27 Φεβρουάριος 2014

Έρευνα Ευρωκοινοβουλίου: Κριτική στην τρόικα, πρόταση αντικατάστασής της από ευρωπαϊκούς θεσμούς, αλλαγή πολιτικών

Ν. Χρυσόγελος: Να προσαρμοστεί άμεσα η δημοσιονομική πολιτική στις ευρωπαϊκές αξίες και πολιτικές, όπως ζητάει το Ευρωκοινοβούλιο

 

«Το ελληνικό πολιτικό σύστημα χρειάζεται να αφομοιώσει τον τρόπο που γίνεται πολιτική σε ευρωπαϊκό επίπεδο, παίρνοντας μαθήματα από την διαδικασία αξιολόγησης των πολιτών της τρόικα από το Ευρωκοινοβούλιο, μια διαδικασία που ξεκίνησε από την Ομάδα των Πράσινων αλλά πήρε θεσμική μορφή. Έφτασε, επίσης, η ώρα για την αναθεώρηση της πολιτικής αντιμετώπισης της κρίσης μέσα από ουσιαστικό διάλογο με την κοινωνία των πολιτών και τους επαγγελματικούς και κοινωνικούς φορείς, όπως έχει ζητήσει και το Ευρωκοινοβούλιο. Η έκθεση τονίζει, εξάλλου, ότι οι εντολές της τρόικα θεωρούνται αδιαφανείς, ασαφείς και στερούμενες δημοκρατικού ελέγχου. Η ΕΕ πρέπει να κατανοήσει ότι η διαδικασία είναι αδιέξοδη, η ελληνική κοινωνία ότι απαιτείται ένα εναλλακτικό δημιουργικό σχέδιο διεξόδου από την κρίση με δίκαιο και ορθολογικό τρόπο", δήλωσε ο Νίκος Χρυσόγελος, ευρωβουλευτής των Πράσινων, με αφορμή την ψήφιση, από την Επιτροπή Οικονομικής  και Νομισματικής Πολιτικής του Ευρωκοινοβουλίου, στις 24 Φεβρουαρίου 2014,  της έκθεσης - έρευνας του Ευρωκοινοβουλίου σχετικά με το ρόλο της τρόικα (Κομισιόν-ΕΚΤ-ΔΝΤ).

"Η έκθεση  που ψηφίστηκε", επισημαίνει ο Νίκος Χρυσόγελος, "καλεί την Κομισιόν να αναλάβει δράση εντός τριών μηνών για να εξασφαλίσει πως τα υφιστάμενα προγράμματα θα έχουν προσαρμοστεί ώστε να περιλαμβάνονται ρήτρες προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων και διασφάλισης της τήρησης των συλλογικών συμβάσεων. Καταγγέλλει την έλλειψη διαφάνειας στις διαπραγματεύσεις για τα Μνημόνια. Επισημαίνει την ανάγκη να αξιολογηθεί κατά πόσον τα επίσημα έγγραφα είχαν επικοινωνηθεί με σαφήνεια και εξεταστεί σε εύλογο χρονικό διάστημα στα εθνικά κοινοβούλια και το Ευρωκοινοβούλιο και επαρκώς συζητηθεί με τους κοινωνικούς εταίρους. Για το άμεσο μέλλον, η έκθεση καλεί το Γιουρο-Γκρουπ να γνωστοποιεί στο Ευρωκοινοβούλιο για να συζητηθεί κάθε μελλοντικό ή επικαιροποιημένο πρόγραμμα. Ζητάει από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να μην έχει πλέον  άμεσο ρόλο στον καθορισμό της πολιτικής, αλλά να ενεργεί απλώς ως παρατηρητής, προσφέροντας οικονομική εμπειρογνωμοσύνη στην Κομισιόν και το μελλοντικό Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ταμείο. Η έκθεση εντοπίζει σημαντικές αδυναμίες στο χειρισμό της οικονομικής κρίσης στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και διατυπώνει μια σαφή και αναλυτική μομφή προς την τρόικα. Η έρευνα έχει αποκαλύψει απαράδεκτο εφησυχασμό απέναντι στην κρίση, με προγράμματα βοήθειας που βασίζονται σε υπερβολικά αισιόδοξες προβλέψεις. Επίσης, επισημαίνονται οι καταστροφικές κοινωνικές συνέπειες των προγραμμάτων προσαρμογής, που κυρίως βαρύνουν τα πιο ευάλωτα μέλη της κοινωνίας και η ανάγκη για άμεση λήψη διορθωτικών μέτρων. Στην έκθεση προτείνεται  να αντικατασταθεί η τρόικα από έναν υπεύθυνο μηχανισμό εντός της ΕΕ , καθώς και –μακροπρόθεσμα- από ένα Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ταμείο και τα προγράμματα βοήθειας να υπόκεινται σε δημοκρατικό έλεγχο και όλες οι εντολές να εγκρίνονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο".

