Φωτογραφία του Νικος Χρυσόγελος.
 
Είναι γεγονός ότι το πολιτικό σύστημα στην Ελλάδα καταφέρνει να μας εκπλήσσει με τον τυχοδιωκτισμό του και την πολιτική χωρίς αρχές. Τα ελληνικά πολιτικά κόμματα υστερούν χαρακτηριστικά σχετικά με την παραγωγή πολιτικής που να αντιστοιχεί στον αντίστοιχο ευρωπαϊκό πολιτικό τους χώρο. Πχ η ΝΔ ανήκει στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, ενώ το ΚΙΝ.Αλ στον σοσιαλδημοκρατικό χώρο. Πρέπει λοιπόν να παρακολουθούν και να συμμετέχουν στην ευρωπαϊκή πολιτική διαδικασία. Δεν μπορεί να παραμένουν απομονωμένα και ξεκομμένα από τις πολιτικές συζητήσεις και την παραγωγή της όποιας πολιτικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο. 
Ο Κ. Μητσοτάκης και η ΝΔ εκπροσωπούν ένα δεξιό χώρο κι οφείλουν να έχουν σύγχρονες κεντροδεξιές ευρωπαϊκές πολιτικές σε μια σειρά θεμάτων, όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα, η επίλυση προβλημάτων με γειτονικές χώρες κα. Το αντίστοιχο περιμένει κανείς και από το χώρο της σοσιαλδημοκρατίας. Το παράδειγμα των δύο δημοψηφισμάτων στην Ιρλανδία (για τον γάμο ομόφυλων παλιότερα και αμβλώσεων πρόσφατα) δείχνουν πώς έχουν αλλάξει οι κοινωνίες, και πώς ακόμα και συντηρητικά στρώματα και κόμματα έχουν υιοθετήσει πιο σύγχρονες προσεγγίσεις στα θέματα δικαιωμάτων. Αυτό το διαπιστώνει εύκολα κάποιος στο ευρωπαϊκό κοινοβούλιο.
Ο ρόλος των κομμάτων δεν είναι να ακολουθούν τις πιο καθυστερημένες κοινωνικά ομάδες και να υιοθετούν άκριτα τα στερεότυπά τους αλλά να παράγουν πολιτική και να συμβάλλουν στην εξέλιξη της κοινωνίας με βάση το δικό τους σχέδιο αλλά αναπόφευκτα και σε συνάρτηση με τις γενικότερες αλλαγές που παρατηρούνται στις κοινωνίες. 
Πώς είναι λοιπόν δυνατόν αντί να καταδικάζουν απερίφραστα τη βία και μια εποχή απροκάλυπτης βίας, να προσπαθούν να καλυφθούν πίσω από το ότι " ο αρχηγός της ΝΔ δεν είχε γεννηθεί όταν δολοφονήθηκε ο Γρ. Λαμπράκης"; Τέτοια θέματα δεν έχουν σχέση με το πότε γεννήθηκε κάποιος αλλά με το πώς βλέπουμε να διαμορφώνονται οι κοινωνίες, αντιμετωπίζοντας τα λάθη και τα εγκλήματά τους με κριτικό κι αυτοκριτικό τρόπο. 
Δεν μπορεί να ενδιαφέρεται ένα πολιτικό κόμμα για τον Μ. Αλέξανδρο και να μην ενδιαφέρεται για την σύγχρονη ιστορία ώστε να μάθουμε από τα λάθη μας (πολιτικές δολοφονίες) ως κοινωνία. Δεν μπορεί να θεωρεί ότι μια συμβιβαστική λύση στο όνομα της γειτονικής χώρας είναι τόσο δύσκολο θέμα και να ανασύρει ιστορικά γεγονότα ενός αιώνα πριν αλλά να μην μπορεί να αντιληφθεί ότι χρειάζεται να υπερβούμε εκείνη την εποχή, όπως με τόλμη το έκαναν Γερμανοί και Γάλλοι.

  

Συμπληρώθηκαν 51 χρόνια από το πραξικόπημα της χούντας αλλά και 3 χρόνια από την έναρξη της δίκης των εγκληματικών πράξεων της Χρυσής Αυγής. Υπάρχει σχέση μεταξύ αυτών των δύο;

Και στις δύο περιπτώσεις, οι στρατοκράτες της χούντας και οι εγκληματίες της Χρυσής Αυγής έχουν ως κοινό χαρακτηριστικό το μίσος τους για την δημοκρατία. Πολλοί ξεχνούν, όμως, και γίνονται οπαδοί αυταρχικών καθεστώτων και αντιδημοκρατικών αντιλήψεων, χωρίς πραγματικά να κατανοούν τι σημαίνει το «πνίξιμο» της δημοκρατίας. Κάποιοι αναπολούν τη σιωπή νεκροταφείου που επέβαλε για κάποιο διάστημα η χούντα ή/και θαυμάζουν τον δολοφονικό τσαμπουκά της Χρυσής Αυγής.

