H πανδημία δεν θα αντιμετωπιστεί μόνο με #ΜένουμεΣπίτι και με social distancing αλλά και με μια νέα κοινωνικοποίηση, ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής νοιαζόμαστε για τους άλλους, όλους τους άλλους, ιδιαίτερα τους πιο ευάλωτους.

Η τέχνη μπορεί να κάνει πιο υποφερτό τον υποχρεωτικό εγκλεισμό μας μέσα. Αλλά και να λειτουργήσει θεραπευτικά, παρηγορητικά, ανακουφιστικά, να συμβάλλει στην ενδυνάμωση. Αυτό βλέπουμε ήδη σε χώρες όπου ο κοροναϊός έχει χτυπήσει μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού και έχει προκαλέσει πολλά θύματα (όπως για παράδειγμα στην Ιταλία). Οι συναυλίες από τις ταράτσες και μέσα από τις ψηφιακές πλατφόρμες είναι μία από τις ελπιδοφόρες εκφράσεις αυτών των πρωτοβουλιών. Αρκετές ψηφιακές εκδηλώσεις , καμπάνιες και πρωτοβουλίες που οργανώνονται τώρα από δίκτυα και φορείς σε τοπικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο κινούνται προς δύο κατευθύνσεις:
- αφενός να αναδείξουν αυτόν τον ρόλο της τέχνης (της μουσικής, του θεάτρου, της ποίησης, της ζωγραφικές κ.ά.) στην αντιμετώπιση της κρίσης και
- αφετέρου να αναδείξουν τα προβλήματα και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν πολλοί καλλιτέχνες, που πρέπει να ζήσουν μέσα από την τέχνη τους, αλλά και αυτή έχει μπει σε καραντίνα. Τα νούμερα είναι τρομακτικά. Σε κάποιες χώρες έχουν αναληφθεί πρωτοβουλίες για τους καλλιτέχνες, από συμπερίληψη στα μέτρα ενίσχυσης που αφορούν πολλές κατηγορίες εργαζομένων μέχρι καμπάνιες crowdfunging για να συγκεντρωθεί οικονομική βοήθεια για μεγάλο καλλιτέχνες που βιώνουν - όπως και πολλοί άλλοι - προβλήματα επιβίωσης.

Σε πολλές χώρες είναι δύσκολο οι αρχές να αντιληφθούν την αναγκαιότητα να μην μείνει κανένας/μία πίσω μόνος/η στην κρίση, Και οι καλλιτέχνες, τουλάχιστον αυτοί που δεν είναι μέσα στα καθιερωμένα εμπορικά δίκτυα, μένουν εκτός βοήθειας.

Μια ομάδα που παίζει σημαντικό ρόλο στην κοινωνική ενδυνάμωση μέσω της τέχνης "Ήχοι για την αλλαγή" (soundsforchange) - και πότε είναι στην Ολλανδία, πότε στην Παλαιστίνη και πότε στην Ελλάδα, την έχουμε φιλοξενήσει και στο καινοτόμο μας WELCOMMON HOSTEL- συμμετέχουν μαζί με πολλές άλλες ομάδες σε μια θαυμάσια πρωτοβουλία, ένα διήμερο φεστιβάλ 4 και 5 Απριλίου, για ενίσχυση της τέχνης και των καλλιτεχνών, μέσα από μια ψηφιακή πλατφόρμα. 36 ώρες Live Stream festival με εργαστήρια, συζητήσεις, εκδηλώσεις και συναυλίες με καλλιτέχνες από ολόκληρο τον κόσμο,

Πρέπει να βοηθήσουμε όλοι/ες να γίνει κατανοητός και ο σημαντικός ρόλος της τέχνης και της δημιουργικότητας μέσα στην κρίση αλλά και να βοηθηθούν οι καλλιτέχνες.

