Ημερίδα και συνδιάσκεψη των Πράσινων Αλληλεγγύη, 3 Ιουνίου. Μπορούμε να κάνουμε την διαφορά

πάνελ πολιτικής συζήτησης: Δημιουργικές συζητήσεις με τη συμμετοχή ακαδημαϊκών, δημάρχων, δημοτικών και περιφερειακών συμβούλων, οικολογικά και κοινωνικά ενεργών πολιτών, ανθρώπων της εργασίας αλλά και του πνεύματος

- ΠΑΝΕΛ 1: Η κρίση της πολιτικής και η πολιτική των Πολιτών: Δημοκρατία, Σύνταγμα, Κόμματα, Κοινωνία Πολιτών

- ΠΑΝΕΛ 2: Τι είδους κοινωνική πολιτική απαιτείται σε μια εποχή βαθιάς κοινωνικής κρίσης και κοινωνικής αποσύνθεσης

 

- ΠΑΝΕΛ 3: Με ποιο παραγωγικό και οικονομικό μοντέλο θα βγούμε από την κρίση; Πώς θα αντιμετωπιστεί η ανεργία;

  

- ΠΑΝΕΛ 4: Ο ρόλος των πόλεων και της αυτοδιοίκησης στην αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών, κοινωνικών και οικονομικών κρίσεων

    

Πολιτικές αποφάσεις

Τα αποτελέσματα της συνδιάσκεψης:

  • Υιοθέτηση πολιτικών προτεραιοτήτων των Πράσινων Αλληλεγγύη
  • Προετοιμασία για τις εθνικές και ευρωπαϊκές εκλογές,
  • Ανάδειξη μιας πραγματικά εναλλακτικής λύσης που βασίζεται στην πράσινη και κοινωνική καινοτομία καθώς και στην συγκρότηση μιας αποτελεσματικής κοινωνικής πολιτικής προς όφελος των πολιτών,
  • Ενίσχυση κι ανάδειξη καλών παραδειγμάτων σε παραγωγικό και κοινωνικό επίπεδο,
  • Άνοιγμα σε κοινωνικούς φορείς και ευρύτερες κοινωνικές δημιουργικές και παραγωγικές δυνάμεις για την επανεκκίνηση του πράσινου πολιτικού χώρου,
  • Καλύτερη οργάνωση σε πανελλαδικό επίπεδο,
  • Νέο προεδρείο

είναι τα αποτελέσματα της συνδιάσκεψη των Πράσινων Αλληλεγγύη, το Σάββατο 3 Ιουνίου.

Κάνουμε την διαφορά ακόμα και στον χώρο και τον τρόπο συζήτησης

Η συνδιάσκεψη και τα 4 πάνελ συζήτησης είναι μια έμπρακτη απόδειξη του πώς αντιλαμβανόμαστε τον διάλογο και την πολιτική συζήτηση. Η ίδια η συνδιάσκεψη έγινε σε έναν μη συμβατικό χώρο. Έγινε σε έναν διαφορετικό χώρο, σε ένα εμβληματικό κτίριο στο κέντρο της Αθήνας, το Μπάγκειο. Ένα κτίριο στο κέντρο της πόλης που αντί να πρωταγωνιστεί στην πολιτιστική και κοινωνική ζωή, κινδυνεύει από τη φθορά. Οικοδομήθηκε την δεκαετία του 1880 σε σχέδια του Ερν. Τσίλλερ, στη συμβολή της πλατείας Ομονοίας με την οδό Αθηνάς, τον εμπορικότερο δρόμο της πόλης. Σήμερα πολλοί αγνοούν τι είναι το κτίριο, ενώ οι περαστικοί δεν το βλέπουν, αν δεν σηκώσουν ψιλά το κεφάλι τους, γιατί χάνεται μέσα στον αισθητικό "θόρυβο" της Ομόνοιας.

Ήταν συνειδητή επιλογή μας να πραγματοποιήσουμε την συνδιάσκεψή μας και τις συζητήσεις στον συγκεκριμένο χώρο, που είναι εντυπωσιακός και διαμορφώνει μια διαφορετική αισθητική, έχοντας μάλιστα στο φόντο (και σε απόλυτη εναρμόνιση με το κτίριο) έργα της Μπιενάλε. Ευχαριστούμε πολύ για την παραχώρηση του χώρου για την πραγματοποίηση των συζητήσεων μας. Όλοι και όλες όσοι/ες συμμετείχαν έμειναν έκπληκτοι/ες με αυτό το κτίριο που, αν και στο κέντρο της πόλης, παραμένει εκτός πολιτιστικής ζωής αλλά και κινδυνεύει από τη φθορά του χρόνου, παρά τις προσπάθειες του Ιδρύματος που το διαχειρίζεται. Δεσμευτήκαμε να βοηθήσουμε ώστε να βρεθούν λύσεις για να αποκατασταθεί και να παίξει τον ρόλο του στη νέα εποχή, όπως του αρμόζει.