Η Χρυσή Αυγή ρίζωσε μέσα σε ένα κλίμα μίσους και διχασμού. Αντί να αντιμετωπίσουμε την κρίση μέσα από δημοκρατικό διάλογο, επιβλήθηκαν πολιτικές που δεν είχαν την υποστήριξη της κοινωνίας και δεν διαμορφώθηκαν δημοκρατικά. Αλλά το αντίδοτο στον περιορισμό της δημοκρατίας δεν είναι εκτέλεση της δημοκρατίας, αλλά ενίσχυση της δημοκρατίας. Σήμερα μπορούμε να διαπιστώσουμε εύκολα ότι χάσαμε 10 χρόνια με την κρίση γιατί δεν μπόρεσαν ούτε τα πολιτικά κόμματα ούτε η κοινωνία να επεξεργαστούν, μέσα από συγκροτημένο δημοκρατικό διάλογο, ένα ισορροπημένο και δίκαιο σχέδιο εξόδου από την κρίση με ορθολογικές πολιτικές εξυγίανσης των δημοσιονομικών αλλά κι αντιμετώπισης των διαρθρωτικών προβλημάτων της χώρας. Άφησαν χώρο στους καιροσκόπους, στους τυχοδιώκτες, στους γελοίους να αναρριχηθούν και να προσθέσουν μίσος, βία, ρατσισμό, ψευδαισθήσεις, ανοησίες στην πολιτική και να περιορίσουν ακόμα περισσότερο την καταρρέουσα δημοκρατική συγκρότηση της χώρας. Σε βαθμό μάλιστα που κάποιοι «αναπολούν την ησυχία και την τάξη», την «ανάπτυξη» της χούντας, ξεχνώντας ότι «η δημοκρατία σε γύψο» δεν φέρνει ποτέ καλύτερες μέρες.

 

Οι ευθύνες της χούντας

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ θυμίζουμε, λοιπόν, αυτά που δεν μπορούμε να ξεχάσουμε, αυτά που έκανε η χούντα στην διάρκεια των 7 χρόνων:

  • έβαλε την δημοκρατία πίσω από τα κάγκελα της φυλακής,
  • πέταξε τα ανθρώπινα δικαιώματα στα σκουπίδια,
  • φυλάκισε, βασάνισε αλλά και σκότωσε ανθρώπους για τις ιδέες τους και την δέσμευσή τους σε μια δημοκρατική πορεία της χώρας,
  • ανέδειξε την διαφθορά ως μέσο εξέλιξης,
  • οργάνωσε το πραξικόπημα στην Κύπρο (που συνδέθηκε με δολοφονίες  Ελλήνων, Ελληνοκυπρίων, Τουρκοκυπρίων) και έτσι
  • άνοιξε την πόρτα στην τουρκική εισβολή.

Δεν μπόρεσε καν να υπερασπιστεί την Κύπρο όταν τα τουρκικά στρατεύματα εισέβαλαν, αποδεικνύοντας ότι αυτοί οι …πατριώτες, οδήγησαν την κυπριακή κοινωνία ανυπεράσπιστη στην τουρκική κατοχή. Και μόνο γι’ αυτό, όσοι αυτοχαρακτηρίζονται ως πατριώτες, θα έπρεπε να θεωρούν τους χουντικούς πραξικοπηματίες και γενικότερα του ακροδεξιούς ως τους μεγαλύτερους εχθρούς τους, όχι να ταυτίζονται μαζί τους ή να τους …αναπολούν ή να ψηφίζουν τους συνεχιστές τους (βλέπε Χρυσή Αυγή που προέρχεται από την ίδια μήτρα).

Η δημοκρατία κινδυνεύει ξανά σήμερα

Κινδυνεύει σήμερα η δημοκρατία από παρόμοια πραξικοπήματα κι επεμβάσεις του στρατού στην Ελλάδα ή σε άλλες χώρες, όπως το ζήσαμε στην Ευρώπη και αλλού προηγούμενες δεκαετίες;

Φαίνεται ότι έχει μειωθεί ο κίνδυνος στρατιωτικών πραξικοπημάτων σε πλανητικό επίπεδο (για διάφορους λόγους) και δεν υπάρχει ούτε ως υπόνοια στην Ελλάδα, την δεκαετία που τρέχει. Αυτό δεν σημαίνει, όμως, και ότι η δημοκρατία ανθεί σήμερα. Αντιθέτως έχει υποχωρήσει παγκοσμίως, εξαιτίας μια σειράς αιτιών. Η ανάδειξη στο προσκήνιο αυταρχικών ηγετών όπως ο Τράμπ ή ο Πούτιν, ο Ερντογάν ή ο Κιμ Γιονγκ-ουν είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Στην πραγματικότητα το πρόβλημα είναι πιο μεγάλο. Η δημοκρατία κινδυνεύει σήμερα κυρίως από την μειωμένη εγρήγορση των πολιτών και των θεσμικών φορέων να την υπερασπιστούν και να την διευρύνουν.