Ο Άνεμος Ανανέωσης ξεκινάει μια συστηματική προσπάθεια ενημέρωσης για δημιουργικές πρωτοβουλίες που βρίσκονται σε εξέλιξη παγκοσμίως για να μην μείνει κανένας μόνος/η πίσω, για να επιστρέψει η ελπίδα και να βγούμε όλοι και όλες μαζί από την κρίση.πιο δυνατοί/ες. Αν θέλετε να βοηθήσετε επικοινωνήστε μαζί μας μέσω μηνύματος στο facebook ή στο email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Η εικόνα ίσως περιέχει: 2 άτομα, εσωτερικός χώρος

Αγαπώ ιδιαίτερα τη Σίφνο όχι μόνο γιατί κατάγομαι από εκεί αλλά και γιατί είναι ένα όμορφο νησί με πολύ ενδιαφέρουσα κοινωνική, αρχαιολογική και πολιτισμική ιστορία αλλά και δυνατότητες να αποτελεί ένα πρότυπο οικολογικής, κοινωνικής και οικονομικής βιωσιμότητας, ένα πραγματικά "πράσινο" νησί συνδυάζοντας τη σοφία του παρελθόντος με την επιστημονική γνώση, την κοινωνική και οικολογική/πράσινη καινοτομία, μαθαίνοντας συνεχώς κι αλλάζοντας προς το καλύτερο. Πολλά έχουν γίνει - όχι εύκολα, όχι με απλό τρόπο - προς αυτή την κατεύθυνση. Πολύ περισσότερα πρέπει να γίνουν κι αυτό απαιτεί διάλογο, νέες ιδέες, διάθεση για αλλαγή, επικοινωνίες με παρόμοιες νησιωτικές κοινότητες, υπερβάσεις από παθογένειες και παγιωμένες αντιλήψεις ή στερεότυπα άλλων εποχών.

Είναι αλήθεια ότι έχοντας ζήσει πολλά από τα καλοκαίρια μου στη Σίφνο, δεν αντέχω να είμαι εκεί τον Αύγουστο, με πληγώνουν πολλά. Οπότε συνήθως αποφεύγω να μένω πλέον πολλές μέρες του Αυγούστου σε ένα “πλημμυρισμένο” από τουρίστες κάθε είδους νησί. Η άνοιξη, το φθινόπωρο, αλλά και μέχρι τα μέσα Ιουλίου η κατάσταση είναι πιο υποφερτή. Έτσι τώρα που γράφω αυτά είμαι πίσω στην Αθήνα, αλλά προσπαθώ να ανακεφαλαιώσω εμπειρίες και σκέψεις των καλοκαιρινών διακοπών μου τις προηγούμενες εβδομάδες.

Παρά την τουριστική ανάπτυξη, υπάρχουν πολλά που δεν έχει ένα τόσο “αναπτυγμένο” μησί και αυτά είναι κυρίως κοινωνικές και οικολογικές υποδομές που θα έπρεπε να είναι αυτονόητες. Ο κεντρικός και περιφερειακός σχεδιασμός αλλά και συχνά όσοι λαμβάνουν αποφάσεις γενικότερα αντιμετωπίζουν τα νησιά (και τη Σίφνο) μόνο ως τουριστικούς προορισμούς, νησιά που ζουν και έχουν (όταν έχουν) κοινωνικές υποδομές κι ακτοπλοϊκές συνδέσεις μόνο όταν υπάρχουν (και για τους) τουρίστες, παρά τα όσα κατά καιρούς λέγονται αλλά και τις αλλαγές κυβερνήσεων.

Κάποια πράγματα βελτιώνονται λόγω του γεγονότος ότι νέοι άνθρωποι επιλέγουν συνειδητά να μείνουν ή να επιστρέψουν στο νησί ή ακόμα και να εγκατασταθούν στο νησί (αν δεν κατάγονται από εκεί). Και ίσως σε αυτό το γεγονός δεν φαίνεται προς τρίτους η μεγάλη έλλειψη κοινωνικών υποδομών. Σε αυτές θα αναφερθώ άλλη ώρα. Εδώ ήθελα να πω πόσο χάρηκα αλλά και τις κουβέντες άνοιξε το ...άνοιγμα ενός καφε-μεζεδοπωλείου (η “ΑΜΠΕΛΟΣ”) στο χωριό μου, στα Εξάμπελα.

Η εικόνα ίσως περιέχει: 3 άτομα, άτομα παίζουν μουσικά όργανα και κιθάρα

Να με απλά λόγια η ιστορία. Η Αντιγόνη είναι μια πολύ καλή μουσικός και τραγουδίστρια που αποφάσισε να αφήσει την Αθήνα, να εγκατασταθεί χειμώνα καλοκαίρι στη Σίφνο και να ανοίξει ένα καφε-μεζεδοπωλείο όχι στα γνωστά τουριστικά στέκια της Σίφνου αλλά στο χωριό των Εξαμπέλων, που θα λειτουργεί μάλιστα όλο το χρόνο (κάτι πολύ σπάνιο στα νησιά)! Μέσα στο χωριό υπάρχει σήμερα μόνο το “μίνι-μάρκετ /παντοπωλείο της Ευτυχίας”, τίποτα άλλο. Στα παιδικά μου χρόνια θυμόμουν 2 καφενεία - παντοπωλεία, ιδιαίτερα το καφενείο του Διαμάντου, όπου όταν ήρθε η ...ασπρόμαυρη τηλεόραση συγκεντρώνονταν όλο το χωριό για να κλάψει ή να γελάσει με τις ελληνικές ταινίες, να φάει ένα γλυκό του κουταλιού, μια βανίλια – υποβρύχιο ή ένα καφέ, να πει δυο κουβέντες.

Το άνοιγμα όμως του καφε-μεζεδοπωλείου “Η ΑΜΠΕΛΟΣ” άνοιξε και μια ενιαφέρουσα κουβέντα αναμνήσεων. Η Αντιγόνη ενοικίασε ένα εμβληματικό κτίριο, που ήταν κλειστό για πολλά χρόνια αλλά στέγαζε ένα από τα πολλά καφενεία του χωριού, αυτό του Θρασύβουλου, που πρέπει να έκλεισε το 1953 ή το 1956. Με μεγάλη μου απορρία διαπίστωσα ότι σχεδόν όλοι θυμόντουσαν το “καφενείο του Θρσύβουλου”. Εντυπωσιακό. Αλλά και το γεγονός ότι μιλώντας με νεώτερους και κάποιους από τους “παλιούς” που ζουν ακόμα αναφέρονταν στα 5 ή 7 καφενεία του χωριού, που το καθένα είχε τα χαρακτηριστικά του, αλλά και το όνομα του ιδιοκτήτη του (του Θρασύβουλου, της Κατέ, του Διαμάντου κα). “Σε αυτό μαζεύονταν οι ποιητές, όπως ο Αριστομένης Προβελέγγιος” (1850-1936), σου λένε ή “στο άλλο μαζεύονταν οι τσικαλάδες (αυτοί που έκαναν πήλινα τα οποία έστελναν σε όλο τον κόσμο με τα καϊκια) και πλήρωναν τους τεχνίτες και τους βοηθούς”, “εκεί τα λέγανε οι κτηνοτρόφοι και οι μουλαράδες”.

Πόσο διαφορετικός είναι ο κόσμος μας σήμερα, που έχουμε ξεχάσει πράγματα που είναι βασικά για αυτό που λέμε καλή – ποιοτική ζωή. Ναι, τον 19ο και στις αρχές του 20ου αιώνα στη Σίφνο γεννήθηκαν ή και έζησαν μεγάλο χρόνο της ζωής τους μεγάλες προσωπικότητες, πολλοί “άνθρωποι των γραμμάτων”, λαογράφοι, ποιητές, λογοτέχνες, μερικοί από τους πιο γνωστούς σήμερα

tree of life purple rain
 
Έχω δει κοινωνικές ομάδες να διαμαρτύρονται για την κρίση ή την φτώχεια και να φέρνουν ως παράδειγμα ότι τρώνε φασολάδα. Για να κάνουν πιο ορατή την "φτώχεια" τους μαγειρεύουν ...φασολάδα, στο πλαίσιο της "διαμαρτυρίας" τους. Είναι εικόνες και στερεότυπα που συναντάμε καθημερινά, βέβαια. Η καλή ζωή και η υγεία για τους περισσότερους συνδέεται με την κατανάλωση (μεγάλης ποσότητας) κρέατος. Κι όμως, η ισορροπημένη τροφή είναι αυτή που καθορίζει σε σημαντικό βαθμό την καλή κατάσταση της υγείας (μαζί με άλλους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών). Και σημαντικό ρόλο στην σωστή διατροφή παίζει η κατανάλωση οσπρίων. Θα μπορούσε να βελτιωθεί η υγεία μεγάλου τμήματος του πληθυσμού αν έβαζαν στην διατροφή τους περισσότερα όσπρια.
 
Τα όσπρια (και άλλες τοπικές ποικιλίες) παίζουν όμως σημαντικό ρόλο και στην τοπική οικονομία και στον τοπικό πολιτισμό. Αλλά και στην διατήρηση της γονιμότητας των εδαφών, ιδιαίτερα αν ακολουθούμε την παλιά πρακτικής της αμειψισποράς. Δεν είναι τυχαίο που το 2016 είχε ανακηρυχθεί από τον ΟΗΕ ως Διεθνές Έτος Οσπρίων.
 
Ευτυχώς τα τελευταία χρόνια υπάρχουν κάποιες σημαντικές πρωτοβουλίες και στη χώρα μας, όπως η αναζήτηση από κάποιες εμπορικές επιχειρήσεις τοπικών ποικιλιών οσπρίων, η στροφή των αγροτών σε τοπικές ποικιλίες, η συνεργασία τοπικών παραγωγών για να προωθήσουν από κοινού την καλλιέργεια οσπρίων αλλά και η δημιουργία (νέου τύπου) αγροτικού συνεταιρισμού οσπρίων (πχ Καρδίτσα), η ανάδειξη σε νησιά τοπικών ποικιλιών φάβας (κι όχι μόνο στην Σαντορίνη, αλλά και στις Σχοινούσες και στην Αμοργό), η ενίσχυση της έρευνας σχετικά με τις τοπικές ποικιλίες και τον ευρύτερο ρόλο που μπορούν να παίξουν στην τοπική οικονομία και στον τοπικό πολιτισμό. Αλλά, σημαντικό, είναι να στραφούν μαζικά και οι καταναλωτές προς τα όσπρια και τις ιδιαίτερα τοπικές ποικιλίες, κάτι που θα ενισχύσει και τις αλλαγές που συντελούνται στην παραγωγή και το εμπόριο αυτών των ειδών.
 
Ενδιαφέρουσες είναι και οι επιστημονικές συναντήσεις που έχουν οργανωθεί τα τελευταία χρόνια με πρωτοβουλία επιστημόνων του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, του Κέντρου Έρευνας της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών και του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων που έχουν ως σκοπό να συνδέσουν την επιστημονική κοινότητα με ένα ευρύτερο ακροατήριο, να παρουσιάσουν το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τις τοπικές ποικιλίες και να φέρουν σε επαφή όλους όσους συμμετέχουν τόσο στην παραγωγική διαδικασία όσο και στην διάθεσή τους.Χρειάζεται, όμως, περισσότερη δουλειά στα σχολεία, στους /με τους κοινωνικούς φορείς, στο χώρο της εστίασης, σε πολιτικό επίπεδο. Καιρός είναι να αντιληφθούμε ότι είναι σημαντική πολιτική πράξη να διεκδικούμε καλύτερη τροφή, τοπικές ποικιλίες, αλλαγές στο διατροφικό μοντέλο και στην γεωργική πολιτική. Τουλάχιστον ένα μεγάλο ποσοστό των πολιτών - το δείχνουν και οι δημοσκοπήσεις - έχει γυρίσει την πλάτη του σε αυτό το αδιέξοδο μοντέλο πολιτικής που θυμίζει αρένα και είναι κενό περιεχομένου