Συνδιοργάνωση ημερίδας από τον Νίκο Χρυσόγελο και τη Μαριλένα Κοππά για τις τραγωδίες στη Μεσόγειο

Δείτε φωτογραφίες από την εκδήλωση εδώ:

http://www.flickr.com/photos/chrysogelos/sets/72157640248369583/

Υπό τη σκιά της νέας απώλειας ζωών μεταναστών, αυτή τη φορά στο Φαρμακονήσι, και με 10 αγνοούμενους (2 γυναίκες, 8 παιδιά και βρέφη), αλλά και πολλαπλά ερωτηματικά αναφορικά με τις συνθήκες της τραγωδίας και τις τυχόν ευθύνες για αυτήν, οργανώθηκε από τους ευρωβουλευτές Νίκο Χρυσόγελο, (Πράσινοι), και Μαριλένα Κοππά, (Σοσιαλιστές και Δημοκράτες), εκδήλωση με θέμα «Η Γκετοποίηση της πολιτικής ασύλου, από τη Λαμπεντούσα στη Λέσβο», την Δευτέρα στις 27 Ιανουαρίου 2014, στο Γραφείο του Ευρωκοινοβουλίου στην Αθήνα.  

Κατά την εισήγησή της, η Μαριλένα Κοππά αναφέρθηκε στο δουλεμπόριο και το trafficking, τις τεχνικές εκφοβισμού και ελέγχου και σε άλλες μορφές εκμετάλλευσης των μεταναστών, υπογραμμίζοντας ότι σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO) υπάρχουν παγκοσμίως 20 εκατομμύρια σκλάβοι. Η ευρωβουλευτής επεσήμανε ότι το φαινόμενο της αύξησης της παράτυπης μετανάστευση και του trafficking οδηγεί σε ενίσχυση της πολιτικής ελέγχου των συνόρων στην Ελλάδα, ωστόσο, η λήψη μέτρων όπως η δημιουργία φράχτη στον Έβρο, ενισχύει τη χρήση των θαλάσσιων διαδρομών, που όμως ενέχουν περισσότερους κινδύνους, όπως απέδειξαν με τον πιο τραγικό τρόπο οι πρόσφατες τραγωδίες σε Λαμπεντούσα και Φαρμακονήσι. Ταυτόχρονα, υπογράμμισε τη μετατόπιση των συνόρων στο εσωτερικό της επικράτειας των κρατών μελών που αποτελούν χώρες υποδοχής μεταναστών με συνακόλουθο την άνθιση των ακροδεξιών μορφωμάτων, όπως συμβαίνει στη χώρα μας με την άνοδο της Χρυσής Αυγής. Αναφερόμενη στη συμφωνία Δουβλίνο ΙΙ και ΙΙΙ τόνισε πως έχει μετατρέψει τις χώρες του Νότου σε στρατόπεδο συγκέντρωσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και υπογράμμισε την ανάγκη αναθεώρησης της ισχύουσας νομοθεσίας στη βάση οριζόντιου άξονα πολιτικής και σύνθετου σχεδίου που θα καλύπτει όλες τις πτυχές της μετανάστευσης.