 

Η δημοκρατία μας χρειάζεται. Τι κάνουμε εμείς για αυτήν;

Η δημοκρατία είναι το καλύτερο σύστημα αλλά έχει κι αδυναμίες. Αντί να προσπαθούμε να την βελτιώσουμε, να την ενδυναμώσουμε, να την εμβαθύνουμε, να την κάνουμε πιο συμμετοχική κι αποτελεσματική, την αφήνουμε στα χέρια τυχοδιωκτών που θέλουν να την πνίξουν. Μόνο όταν την χάσουμε μπορούμε να κατανοήσουμε τη μεγάλη σημασία της. Αλλά σήμερα δεν την χάνουμε σε μια νύχτα επειδή κάποια τανκς βγήκαν στο δρόμο. Την χάνουμε σιγά-σιγά, μια και το κοινωνικό σώμα μοιάζει να συμβιβάζεται μέρα με τη  μέρα με την αυταρχική, εκδοχή της, με μια ψευδεπίγραφη δημοκρατία. Βέβαια, η δημοκρατία δεν ταυτίζεται με εκλογές κάθε 3, 4 ή 5 χρόνια, είναι κάτι πολύ πιο ουσιαστικό. Η δημοκρατία είναι μια υπόθεση καθημερινή, δοκιμάζεται καθημερινά, στην πολιτική, στην κοινωνία, στους κοινωνικούς κι επαγγελματικούς φορείς, στις κοινωνικές σχέσεις, στα μηνύματα των ΜΜΕ και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, δεν είναι κλεισμένη και προστατευμένη μέσα σε ένα «Ναό της Δημοκρατίας». Επιβεβαιώνεται, ενισχύεται ή μαραζώνει καθημερινά παντού.

Μπορεί να ριζώνει βαθιά μέσα στην συμπεριφορά, στις αξίες των πολιτών, στην λειτουργία των θεσμών μόνο αν είναι συνειδητή επιλογή. Δεν φυτρώνει μόνη της, δεν υπερασπίζεται τον εαυτό της αν οι πολίτες την παραδίδουν σε αυτούς που την μισούν. Δεν είναι παγιωμένη, σταθερή ως μάρμαρο αλλά ούτε είναι λάστιχο για να προσαρμόζεται στις ερμηνείες κάθε καιροσκόπου και τυχοδιώκτη.

Η δημοκρατία κινδυνεύει από τις ανισότητες, ιδιαίτερα αν οι πολίτες αποδίδουν τις ανισότητες στην ύπαρξη της δημοκρατίας και όχι – όπως πραγματικά συμβαίνει – στην λειψή δημοκρατία. Αντί να προσπαθούν να μειώσουν τις ανισότητες και να ενισχύσουν την δημοκρατία, συχνά εγκαταλείπουν την δημοκρατία σε όσους θέλουν να εκμεταλλευτούν την απογοήτευση και να εξουσιάσουν απολυταρχικά διευρύνοντας τελικά τις ανισότητες.

Η δημοκρατία κινδυνεύει από την υπερ-συγκέντρωση δύναμης (κι όχι μόνο πλούτου) σε δομές όπως η οικονομία ή οι αγορές, όταν δεν θεσπίζονται δημοκρατικοί θεσμοί ελέγχου και κανόνων λειτουργίας των αγορών, των χρηματιστηρίων, των μεγάλων επιχειρήσεων, των ΜΜΕ. Βλέπουμε να διεξάγεται πάλη χωρίς αρχές για έλεγχο των ΜΜΕ από λίγους ολιγάρχες του πλούτου ή της πολιτικής παλιάς ή νέας κοπής ώστε να είναι όργανα προπαγάνδας, αντί να θεσπίζονται κανόνες δεοντολογίας, δημοκρατίας και πλουραλισμού στα ΜΜΕ που ενημερώνουν και διαμορφώνουν κριτικά σκεπτόμενους πολίτες.

Δεν είναι η περισσότερη δημοκρατία που βλάπτει την κοινωνία την εποχή της παγκοσμιοποίησης αλλά η απουσία δημοκρατίας στον τρόπο που συντελείται η παγκοσμιοποίηση ώστε να μην μένουν πίσω μεγάλες κοινωνικές ομάδες. Είναι ψευδαίσθηση ότι μπορεί η οικονομική, τεχνολογική και επιστημονική παγκοσμιοποίηση να περιοριστεί – έστω και με αυταρχικά μέτρα – στα όρια των εθνικών συνόρων.

 

Είναι σήμερα περισσότεροι παρά ποτέ αναγκαίο να επανέλθει στο προσκήνιο ένα ισχυρό κίνημα υπεράσπισης της δημοκρατίας σε παγκόσμιο επίπεδο, που θα στοχεύει στην δημιουργία θεσμών δημοκρατίας σε διεθνές και περιφερειακό επίπεδο. Σε αυτή την κατεύθυνση μπορεί να συμβάλλει, για παράδειγμα, η μεγαλύτερη ενίσχυση του ρόλου του Ευρωκοινοβουλίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση ακόμα και σε θέματα οικονομίας και δημοσιονομικών πολιτικών (κι όχι η υποβάθμισή και διάλυσή του μέσα από ενισχυμένη παρουσία εθνικιστών και λαϊκιστών), η ενίσχυση του ρυθμιστικού ρόλου της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και η μεταρρύθμιση του Συμβουλίου Ασφαλείας, ώστε καμία χώρα να μην έχει την δυνατότητα βέτο σε κρίσιμα θέματα.