"Η Ομάδα των Πράσινων συμμετείχε ενεργά στην οριστικοποίηση του τελικού κειμένου της έκθεσης. Χαιρετίζουμε τα πορίσματα της σημαντικής για το ρόλο της τρόικας έρευνας, ενώ ιδιαίτερα σημαντική είναι η δέσμευση να διερευνηθεί περαιτέρω κατά τη διάρκεια της επόμενης περιόδου», δήλωσε ο Νίκος Χρυσόγελος.

Στην έκθεση περιγράφονται διάφορες δυνητικές συγκρούσεις συμφερόντων που συνδέονται με τη συμμετοχή των θεσμικών οργάνων της ΕΕ στην Τρόικα και τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας. Αυτό υπονόμευσε τη δημοκρατική λογοδοσία των πολιτικών και των υπευθύνων, ενώ αποδυναμώνει την ισορροπία των εξουσιών μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των Κρατών Μελών, αλλά και σε εθνικό επίπεδο.

Η έκθεση καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παράσχει μια συνολική εκ-των-υστέρων αξιολόγηση της συμμετοχής της στα προγράμματα της τρόικα, με ιδιαίτερη μνεία σε ότι αφορά στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Ζητάει να γνωστοποιηθούν τα μοντέλα που διέπουν τα προγράμματα. 

Τα πορίσματα και οι συστάσεις της Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής του Ευρωκοινοβουλίου θα τεθούν σε ψηφοφορία κατά τη διάρκεια της επόμενης συνεδρίασης της Ολομέλειας του Ευρωκοινοβουλίου, μαζί με τα πορίσματα παράλληλης έκθεσης που συνέταξε και ενέκρινε ήδη η επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων.

Περισσότερες πληροφορίες για την διαδικασία αξιολόγησης -λογοδοσίας

Ο γενικός στόχος της έκθεσης είναι να αξιολογήσει τη λειτουργία της Τρόικα στα τρέχοντα προγράμματα στις τέσσερις χώρες: Ελλάδα, Πορτογαλία, Ιρλανδία και Κύπρο. Στον έλεγχο υπόκεινται τα ακόλουθα στοιχεία:

-Νομική βάση, εντολή και δομή της Τρόικας

-Διαδικασία λήψης αποφάσεων εντός των θεσμικών οργάνων και σε σχέση με άλλα θεσμικά όργανα ( π.χ. του Eurogroup κ.λπ. )

- Δημοκρατική νομιμοποίηση

-"Θεωρητική" βάση για τη λήψη αποφάσεων (στατιστικά, προβλέψεις, οικονομικές προσδοκίες κλπ)

-Συνέπειες των εργασιών της τρόικας (συμπεριλαμβανομένης της αναζήτησης πιθανών παραβάσεων ή κακοδιοίκησης )

Αυτή η έκθεση αποτελεί ουσιαστικά τη βάση για μετέπειτα πολιτικές συζητήσεις. Πρόκειται για μία πρώτη καταγραφή της ιστορίας και της όλης κατάστασης όπως εξελίχθηκε τα τελευταία χρόνια.

Ενδεικτικά στην Έκθεση της Επιτροπής Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής περιλαμβάνονται τα εξής:

Α. Οικονομική κατάσταση στην αρχή της κρίσης στις υπό εξέταση χώρες

- περίπου 40% του ΑΕΠ είχε χρησιμοποιηθεί για την ενίσχυση του τραπεζικού τομέα όταν ακόμη το bail-in δεν υπήρχε ως επιλογή καθώς ήταν αντικείμενο έντονης διαβούλευσης εντός της τρόικα (σημείο 13)

- οι επιπτώσεις του ελληνικού PSI στο κυπριακό τραπεζικό σύστημα δεν είχαν ληφθεί επαρκώς υπόψη, αντίθετα μπορεί να υποστηριχθεί πως προστατεύτηκαν περιουσιακά στοιχεία κάποιων μεγαλύτερων Κ-Μ (σημείο 15)

-σημειώνεται πως το ΔΝΤ δεν είχε λάβει επαρκώς υπόψη τις ενστάσεις του ενός τρίτου των μελών του Δ.Σ. του σχετικά με την κατανομή των επιβαρύνσεων και των ωφελειών από το πρώτο πρόγραμμα (σημείο 16)

-σημειώνεται πως η πρώτη συμφωνία του Μαΐου του 2010 δεν θα μπορούσε να περιέχει διατάξεις για την αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, παρά το γεγονός ότι προτάθηκε για πρώτη φορά από το ΔΝΤ, καθώς όπως αποτελεί συνήθη πρακτική του, θα προτιμούσε μια πρόωρη αναδιάρθρωση του χρέους (σημείο 17)

- σημειώνεται ότι υπήρχε δέσμευση των κρατών μελών ότι οι τράπεζες τους θα διατηρήσουν την έκθεσή τους στις ελληνικές αγορές ομολόγων, την οποία δέσμευση δεν ήταν σε θέση να τηρήσουν (σημείο 17)