Ο Νίκος Χρυσόγελος επισήμανε ότι «το Φαρμακονήσι, η Λαμπεντούσα, η Λέσβος, η Χίος είναι μερικές μόνο από τις επαναλαμβανόμενες τραγωδίες στη Μεσόγειο. Τα επίσημα στοιχεία μαρτυρούν ότι σε μια δεκαετία έχουν βρει το θάνατο στα νερά της Μεσογείου περισσότεροι από 17.500 άνθρωποι στην προσπάθειά τους να μεταναστεύσουν στην Ευρώπη». Αναρωτήθηκε: «Ως πότε θα είμαστε θεατές στο ίδιο έργο με πρωταγωνιστές ανθρώπους να πεθαίνουν, μεταξύ των οποίων και πολλά παιδιά, στην προσπάθειά τους ξεφύγουν από συνθήκες που απειλούν τη ζωή τους ή αναζητώντας καλύτερη ζωή στην Ευρώπη; Μήπως έχουμε οδηγηθεί σταδιακά σε απάνθρωπες καταστάσεις; Χάθηκαν ζωές, γυναικών και παιδιών, εξαιτίας είτε μιας αποτυχημένης προσπάθειας διάσωσης είτε μιας εγκληματικής επιχείρησης επαναπροώθησης, όπως αυτές που οργανώνονται πολύ συχνά με εντολές άνωθεν. Τόσο η ελληνική κυβέρνηση όσο και οι ελληνικοί φορείς έπρεπε πρώτα από όλα να εκφράσουμε τη θλίψη και τη συμπόνια μας. Μετά να υπάρξει δέσμευση για ανεξάρτητη διερεύνηση των αιτίων της τραγωδίας, απόδοση ευθυνών αλλά και αναθεώρηση πολιτικών και πρακτικών που οδηγούν στην απώλεια χιλιάδων ανθρώπινων ζωών. Παράλληλα θα έπρεπε να είχε ξεκινήσει προσπάθεια ανέλκυσης του σκάφους και γενικότερα αναζήτησης των κορμιών των 10 γυναικών και παιδιών που αγνοούνται, να υπάρξει στήριξη και βοήθεια σε όσους επιβίωσαν από την τραγωδία. Η υποχρέωση διάσωσης ανθρωπίνων ζωών που βρίσκονται σε κίνδυνο θα πρέπει να είναι αδιαπραγμάτευτη. Η Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ζητάει νέους κανόνες αναφορικά με τη δράση του FRONTEX, σύμφωνα με τους οποίους θα συμπεριλαμβάνεται στις αρμοδιότητές της η συμβολή της σε έκτακτες ανάγκες ανθρωπιστικού χαρακτήρα και επιχειρήσεις διάσωσης στη θάλασσα. Συνολικότερα, υπάρχει ανάγκη για χάραξη και υλοποίηση κοινής ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής που θα βασίζεται στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και την αρχή της μη επαναπροώθησης, τον επιμερισμό των ευθυνών μεταξύ των κρατών μελών, τη μη επιβολή κυρώσεων στους διασώστες ανθρωπίνων ζωών στη θάλασσα, την ενθάρρυνση των νόμιμων οδών μετανάστευσης και την κοινωνική ένταξη.

Οι κυβερνήσεις αντί να σπαταλούν τεράστια ποσά για τα σύνορα, χρειάζεται να έχουν ισορροπημένες κι ολοκληρωμένες πολιτικές. Για παράδειγμα, η Ελλάδα, την περίοδο 2008 - 2013, έλαβε 119.037.305 € από το Ταμείο για τα Εξωτερικά Σύνορα, 52.242.000 € από το Ταμείο για Επιστροφές μεταναστών στις χώρες τους, αλλά αξιοποίησε μόνο 14.0759.000 € από το Ταμείο για τους Πρόσφυγες και 12.470.000 € από το Ταμείο Ένταξης, γεγονός που μαρτυρά ποιες είναι οι προτεραιότητές της σε θέματα μεταναστευτικής πολιτικής! Σήμερα χρειαζόμαστε περισσότερους πόρους για κοινωνική ένταξη, ενίσχυση των δομών πρώτης υποδοχής και βελτίωση των συνθηκών ζωής και υγιεινής, ώστε να λάβει τέλος η γκετοποίηση των μεταναστών αλλά και η υποβάθμιση περιοχών στις οποίες συγκεντρώνονται οι μετανάστες χωρίς υποδομές.»

Ο Γιώργος Τσαρμπόπουλος, Επικεφαλής του γραφείου για την Ελλάδα της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες τόνισε ότι είναι επιβεβλημένος ο επανασχεδιασμός της μεταναστευτικής πολιτικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο, λαμβάνοντας υπόψη τις τραγωδίες σε Φαρμακονήσι και Λαμπεντούσα, καθώς και ότι πλέον επιλέγονται όλο και περισσότερο τα θαλάσσια περάσματα, στα οποία η πρακτική της αποτροπής που ακολουθείται ως επί το πλείστον έχει σοβαρές πιθανότητες για έκθεση της ανθρώπινης ζωής σε κίνδυνο (καιρός, κατάσταση πλοίου, κλπ). Αναφερόμενος στο ναυάγιο στο Φαρμακονήσι, επικαλέστηκε τις μαρτυρίες των διασωθέντων που δόθηκαν στην Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, οι οποίες καταγράφηκαν με απόλυτη ακρίβεια παρουσία διερμηνέων. ΟΓιώργος Τσαρμπόπουλος τόνισε ότι μολονότι δεν έχουν διερευνηθεί οι συνθήκες υπό τις οποίες συνέβη η τραγωδία, είτε πρόκειται για αποτυχημένη επιχείρηση διάσωσης, είτε για επιχείρηση επαναπροώθησης, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: η απώλεια ανθρωπίνων ζωών. Κλείνοντας, υπογράμμισε πως η τακτική της αποτροπής είναι βασικό εργαλείο της πολιτικής συνόρων, τη στιγμή που η πλειοψηφία των μεταναστών είναι Σύροι, Αφγανοί και Σομαλοί και κατά πάσα πιθανότητα χρήζουν προστασίας και ασύλου, ανέφερε δε πως η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες έχει λάβει επανειλημμένες καταγγελίες για άτυπες επαναπροωθήσεις στην Τουρκία.

Στην εκδήλωση συμμετείχαν οι Tommaso Della Longa και Laura Bastianetto, Ιταλοί δημοσιογράφοι και συγγραφείς του βιβλίου: «Λαμπεντούσα: Χρονικό από τη Χώρα του Πουθενά», το οποίο μέσα από 15 ιστορίες ανθρώπων μας μετέφεραν τις εμπειρίες των μεταναστών, των τοπικών αρχών, της τοπικής κοινωνίας, των εθελοντών και των μελών ανθρωπιστικών οργανώσεων και φωτίζουν τις ιστορίες ανθρώπων που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη χώρας τους. Συχνά οι μετανάστες, ακόμα και όταν πνίγονται αντιμετωπίζονται ως αριθμός, αντί να αντιμετωπίζονται ως άνθρωποι, με ταυτότητα, ιστορία, ανάγκες.

Με παρεμβάσεις τους συμμετείχαν, επίσης, ο Στέλιος Κραουνάκης, Εθελοντής υποδοχής και υποστήριξης προσφύγων στη Λέσβο, η Μαρία Πίνιου Καλλή, Δρ Ιατρός Δερματολόγος, εμπειρογνώμονας του IstanbulProtocol για την πιστοποίηση θυμάτων βασανιστηρίων, η Γεωργία Αραπίδου, εκπρόσωπος της Ελληνικής Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, η Ευθαλία Παππά, επικεφαλής του Οικουμενικού Προγράμματος Προσφύγων, ο Κούσα Μπαχράμι, μέλος του Δ.Σ. της Διεθνούς Αμνηστίας καθώς και εκπρόσωποι από το Ελληνικό Φόρουμ Μεταναστών, την PRAKSIS, και την KASAPIHellas που μετέφεραν την εμπειρία τους μέσα από την μακροχρόνια δουλειά και παρεμβάσεις τους.

Συμπεράσματα της ημερίδας:

Τα συμπεράσματα που προέκυψαν και αφορούν στην προστασία της ανθρώπινης ζωής χωρίς να εξετάζονται τα θέματα ασύλου, θα μπορούσαν να συνοψιστούν ακολούθως:

  1. Να διερευνηθούν οι συνθήκες υπό τις οποίες συνέβη η τραγωδία στο Φαρμακονήσι, να αποδοθούν τυχόν ευθύνες για την απώλεια ανθρωπίνων ζωών και να καταβληθούν όλες οι δυνατές προσπάθειες για ανεύρεση των σωρών. Είτε η τραγωδία είναι αποτέλεσμα αποτυχημένης προσπάθειας διάσωσης είτε εγκληματικής προσπάθειας επαναπροώθησης κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου, θα πρέπει να οδηγήσει σε αναθεώρηση πρακτικών που έχουν ως αποτέλεσμα απώλειες ανθρώπινων ζωών.
  1. Τα κράτη μέλη και η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να τηρούν τις υποχρεώσεις τους που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο, τις Ευρωπαϊκές Συνθήκες και το Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να διασφαλίζουν την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των ανθρώπων που βρίσκονται σε κίνδυνο. Επίσης, δεν θα πρέπει να εφαρμόζονται επαναπροωθήσεις πουθέτουν σε κίνδυνο τις ζωές ανθρώπων ή  

παραβιάζουν το δίκαιο.

  1. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταργήσουν ή να επανεξετάσουν κάθε νομοθετική διάταξη που επιβάλλει κυρώσεις σε όσους παρέχουν βοήθεια προς μετανάστες που βρίσκονται σε κίνδυνο στη θάλασσα.
  2. Με δεδομένο ότι η μετανάστευση είναι διαχρονικό φαινόμενο και τα σύνορα θα είναι διαπερατά από ανθρώπους που προσπαθούν να σώσουν τη ζωή τους είτε να ζήσουν καλύτερη ζωή, απαιτείται αποτελεσματική διαχείριση των μεταναστευτικών ροών μέσα και από επιμερισμό υπευθυνοτήτων μεταξύ των κρατών μελών, ώστε να μην έχουν να αντιμετωπίσουν το ζήτημα μόνο οι χώρες που βρίσκονται στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ.
  3. Χρειαζόμαστε περισσότερους πόρους για κοινωνική ένταξη, ενίσχυση των δομών πρώτης υποδοχής και βελτίωση των συνθηκών ζωής και υγιεινής τόσο των ντόπιων όσο και των μεταναστών στις περιοχές που ζουν - οι οποίες είναι συχνά υποβαθμισμένες - ώστε να λάβει τέλος η γκετοποίηση των μεταναστών και η αποξένωσή τους από τους ντόπιους.
  4. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη θα πρέπει να εστιάσουν στην ενθάρρυνση των νόμιμων οδών μετανάστευσης και τη διευκόλυνση της μετανάστευσης των εργαζομένων, καθώς η νόμιμη είσοδος στην ΕΕ είναι προτιμότερη σε σχέση με την παράτυπη.
  5. Η αναθεώρηση του Κανονισμού «Δουβλίνο II» υπό το πρίσμα των τραγωδιών στη Μεσόγειο είναι αναγκαία. Ταυτοχρόνως, όμως, υπάρχει ανάγκη επανεξέτασης της νομοθεσίας των κρατών μελών, ώστε να μην ενισχύεται ο ρατσισμός και η ξενοφοβία.
  6. Τροχοπέδη αποτελεί η πρόβλεψη που έχουν επιβάλει οι Βόρειες χώρες, σύμφωνα με την οποία αν η Ελλάδα ή άλλες χώρες δεν μπορούν να διαφυλάξουν τα σύνορά τους απειλούνται με έξοδο από τη Συμφωνία Σένγκεν. Η απειλή αυτή των Βόρειων χωρών, που την ίδια στιγμή δεν δέχονται επιμερισμό των υπευθυνοτήτων, λειτουργεί ως μαξιλάρι για τις αποτροπές εισόδου αλλά και τις παράνομες επαναπροωθήσεις.
  7. Ιδιαίτερα σημαντική για τις χώρες υποδοχής, όπως η Ελλάδα, είναι και η βελτίωση της απόδοσης των υπηρεσιών που σχετίζονται με τους μετανάστες και τους πρόσφυγες.
  8. Στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας και δεδομένου ότι τα θέματα μετανάστευσης συγκαταλέγονται στις προτεραιότητές της, θα επιδιωχθεί, ως συνέχεια της εκδήλωσης, η διοργάνωση ενός ευρύτερου διαλόγου με την αρμόδια Επίτροπο, εκπροσώπους του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Ελληνικής Προεδρίας, αλλά και της κοινωνίας των πολιτών. Οι δυο ευρωβουλευτές θα φέρουν στο Ευρωκοινοβούλιο με ερωτήσεις και παρεμβάσεις κρίσιμα θέματα που ανέδειξε και η πρόσφατη τραγωδία στο Φαρμακονήσι.

 

Οι Ευρωβουλευτές Μαρία Ελένη Κοππά, Ομάδα της Προοδευτικής Συμμαχίας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, και Νίκος Χρυσόγελος, Ομάδα των Πράσινων, σας προκαλούν σε εκδήλωση με θέμα: «Η Γκετοποίηση της πολιτικής ασύλου, από τη Lampedusa στη Λέσβο», που θα διεξαχθεί τη Δευτέρα, 27 Ιανουαρίου 2014 και ώρα 10:00-13:00 στο Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Ελλάδα (Αμαλίας 8, Σύνταγμα).

 

Στην εκδήλωση θα συμμετάσχουν, επίσης, οι Tommaso Della Longa και Laura Bastianetto, Ιταλοί δημοσιογράφοι και συγγραφείς του βιβλίου: «Lampedusa: ChroniclesfromNeverland / Χρονικό από τη χώρα του Πουθενά», οι οποίοι θα μας μεταφέρουν τις εμπειρίες των μεταναστών, των τοπικών αρχών, της τοπικής κοινωνίας, των εθελοντών, των μελών ανθρωπιστικών οργανώσεων και φυσικά των ίδιων και συναδέρφων τους δημοσιογράφων. Επιπλέον, θα λάβουν μέρος εκπρόσωποι της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και μεταναστευτικών οργανώσεων.