Σήμερα περισσότερο παρά ποτέ χρειάζεται να συνδέσουμε την οικονομία με την δημοκρατία (αλλά και με την ενίσχυση της οικολογικής βιωσιμότητας και της κοινωνικής δικαιοσύνης). Σε αυτό μπορεί να συμβάλλει η ενίσχυση του ρόλου των Στόχων της Βιώσιμης Ανάπτυξης στην εξάλειψη των ανισοτήτων, της φτώχειας, της περιβαλλοντικής υποβάθμισης αλλά και η ενίσχυση του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών στην διαμόρφωση και λήψη αποφάσεων σε μεγάλα θέματα όπως είναι οι κατευθύνσεις των επενδύσεων και των χρηματοδοτήσεων, η λειτουργία του τραπεζικού συστήματος.

Για να μπορεί να τεθεί ξανά το τζίνι (ανεξέλεγκτη αγορά και η υπερδύναμη του χρήματος) στο μπουκάλι (κοινωνικό και περιβαλλοντικό όφελος) χρειάζεται να διαμορφώσουμε ένα πλαίσιο δημοκρατικού ελέγχου μέσω της μεταρρύθμισης των Συμφωνιών Εμπορίου ή της Παγκόσμιας Τράπεζας, κυρίως με την ενσωμάτωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της προστασίας του περιβάλλοντος, της κοινωνικής υπευθυνότητας σε όλες τις οικονομικές και εμπορικές συμφωνίες και δραστηριότητες.

Στην αυτονόμηση της οικονομίας της ανεξέλεγκτης αγοράς, λαϊκιστές και ακροδεξιοί καλλιεργούν σε μεγάλα τμήματα των κοινωνιών – που κυριαρχούνται από φόβο μπροστά στις εξελίξεις – ψευδαισθήσεις ότι θα ελέγξουν στα εθνικά πλαίσια τις αγορές και θα υπερασπιστούν  τους αδύναμους. Στην πραγματικότητα αξιοποιούν το φόβο και την ανασφάλεια για να κερδίσουν εξουσία. Και μετά, όπως συνέβη με τον Τραμπ, τον Πούτιν, τον Όρμπαν και άλλους αυταρχικές ηγέτες, αυτό που κάνουν είναι να προσπαθούν να πνίξουν την δημοκρατία ώστε να μην έχουν εμπόδια στα σχέδια τους για ένταση των ανισοτήτων και της διαφθοράς.  Σε τίποτα δεν ωφελούνται οι πολίτες από τον περιορισμό της δημοκρατίας, όπως έχει επιβεβαιώσει με τραγικό τρόπο η ιστορία και η επιστήμη.

Πολύ συχνά η δημοκρατία πέφτει θύμα μιας ρητορικής ενάντια στο «κατεστημένο» και το «σύστημα», που εξυπηρετεί εκλογικούς και εξουσιαστικούς σκοπούς. Μανιασμένοι, υποτίθεται, αντισυστημικοί έχουν αποδειχθεί οι καλύτεροι υπηρέτες του συστήματος όταν αναλάβουν τα ινία της εξουσίας. Είναι αυτοί που μπορούν με μικρότερη αντίσταση – λόγω του χαρακτηρισμού τους ως «αντισυστημικών»  να επιβάλλουν πολιτικές και επιλογές που οι παλιοί καθεστωτικοί συναντούσαν δυσκολίες να περάσουν.

 

Το παλιό σύστημα αλλάζει μόνο με δημοκρατικό τρόπο. Αλλιώς ανακυκλώνεται εύκολα

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ έχουμε σαφώς προτάσεις και πολιτικές που υπερβαίνουν το παλιό πολιτικό σύστημα. Όμως, είμαστε απολύτως πεισμένοι και δεσμευμένοι ότι οι βαθιές αλλαγές που προτείνουμε δοκιμάζονται και προωθούνται καθημερινά, σε διάλογο με την κοινωνία και προϋποθέτουν – συμβάλλουν σε ενίσχυση κι εμβάθυνση της δημοκρατίας. Γι’ αυτό είμαστε αντίθετοι σε κάθε ρητορικής μίσους, ακόμα και αν υποτίθεται υπερασπίζεται την δημοκρατία ή αντιμάχεται το «παλιό». Οι σκοποί και τα μέσα δεν μπορεί να είναι μεταξύ τους εχθρικά. Αν χρειαζόμαστε σήμερα κάτι περισσότερο από ποτέ είναι ενίσχυση της δημοκρατίας, σεβασμό των κανόνων αλλά φυσικά και αλλαγή με δημοκρατικό τρόπο και μέσα από διάλογο όσων δεν «δουλεύουν» πια, αλλαγή του πολιτικού κατεστημένου αλλά όχι για να βάλουμε στη θέση του ακόμα πιο γελοίες ή εγκληματικές εκδοχές του, δημιουργώντας νέα τζάκια και νέες ολιγαρχίες (οικονομικές, πολιτικές, μιντιακές).

Η δημοκρατία κάνει καλό στην υγεία και την κοινωνία, ενισχύει την κοινωνία, δίνει προοπτικές στους πολίτες και σε όλες τις γενεές, προστατεύει το περιβάλλον και τον πολιτισμικό πλούτο που διαθέτουμε. Αλλά απαιτεί ενεργούς και συνειδητούς πολίτες. Είμαστε πολλές και πολλοί όσες κι όσοι είμαστε δεσμευμένοι υπερασπιστές της δημοκρατίας, αλλά αυτό πρέπει να το δείχνουμε καθημερινά.

Αποτέλεσμα εικόνας για legislation

Είναι γεγονός ότι η σημερινή κυβέρνηση ως αντιπολίτευση είχε ταχθεί δυναμικά εναντίον κάθε αλλαγής κι εξορθολογισμού, ακόμα και εναντίον αλλαγών που θα βελτίωναν την ποιότητα υπηρεσιών των ΔΕΚΟ προς τους πολίτες. Σήμερα έχει μετακινηθεί στο άλλο άκρο, ιδιωτικοποιεί τα πάντα και μάλιστα χωρίς ένα σαφές πλαίσιο που θα διασφαλίζει ποιοτικές υπηρεσίες, κοινωνική ευαισθησία και οικολογικές αποδόσεις. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η πώληση του σιδηροδρόμου έναντι ευτελούς ποσού, χωρίς καν κάποιες δεσμεύσεις που να στοχεύουν στην διατήρηση γραμμών που πιθανόν δεν είναι σήμερα επικερδείς ή πολιτική προσφορών ώστε να έχουν πρόσβαση σε χψαμηλότερες τιμές διάφορες ειδικές ομάδες όπως οι άνεργοι, οι φοιτητές κα. Εκεί που όμως η κωλοτούμπα είναι απίστευτη είναι στο θέμα της ιδιωτικοποίησης του νερού. Οι εταιρίες ύδρευσης κι αποχέτευσης ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ μεταβιβάζονται στο Υπερταμείο - που υποτίθεται έχει ως ρόλο την εξυγίανση, αλλά στην πράξη την ιδιωτικοποίηση - ενώ  τα οικονομικά τους είναι σε καλή κατάσταση και δεν έχουν οικονομικά προβλήματα όπως πχ έχει η ΔΕΗ.  

Οι κυβερνητικοί υποτίθεται ότι συμμετείχαν ενεργά στα κινήματα εναντίον της ιδιωτικοποίησης του νερού. Μάλιστα θυμάμαι τις εκδηλώσεις και τις δσμεύσεις του Τσίπρα στις εκδηλώσεις για το νερό, τον αιγιαλό κα. Σήμερα προωθούν ρυθμίσεις χειρότερες από αυτές της εποχής Σουφλιά και των "μνημονιακών" κυβερνήσεων, και το χειρότερο άλλα λένε κι άλλα κάνουν, έχοντας οδηγήσει μεγάλο τμήμα της κοινωνίας στην παθητικότητα και την συλλογική κατάθλιψη.

Πάντως χαίρομαι που τόσο ως ενεργός πολίτης και στέλεχος περιβαλλοντικών οργανώσεων για ένα μεγάλο διάστημα (1980-2011) όσο και ως Πράσινος ευρωβουλευτής (2012-2014) όσο και στην μετά την θητεία "πολιτική ζωή" μου παραμένω σταθερός σε αξίες και θέσεις. Μερικοί (αριστεροί ή και "οικολόγοι") έχουν κάνει τόσες κωλοτούμπες που κανονικά θα έπρεπε να έχουν χάσει τον ...μπούσουλα, να μην ξέρουν που βρίσκονται! 

Οι θέσεις των ΠΡΑΣΙΝΩΝ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ για το πολυνομοσχέδιο και την μεταβίβαση των ΔΕΚΟ στο Υπερταμείο

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ θεωρούμε ότι ο τρόπος που προωθεί και αυτή η κυβέρνηση τις ρυθμίσεις για πολύ σοβαρά ζητήματα – δηλαδή με πολυνομοσχέδια που περιλαμβάνουν τα πάντα, από επιδόματα μέχρι την μεταβίβαση των ΔΕΚΟ στο Υπερταμείο και την αύξηση των αδειών καζίνο, με απουσία οποιασδήποτε δημόσιας προετοιμασίας και δημιουργικού κοινωνικού και πολιτικού διαλόγου, με υιοθέτηση εξευτελιστικών κοινοβουλευτικών διαδικασιών υπερ-επείγουσας διαδικασίας που δεν αφήνουν περιθώριο στους βουλευτές ούτε καν να ξεφυλλίσουν τα νομοσχέδια, υποβαθμίζει την δημοκρατία, απαξιώνει το ρόλο της πολιτικής και δεν προωθεί τις ουσιαστικές αλλαγές που πράγματι χρειάζεται η χώρα, η κοινωνία και η οικονομία.

Είμαστε σαφώς υπέρ της ανάγκης να βελτιωθεί η κοινωνική, περιβαλλοντική και οικονομική επίδοση των ΔΕΚΟ. Αυτό βέβαια δεν έχει σχέση με τις επιλογές της κυβέρνησης – που τις καλύπτει πίσω από μνημονιακές δεσμεύσεις τις οποίες σε μεγάλο βαθμό η ίδια έχει προετοιμάσει και εισηγηθεί – όπως για παράδειγμα να μεταβιβάσει απευθείας στο Υπερταμείο τις 14 ΔΕΚΟ. Εκεί που ο ΣΥΡΙΖΑ και οι ΑΝΕΛ δεν ήθελαν την παραμικρή αλλαγή, τώρα επέλεξαν και προωθούν την μεταβίβαση των ΔΕΚΟ – μεταξύ άλλων της ΕΥΔΑΠ, της ΕΥΑΘ, των ΕΛΤΑ και της ΔΕΗ - σε ένα Ταμείο που έχει ως μοναδικό στόχο την ιδιωτικοποίηση, χωρίς μάλιστα να διασφαλίζει στοιχειώδη κοινωνικό έλεγχο.  Στο Υπερταμείο περνάνε:

  • ΔΕΗ, το 34% της ΔΕΗ (το 17% παραμένει στο ΤΑΙΠΕΔ και οδεύει προς πώληση).
  • ΕΥΔΑΠ, το 50,3%
  • ΕΥΑΘ, Το 51%
  • Τα ΕΛΤΑ
  • Οι αστικές συγκοινωνίες: ΟΑΣΑ και οι θυγατρικές ΣΤΑΣΥ και ΟΣΥ
  • Το 25% του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών
  • Ο Οργανισμός Κεντρικών Αγορών και Αλιείας
  • Η Κεντρική Αγορά Θεσσαλονίκης
  • Η ΔΕΘ-HELEXPO
  • Οι Ελληνικές Αλυκές κα

Οφείλαμε ως κοινωνία αλλά και οι εργαζόμενοι σε αυτές να συζητήσουμε τι θα έπρεπε να αλλάξει στην διοίκηση και στις ΔΕΚΟ ώστε αυτές να λειτουργούν με σύγχρονο κι αποτελεσματικό τρόπο, να έχουν θετικό οικολογικό και κοινωνικό αποτέλεσμα και να εξυπηρετούν πράγματι τον πολίτη. Ανάμεσα στον κομματικό έλεγχο, τον κρατισμό αφενός και αφετέρου στην ιδιωτικοποίηση (και μάλιστα χωρίς κανόνες και με απαξιωμένη την οικονομική αξία τους) υπήρχε - κι ακόμα υπάρχει - μια εναλλακτική προοπτική που εμείς ως ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ προτείνουμε να απαιτήσουμε και να διαμορφώσουμε, μέσα από έναν ουσιαστικό και δομημένο διάλογο – όπως θα έπρεπε να γίνεται σε μια ευρωπαϊκή χώρα:

- για έναν σύγχρονο ρόλο των ΔΕΚΟ στην σημερινή εποχή,

- την απεξάρτησή τους από τον ασφυκτικό κομματικό και κρατικό έλεγχο,

- την διοίκηση τους με ένα σύγχρονο συνεργατικό μοντέλο, σε συνδυασμό με ουσιαστικό κοινωνικό έλεγχο,

- την συμμετοχή στην αξιολόγηση της απόδοσής τους εκπροσώπων των κοινωνικών ομάδων που θα πρέπει να έχουν λόγο,

- την μεταστροφή τους σε ένα σύγχρονο, πράσινο μοντέλο επιχειρήσεων που μειώνουν το οικολογικό και κλιματικό τους αποτύπωμα, αναλαμβάνοντας νέους ρόλους στην κατεύθυνση της κυκλικής/πράσινης οικονομίας και της κοινωνικής καινοτομίας.

Να επισημάνουμε, πάντως, ότι την πρακτική της απαξίωσης δημόσιων αγαθών και χώρων και κατόπιν της παραχώρησης σε ιδιώτες χωρίς όρους και δεσμεύσεις ακολουθούν χρόνια τώρα και πολλοί δημοτικοί «άρχοντες».

Ιδιωτικοποίηση του νερού, το μεγάλο έγκλημα

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ είμαστε απόλυτα αντίθετοι με την ιδιωτικοποίηση της ΕΥΔΑΠ, της ΕΥΑΘ και των δημοτικών επιχειρήσεων νερού. Η θέση μας σχετικά με το θέμα της ιδιωτικοποίησης του νερού συνοψίζεται στα παρακάτω δύο βασικά σημεία:

  • Το νερό είναι αναπαλλοτρίωτο δημόσιο αγαθό, απαραίτητο για τη ζωή και δεν πρέπει να είναι πηγή κέρδους, ενώ η πρόσβαση στο νερό αποτελεί θεμελιώδες και πανανθρώπινο δικαίωμα.
  • Η βιώσιμη διαχείριση του νερού συνιστά αναγκαιότητα για το περιβάλλον και την υγεία, ενώ διαδραματίζει σημαντικό και ρυθμιστικό ρόλο στον κύκλο του κλίματος.

Οι εταιρίες νερού, ιδιαίτερα η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ, δεν είναι προβληματικές ή ελλειμματικές εταιρίες, αντιθέτως είναι επιχειρήσεις με υψηλές αποδόσεις, μεγάλη προστιθέμενη αξία και λειτουργούν με ορθολογικό τρόπο. Είναι πολύ σημαντικές για την κοινωνία και το περιβάλλον. Θα μπορούσαν να βελτιωθούν οι επιδόσεις τους, αλλά πουθενά η ιδιωτικοποίηση του νερού δεν συνέβαλε στην βελτίωση της ποιότητας υπηρεσιών προς τους πολίτες και σε μεγαλύτερη προστασία του περιβάλλοντος. Αντιθέτως, όπου υπήρξε ιδιωτικοποίηση του νερού υπήρξαν μεγάλα κοινωνικά προβλήματα.

Δεν είναι τυχαίο που Δήμοι, όπως του Παρισιού, ανέκτησαν τον έλεγχο των υπηρεσιών νερού που είχαν ιδιωτικοποιηθεί, ενώ σε πολλές χώρες και πόλεις έχουν γίνει δημοψηφίσματα για να ερωτηθούν οι πολίτες αν συμφωνούν με την ιδιωτικοποίηση του νερού. Σε όλα τα σχετικά δημοψηφίσματα οι πολίτες ήταν αρνητικοί στην ιδιωτικοποίηση. Εξάλλου, μια μεγάλη κινητοποίηση των πολιτών μέσα από την πολύ γνωστή Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών για το Δικαίωμα στο Νερό Right4water συγκέντρωσε 1.884.790 υπογραφές ευρωπαίων πολιτών (από τις οποίες 36.144 από τη χώρα μας). Εξάλλου παρόμοιο ήταν το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος που οργανώθηκε στη Θεσσαλονίκη, σχετικά με την ιδιωτικοποίηση του νερού, ενώ σαφώς αντίθετοι με την ιδιωτικοποίηση είναι πολλοί κοινωνικοί φορείς και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις.

Θυμίζουμε ότι ως συνέπεια της καμπάνιας της ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών για το Δικαίωμα στο Νερό, η Κομισιόν υποχρεώθηκε να δεσμευτεί κι επισήμως ότι εξαιρεί το νερό από τις ιδιωτικοποιήσεις. H Κομισιόν, εξάλλου, πρέπει να είναι ουδέτερη σχετικά με το ζήτημα της δημόσιας ή ιδιωτικής ιδιοκτησίας και της διαχείρισης των συλλογικών υπηρεσιών ύδατος (άρθρο 345 Συνθήκη Λειτουργίας της ΕΕ και αρ. 17 1 της Οδηγίας 2006/123/ΕΚ σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά). Επομένως, αν η Κομισιόν πίεζε την ελληνική κυβέρνηση για ιδιωτικοποίηση του νερού, η κυβέρνηση θα μπορούσε να προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Όμως, όπως και οι προηγούμενες κυβερνήσεις, και η σημερινή προσπαθεί να κρύψει επιλογές της πίσω από «μνημονιακές» υποχρεώσεις. Διαφωτιστική γι’ αυτό είναι η απάντηση του τότε επιτρόπου Rehn σε σχετική ερώτηση του τότε ευρωβουλευτή των Πράσινων Ν. Χρυσόγελου. O επίτροπος Rehn είχε αδειάσει την (τότε) Κυβέρνηση για την προωθούμενη από τότε ιδιωτικοποίηση των ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ, αρνούμενος ότι η ιδιωτικοποίηση των ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ είναι μνημονιακή υποχρέωση“Τα περιουσιακά στοιχεία που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα ιδιωτικοποίησης για τις χώρες του προγράμματος είναι το αποτέλεσμα των αποφάσεων των εθνικών αρχών και μόνο”, είχε τονίσει ο (τότε) Επίτροπος Rehn “Οι συζητήσεις στο πλαίσιο του προγράμματος προσαρμογής επικεντρώνονται στις γενικές ανάγκες χρηματοδότησης του προγράμματος, περιλαμβανομένων των εσόδων ιδιωτικοποίησης από την πώληση κρατικών περιουσιακών στοιχείων σε επενδυτές, αλλά η κατάρτιση του προγράμματος ιδιωτικοποίησης και η επιλογή των περιουσιακών στοιχείων αποτελούν αποκλειστική ευθύνη των οικείων κρατών μελών”. Κάτι που δεν βλέπουμε γιατί να μην ισχύει και σήμερα…. 

Επίσης, και ο τότε Επίτροπος αρμόδιος για θέματα εσωτερικής αγοράς Μισέλ Μπαρνιέ είχε δηλώσει ότι η  ιδιωτικοποίηση του πόσιμου νερού «δεν ήταν ποτέ στις προθέσεις (της Ε.Ε.), δεν υπήρξε ποτέ πραγματικότητα». 

Ναι σε ένα συνεργατικό μοντέλο διαχείρισης του νερού

Την μόνη αλλαγή που θεωρούμε ότι θα έπρεπε να διασφαλίσει η κυβέρνηση για τις εταιρίες νερού θα ήταν προς την κατεύθυνση ενός εναλλακτικού δημοκρατικού συνεργατικού μοντέλου διαχείρισης των υπηρεσιών νερού και ενίσχυσης των πρωτοβουλιών αυτοδιαχείρισής τους, στο πλαίσιο μιας στρατηγικής που θα διασφαλίζει ότι το νερό αντιμετωπίζεται ως δημόσιο / κοινωνικό αγαθό και  περιβαλλοντικός / φυσικός πόρος.

Θυμίζουμε ότι, όπως ξεκάθαρα επισημαίνεται στην απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (Ολομ. 1906/2014, σκέψη 22η), η οποία δεσμεύει κάθε ελληνική κυβέρνηση, «το νερό καθίσταται σπανιότερο συν τω χρόνω και η ύδρευση αποτελεί υπηρεσία κοινής ωφέλειας που είναι απολύτως αναγκαία για την υγιεινή διαβίωση των πολιτών και δεν μπορεί να αποσπαστεί από τον πυρήνα της κρατικής εξουσίας».

Εξάλλου, η Οδηγία 60/2000 είναι αυτή που εισήγαγε την προσέγγιση της ολοκληρωμένης διαχείρισης των υδάτων με συμμετοχικό και δημοκρατικό τρόπο ώστε να καλύπτονται μέσα από ολοκληρωμένα σχέδια τόσο οι ανάγκες των ανθρώπινων κοινωνιών όσο και των οικοσυστημάτων, ενώ σε ορισμένες χώρες, όπως πχ στη Γαλλία, λειτουργούν «κοινοβούλια του νερού» σε επίπεδο υδρολογικής λεκάνης.

Η κυβέρνηση και οι κυβερνητικοί βουλευτές έχουν βρωμίσει και το νερό

Αντί για μια παρόμοια στρατηγική, η κυβέρνηση προωθεί ύπουλα την ιδιωτικοποίηση των εταιριών νερού κομμάτι – κομμάτι ώστε να περνάει απαρατήρητη. Μάλιστα ενώ μεγάλοι δήμοι όπως το Παρίσι ανακτούν τον έλεγχο του νερού που είχε περάσει σε ιδιωτικές εταιρίες, στην Ελλάδα η κυβέρνηση ανοίγει τον δρόμο στον έλεγχο των εταιριών νερού από μεγάλες (γαλλικές) πολυεθνικές επιχειρήσεις όπως η Suez ή Veolia. Το 2008 στη Γαλλία ο Δήμος του Παρισιού αποφάσισε να μην ανανεώσει τη σύμβαση με τις εταιρείες Veolia και Suez που κατείχαν το δίκτυο από το 1985 και  να αναλάβει ο ίδιος το σύστημα ύδρευσης. Το 2010 ιδρύθηκε η δημοτική εταιρεία Eau de Paris και ο Δήμος κατάφερε να εξοικονομήσει 35 εκατ. ευρώ τον χρόνο προχωρώντας παράλληλα σε μείωση των τιμολογίων κατά 8%.

Με βάση τον ισχύοντα νόμο, οι «δανειστές» έχουν την απόλυτη πλειοψηφία στο εποπτικό συμβούλιο του Υπερταμείου με 3 μέλη, ενώ πρόεδρός τους είναι ένας Γάλλος, ο Ζακ Λε Παπ. Ένα σοβαρό πολιτικό σύστημα θα είχε διαμορφώσει ένα σχέδιο Νέας Πράσινης Κοινωνικής Συμφωνίας που θα προωθούσε τις αλλαγές που χρειάζεται η κοινωνία, και δεν θα πουλούσε φύκια για μεταξωτές κορδέλες για έξοδο από μνημόνια και έξοδο στις αγορές, όταν έχει υποθηκεύσει την δημόσια περιουσία για δεκαετίες χωρίς μάλιστα άλλα κριτήρια εκτός από τα οικονομικά/δημοσιονομικά. Δεν πρόκειται για συνεργασίες και συνέργιες στη βάση της απαραίτητης ανταλλαγής εμπειριών και καλών πρακτικών σε ένα σαφές πλαίσιο οικονομικής, κοινωνικής και οικολογικής αποδοτικότητας, αλλά για μια πλήρη ομολογία ανικανότητας και πολιτικού τυχοδιωκτισμού.