- επισημαίνει ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε στις 29 Ιουνίου 2012 ότι το ESM θα μπορούσε να έχει τη δυνατότητα για την απευθείας ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Το λειτουργικό πλαίσιο για την μέσο απευθείας ανακεφαλαιοποίησης, υπό προϋποθέσεις, καθορίστηκε από το Eurogroup στις 20 Ιουνίου 2013 (σημείο 20)

Β. Οικονομική βοήθεια από ΕΕ και ΔΝΤ, περιεχόμενο των Μνημονίων και πολιτικές

-Το ΔΝΤ είχε καθαρά τονίσει τους κινδύνους του ελληνικού προγράμματος ιδιαίτερα αναφορικά με την βιωσιμότητα του χρέους (σημείο 25)

- επισημαίνεται η έλλειψη προετοιμασίας της ΕΕ και των διεθνών οργανισμών για την αντιμετώπιση μίας κρίσης χρέους τέτοιου μεγέθους (σημείο 27)

- καταγγέλλει την έλλειψη διαφάνειας στις διαπραγματεύσεις για τα μνημόνια. Επισημαίνει την ανάγκη να αξιολογηθεί κατά πόσον τα επίσημα έγγραφα είχαν επικοινωνηθεί με σαφήνεια και εξεταστεί σε εύλογο χρονικό διάστημα στα εθνικά κοινοβούλια και το Ευρωκοινοβούλιο και επαρκώς συζητηθεί με τους κοινωνικούς εταίρους. (σημείο 30)

- υπενθυμίζει πως τα Μνημόνια θα πρέπει να προσαρμοστούν ώστε να είναι εντός πλαισίου Κανονισμών για την Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ανάπτυξη και την απασχόληση (σημείο 31)

- εκφράζει τη λύπη του για το ότι τα Μνημόνια για την Ελλάδα περιλαμβάνουν αναλυτικές «συνταγές» για το σύστημα υγείας και τη μείωση δαπανών και για τη μη συμβατότητα με τη Χάρτα Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (σημείο 32)

Γ. Τρέχουσα οικονομική και κοινωνική κατάσταση

- τα υλοποιηθέντα μέτρα έχουν οδηγήσει βραχυπρόθεσμα σε αύξηση της άνισης κατανομής εισοδημάτων

Δ. Θεωρητική βάση

- υπογραμμίζεται πως επαρκή οικονομικά μοντέλα , βασιζόμενα σε συνετές υποθέσεις, ειδικά για κάθε χώρα αλλά και για την ευρωζώνη, ανεξάρτητα δεδομένα, συμμετοχή των εμπλεκομένων, και διαφάνεια είναι απαραίτητα στοιχεία για το σχεδιασμό αξιόπιστων και αποτελεσματικών προγραμμάτων προσαρμογής

-μερικές φορές έγιναν υπερβολικά αισιόδοξες παραδοχές από την Τρόικα, ιδίως όσον αφορά την ανάπτυξη και την ανεργία,

- η μείωση των διαρθρωτικών ελλειμμάτων δεν έχει οδηγήσει και σε μείωση της σχέσης του χρέους προς το ΑΕΠ, αντίθετα έχει αυξηθεί,

- σημειώνεται  πως η ακριβής εκτίμηση των δημοσιονομικών πολλαπλασιαστών είναι μεγάλης σημασίας για να πετύχει η δημοσιονομική προσαρμογή να μειώσει το χρέος

- μετά τη διαφωνία μεταξύ ΔΝΤ και  Κομισιόν για το ύψος του δημοσιονομικού πολλαπλασιαστή δεν υπήρξε κοινή στάση της τρόικας για το θέμα

-Θεωρεί πως έχει δοθεί πολύ λίγη προσοχή στην ανακούφιση των πολιτών από τις αρνητικές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις των προγραμμάτων προσαρμογής

Ε. Δημοκρατική νομιμοποίηση

-οι εντολές της τρόικας θεωρούνται αδιαφανείς, ασαφείς και στερούμενες δημοκρατικού ελέγχου

-σημειώνεται πως υπάρχει δυνητική σύγκρουση συμφερόντων για την Επιτροπή μέσα από τον διπλό ρόλο της ως μέλος της τρόικας και υπεύθυνης για την τήρηση των συνθηκών

-σημειώνεται επίσης πως αντίστοιχα δυνητική σύγκρουση συμφερόντων υπάρχει για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα που είναι και τεχνικός σύμβουλος της τρόικα αλλά και δανειστής των υπό προσαρμογή κρατών μελών.

Στ. Προτάσεις

-εγκατάσταση καθαρών, διαφανών και  δεσμευτικών κανόνων για την επικοινωνία των φορέων της τρόικα και την ανάθεση αρμοδιοτήτων και τον καθορισμό ευθυνών.

-απαιτείται η τρόικα να λάβει υπόψη της τη συζήτηση για τους δημοσιονομικούς πολλαπλασιαστές και να επικαιροποιήσει τα μνημόνια βάσει των τελευταίων δεδομένων.

-ζητείται από την τρόικα να προχωρήσει σε νέα αξιολόγηση της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους