com/world/2020/mar/16/g7-leaders-to-hold-emergency-coronavirus-video-summit

 
 
Κοινή Γερμανο-Ιταλική έκκληση: Ευρωπαϊκή αλληλεγγύη τώρα!
Με πρωτοβουλία Γερμανών πράσινων ευρωβουλευτών που συνυπογράφουν πρώην Ιταλοί πρωθυπουργοί, Γερμανοί πολιτικοί από διάφορους χώρους, οικονομολόγοι κ.ά.
Ανοικτό κάλεσμα για να υπογράψουμε όλοι και όλες με 4 σημεία κλειδιά:
- Ενίσχυση των πρωτοβουλιών της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και μια ολοκληρωμένη ασπίδα προστασίας για την Ευρωζώνη και την Ευρωπαϊκή Ένωση συνολικά
- Πρόσβαση σε προληπτική πιστοληπτική γραμμή στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Διάσωσης (διαθέτει 410 δις αδιάθετα κεφάλαια) για όλες τις χώρες με προϋποθέσεις μόνο ότι θα χρησιμοποιηθούν για τις ανάγκες της υγείας, χωρίς άλλες πρόσθετες προϋποθέσεις (να μην ισχύσουν δηλαδή δημοσιονομική περιορισμοί για αυτές τις δαπάνες που θα αφορούν την υγεία).Με βάση αυτές οι χώρες μπορούν να έχουν πρόσβαση σε πολύ μεγαλύτερα ποσά από την ΕΚΤ
- Αναστήλωση της οικονομίας με την έκδοση Ευρωπαϊκών Ομόλογων Υγείας (European Health Βonds), έχουν προταθεί από επτά Γερμανούς οικονομολόγους 1000 δισεκατομμύρια ευρώ, με σαφή και καθορισμένο κοινό στόχο και με βάση κοινά συμφωνημένες κατευθυντήριες γραμμές. Αυτό θα επέτρεπε την από κοινού επιβάρυνση, με δημοκρατικό τρόπο.
- Στρατηγική εξόδου και μέτρα για να επιστρέψουμε στην κανονική λειτουργία των κοινωνιών και των οικονομιών μας και στην βιώσιμη οικονομία, ενσωματώνοντας μεταξύ άλλων την πράσινη μετάβαση και τον ψηφιακό μετασχηματισμό κι αντλώντας όλα τα διδάγματα από την κρίση.
Υπογράψτε την κοινή έκκληση εδώ: www.weareinthistogether.eu

Κοινή Γερμανο-Ιταλική έκκληση: Ευρωπαϊκή αλληλεγγύη τώρα!

Είμαστε μάρτυρες μιας κρίσιμης κατάστασης για την Ευρώπη. Η αλληλεγγύη της ευρωπαϊκής κοινότητας δοκιμάζεται. Η κρίση του κοροναϊού δεν ήταν σφάλμα οποιασδήποτε χώρας. Η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη είναι απαίτηση των καιρών. Η πανδημία μας επηρεάζει όλους ως Ευρωπαίους από κοινού και γι ‘αυτό πρέπει να την αντιμετωπίσουμε από κοινού. Αντί της ευρωπαϊκής ενότητας, βιώνουμε εθνικές διαιρέσεις μεταξύ των κυβερνήσεων. Η διαίρεση της Ευρώπης είναι η χειρότερη δυνατή απάντηση σε αυτή την κοινή πρόκληση. Η Ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Γερμανίας προωθεί την διαίρεση της Ευρώπης. Εμείς, οι Ιταλοί και οι Γερμανοί, καλούμε τις κυβερνήσεις μας να ξεπεράσουν τα παλιά πρότυπα διαίρεσης στην Ευρώπη. Είμαστε σε αυτό μαζί. Με αυτή τη γερμανο-ιταλική έκκληση θέλουμε να δώσουμε ένα παράδειγμα. Μεταξύ των πρώτων υπογραφόντων είναι ο Mario Monti και ο Enrico Letta (πρώην πρωθυπουργοί της Ιταλίας), ο Hans Eichel (πρώην υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας) και ο γνωστός πρώην ευρωβουλευτής Elmar Brok (CDU), καθώς και ένας μακρύς κατάλογος κορυφαίων οικονομολόγων από την Ιταλία και τη Γερμανία. Πολλοί Γερμανοί δεν συμφωνούν με την πορεία της Γερμανικής Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης και απαιτούν επίσης οικονομική αλληλεγγύη στην Ευρώπη, και μέσω κοινών ομολόγων. Και πολλοί Ιταλοί θέλουν να διατηρήσουμε την Ευρώπη όλοι μαζί και να αντιμετωπίσουν τους λαϊκιστές. Πολλοί εξέχοντες Γερμανοί και Ιταλοί από την πολιτική, τις επιχειρήσεις, την επιστήμη, τον πολιτισμό και τον αθλητισμό έχουν ήδη συνταχθεί με τα αιτήματά μας.

