Το άρθρο αυτό δημοσιεύθηκε στην Athens Voice το Σάββατο 11/11/2017 http://www.athensvoice.gr/politics/402489_allagi-politikon-kai-monteloy-gia-na-vgoyme-apo-tin-krisi

H πολιτική βρίσκεται σήμερα σε βαθιά κρίση. Όλο και πιο λίγοι ενδιαφέρονται για την πολιτική και τα κόμματα. Ο κόσμος αλλάζει με γοργούς ρυθμούς γύρω μας, χωρίς, όμως, να είναι η πολιτική που κινεί τις αλλαγές, αλλά κυρίως η τεχνολογία και η οικονομία.

Σε αντίθεση με τα πολιτικά αιτήματα του παρελθόντος για “αλλαγή” σε έναν κόσμο που κινούνταν με σχετικά αργές διαδικασίες, το ζητούμενο από την πολιτική σήμερα είναι ακριβώς να επηρεάσει τις κατευθύνσεις των αλλαγών που συντελούνται. Τίποτα δεν είναι μονόδρομος, όπως προσπαθούν να μας πείσουν κάποιοι. Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, είναι αναγκαία η πολιτική – όχι όπως την ξέρουμε στην Ελλάδα – για να διαμορφώσουμε τις εξελίξεις που θα κάνουν τον κόσμο μας πιο δίκαιο, θα προστατέψουν τον πλανήτη και για τις επόμενες γενιές και θα ελέγξουν την τεράστια οικονομική φούσκα και την υπερ-συγκέντρωση πλούτου στα χέρια περιορισμένων ελίτ. Η “νόμιμη” αποφυγή φόρων ύψους 600 δις δολαρίων χάρη σε ένα δίκτυο offshore είναι ακριβώς το αποτέλεσμα της απουσίας μιας πολιτικής σε διεθνές κι ευρωπαϊκό επίπεδο που θα  περιορίσει την φορο-αποφυγή των “γιγάντων” (Panama Papers, Paradise Papers).

Αν δεν είναι η πολιτική, και μάλιστα σε ευρωπαϊκό καιδιεθνές επίπεδο, ποιος θα θέσει πλαίσιο και κανόνες που θα οδηγήσουν την οικονομία να δουλεύει προς όφελος της κοινωνίας και όχι το ανάποδο; Σήμερα, επιχειρήσεις διαθέτουν μεγαλύτερη ισχύ και οικονομική δύναμη από πολλές κυβερνήσεις. Αυτό οδηγεί σε μεταφορά των διαδικασιών λήψης αποφάσεων από την κοινωνία και την πολιτική στους απρόσωπους εκπροσώπους οικονομικών συμφερόντων. Η “απόσυρση” της πολιτικής επιτρέπει σε μια πολυεθνική εξόρυξης μεταλλευμάτων ή πετρελαίου να καθίσει στο σκαμνί μια κυβέρνηση ή μια τοπική αρχή για την απόφαση (ή έστω την πρόθεσή της) να μην προχωρήσει κάποια επένδυση που βλάπτει το περιβάλλον ή δεν κρίνεται συμφέρουσα για την κοινωνία. Να δύο περιπτώσεις: εξόρυξη χρυσού στη Χαλκιδική και εξόρυξη πετρελαίου στην Αδριατική. Εταιρία πετρελαίου μηνύει την ιταλική κυβέρνηση για την απόφασή της να μην επιτρέψει εξόρυξη πετρελαίου στην Αδριατική λόγω των κινδύνων για το θαλάσσιο περιβάλλον και τις παράκτιες κοινότητες!