  

Ήταν συνειδητή επιλογή μας να αναδείξουμε ακόμα και με την εναλλακτική επιλογή του χώρου πραγματοποίησης της συνδιάσκεψης την ανάγκη βαθιών αλλαγών και διαμόρφωσης εναλλακτικών προτάσεων που θα έχουν ποιότητα. Στο μυαλό των πολιτών, μια συνδιάσκεψη πολιτικού φορέα συνδέεται με εικόνες από ανούσιες και βαρετές συζητήσεις σε ένα συνήθως εξίσου βαρετό περιβάλλον (ξενοδοχείο ή ανάλογος συνεδριακός χώρος). Εμείς ακόμα και εκεί κάνουμε την διαφορά.

athens VNikos2

Κάποτε λέγανε “μας έκανε τη ζωή ποδήλατο”. Τώρα που το ΙΧ μας άλλαξε τα φώτα αλλά και τις πόλεις, οι “ΠΡΑΣΙΝΟΙ-Αλληλεγγύη” αλλά και χιλιάδες πολίτες κάθε ηλικίας λέμε: “να βάλουμε ξανά το ποδήλατο στη ζωή μας για καλύτερη υγεία, βιώσιμες μετακινήσεις και υγιείς πόλεις”.Ελάτε να πάμε με ποδήλατο σε μια πόλη που επιθυμούμε και που ονειρευόμαστε”.  Κάποτε έλεγαν ότι οι ποδηλάτες είμαστε ονειροπόλοι, «κολλημένοι» με την οικολογία.

podilato

Τώρα όμως το ποδήλατο είναι τρόπος ζωής για εκατομμύρια πολίτες, μέσο μετακίνησης αλλά και μεταφοράς εμπορευμάτωνεργαλείο αναζωογόνησης της οικονομίας και αναγέννησης των πόλεων καθώς και συστατικό στοιχείο των στρατηγικών για την υγεία.

Στηρίζουμε το κίνημα «πάω στη δουλειά μου με ποδήλατο». Οι επιχειρήσεις μπορούν να συμβάλλουν καθοριστικά στο να αυξηθεί η μετακίνηση των εργαζομένων τους με ποδήλατο. Χαιρετίζουμε την αυξανόμενη χρήση ποδηλάτου και από επιχειρήσεις διανομής προϊόντων και υπηρεσιών.

Είναι καιρός στην Ελλάδα να περάσουμε από τα λόγια στις πράξεις και η κεντρική κυβέρνηση και η αυτοδιοίκηση να κάνουν περισσότερα για το ποδήλατο. Από τα λόγια και τους ποδηλατικούς γύρους να περάσουν στην υλοποίηση συμφωνημένων μεγάλης έκτασης παρεμβάσεων για την μετακίνηση με ποδήλατο.

ECO BIKE COURIER LOGO clear site

Πάρε, λοιπόν, ένα ποδήλατο και έλα να αλλάξουμε τον τρόπο που γίνεται η πολιτική.

Μας εκφράζει απόλυτα ο στόχος για αύξηση των μετακινήσεων με ποδήλατο στις πόλεις στο 15% μέχρι το 2020. Και οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ-ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ υποστηρίζουμε ξεκάθαρα την διακήρυξη της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Ποδηλατών για να προωθηθεί η ποδηλασία στην Ευρώπη. Σήμερα πάνω από 250.000.000 Ευρωπαίοι ποδηλατούν ήδη και θέλουμε αυτό το νούμερο να αυξηθεί κι άλλο.http://www.ecf.com/wp-content/uploads/EP-2014-elections_ECF-manifesto_full-version_final.pdf

Η προώθηση του ποδηλάτου τόσο μέσα στις αστικές περιοχές όσο και εκτός χρειάζεται να προωθηθεί όχι μόνο στο πλαίσιο της βιώσιμης κινητικότητας όσο και της πολιτικής για την υγεία. Αυτό έχει αρχίσει ήδη να συνειδητοποιείται και να αναλαμβάνονται πρωτοβουλίες. Αλλά χρειαζόμαστε πιο αποτελεσματικές πολιτικές, κίνητρα και περισσότερες επενδύσεις για το ποδήλατο σε ευρωπαϊκό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο,

20140612_152018

Ισχυρή υποστήριξη της ποδηλασίας.

Το 10% του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού για τις μεταφορές, θα πρέπει να διατίθεται για επενδύσεις που προωθούν την ποδηλασία. Την περίοδο 2014-2020 ζητάμε να διατεθούν 6 δις ευρώ σε προγράμματα για το ποδήλατο και την ποδηλασία. Την προηγούμενη προγραμματική περίοδο (2007-2013), διατέθηκαν από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό για υποδομές για ποδηλασία περίπου 600 εκατομμύρια ευρώ (δηλαδή 0,7% της συγχρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης) από ένα σύνολο 82 δις ευρώ που δόθηκαν συνολικά σε έργα υποδομών για τις μεταφορές (σε μεγάλο ποσοστό για αυτοκινητοδρόμους). Ένα χιλιόμετρο αυτοκινητόδρομων κοστίζει όσο εκατοντάδες χιλιόμετρα ποδηλατόδρομου.

20140621_101918

Να αναπτύξουμε ένα πλήρες δίκτυο ποδηλατόδρομων που θα διασχίζει τις πόλεις, την ύπαιθρο και τα σύνορα, θα ενώνει την Ευρώπη.

Δεν μιλάμε πλέον για ξεκομμένους ποδηλατόδρομους μερικών χιλιομέτρων μέσα σε κάποια πόλη, αλλά για το EuroVelo, για ένα εκτεταμένο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ποδηλατικών Διαδρομών. Ένα δίκτυο 14 διαδρομών μεγάλων αποστάσεων που συνδέουν με κατάλληλες υποδομές για ποδήλατο ολόκληρη την Ευρώπη, από την Νορβηγία και την Ισπανία μέχρι την Ελλάδα και την Ιταλία που έχει ως στόχο τη σύνδεση των υπαρχόντων περιφερειακών και εθνικών ποδηλατικών διαδρομών σε ένα ενιαίο ευρωπαϊκό δίκτυο και τη συμπλήρωση των τμημάτων που λείπουν.

Eurovelo master OL2

Το EuroVelo συντονίζεται σε Ευρωπαϊκό επίπεδο από την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ποδηλατών, με ένα δίκτυο από Εθνικά Συντονιστικά Κέντρα EuroVelo, που οργανώνουν την ανάπτυξη των διαδρομών σε εθνικό επίπεδο. Αυτές οι οργανώσεις συνεργάζονται για την ολοκλήρωση του δικτύου μέχρι το 2020. Η Ευρώπη θα πρέπει να συνεισφέρει σε αυτό εξασφαλίζοντας πόρους από το Δι-Ευρωπαϊκό Δίκτυο Μεταφορών για την ανάπτυξη των αναγκαίων υποδομών του EuroVelo. Πέρα από πόρους, χρειάζεται συμμετοχή των περιφερειών αλλά και τεχνική βοήθεια για το συντονισμό και την προώθηση του δικτύου σε Ευρωπαϊκό επίπεδο.

EuroVelo_Karte_Original1

Υποστηρίζουμε την επέκταση του Ευρωπαϊκού Δικτύου EuroVelo στη χώρα μας με 3 διαδρομές:

  • EV 8, η Μεσογειακή Οδός, που ξεκινά από την Ανδαλουσία (Ισπανία), εισέρχεται στην Ελλάδα μέσω των συνόρων με την Αλβανία στο ύψος της Σαγιάδας, και στην συνέχεια καταλήγει στην Αθήνα περνώντας από την Ηγουμενίτσα και την Πάτρα με τελική κατάληξη στην Κύπρο με ενδιάμεσους σταθμούς την Κρήτη, την Κω και την Ρόδο.

greeneurovelo

  • EV 11, η Οδός Ανατολικής Ευρώπης, που ξεκινά από το Βόρειο Ακρωτήριο (Νορβηγία), εισέρχεται στην Ελλάδα μέσω των συνόρων με την ΠΓΔΜ στους Ευζώνους και καταλήγει στην Αθήνα μέσω Θεσσαλονίκης, Κατερίνης και Λάρισας.

ev11

  • EV 13 η “Διαδρομή Σιδηρούν Παραπέτασμα: Βιώσιμη κινητικότητα κατά μήκος της νέας ποδηλατικής διαδρομής EuroVelo 13”, που ξεκινά από τον Αρκτικό Ωκεανό στα σύνορα Νορβηγίας και Ρωσίας και καταλήγει στην Μαύρη Θάλασσα διασχίζοντας την Ελλάδα στην περιοχή του Έβρου.

2000px-EuroVelo_Route_13.svg

Υποστηρίζουμε την πρόταση του Εθνικού Συντονιστικού Κέντρου EuroVelo για την Ελλάδα, για επέκταση της διαδρομής EV 5 - Οδός Via Romea Francigena - που ξεκινά από το Λονδίνο, περνάει από τη Ρώμη και καταλήγει στο Πρίντεζι, για να συνεχίσει ακολουθώντας την αρχαία ρωμαϊκή οδό Via Egnatia από Δυρράχιο Αλβανίας μέσω Φλώρινας, Θεσσαλονίκης με τελικό προορισμό την Κωνσταντινούπολη, έναν από τους σημαντικότερους δρόμους που κατέληγαν Ρώμη κατά την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.  

eurovelo6

Βιώσιμες πόλεις, καθαρότερη ατμόσφαιρα, αποσυμφόρηση περιοχών με μεγάλη κυκλοφορία.

Το ποδήλατο χρειάζεται να ενισχυθεί για να συμβάλει στην μείωση των κυκλοφοριακών προβλημάτων των ευρωπαϊκών πόλεων, ιδιαίτερα κατά τις ώρες αιχμής, και το πρασίνισμα τους. Η ατμοσφαιρική ρύπανση προκαλεί ετησίως περισσότερους από 400.000 πρόωρους θανάτους. Το 90% των κατοίκων των πόλεων εκτίθενται ατμοσφαιρικούς ρύπους, συχνά σε επίπεδα που ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.) ορίζει ως επιβλαβή για την υγεία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να ευθυγραμμίσει την Οδηγία για την Εκτίμηση και την Διαχείριση της Ποιότητας του Αέρα του Περιβάλλοντος με τις κατευθυντήριες οδηγίες του Π.Ο.Υ.

Παράλληλα με την προώθηση της ποδηλασίας, τα οχήματα που κινούνται στον αστικό χώρο – ΙΧ αυτοκίνητα, μηχανοκίνητα δίκυκλα και τρίκυκλα, φορτηγά κάθε είδους- πρέπει να γίνουν πιο “καθαρά

bikes_art

Να βελτιώσουμε την υγεία και τα οικονομικά της υγείας και με την ποδηλασία.

Η έλλειψη σωματικής άσκησης είναι ο μεγαλύτερος παράγοντας κινδύνου για τις σοβαρότερες ασθένειες που συνδέονται με τον τρόπο ζωής. Καρδιακά, χοληστερίνη, παχυσαρκία κι άλλες ασθένειες συνδέονται σε σημαντικό βαθμό με τον τρόπο ζωής αλλά και μετακίνησής μας. Επίσης, η ατμοσφαιρική ρύπανση επιδεινώνει την υγεία χιλιάδων ανθρώπων και κατά συνέπεια αυξάνει το κόστος των συστημάτων υγείας.

Όλο και περισσότερο η ποδηλασία εντάσσεται στο πλαίσιο των στρατηγικών σχεδιασμών και πολιτικών για την Υγεία ενώ και η διάσταση της υγείας εντάσσεται σε σχεδιασμούς των συστημάτων μεταφοράς. 

cycle-tomatos

Χώρες όπως η Ιρλανδία επιδιώκουν να μειώσουν το κόστος των συστημάτων υγείας, δίνοντας έμφαση στην βελτίωση της υγείας των πολιτών, μεταξύ άλλων και με την ποδηλασία και τη συστηματική άσκηση. Η πρόληψη κοστίζει πολύ λιγότερο από τη θεραπεία. Σημαντικές έρευνες έχουν δείξει ότι η επένδυση στην ποδηλασία θα πρέπει να αποτελεί μέρος της πολιτικής της ΕΕ αλλά και των Κρατών Μελών.

Συμφωνούμε την πρόταση της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Ποδηλατών για την ένταξη της διάστασης της υγείας στο σχεδιασμό της πολιτικής των μεταφορών από την στιγμή που πολλές από τις υποδομές στον τομέα των μεταφορών υλοποιούνται με χρήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

20140607_165918

Φορολογικά κίνητρα για το ποδήλατο.

Η προώθηση της ποδηλασίας απαιτεί και αλλαγές στο φορολογικό σύστημα ώστε  να δίνει κίνητρα για την ποδηλασία ή τουλάχιστον να μη θέτει φραγμούς στην ποδηλασία για μετακίνηση από το σπίτι προς την εργασία και το αντίστροφο.

Στηρίζουμε το αίτημα προς την ΕΕ να επιτρέπει  στα κράτη-μέλη να έχουν μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ για τις πωλήσεις ποδηλάτων. Απαιτείται, επίσης, μεγαλύτερη αποφασιστικότητα σε ευρωπαϊκό επίπεδο ώστε να μην ενισχύεται με κίνητρα η χρήση του ΙΧ από το προσωπικό εταιριών ιδιαίτερα για κοντινές αποστάσεις. Πάντως σε αρκετές χώρες έχουν υιοθετηθεί κίνητρα που κάνουν ελκυστική για τους εργαζομένους την κατοχή και τη χρήση των εταιρικών αυτοκινήτων, κάτι που έχει ως αποτέλεσμα το 50% των συνολικών πωλήσεων οχημάτων στην ΕΕ να αφορά σε αυτοκίνητα που παρέχουν οι επιχειρήσεις στο προσωπικό τους.

20140607_191211

Ασφαλέστερα οχήματα ώστε να μην την πληρώνουν πεζοί και ποδηλάτες /τισσες

Η σύγκρουση ενός αυτοκινήτου με έναν πεζό ή με ένα ποδηλάτη/μία ποδηλάτισσα μπορεί να είναι μοιραία για τον πεζό και τον ποδηλάτη/την ποδηλάτισσα. Γι αυτό χρειάζονται σημαντικές αλλαγές στην εκπαίδευση των οδηγών, στην κυκλοφοριακή αγωγή, στο όριο ταχύτητας των οχημάτων κα.