Παρακαλούμε συναχθείτε και εσείς και υπογράψτε την κοινή Γερμανο-Ιταλική έκκληση εδώ:

 www.weareinthistogether.eu

Απαιτούμε:

Όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ καθώς και τα κράτη μέλη να συμμετάσχουν επειγόντως σε μια κοινή προσπάθεια με τέσσερις βασικές δράσεις:

1. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) έχει θεσπίσει κάποια σημαντικά αρχικά μέτρα. Χρειαζόμαστε μια ολοκληρωμένη ασπίδα οικονομικής προστασίας για την Ευρώπη και την ευρωζώνη.

2. Αυτό δεν είναι μόνο ρόλος για την νομισματική πολιτική της ΕΚΤ αλλά αφορά και δημοκρατικές αποφάσεις στην δημοσιονομική πολιτική. Όλα τα κράτη μέλη της Ευρωζώνης πρέπει να έχουν αξιόπιστη και μακροπρόθεσμη πρόσβαση στην χρηματοδότηση χαμηλού επιτοκίου που έχει καταστήσει δυνατή η ΕΚΤ. Συνεπώς, υποστηρίζουμε το άμεσο άνοιγμα πιστωτικής γραμμής για την υγεία στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Διάσωσης (ESM), με εστιασμένες προϋποθέσεις ώστε να διασφαλιστεί ότι οι πιστώσεις θα χρησιμοποιούνται για σαφώς καθορισμένες κατηγορίες προγραμμάτων που σχετίζονται με την υγεία, χωρίς άλλες πρόσθετες προϋποθέσεις.

3. Αλλά χρειαζόμαστε επίσης καταμερισμό των βαρών καθώς η κρίση πλήττει όλες τις χώρες ταυτοχρόνως και καμία χώρα δεν βρίσκεται σε αυτή την κρίση λόγω κακών οικονομικών ή δημοσιονομικών επιλογών του παρελθόντος αλλά λόγω μιας τρομερής πανδημίας. Καθώς μπήκαμε μαζί σε αυτήν την κρίση, θα βγούμε μόνο μαζί. Χρειαζόμαστε κατανομή των βαρών γιατί διαφορετικά κάποιες χώρες θα μπορούσαν να κινδυνεύσουν να μην μπορούν να δαπανήσουν αρκετά για σχέδια στον τομέα της υγείας και της ταχείας επανέναρξης των οικονομικών δραστηριοτήτων. Αυτό όχι μόνο θα βλάψει τη χώρα, αλλά θα θέσει σε κίνδυνο ολόκληρη την ευρωπαϊκή εσωτερική αγορά. Ζητάμε λοιπόν την έκδοση Ευρωπαϊκών Ομόλογων Υγείας (European Health Βonds), έχουν προταθεί από επτά Γερμανούς οικονομολόγους 1000 δισεκατομμύρια ευρώ, με σαφή και καθορισμένο κοινό στόχο και με βάση κοινά συμφωνημένες κατευθυντήριες γραμμές. Αυτό θα επέτρεπε την από κοινού επιβάρυνση, με δημοκρατικό τρόπο.

4. Το επείγον είναι επί του παρόντος η καταπολέμηση της πανδημίας του κοροναϊού και των άμεσων συνέπειών της. Ωστόσο, θα πρέπει να αρχίσουμε να προετοιμάζουμε τα απαραίτητα μέτρα για να επιστρέψουμε στην κανονική λειτουργία των κοινωνιών και των οικονομιών μας και στην αειφόρο οικονομική ανάπτυξη, ενσωματώνοντας μεταξύ άλλων την πράσινη μετάβαση και τον ψηφιακό μετασχηματισμό κι αντλώντας όλα τα διδάγματα από την κρίση. Αυτό θα απαιτήσει μια συντονισμένη στρατηγική εξόδου, ένα ολοκληρωμένο σχέδιο αποκατάστασης και πρωτοφανείς επενδύσεις.

Καλούμε τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και σε διαβούλευση με άλλα θεσμικά όργανα, και ιδιαίτερα την ΕΚΤ, να εργαστούν για ένα σχέδιο δράσης για το σκοπό αυτό.

Αυτή η έκκληση ξεκίνησε από την ευρωβουλευτή Franziska Brantner, τον ευρωβουλευτή Sven Giegold και την ευρωβουλευτή Alexandra Geese.

Οι πρώτες υπογραφές περιλαμβάνουν:

Mario Monti, Enrico Letta, Lorenzo Bini Smaghi, Carolin Emcke, Francesca Melandri, Marcel Fratzscher, Sebastian Dullien, Elmar Brok, Tito Boeri, Michael Hüther, Peter Bofinger, Jens Südekum, Christoph Trebesch, Gabriel Felbermayr, Hans Eichel, René Obermann, Emma Bonino, Ulrike Guérot, Ruprecht Polenz, Jagoda Marinic, Amelie Deuflhard, Matthias Lilienthal, Giuliano Pisapia, Beatrice Weder di Mauro, Leoluca Orlando, Carlo Feltrinelli, Igor Levit, Aleida Assman und Lars Castellucci.