 

Σκοπός της εκδήλωσης δεν είναι μόνο η ανασκόπηση του ναυαγίου της 3ης Οκτωβρίου, καθώς δεν πρόκειται για την πρώτη ούτε δυστυχώς την τελευταία τραγωδία αυτού του είδους στη Μεσόγειο, όπως επιβεβαιώνει και ο νέος πνιγμός μεταναστών στη θαλάσσια περιοχή του Φαρμακονησίου. Τα επίσημα στοιχεία μαρτυρούν ότι σε μια δεκαετία έχουν βρει το θάνατο στα νερά της Μεσογείου 20.000 άνθρωποι στην προσπάθειά τους να φτάσουν σε κάποια ευρωπαϊκή χώρα. Το ναυάγιο στη Lampedusa υπενθύμισε με τον πιο δραματικό τρόπο το τεράστιο κενό που υπάρχει στις πολιτικές μετανάστευσης και ασύλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στο πλαίσιο αυτό, στόχος της εκδήλωσης είναι, μέσα από κριτική ανασκόπηση της τραγωδίας στη Lampedusa, να αναδείξει το συνολικότερο πρόβλημα και το νομοθετικό και πολιτικό κενό και να συμβάλει σε συντονισμό ενεργειών και σε προτάσεις για την προώθηση κοινής ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής που θα βασίζεται στο σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τον επιμερισμό ευθυνών μεταξύ των κρατών μελών, την ενθάρρυνση των νόμιμων οδών μετανάστευσης και την κοινωνική ένταξη.

 

Πρόγραμμα

10.00 – 10.20             Προσέλευση – Εγγραφές

10.20 – 12.20             Μαρία Ελένη Κοππά, ευρωβουλευτής, Χαιρετισμός

                                    Tommaso Della Longa, «Λαμπεντούσα: που είναι η ΕΕ;» Δημοσιογράφος και συγγραφέας του βιβλίου "Lampedusa: ChroniclesfromNeverland / Χρονικό από τη Χώρα του Πουθενά", Εκπρόσωπος τύπου του Ιταλικού Ερυθρού Σταυρού

                                    Laura Bastianetto, δημοσιογράφος, και συγγραφέας του βιβλίου Lampedusa: ChroniclesfromNeverland / Χρονικό από τη Χώρα του Πουθενά»

                                   Αριάνα Βασιλάκη, Ειδικός Βοηθός τομέα προστασίαςτης Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες - Γραφείο για την Ελλάδα

                                   Στέλιος Κραουνάκης, Εθελοντής υποδοχής και υποστήριξης προσφύγων, Λέσβος

                    Νίκος Χρυσόγελος, ευρωβουλευτής, Συμπεράσματα/Προτάσεις

12.20 – 12.40          Παρεμβάσεις από ειδικούς εμπειρογνώμονες και οργανώσεις προσφύγων/μεταναστών

12.40 – 13.00          Ερωτήσεις-Απαντήσεις

 

Θα υπάρχει ταυτόχρονη μετάφραση στα αγγλικά

 

Για περισσότερες πληροφορίες και δηλώσεις συμμετοχής: τηλ: 210 3223867, e-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

άρθρο του Ν. Χρυσόγελου

Το ναυάγιο της 3ης Οκτωβρίου στη Λαμπεντούζα, το οποίο ήρθε να συμπληρώσει λίγες μέρες μετά ένα δεύτερο επίσης πολύνεκρο ναυτικό δυστύχημα στα ανοιχτά της Μάλτας, υπενθύμισε και επιβεβαίωσε με τον πιο δραματικό τρόπο το τεράστιο κενό που υπάρχει στις πολιτικές μετανάστευσης και ασύλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η τραγωδία στη Λαμπεντούζα είναι η κορυφή του παγόβουνου στις τραγωδίες των ανθρώπων που στην προσπάθειά τους να ξεφύγουν από συνθήκες που απειλούν τη ζωή τους ή αναζητώντας καλύτερη ζωή στην Ευρώπη, βρήκαν το θάνατο. Σε μια δεκαετία έχουν βρει το θάνατο στα νερά της Μεσογείου 20.000 άτομα στην προσπάθειά τους να φτάσουν σε κάποια ευρωπαϊκή χώρα.