Γενικότερα πρέπει να βελτιωθεί η οδική ασφάλεια λαμβάνοντας σοβαρότερα υπόψη τους/τις ποδηλάτες /ισσες και τους πεζούς.

20140409_074837

Υποστηρίζουμε τις πρωτοβουλίες πολλών ευρωπαϊκών πόλεων που καθιερώνουν το όριο των 30 χλμ/ώρα σε μεγάλα τμήματα του οδικού τους δικτύου και χρησιμοποιούν το σύστημα Intelligent Speed Assistance που έχει αποδειχθεί αποτελεσματικό και οικονομικό εργαλείο για το σκοπό αυτό. Η μείωση του ορίου στα 30  χλμ/ώρα  στις πόλεις συνεπάγεται, όμως, αλλαγή της Σύμβασης της Βιέννης για την Οδική Κυκλοφορία του 1968, που καθιέρωνε όριο ταχύτητας στις κατοικημένες αστικές περιοχές στην Ευρώπη τα 50 χλμ/ώρα.

Συμφωνούμε με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Ποδηλατών για αλλαγές στα φορτηγά ώστε να γίνουν ασφαλέστερα για τους πεζούς και τα ποδήλατα μια και λόγω του σχήματος της καμπίνας του φορτηγού και της υπερυψωμένης θέσης του οδηγού, υπάρχουν γύρω από την καμπίνα εκτεταμένα τυφλά σημεία, γεγονός που προκαλεί πολλά σοβαρά ή και θανατηφόρα ατυχήματα σε  ποδηλάτες και πεζούς.

20140511_183030

Ποδήλατο και οικονομία + τουρισμός

Επιδιώκουμε να λαμβάνονται υπόψη κατά την εκτέλεση σχεδίων κοινού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών οι συνέργιες με άλλες πολιτικές, πχ τουρισμό καθώς και η ενσωμάτωση της ποδηλασίας μεγάλων αποστάσεων σε διάφορα έργα μεταφορικών υποδομών  ώστε να αναπτύσσεται το δίκτυο EuroVelo.

eurovelo8b P1000232

Στο Connecting Europe Facility – Εργαλείο ¨Συνδέοντας την Ευρώπη” (CEF) που θα χρηματοδοτήσει κυρίως διευρωπαϊκά προγράμματα βιώσιμων / συνδυασμένων μεταφορών, μπορούν να ενταχθούν και ποδηλατικά δίκτυα μέσα στις πόλεις αλλά και το EuroVelo, κάτι που πρέπει να ληφθεί υπόψη και στον σχεδιασμό των περιφερειακών σχεδίων για την προγραμματική περίοδο 2014-2020.

Ένα σύνολο ευρωπαϊκών προγραμμάτων μπορεί να αξιοποιηθούν για υποστήριξη της ποδηλασίας, όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (πχ για ενίσχυση μικρομεσαίων επιχειρήσεων), το COSME, το πρόγραμμα για την έρευνα HORIZON 2020, προγράμματα για τις έξυπνες πόλεις - η Ευρωπαϊκή συνεργασία European Innovation Partnership on Smart Cities and Communities (EIP-SCC), προγράμματα ανταλλαγών φοιτητών αλλά και απόκτησης επαγγελματικής εμπειρίας Erasmus+κά.

vers le tunnel creuse en 1882 sous la Citadelle sur l Euro Velo 6 ou Euro Veloroute des fleuves de Nantes a Budapest

Μια μελέτη για λογαριασμό του Ευρωκοινοβουλίου το 2012 υπολογίζει ότι γίνονται πάνω από 2,2 δισεκατομμύρια τουριστικές διαδρομές με ποδήλατο ετησίως και 20 εκατ. διανυκτερεύσεις με οικονομικό αντίκτυπο ύψους 44 δις Ευρώ.

Το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ποδηλατικών Διαδρομών EuroVelo μπορεί να ενισχύσει τον ποδηλατικό τουρισμό. Σύμφωνα με εκτιμήσεις το συνολικό όφελος από τον ποδηλατικό τουρισμό όταν ολοκληρωθεί το δίκτυο εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 7 δισ. ευρώ από άμεσα έσοδα ετησίως.   Neustaedter_Kanal_EuroVelo

news 20160119 waste

 

 

Συμμετείχα πρόσφατα στην ημερίδα «Χωριστή συλλογή απορριμμάτων στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας», που συνδιοργάνωσαν το MunicipalWasteEurope και το EUROCITIES στις 29/1/2016, στις Βρυξέλλες, ως εκπρόσωπος του κοινωνικού συνεταιρισμού "ΑΝΕΜΟΣ ΑΝΑΝΕΩΣΗΣ".  Ως ομιλητές συμμετείχαν ο Επίτροπος Περιβάλλοντος, Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας, Karmenu Vella, στελέχη της Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Επιτροπής Περιφερειών, εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης και δημοτικών επιχειρήσεων, ερευνητές, μεταξύ άλλων των ινστιτούτων BiPRO, Copenhagen Resource Institute καθώς και στελέχη ενώσεων και δικτύων, όπως των Municipal Waste Europe, EUROCITIES που συνδιοργάνωσαν την ημερίδα.

Είχα την ευκαιρία να συνομιλήσει με εκπροσώπους Δήμων και δημοτικών επιχειρήσεων σχετικά με τις επιτυχίες τους.

Δείτε το πρόγραμμα της ημερίδας εδώ και τις παρουσιάσεις εδώ.

Μελέτη της Κομισιόν για χωριστή συλλογή απορριμμάτων

Σήμερα στα 28 κράτη μέλη της ΕΕ μόνο το 19% των αστικών αποβλήτων συλλέγεται χωριστά, ενώ το 80% εξακολουθεί να καταλήγει στο καλάθι των αχρήστων. Μεγάλο μέρος αυτών των αποβλήτων δεν μπορεί να ανακυκλωθεί, καθώς έχει επιμολυνθεί κατά τη διάρκεια της συλλογής, με αποτέλεσμα να σημειώνεται τεράστια απώλεια πρώτων υλών. Η χωριστή συλλογή γυαλιού, χαρτιού, μετάλλου και πλαστικού είναι υποχρεωτική στην Ευρωπαϊκή Ένωση από το 2015.

Με το νέο πακέτο για την κυκλική οικονομία[1]που υιοθετήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το Δεκέμβριο του 2015, η χωριστή συλλογή αποκτά ακόμα μεγαλύτερη σημασία.  Οι προτάσεις περιλαμβάνουν περισσότερο φιλόδοξους στόχους ανακύκλωσης για τα αστικά απόβλητα και τις συσκευασίες, με απαγόρευση της υγειονομικής ταφής για τα χωριστά συλλεγμένα απόβλητα από χαρτί, μέταλλο, γυαλί, πλαστικό και τα νέα βιολογικά απόβλητα.

Σύμφωνα με μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Σλοβενία, η Εσθονία και η Φιλανδία παρουσιάζουν τα υψηλότερα ποσοστά στη χωριστή συλλογή απορριμμάτων. Η χωριστή συλλογή απορριμμάτων αποτελεί ήδη νομική υποχρέωση στην Ευρώπη, αλλά χρειάζονται ακόμα βελτιώσεις αναφορικά με τη διαχείριση και ανακύκλωση των αποβλήτων ώστε να επιταχυνθεί η μετάβαση προς μία περισσότερο κυκλική οικονομία. Οι πρωταθλήτριες πόλεις στη χωριστή συλλογή είναι οι: Λιουμπλιάνα (Σλοβενία), Ταλίν (Eσθονία) και Ελσίνκι (Φιλανδία), με ποσοστά 55,4 %, 47,2 % και 38,6 %, αντιστοίχως.

Η μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής [2], τα αποτελέσματα της οποίας παρουσιάστηκαν στις 29 Ιανουαρίου 2015 στις Βρυξέλλες, αποτελεί μέρος μια ευρύτερης πρωτοβουλίας προώθησης της συνεργασίας και της ανταλλαγής καλών πρακτικών στην Ευρώπη μέσω του συστηματικού διαλόγου.

Μερικά ενδιαφέροντα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στην ημερίδα από πόλεις

Στην ημερίδα παρουσιάστηκαν οι εμπειρίες και οι επιτυχίες πόλεων όπως το Μιλάνο, το Γκέτεμποργκ, το Μάντσεστερ (από τις μεγάλες πόλεις), η Λουμπλιάνα, το Ταλίν και το Ελσίνκι (πρωτεύουσες) καθώς και 3 μικρότερων αλλά πετυχημένων πόλεων: Haderslev (Δανία), Zwolle (Ολλανδία), Ρίμινι (Ιταλία).

Ένα σύνολο φορέων συμμετείχαν, επίσης, στον διάλογο που αναπτύχθηκε σε δυο στρογγυλά τραπέζια, «πώς μπορεί να ενισχυθεί η διακυβέρνηση σε τοπικό επίπεδο για τη χωριστή συλλογή, την ανακύκλωση και την ανάκτηση υλικών» καθώς και «πώς μπορεί η ευθύνη του παραγωγού και η χωριστή συλλογή να υποστηρίξει την ποιοτική ανακύκλωση και την μεγιστοποίηση της ανάκτησης υλικών».