Το πλήρες κείμενο με όλες τις υπογραφές είναι ανοικτό για συνυπογραφή εδώ: www.weareinthistogether.eu

Αναλυτικά το κείμενο έκκληση που μπορεί να υπογράψουν όλοι και όλες;

 

H πανδημία δεν θα αντιμετωπιστεί μόνο με #ΜένουμεΣπίτι και με social distancing αλλά και με μια νέα κοινωνικοποίηση, ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής νοιαζόμαστε για τους άλλους, όλους τους άλλους, ιδιαίτερα τους πιο ευάλωτους.

Η τέχνη μπορεί να κάνει πιο υποφερτό τον υποχρεωτικό εγκλεισμό μας μέσα. Αλλά και να λειτουργήσει θεραπευτικά, παρηγορητικά, ανακουφιστικά, να συμβάλλει στην ενδυνάμωση. Αυτό βλέπουμε ήδη σε χώρες όπου ο κοροναϊός έχει χτυπήσει μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού και έχει προκαλέσει πολλά θύματα (όπως για παράδειγμα στην Ιταλία). Οι συναυλίες από τις ταράτσες και μέσα από τις ψηφιακές πλατφόρμες είναι μία από τις ελπιδοφόρες εκφράσεις αυτών των πρωτοβουλιών. Αρκετές ψηφιακές εκδηλώσεις , καμπάνιες και πρωτοβουλίες που οργανώνονται τώρα από δίκτυα και φορείς σε τοπικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο κινούνται προς δύο κατευθύνσεις:
- αφενός να αναδείξουν αυτόν τον ρόλο της τέχνης (της μουσικής, του θεάτρου, της ποίησης, της ζωγραφικές κ.ά.) στην αντιμετώπιση της κρίσης και
- αφετέρου να αναδείξουν τα προβλήματα και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν πολλοί καλλιτέχνες, που πρέπει να ζήσουν μέσα από την τέχνη τους, αλλά και αυτή έχει μπει σε καραντίνα. Τα νούμερα είναι τρομακτικά. Σε κάποιες χώρες έχουν αναληφθεί πρωτοβουλίες για τους καλλιτέχνες, από συμπερίληψη στα μέτρα ενίσχυσης που αφορούν πολλές κατηγορίες εργαζομένων μέχρι καμπάνιες crowdfunging για να συγκεντρωθεί οικονομική βοήθεια για μεγάλο καλλιτέχνες που βιώνουν - όπως και πολλοί άλλοι - προβλήματα επιβίωσης.

Σε πολλές χώρες είναι δύσκολο οι αρχές να αντιληφθούν την αναγκαιότητα να μην μείνει κανένας/μία πίσω μόνος/η στην κρίση, Και οι καλλιτέχνες, τουλάχιστον αυτοί που δεν είναι μέσα στα καθιερωμένα εμπορικά δίκτυα, μένουν εκτός βοήθειας.

Μια ομάδα που παίζει σημαντικό ρόλο στην κοινωνική ενδυνάμωση μέσω της τέχνης "Ήχοι για την αλλαγή" (soundsforchange) - και πότε είναι στην Ολλανδία, πότε στην Παλαιστίνη και πότε στην Ελλάδα, την έχουμε φιλοξενήσει και στο καινοτόμο μας WELCOMMON HOSTEL- συμμετέχουν μαζί με πολλές άλλες ομάδες σε μια θαυμάσια πρωτοβουλία, ένα διήμερο φεστιβάλ 4 και 5 Απριλίου, για ενίσχυση της τέχνης και των καλλιτεχνών, μέσα από μια ψηφιακή πλατφόρμα. 36 ώρες Live Stream festival με εργαστήρια, συζητήσεις, εκδηλώσεις και συναυλίες με καλλιτέχνες από ολόκληρο τον κόσμο,

Πρέπει να βοηθήσουμε όλοι/ες να γίνει κατανοητός και ο σημαντικός ρόλος της τέχνης και της δημιουργικότητας μέσα στην κρίση αλλά και να βοηθηθούν οι καλλιτέχνες.

Ο Άνεμος Ανανέωσης ξεκινάει μια συστηματική προσπάθεια ενημέρωσης για δημιουργικές πρωτοβουλίες που βρίσκονται σε εξέλιξη παγκοσμίως για να μην μείνει κανένας μόνος/η πίσω, για να επιστρέψει η ελπίδα και να βγούμε όλοι και όλες μαζί από την κρίση.πιο δυνατοί/ες. Αν θέλετε να βοηθήσετε επικοινωνήστε μαζί μας μέσω μηνύματος στο facebook ή στο email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Μήπως μία από τις επιπτώσεις της πανδημίας είναι το τέλος της πολιτικής ή αντιθέτως η αντιμετώπιση της κρίσης υπονοεί διαφορετικές πολιτικές προσεγγίσεις αλλά και η επόμενη μέρα θέτει κρίσιμα πολιτικά ζητήματα; Το #ΜένουμεΣπίτι περιορίζεται σε μια δυσανάλογη εξατομίκευση της ευθύνης ή πρέπει να συμβάλλει στον δίκαιο επιμερισμό της ευθύνης μεταξύ των συλλογικών δομών και πολιτικών αφενός και αφετέρου των πολιτών μέσα από μια προσέγγιση αλληλεγγύης για όλους/ες; Στηρίζεται στο φόβο και στην κοινωνική απομόνωση (όχι  μόνο κοινωνική αποστασιοποίηση) ή ξαναθέτει τα ζητήματα της κοινωνικής αλληλεγγύης και συνοχής; Υπάρχουν κενά ή προβλήματα στον τρόπο που αντιμετωπίζονται οι επιπτώσεις της κρίσης όχι μόνο στο επίπεδο της δημόσιας υγείας αλλά και σε αυτά της οικονομίας, της κοινωνικής συνοχής και της δημοκρατίας; 

Ερωτήματα σημαντικά που πάνε πέρα από την αγωνία επιβίωσης και χρειάζονται απαντήσεις και για το σήμερα αλλά και για την επόμενη μέρα. 

Θα έχει λοιπόν πολύ μεγάλο ενδιαφέρον η διαδικτυακή συζήτηση που οργανώνει την Τετάρτη 8 Απριλίου, ώρα (Ελλάδας) 20.00 - 22.00, ο πράσινος (Γερμανός) ευρωβουλευτής Sven Giegold με θέμα: European Corona Conference στην οποία μπορεί να συμμετάσχει όποιος/α θέλει.
Η συζήτηση αφορά στα θέματα διαχείρισης της πανδημίας και το πώς οι Πράσινοι σε διάφορες χώρες απαντούν στα ζητήματα. H πανδημία του κοροναϊού σάρωσε όλη την Ευρώπη και τον κόσμο μέσα σε λίγες εβδομάδες - με σοβαρές συνέπειες για τους ανθρώπους, την υγεία τους και την οικονομία. Αλλά η κρίση του κοροναϊού είναι κάτι πολύ περισσότερο από την ίδια την ασθένεια. Οι πολιτικές συνέπειες της πανδημίας προχωρούν πολύ περισσότερο και θέτουν κρίσιμα διλήμματα:
- Οι κοινωνίες ενώνονται μέσα από την αλληλεγγύη ή παράγει η ασθένεια νέες ανισότητες;
- Η προστασία του κλίματος πάει πίσω ή η πανδημία μας προσφέρει μια ευκαιρία για οικονομική ανάκαμψη μέσω της αλλαγής προς μια οικονομία πράσινη, φιλική στο κλίμα;
- Καθορίζει τις εξελίξεις ένας εθνικισμός της κρίσης ή η Ευρώπη μεγαλώνει εκ νέου με όλους/ες μαζί;
- Κυριαρχούν η απολυταρχία και ο λαϊκισμός στην κρίση ή οι πολίτες εμπιστεύονται εκ νέου την ικανότητα της δημοκρατίας να ενεργεί και να επιλύει προβλήματα;
Ποια είναι η στάση των Πράσινων κομμάτων είτε βρίσκονται στην αντιπολίτευση είτε στην κυβέρνηση και τι μέτρα λαμβάνουν ή προτείνουν στις χώρες τους και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ποιες είναι οι πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές τους συνέπειες; Είναι καιρός να ανοίξουμε τη συζήτηση σε κάθε χώρα αλλά και όλοι μαζί σε ευρωπαϊκό επίπεδο
Να είμαστε όλοι/ες εκεί!
Στη συζήτηση συμμετέχουν:
- Karima Delli (Γαλλία/France), ευρωβουλευτής, πρόεδρος της Επιτροπής Μεταφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
- Ville Niinistö (Φινλανδία/Finland), ευρωβουλευτής, συντονιστής των Πράσινων στην Επιτροπή ΙΤRE στο Ευρωκοινοβούλιο, πρώην βουλευτής και πρώην υπουργός 
- Ernest Urtasun (Ισπανία/Spain), ευρωβουλευτής
- Molly Scott-Cato (Βρετανία/Great Britain), ευρωβουλευτής
- Petra de Sutter (Βέλγιο/Belgium), ευρωβουλευτής, πρόεδρος της Επιτροπής Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας Καταναλωτών του Ευρωκοινοβουλίου
- Bas Eickhout (Ολλανδία/Netherlands), ευρωβουλευτής, εισηγητής του Ευρωκοινοβουλίου σε θέματα κλίματος
- Malgorzata Tracz (Πολωνία/Poland), συμπρόεδρος του Πράσινου κόμματος της Πολωνίας Zieloni
- Silvia Zamboni (Ιταλία/Italy), δημοσιογράφος, Περιφερειακός Σύμβουλος της Πράσινης Ευρώπης στην Emilia-Romagna
- Jamila Schäfer (Γερμανία/Germany), μέλος του προεδρείου των Πράσινων της Γερμανίας, Γραμματέας Διεθνών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων
- Rudi Anschober (Αυστρία/Austria), ομοσπονδιακός υπουργός για κοινωνικά θέματα, κοινωνική φροντίδα, προστασία της υγείας και των καταναλωτών.
Η συζήτηση συντονίζεται από τον πράσινο ευρωβουλευτή Sven Giegold (Γερμανία) στο πλαίσιο μιας σειράς ηλεκτρονικών συζητήσεων Webinar με τίτλο "ΠράσινηΕυρώπηwebinar / GrüneEuropaWebinare".
Δήλωση συμμετοχής για να μπορέσετε να παρακολουθήσετε ή να θέσετε και ερωτήσεις η να κάνετε παρέμβαση εδώ: https://register.gotowebinar.com/register/8782037271504747532   
Περισσότερες πληροφορίες: https://sven-giegold.de/europaeische-corona-konferenz/
 