Η τραγωδία στην Λαμπεντούζα πρέπει να αφυπνίσει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, ώστε να αναλάβουν τις ευθύνες τους απέναντι στους μετανάστες που βρίσκονται σε κίνδυνο, αλλά και να συμφωνήσουν για την προώθηση κοινής ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής που θα βασίζεται σε ανθρωπιστικές αρχές, επιμερισμό ευθυνών μεταξύ των κρατών μελών, καθώς και σε πολιτικές ένταξης και ενθάρρυνσης των νόμιμων οδών μετανάστευσης. Άλλωστε, όλες σχεδόν οι κοινωνίες έχουν ζήσει τη διπλή πραγματικότητα. Άλλοτε ένα μεγαλύτερο ή μικρότερο τμήμα τους μετανάστευε σε άλλες χώρες, άλλοτε υποδέχονταν μετανάστες και πρόσφυγες από τρίτες χώρες. Μερικές κοινωνίες, όπως τώρα η ελληνική, έζησαν ή ζουν ταυτοχρόνως και τις δυο όψεις της μετανάστευσης. Για το λόγο αυτό, θα πρέπει όλοι μας να σκεφτόμαστε πώς θα θέλαμε να μας αντιμετωπίζουν οι άλλοι, αν τυχόν μεταναστεύαμε ή ζητούσαμε άσυλο οι ίδιοι ή τα παιδιά μας. Λόγω πολιτικών λόγων, αμέσως μετά τον πόλεμο και τον εμφύλιο, ή κατά τη διάρκεια της χούντας πολλοί αναζήτησαν και πήραν άσυλο σε διάφορες χώρες. Ένας στους 12 Έλληνες μετανάστευσε κάποια στιγμή αναζητώντας καλύτερη ζωή μέσα στον προηγούμενο αιώνα. Πάνω από 300.000 Έλληνες, κυρίως νέοι στην ηλικία, εγκατέλειψαν τη χώρα τα τελευταία 3 χρόνια αναζητώντας εργασία σε κάποια ευρωπαϊκή χώρα.

Η οργανωμένη μεταναστευτική πολιτική, οι νόμιμες είσοδοι για τους αιτούντες άσυλο και τους μετανάστες, καθώς και η στοχευμένη πολιτική κοινωνικής ένταξης μπορούν να περιορίσουν τα προβλήματα και να μετατρέψουν το θέμα της μετανάστευσης από αντικείμενο που εκμεταλλεύονται οι ρατσιστικές δυνάμεις σε ευκαιρία που αξιοποιούν κατάλληλα οι κοινωνίες υποδοχής των μεταναστών. Ας σκεφτούμε, πώς θα ήταν οι ΗΠΑ, η Βρετανία, η Γερμανία, το Βέλγιο, η Αυστραλία χωρίς τους μετανάστες;

Παράλληλα, όμως, με την ανάγκη κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής, είναι υποχρέωση των χωρών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης να μην κλείνουν τα μάτια μπροστά στις καθημερινές τραγωδίες στη Μεσόγειο. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν εμποδίσει επανειλημμένα ακόμα και τις προσπάθειες βοήθειας σε σκάφη μεταναστών που βρίσκονται σε κίνδυνο. Διαπιστώθηκε ότι τρία αλιευτικά σκάφη που βρίσκονταν κοντά στο ναυάγιο στη Λαμπεντούζα δεν προσέτρεξαν για βοήθεια, ίσως λόγω της ιταλικής νομοθεσίας που προβλέπει αυστηρές ποινές σε περίπτωση βοήθειας προς μετανάστες.

Υπάρχει ανάγκη για περισσότερη χρηματοδότηση των αρμόδιων οργανισμών, όπως ο EUROSUR, το ευρωπαϊκό σύστημα επίβλεψης των συνόρων, και ο FRONTEX, ευρωπαϊκός οργανισμός για τη διαχείριση της επιχειρησιακής συνεργασίας στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σήμερα χρειαζόμαστε περισσότερους πόρους για κοινωνική ένταξη, ενίσχυση των δομών πρώτης υποδοχής και βελτίωση των συνθηκών ζωής και υγιεινής τόσο των ντόπιων όσο και των μεταναστών στις περιοχές που ζουν, οι οποίες είναι συχνά υποβαθμισμένες. Το ελάχιστο που πρέπει να κάνουν οι EUROSUR και FRONTEX είναι να συμβάλλουν στη διάσωση ανθρώπων που βρίσκονται σε κίνδυνο στη θάλασσα. Αισιοδοξία σε αυτή την κατεύθυνση δημιουργεί η πρόσφατη έγκριση στην Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου νέων κανόνων αναφορικά με τη δράση του FRONTEX, σύμφωνα με τους οποίους θα συμπεριλαμβάνεται στις αρμοδιότητες του Οργανισμού η συμβολή του σε έκτακτες ανάγκες ανθρωπιστικού χαρακτήρα και επιχειρήσεις διάσωσης στη θάλασσα.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δίνει ισχυρό μήνυμα στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, οι οποίες δεν είναι δυνατόν να παραμένουν με σταυρωμένα χέρια και εκ των υστέρων να χύνουν κροκοδείλια δάκρυα για την απώλεια αθώων ζωών. Αντί για άλλη μία επίδειξη κενής ρητορικής και περαιτέρω καθυστέρησης, θα πρέπει να υιοθετηθεί και να εφαρμοστεί ολοκληρωμένη Ευρωπαϊκή πολιτική μετανάστευσης, αντί του ισχύοντος συστήματος αποτροπής με κάθε μέσο, ώστε να αποφευχθούν επόμενες τραγωδίες στα παράκτια ύδατα της Ευρώπης.