Από την άλλη, η πολιτική έχει σήμερα μετασχηματιστεί. Tα κόμματα δεν έχουν πλέον – και σωστά – το μονοπώλιο της πολιτικής, κάτι που μας εκφράζει απολύτως. Στο πλαίσιο ενός νέου μοντέλου πολιτικής για την κοινωνία με την κοινωνία, ισχυρό πόλο αποτελεί η κοινωνία των πολιτών. Η εποχή του διαδικτύου έχει μετασχηματίσει τον τρόπο που οι πολίτες αντιλαμβάνονται την πολιτική τους παρέμβαση. Εκατομμύρια μπορεί να συναντηθούν πραγματικά ή “διαδικτυακά”  για να προστατέψουν το νερό από την ιδιωτικοποίηση, να σταματήσουν έναν αγωγό πετρελαίου ή να πιέσουν για αλλαγή σε κάποια φορολογική ή επενδυτική πολιτική (κίνημα “divest from fossil fuel”, μαζικής δηλαδή απόσυρσης των χρημάτων τους από ομόλογα επιχειρήσεων που σχετίζονται με δραστηριότητες που βλάπτουν το περιβάλλον ή τα κοινωνικά συμφέροντα), ή να δημιουργήσουν έναν ενεργειακό συνεταιρισμό που παράγει και διανέμει ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές.

Παρόλα αυτά ο βασικός πυρήνας της πολιτικής – η ουσία της, όχι όπως εκπροσωπείται από τα κόμματα σήμερα – είναι η σύνθεση επιμέρους παρεμβάσεων και ιδεών σε συγκροτημένες, συνεκτικές στρατηγικές συμβατές με τις ταυτότητες τους (φιλελεύθερες, αριστερές, πράσινες, συντηρητικές κα), ικανές να αποτελούν σχέδιο διακυβέρνησης (ή εν δυνάμει). Εννοείται ότι   λειτουργούν συμπληρωματικά ή αντιθετικά σε σχέση με άλλες στρατηγικές.

Το αν θα γίνουν μαζικές επενδύσεις που διατηρούν ένα ξεπερασμένο ενεργειακό μοντέλο (εξορύξεις πετρελαίου, νέες λιγνιτικές μονάδες κα) ή επενδύσεις (και ποιες) στην εξοικονόμηση και στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν είναι τεχνικό θέμα, ή έστω ζήτημα μιας οικονομικής επιλογής. Συνδέεται με το συνολικό μοντέλο, είναι πολιτική επιλογή και μάλιστα κεντρική.   Όπως ακριβώς συμβαίνει στην διαβούλευση για τον σχηματισμό της νέας γερμανικής κυβέρνησης.

Πολιτική δεν μπορεί να σημαίνει συνονθύλευμα (ετερόκλητων συχνά) αποφάσεων που δεν συγκροτούν στρατηγική, όπως παρατηρούμε να συμβαίνει στη χώρα μας. Χρειαζόμαστε νέες πολιτικές, αποτέλεσμα ουσιαστικής συζήτησης στην κοινωνία και στο κοινοβούλιο, τεκμηρίωσης, αντιπαράθεσης αλλά και διαλόγου, όχι μονοδιάστατης σκέψης και τυφλού κομματικού φανατισμού. Προϋπόθεση είναι να αλλάξουν ριζικά τα κόμματα, να διαμορφώσουμε ένα νέο μοντέλο πολιτικής που φέρνει στο κέντρο της (πολιτικής) αντιπαράθεσης τις εναλλακτικές που υπάρχουν: σε σχέση με τον τρόπο λήψης των αποφάσεων και διαμόρφωσης των επιλογών (μοντέλο δημοκρατίας), το είδος των επενδύσεων και της οικονομίας (οικονομικό μοντέλο), την κοινωνική πολιτική που θα συμβάλλει στην μείωση των ανισοτήτων αλλά και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής (κοινωνικό μοντέλο), την εκπαίδευση και την παιδεία (εκπαιδευτικό μοντέλο) κα.

Αν και ο μέσος πολίτης διαμορφώνει μια αντίληψη ότι “όλοι είναι ίδιοι, όλα οδηγούν στο ίδιο αποτέλεσμα” και κατά συνέπεια “δεν χρειαζόμαστε την πολιτική και τους πολιτικούς”, αυτό δεν είναι αλήθεια. Μια κριτική προσέγγιση μπορεί εύκολα να πείσει ότι δεν οδηγούν όλες οι επιλογές  στην δημιουργία μιας κοινωνίας συνεκτικής, βιώσιμης, οικολογικά προσανατολισμένης. Αλλά ούτε συνθήματα οδηγούν κατ΄ ανάγκη τη χώρα προς μια “δίκαιη ανάπτυξη”, “κοινωνική συνοχή” επειδή κάποιος τα χρησιμοποιεί επικοινωνιακά.