Στις προηγούμενες συζητήσεις είχαν συμμετάσχει ηλεκτρονικά 1000-1500 άτομα 

ΒΙΟΜΕ Συνεργατική

Το πρωί της 30ης Μαρτίου 2020 συνεργείο της ΔΕΗ, με τη συνοδεία ΜΑΤ, πήγε και έκοψε το ρεύμα στο εργοστάσιο όπου συνεχίζει την παραγωγή καθαριστικών προϊόντων ο συνεταιρισμός εργαζομένων ΒΙΟΜΕ (Σ.Ε.ΒΙΟΜΕ). Φαντάζομαι η τυπική δικαιολογία είναι τα χρέη προς την ΔΕΗ, αλλά προφανώς υπάρχουν πολλά πολιτικά θέματα που αφορούν την πράξη αυτή που έγινε σε μια εποχή μαζικού κλεισίματος μονάδων, αυξανόμενης ανεργίας αλλά και σοβαρής ανάγκης να αυξηθεί η παραγωγή προϊόντων όπως είναι αυτά που παράγει η συγκεκριμένη μονάδα - δηλαδή καθαριστικά και απολυμαντικά, και μάλιστα οικολογικά. Προφανώς είναι μια ενέργεια που δεν έχει να κάνει με την επιβολή της νομιμότητας σε μια περίοδο τεράστιας κρίσης, αφού κάτι παρόμοιο δεν γίνεται σε άλλες ανάλογες περιπτώσεις που έχουν επίσης χρέη προς την ΔΕΗ και μάλιστα τρομακτικά.

Η επιχείρηση είναι μία από τις πολλές που κατέρρευσαν την προηγούμενη περίοδο. Σε αντίθεση με αυτό που έγινε στις περισσότερες περιπτώσεις, εδώ οι εργαζόμενοι αποφάσισαν να παραμείνουν ενεργοί και να αναλάβουν οι ίδιοι την παραγωγή σε συνεταιριστική, όμως, βάση. Για τον σκοπό αυτό δημιούργησαν όπως προβλέπει η σχετική νομοθεσία, έναν συνεταιρισμό εργαζομένων (Σ.Ε.ΒΙΟΜΕ).

Μάλιστα θέτουν και γενικότερα θέματα, όπως για παράδειγμα ότι ένας διαφορετικός τρόπος παραγωγής και συνολικά διαφορετικής ζωής, αφορά "από τον τρόπο που δουλεύουμε, μέχρι τη σχέση μας με το περιβάλλον. Για το λόγο αυτό" λένε "επιλέξαμε την παραγωγή εξ ολοκλήρου και αποκλειστικά φυσικών καθαριστικών, στηρίζοντας τις φωνές εκείνες που δηλώνουν πως για να καθαρίσουμε τα σπίτια μας ή τους χώρους εργασίας μας δε χρειάζεται να επιβαρύνουμε το περιβάλλον, δε χρειάζεται να επιβαρύνουμε την υγεία μας ή αυτή των παιδιών μας".

Το εργοστάσιο ιδρύθηκε το 1982, αποτελούσε θυγατρική της Philkeram Johnson, ιδιοκτησίας της οικογένειας Φιλίππου και κατασκεύαζε δομικά υλικά. Ήταν μια από τις πιο σημαντικές επιχειρήσεις της Β. Ελλάδας μέχρι και το 2010, οπότε παρουσίασε αρνητικό ισολογισμό καθυστερώντας παράλληλα την μισθοδοσία των εργατών. Τον Αύγουστο του 2011 η επιχείρηση προχώρησε σε παύση πληρωμών έχοντας τους εργαζόμενους απλήρωτους από τον Μάιο του ιδίου έτους. Τον Οκτώβριο 2011 με απόφαση της γενικής συνέλευσης οι εργαζόμενοι προχώρησαν σε επίσχεση εργασίας, ενώ δεν έχει γίνει επίσημα απόλυση των 70 εργαζόμενων. Τον Μάιο του 2012 η γενική συνέλευση των εργαζομένων αποφάσισε με ποσοστό 97% την ανάληψη της ευθύνης του εργοστασίου. Στις 12 Φεβρουαρίου 2013 οι εργαζόμενοι ξεκίνησαν τη επαναλειτουργία του εργοστασίου παράγοντας τώρα κυρίως προϊόντα γενικού καθαρισμού καθώς και κάποια από αυτά που παρασκεύαζαν παλαιότερα. Ο συνεταιρισμός έχει αναπτύξει - παρά τα προβλήματα που αντιμετώπιζε - ένα ευρύ δίκτυο διάθεσης των προϊόντων του σε πανελλαδική βάση

Ως αποτέλεσμα, όμως, ασαφειών της νομοθεσίας και απουσίας ενός υποστηρικτικού συστήματος και πολιτικών που επιφέρουν λύσεις σε προβλήματα, και παρά την πολύχρονη - αλλά χωρίς απτά αποτελέσματα - διαδικασία διαλόγου των εργαζομένων με το Υπουργείο Εργασίας (συγκυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ, μετά κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και τώρα ΝΔ), δεν έχει βρεθεί ακόμα, η νομική και κοινωνική βάση για να συνεχιστεί πλέον η παραγωγή από τον συνεταιρισμό εργαζομένων. Είναι εντυπωσιακό ότι η χώρα και οι εκάστοτε κυβερνώντες δεν έχουν μπορέσει να αξιοποιήσουν την πλούσια ευρωπαϊκή και διεθνή εμπειρία πτωχευτικού δικαίου και καλών πρακτικών σε θέματα συνεταιρισμών εργαζομένων,ούτε καν τα αποτελέσματα πιλοτικών προγραμμάτων που χρηματοδότησε η Κομισιόν και περιέλαβαν σχεδόν όλες τις ευρωπαϊκές χώρες (δυστυχώς όχι την Ελλάδα και την Ιταλία, με ευθύνη της τότε κυβέρνησης) που κωδικοποίησαν, με την συμμετοχή ευρωπαϊκών δικτύων και των ίδιων των συνεταιριστικών βιομηχανιών και υπηρεσιών, νομοθετικά πλαίσια, εργαλεία και πρακτικές που διευκολύνουν επιχειρήσεις οι οποίες καταρρέουν ή δεν υπάρχει συνέχεια από τους κληρονόμους να αναλαμβάνονται από τους εργαζόμενους.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο υπάρχουν σήμερα πάνω από 50.000 μεγαλύτερες ή μικρότερες συνεταιριστικές βιομηχανίες και επιχειρήσεις υπηρεσιών που πολλές από αυτές έχουν μια παρόμοια ιστορία με αυτήν της ΒΙΟΜΕ. Επειδή και ως ευρωβουλευτής και ως ενεργός πολίτης προσπάθησα να βοηθήσω προς την κατεύθυνση της προώθησης λύσεων, μπορώ να πω ότι με έχει εντυπωσιάσει η αδυναμία των πολιτικών και των υπηρεσιών να επιλύουν προβλήματα, όταν εκεί έξω υπάρχει τεράστια εμπειρία και καλές πρακτικές και όταν ευρωπαϊκά δίκτυα, όπως η CECOP/CICOPA (ο οργανισμός που εκπροσωπεί 50.000 παρόμοιες επιχειρήσεις) ή ο ILO (Διεθνές Γραφείο Εργασίας) προσφέρονται να συμβάλλουν στην επίλυση των προβλημάτων, καταθέτοντας την τεράστια εμπειρία που έχουν, ιδιαίτερα σε μια εποχή που η εργασία και οι επιχειρήσεις αλλάζουν και προκύπτουν πολλά ερωτήματα και ζητήματα

Τα θέματα που εκκρεμούσαν ήταν και είναι πολλά, μεταξύ των οποίων

- τι γίνεται με τα χρέη όταν μια επιχείρηση καταρρεύσει, ιδιαίτερα με τα χρέη προς εργαζόμενους;

- έχουν δικαίωμα οι εργαζόμενοι να αναλάβουν την λειτουργία και την πώληση αγαθών, έναντι των υποχρεώσεων προς αυτούς που άφησε η χρεοκοπημένη επιχείρηση και έχουν προτεραιότητα σε σχέση με άλλα χρέη της προηγούμενης ιδιοκτησίας, πχ προς τράπεζες και άλλους προμηθευτές;

- με ποια εργαλεία μπορεί να ενισχυθεί το πέρασμα στους εργαζόμενους μιας επιχείρησης που κατέρρευσε (ή που δεν υπάρχει κάποιος ιδιοκτήτης ή κληρονόμος για να την συνεχίσει) αν και εφόσον θέλουν να την αναλάβουν οι ίδιοι και να συνεχίσουν την λειτουργία της;

- τι οικονομικά εργαλεία μπορεί να έχουν οι εργαζόμενους στην διάθεσή τους (κεφάλαια κίνησης, ενισχύσεις δημιουργίας ή διατήρησης θέσεων εργασίας, κίνητρα για επενδύσεις σε νέες παραγωγικές διαδικασίες και νέα πράσινα προϊόντα κ.ά.) για να ξεκινήσουν την παραγωγή, να αναβαθμίσουν την παραγωγική βάση και το πελατολόγιό της, να ενσωματώσουν καινοτομία και νέες τεχνολογίες;

Όμως, η ΒΙΟΜΕ θα μπορούσε να αποτελέσει ένα εργαστήριο εφαρμογής καλών πρακτικών και στήριξης πολλών επιχειρήσεων που βρέθηκαν όλα αυτά τα χρόνια σε παρόμοια κατάσταση (χρεοκοπία) ή μπαίνουν τώρα λόγω πανδημίας. Είναι υποχρέωσή μας να υπερασπιστούμε το εγχείρημα αλλά και να απαιτήσουμε να στηριχθεί ως κέντρο καινοτομίας και εκπαίδευσης των εργαζομένων από άλλες επιχειρήσεις και κλάδους που θα ήθελαν την επόμενη μέρα - στην μετά την κατάρρευση της οικονομίας λόγω της πανδημίας εποχής - να ξαναστήσουν την παραγωγική βάση της χώρας σε συνεργατική και οικολογική βάση.

 You Can Help Make Face Masks For Hospitals With Free Kits From JoAnn Fabrics

Κάτω από την ομίχλη του φόβου και της καραντίνας, γεννιόνται μικρότερες και μεγαλύτερες πράξεις κοινωνικής προσφοράς κι αλληλεγγύης. Και καινοτομίας. Αλλά και αναδεικνύονται συνεργασίες. Εκεί στα δύσκολα δοκιμάζονται οι άνθρωποι, ανεξαρτήτως καταγωγής, χρώματος, γλώσσας, φύλου. Μακάρι να τα δούμε όλα αυτά ξανά την επόμενη μέρα.

Μια γυναίκα, η κ. Ελόνα Αγκόλι, από την Κορυτσά της Αλβανίας, μητέρα δύο παιδιών, που ζει και εργάζεται τα τελευταία 21 χρόνια στα Γρεβενά, έφτιαξε με τη μικρή μηχανή της 600 ειδικές μάσκες σε συνεργασία με το νοσοκομείο των Γρεβενών και τις δώρισε στο προσωπικό. Το νοσοκομείο της έδωσε οδηγίες αλλά και προστατευτικό υλικό που πρέπει να χρησιμοποιηθεί στις ειδικές μάσκες.

H Κίνα παρήγαγε την μεγαλύτερη ποσότητα μασκών πριν την κρίση, σταμάτησε για κάποιο διάστημα την εξαγωγή τους λόγω παγώματος της παραγωγής και των μεγάλων αναγκών για την ίδια τη χώρα, αλλά σήμερα αύξησε κατά 12 φορές την ποσότητα μασκών που εξάγει, φτάνοντας τα 200.000.000 μάσκες προσώπου τη μέρα, τόσο αυτές μιας χρήσης - κυρίως αυτές- (που ελάχιστα προστατεύουν) όσο και τις ειδικές για το νοσηλευτικό και ιατρικό προσωπικό (Ν95) (περίπου 600.000). Χιλιάδες επιχειρήσεις κινητών, παπουτσιών, αυτοκινήτων, ειδών υγιεινής κ.ά. τροποποιήσαν την παραγωγή τους για να φτιάχνουν μάσκες, έχοντας σημαντική οικονομική ενίσχυση από την κινέζικη κυβέρνηση.

Παρόμοια παραδείγματα σε εμπορική βάση ακούμε και από άλλες χώρες. Το έκανε ένας τσαγκάρης στην Παλαιστίνη, Ξεκίνησε να το κάνει οργανωμένα η Γερμανία γιατί και εκεί έχουν μεγάλη έλλειψη σε μάσκες και άλλα υλικά. Φοιτητές στην Κροατία σχεδίασαν προστατευτικές μάσκες ειδικά για το προσωπικό νοσοκομείων και στην συνέχεια προχώρησαν στην εκτύπωσή τους με 3D εκτυπωτές