Αριθμητικά στοιχεία

Στη Λαμπεντούζα βρήκαν τραγικό θάνατο πάνω από 400 μετανάστες μέσα σε διάστημα μίας εβδομάδας, μεταξύ των οποίων πολλοί νέοι, παιδιά και γυναίκες. Αλλά, τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι στη Μεσόγειο κάθε χρόνο χάνονται 1500 έως 2000 άτομα στην προσπάθειά τους να βρουν άσυλο ή να μεταναστεύσουν στην Ευρώπη. Στο Αιγαίο, στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, μέσα σε έναν χρόνο βρήκαν το θάνατο 117 μετανάστες ή πρόσφυγες, εκ των οποίων 33 παιδιά, ενώ ως αγνοούμενοι καταγράφηκαν 16, μεταξύ αυτών 5 παιδιά και 1 έγκυος. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα στοιχεία αφορούν μόνο τα επίσημα καταγεγραμμένα περιστατικά.

Προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και αρχή της μη επαναπροώθησης

Κατά τη διάρκεια επιχείρησης επιτήρησης των συνόρων στη θάλασσα, ενδέχεται να ανακύψει ανάγκη να παρασχεθεί συνδρομή σε πρόσωπα που βρίσκονται σε κίνδυνο. Τα κράτη μέλη και η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να τηρούν τις υποχρεώσεις τους που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο, αλλά και το Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αφορούν κυρίως το δικαίωμα στη ζωή, την αρχή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, την απαγόρευση των βασανιστηρίων και της απάνθρωπης ή εξευτελιστικής ποινής ή μεταχείρισης, το δικαίωμα στην ελευθερία και την ασφάλεια, την αρχή της μη επαναπροώθησης, την αρχή της μη διακριτικής μεταχείρισης, το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής, το δικαίωμα ασύλου και τα δικαιώματα του παιδιού. Πολλές διεθνείς οργανώσεις, μεταξύ των οποίων η Pro-asyl έχουν τεκμηριώσει καταγγελίες για παράνομη επαναπροώθηση ή και ώθηση στο θάνατο ανθρώπων που πιθανόν δικαιούνταν άσυλο. Πολλοί πρόσφυγες, ιδιαίτερα Σύριοι, κρατούνται, αν και υπάρχουν ειδικές οδηγίες από το Συμβούλιο του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες για τις υποχρεώσεις των κρατών σε παρόμοιες περιπτώσεις.

Μη επιβολή κυρώσεων τους διασώστες

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταργήσουν ή να επανεξετάσουν κάθε νομοθετική διάταξη που επιβάλλει κυρώσεις σε όσους παρέχουν βοήθεια προς μετανάστες που βρίσκονται σε κίνδυνο στη θάλασσα.

Επιμερισμός ευθυνών μεταξύ των κρατών μελών

Θα πρέπει να υπάρξει επιμερισμός των ευθυνών μεταξύ των κρατών μελών, ώστε να μην επιβαρύνονται μόνο οι χώρες που βρίσκονται στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να υπάρχει αποτελεσματικότερη διαχείριση των μεταναστευτικών κυμάτων. Επίσης, αναγκαία είναι η ανάληψη κοινών ευθυνών αναφορικά με τη μετεγκατάσταση των αιτούντων άσυλο και των μεταναστών σε κάθε κράτος μέλος ανάλογα με τις δυνατότητες, αλλά και τις ανάγκες του.

Κοινωνική ένταξη

Έμφαση πρέπει να δοθεί και στα προγράμματα κοινωνικής ένταξης, ώστε να λάβει τέλος η γκετοποίηση των μεταναστών και η υποβάθμιση περιοχών, ιδιαίτερα στις μεγάλες πόλεις και τις αγροτικές περιοχές, όπου συγκεντρώνεται μεγάλος αριθμός μεταναστών.

Νόμιμοι οδοί μετανάστευσης

Η νόμιμη είσοδος στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι προτιμότερη από μία επικίνδυνη παράνομη είσοδο, η οποία θα μπορούσε να συνεπάγεται κινδύνους εμπορίας ανθρώπων και απώλεια ζωών. Επομένως, η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη θα πρέπει να εστιάσουν στην ενθάρρυνση των νόμιμων οδών μετανάστευσης και τη διευκόλυνση της μετανάστευσης των εργαζομένων.

Αναθεώρηση της νομοθεσίας

Υπάρχει ανάγκη επανεξέτασης του Κανονισμού «Δουβλίνο II» όσον αφορά την εξέταση αιτήσεων ασύλου, αλλά και αναθεώρησης της νομοθεσίας των κρατών μελών, ώστε να μην ενισχύεται ο ρατσισμός και η ξενοφοβία.

Εξωτερική δράση για βελτίωση των συνθηκών σε περιοχές έντασης

Πολύ μεγάλος αριθμός ατόμων που αναζητούν μια καλύτερη ζωή στην Ευρώπη προέρχεται από περιοχές έντασης, αστάθειας και πολέμων, κυρίως από Αφγανιστάν, Πακιστάν, Παλαιστίνη, Β. Αφρική, Σομαλία, Ερυθραία και Νιγηρία. Απελπισμένοι άνθρωποι θα αναζητήσουν τρόπους να φτάσουν και στην Ευρώπη, με όποιο κόστος, αν δεν είναι δυνατόν να ζήσουν με ασφάλεια στη χώρας τους. Χρειάζεται, επομένως, να υπάρξει μια ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή πολιτική για τη μείωση του αναγκαστικού εκπατρισμού πολιτών από τις χώρες τους. Χρειάζεται, μεταξύ άλλων, μεγαλύτερη διεθνής προσπάθεια για να επιλυθούν οι εντάσεις σε περιοχές υψηλού "κινδύνου", ενίσχυση των προγραμμάτων περιφερειακής βοήθειας προς την Αφρική και τη Μέση Ανατολή, πολλαπλασιασμός και παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας προγραμμάτων βιώσιμης ανάπτυξης προς τρίτες χώρες, ώστε να βελτιωθούν οι συνθήκες ζωής των κατοίκων τους.

Βελτίωση της απόδοσης των υπηρεσιών

Χώρες, όπως η Ελλάδα, χρειάζεται να αντιμετωπίσουν με αποτελεσματικό τρόπο όχι μόνο τις αιτήσεις των νεοεισερχομένων αλλά και τις χιλιάδες εκκρεμούσες αιτήσεις του παρελθόντος.

Δυστυχώς, η Λαμπεντούζα δεν είναι η πρώτη τραγωδία αυτού του είδους στη Μεσόγειο. Αντιθέτως, αποτελεί μέρος ενός συνεχιζόμενου δράματος που εξελίσσεται εδώ και δεκαετίες με δεκάδες χιλιάδες θύματα. Η πραγματικότητα σοκάρει ακόμα περισσότερο αν αναλογιστεί κανείς ότι ορισμένα από τα πολύνεκρα ναυάγια θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί. Μερικά θύματα θα μπορούσαν να εισέλθουν κανονικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση και να επανενωθούν με τις οικογένειες τους, όπως προβλέπει η σχετική νομοθεσία αν τα κράτη εφάρμοζαν τη νομοθεσία που έχουν υπογράψει.

Πώς μπορούμε να κλείνουμε τα μάτια σε όλες αυτές τις τραγωδίες που θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί; Πώς μπορούμε να δεχθούμε ότι παιδιά και γυναίκες πνίγονται στην προσπάθειά τους να επανενωθούν με τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειάς τους ή απλώς φεύγουν για να γλιτώσουν από τον θάνατο στη χώρα τους;

Η τραγωδία στη Λαμπεντούζα θα πρέπει να αφυπνίσει τις κυβερνήσεις και την Ευρωπαϊκή Ένωση και να τους παρακινήσει να υιοθετήσουν και να εφαρμόσουν κοινή ευρωπαϊκή πολιτική για τη μετανάστευση με κεντρικούς άξονες τον ανθρωπισμό, το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, την ενθάρρυνση των νόμιμων οδών μετανάστευσης και την κοινωνική ένταξη.

 

_____________________________________________

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στις 14/1/2013 στην AthensVoice