Όλες οι εισηγήσεις είχαν ενδιαφέρον, και μπορεί κάποιος να τις μελετήσει προσεκτικά. Θα ήθελα να ξεχωρίσω κάποιες πόλεις, χωρίς διάθεση να αδικήσω τις υπόλοιπες:

Η Λουμπλιάνα, όπως εξήγησε ο JankoKramzar, διευθυντής της δημοτικής επιχείρησης Snagaτης πόλης, έχει καταφέρει να συλλέγει χωριστά 30 κατηγορίες υλικών και συνολικά το 65% των απορριμμάτων της, βασιζόμενη στην δημοτική επιχείρησή της. Από 16 κιλά ανά άτομο που ήταν το 2004 η χωριστή συλλογή, έχει φτάσει σήμερα στα 145 κιλά ανά άτομο το χρόνο, ενώ τα υπολείμματα από 100.000 τόνους το 2004 έχουν πέσει κάτω από τους 50.000 τόνους το 2014. Η στρατηγική της είναι «Μηδενικά Απόβλητα» (Zero waste), και στοχεύει μέχρι το 2025: να ανακυκλώνεται το 75-80% των αστικών απορριμμάτων, να μειωθεί η ποσότητα των υπολειμμάτων από τα 117 κιλά σήμερα σε λιγότερο από 60 κιλά, να μειωθούν τα απόβλητα που καταλήγουν στον ΧΥΤΥ στα 30 κιλά ανά κάτοικο το χρόνο αλλά και να έχουν εξοικειωθεί οι πολίτες με την επαναχρησιμοποίηση. Να σημειωθεί ότι η Σλοβενία ανακυκλώνει το 58% του συνόλου των απορριμμάτων της. Ο JankoKramzarμας εξήγησε ότι η καμπάνια τους επικεντρώνει σε μια ιστορία/ αφήγηση, και αξιοποιεί την μουσική και την τέχνη για να μιλήσει στους πολίτες. Ενδιαφέρθηκε πολύ για συνεργασίες με ελληνικούς Δήμους και  ιδιαίτερα με το Δίκτυο Ελληνικών Πράσινων Πόλεων.  “Αφού τα καταφέραμε εμείς, δεν υπάρχει πόλη που δεν μπορεί να τα καταφέρει», επισήμανε χαρακτηριστικά τόσο στην δημόσια ομιλία του όσο και στην κουβέντα μαζί μας. Δικαίως ανακηρύχθηκε ως η ευρωπαϊκή «Πράσινη Πρωτεύουσα» για το 2016.

Η Ολλανδική πόλη Zwοlle δίνει πλέον έμφαση στην μεγιστοποίηση της διαλογής στην πηγή και τη χωριστή συλλογή των διαφόρων υλικών, σε βάρος της συλλογής των υπολειμμάτων. Οι πολίτες πρέπει να μεταφέρουν τα υπολείμματα σε ειδικούς χώρους, ενώ η δημοτική επιχείρηση ROVA συλλέγει μόνο τα ανακυκλώσιμα υλικά πόρτα-πόρτα. Όπως τόνισε στην ομιλία της η NataschaSpanBroen, σύμβουλος της δημοτικής επιχείρησης, «μέχρι πρόσφατα δίναμε έμφαση στη συλλογή των υπολειμμάτων, τώρα πλέον δίνουμε έμφαση στην ανακύκλωση. Και η καμπάνια ευαισθητοποίησης είναι ελκυστική και στοχεύει στο να παρακινήσει τους δημότες να συμμετάσχουν». Η χωριστή συλλογή συνδυάζεται και με το σύστημα «Πληρώνω Όσα Πετάω», με βάση το οποίο οι πολίτες επιβαρύνονται κυρίως για τα υπολείμματα που πετάνε. Με την εφαρμογή αυτού του συστήματος χρέωσης των δημοτών για τα απορρίμματα, παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση της απόδοσης της πρόληψης και της ανακύκλωσης – κάτι που παρατηρείται και σε όποιες άλλες περιοχές έχει εφαρμοστεί. Στον Δήμο εφαρμόστηκε με επιτυχία και το πρόγραμμα 100-100-100, δηλαδή να μειωθεί 100 νοικοκυριά συμμετείχαν σε ένα πιλοτικό πρόγραμμα 100 ημερών με στόχο να επιτευχθεί 100% κυκλική οικονομία στα απορρίμματα (ανακύκλωση κι επαναχρησιμοποίηση).  