Παρόλα αυτά οι πραγματικά προστατευτικές μάσκες για το ιατρικο-νοσηλευτικό προσωπικό δεν φτάνουν γιατί οι ανάγκες έχουν εκτιναχθεί στα ύψη. Περιμένουμε, να φτιαχτούν κάπου μακριά παρόμοιες μάσκες και να τις εισάγουμε όταν πολλές μικρές, μεσαίες και ίσως μεγαλύτερες επιχειρήσεις θα μπορούσαν με σωστή συμβουλευτική υποστήριξη και κατάλληλα υλικά να κάνουν κάτι παρόμοιο με την κυρία από τα Γρεβενά - ή με άλλους παραγωγούς - και να προμηθεύσουν άμεσα τουλάχιστον τα νοσοκομεία με ειδικές μάσκες που σήμερα απουσιάζουν από πολλά. Στο faceboοk έχει δημιουργηθεί μια ομάδα "Μένουμε σπίτι, φτιάχνουμε μάσκες" που προσπαθεί να ενισχύσει την προσπάθεια παραγωγής μασκών από ανθρώπους που μπορεί να βοηθήσουν. Αν δεν υπήρχαν στερεότυπα θα μπορούσαμε ως κοινωνία να ενεργοποιήσουμε τόσο ηλικιωμένες γυναίκες που έχουν γνώση ραπτικής και θα αποκτούσαν νέα ενδιαφέροντα όσο και μετανάστες και πρόσφυγες που έχουν σχετικές γνώσεις, ιδιαίτερα άτομα από Συρία, Πακιστάν, Αφγανιστάν και Ινδία. Θα ήταν μια καλή ευκαιρία να βοηθήσουμε και την κοινωνία μας και την κοινωνική ένταξη και ίσως και την επαγγελματική ένταξη ανθρώπων που έτσι κι αλλιώς σήμερα ζουν στο περιθώριο ενώ έχουν ικανότητες και γνώσεις. Προφανώς υπάρχει ανάγκη και για ειδικές μηχανές ραψίματος των μασκών που πρέπει να ενσωματώνουν το φίλτρο, αλλά και σε αυτό ίσως υπάρχουν τεχνήτες που θα μπορούσαν να μετατρέψουν μηχανές ραψίματος ή να κατασκευάσουν από την αρχή σχετικές μηχανές. 

Είναι μια στοιχειώδης κίνηση αλλά απαιτεί τεχνογνωσία, συνεργασίες και κάποιες ειδικές πρώτες ύλες, ειδικά επεξεργασμένες πλαστικές ίνες που αποτελούν το φίλτρο, και σωστές συνθήκες υγιεινής και ασφάλειας κατά την παραγωγή, αποθήκευση και μεταφορά, αλλιώς οι μάσκες δεν προστατεύουν.

Όμως, χρειάζεται συνεργασία και σε ευρωπαϊκό επίπεδο γιατί η πρώτη ύλη δεν επαρκεί λόγω της μεγάλης ζήτησης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καλέσει την κλωστοϋφαντουργεία να τροποποιήσει λίγο την παραγωγή της και να μπει άμεσα στην παραγωγή υλικών για μάσκες ή και των ίδιων των προστατευτικών μέσων που τόσο απουσιάζουν από τα νοσοκομεία αλλά και γενικότερα. Θα διαθέσει εξάλλου σημαντικά κονδύλια για την ενίσχυση της παραγωγής και προμήθειας ιατρο-φαρμακευτικού υλικού και μέσων που χρειάζονται τα νοσοκομεία.

Για να αντιμετωπίσουμε την κρίση χρειαζόμαστε, ιδέες, οργάνωση, νέες λογικές και καινοτομία. Επίσης, χρειαζόμαστε περισσότερη Ευρώπη

#coronavirus #Corovid19 #IamEuropean #solidarity #innovation #LeaveNoOneBehind #socialempowerment

 

Στο διαδίκτυο μπορεί να βρει κάποιος/α αναλυτικές οδηγίες και βίντεο για το πώς μπορεί να φτιαχτούν κάθε είδους μάσκες, από απλές κυρίως για ανθρώπους που φταρνίζονται ή θέλουν να προστατέψουν τους άλλους μέχρι μάσκες κατάλληλες για ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό:

απλές, όχι προστατευτικές για προσωπικό

https://www.youtube.com/watch?v=TL9D6ZFtZHM&fbclid=IwAR30EYYr0GHeIanOTdv-T1Qvd-f1skNuS67rBrRdXpqWXHykbu0U6X6FZE0

απλές, για εθελοντές, χωρίς όμως κατάλληλο προστατευτικό φίλτρο πλαστικών ινώνDIY face mask N95, 3 micron filter volunteer respirator hospitals)

https://www.youtube.com/watch?v=FSeDlVxQx1k

ή χειροποίητες μάσκες που είναι για κατάλληλες μάσκες για νοσοκομεία και ιατρικά κέντρα

https://www.youtube.com/watch?v=W6d3twpHwis

https://www.youtube.com/watch?v=DqlmDf6_hsY