Η πόλη του Ρίμινι πέτυχε μέσα σε 6 χρόνια να έχει μια από τις καλύτερες επιδόσεις συστημάτων διαλογής των απορριμμάτων στα σπίτια και συλλογής τους χωριστά πόρτα – πόρτα. Σημαντικές είναι και οι επιδόσεις των άλλων μεγάλων πόλεων που παρουσίασαν τις δράσεις τους. Το Μιλάνο έχει ως στόχο της στρατηγικής του να μηδενίσει την ταφή απορριμμάτων δίνοντας έμφαση στη συλλογή πόρτα-πόρτα, σε καινοτομίες και σε οργανωτικές και τεχνολογικές αλλαγές για να το πετύχει αυτό. Μεταξύ άλλων βελτιστοποίησε το σύστημα συλλογής με βάση σημεία κλειδιά (βάρος, χρήστες, διαδρομές, παραγωγικότητα κα), εισήγαγε και τη χωριστή συλλογή των οργανικών (αποφάγια, κλαδέματα) με ειδικούς κάδους 120 ή 35 λίτρων, ενώ υποχρέωσε τους πολίτες να χρησιμοποιούν ειδικές διαφανείς σακούλες για τα υπολείμματα των απορριμμάτων.

HΓερμανική πόλη Muenster θεωρείται μια από τις πιο «πράσινες» στις αποδόσεις της πόλη, με αναπτυγμένα προγράμματα διαλογής στην πηγή και χωριστής συλλογής ήδη από την δεκαετία του ’80. Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που αντιπρόεδρος του Municipal Waste Europe είναι ο Patrick Hasenkamp, εκπρόσωπος του Muenster.

Οι δηλώσεις του Επιτρόπου

Ο Επίτροπος Περιβάλλοντος, Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας, Karmenu Vella, δήλωσε μεταξύ άλλων: "Όταν τρία κράτη μέλη της ΕΕ σημειώνουν τόσο υψηλά ποσοστά, αποδεικνύεται η σημασία της πολιτικής βούλησης. Οι χώρες αυτές μας δείχνουν ότι η μετάβαση από τις απαρχαιωμένες μεθόδους στη σύγχρονη και ευφυή διαχείριση αποβλήτων μπορεί πραγματοποιηθεί σχετικά γρήγορα, χωρίς να απαιτείται μακρά μεταβατική περίοδος. Όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ μπορούν να εντάξουν την κυκλική προσέγγιση στης οικονομίας στο πλαίσιο των πολιτικών τους και αυτή η μελέτη τους δείχνει τον τρόπο." Η ορθή διαχείριση των αποβλήτων αποτελεί βασικό στοιχείο προκειμένου να μπει η οικονομία σε πορεία βιωσιμότητας, μαζί με τη βιώσιμη πολιτική για τα προϊόντα. Η χωριστή συλλογή των απορριμμάτων παίζει καταλυτικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση, καθώς εξασφαλίζει υψηλότερα ποσοστά ανακύκλωσης, ελαχιστοποιεί την ποσότητα των αποβλήτων που προορίζονται για τελική διάθεση και φέρνει την Ευρώπη πιο κοντά στο στόχο των μηδενικών αποβλήτων (zero waste).  Επιπλέον, συμβάλλει στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και στην εξοικονόμηση πόρων.

Διοργανωτές:

Η Municipal Waste Europeείναι η ένωση που εκπροσωπεί τους Δήμους και τις δημόσιες επιχειρήσεις διαχείρισης αποβλήτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο και προωθεί την ενημέρωση / ευαισθητοποίηση αναφορικά με τη διαχείριση αποβλήτων.

Τα μέλη της είναι δημόσιοι φορείς και εθνικές ή περιφερειακές οργανώσεις. Κοινή τους δέσμευση αποτελεί η βιώσιμη διαχείριση αποβλήτων που ελαχιστοποιεί τις επιπτώσεις για το περιβάλλον και προωθεί την αποδοτική χρήση των πόρων, λαμβάνοντας υπόψη τοπικούς παράγοντες. Η ένωση Municipal Waste Europe προωθεί τα συμφέροντα των μελών της σε ευρωπαϊκό επίπεδο, διατυπώνοντας κοινή θέση προς τα ευρωπαϊκά όργανα και ενημερώνει τα μέλη της αναφορικά με τις ευρωπαϊκές εξελίξεις.  Η ένωση ενθαρρύνει την ανταλλαγή πληροφοριών και καλών πρακτικών μεταξύ των μελών της αναφορικά με την τοπική διαχείριση των αποβλήτων.

Το EUROCITIES είναι το δίκτυο των μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων, δηλαδή μέλη του είναι οι εκλεγμένες τοπικές αυτοδιοικήσεις μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων. Το δίκτυο EUROCITIES ιδρύθηκε το 1986 από έξι πόλεις μέλη και σήμερα συμμετέχουν σε αυτό περισσότερες από 130 ευρωπαϊκές πόλεις. Το δίκτυο προορίζεται να αποτελέσει μία πολιτική πλατφόρμα που λειτουργεί ως δίαυλος επικοινωνίας με τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα προκειμένου οι τοπικές κυβερνήσεις να μπορούν να αντιμετωπίσουν θέματα στρατηγικών προκλήσεων σε τοπικό επίπεδο.