Παρόμοια ζητήματα δεν φαίνεται να απασχολούν την κεντρική σκηνή και τα κόμματα στην Ελλάδα. Είμαστε θεατές σε ένα παιχνίδι “εξόντωσης του αντιπάλου”, γρήγορης εναλλαγής άσπρου-μαύρου, ανάλογα με την θέση ως προς την κυβέρνηση που βρίσκεται ένα κόμμα. Οι φανατικοί αντιμνημονιακοί έγιναν αυτοί που εφάρμοσαν χωρίς αντιδράσεις ένα από τα πιο σκληρά προγράμματα, που αν στην εξουσία βρίσκονταν οι προηγούμενοι διαχειριστές αποκλείεται να είχαν περάσει χωρίς τρομερές κοινωνικές συγκρούσεις. Οι εκπρόσωποι “της ανατροπής” αποδείχτηκαν οι πιο πετυχημένοι εφαρμοστές των προγραμμάτων των προηγούμενων, έχοντας όμως συμβάλλει στην μαζική κατάθλιψη της κοινωνίας και στην απαξίωση κάθε φωνής που αντιπροτείνει μια εναλλακτική πολιτική, που βασίζεται στην λογική, στην καινοτομία, στις σύγχρονες πράσινες και κοινωνικές αναζητήσεις. Αλλά και οι σημερινοί εκπρόσωποι της αντιπολίτευσης “ξέχασαν” τις δικές τους ευθύνες για την πορεία προς τα βράχια (ελλείμματα, πελατειακό κράτος, διαφθορά) και την προώθηση μιας “δημοσιονομικής εξυγίανσης” που κατέστρεψε την οικονομία, αντί να την κάνει περισσότερο υπεύθυνη, βιώσιμη κι αποτελεσματική.

Η βαθιά αλλαγή της πολιτικής και των κομμάτων είναι για την Ελλάδα θέμα επιβίωσης, μια και δεν υπάρχουν ισχυρές δομές μέσα στην κοινωνία και στην διοίκηση που επιτρέπουν να “δουλεύει το σύστημα” ακόμα και αν τα κόμματα και οι πολιτικοί δρουν καταστροφικά. Η πολύπλευρη κρίση είναι παιδί του πολιτικού συστήματος. Η πραγματική και όχι εικονική έξοδος από την κρίση απαιτεί την αφύπνιση της κοινωνίας και (μεταξύ άλλων) τον μετασχηματισμό των κομμάτων καθώς και την αντιστοίχισή τους με πραγματικές, όχι πλασματικές, πολιτικές ταυτότητες.

Οι επιτυχίες κι αποτυχίες του πράσινου χώρου

Ο δικός μας, πράσινος χώρος συνέβαλε με πολιτικές προτάσεις στο να συνδεθεί η οικολογία και η κοινωνική δικαιοσύνη. Σημαντικά τμήματα της κοινωνίας αντιλαμβάνονται ότι μια κοινωνία δικαιοσύνης, που νοιάζεται για όλες τις γενιές, πρέπει να αλλάξει και η ίδια και να διαμορφώσει ένα νέο παραγωγικό-καταναλωτικό μοντέλο και μια οικονομία που προστατεύει το περιβάλλον, δημιουργεί θετικό αντίκτυπο, βοηθάει στην ποιότητα ζωής και στη βελτίωση της υγείας. Όσο αναδεικνύονταν ως μια αξιόπιστη πολιτική δύναμη, κατάφερνε να επηρεάζει και την πολιτική συζήτηση.

Η πρώτη περίοδος εμφάνισης της πολιτικής οικολογίας έσπρωξε στην δημιουργία οικολογικών τμημάτων και σχετικής συζήτησης μέσα στα κόμματα και στην κοινωνία. Η δεύτερη γόνιμη περίοδος της (2008-2012) δημιούργησε ελπίδες για επηρεασμό της συνολικής πολιτικής και διαμόρφωση μιας εναλλακτικής μεταρρυθμιστικής πρότασης. Το στείρο εξωτερικό περιβάλλον αντιπαράθεσης, δικά μας λάθη και οι φιλοδοξίες λόγω της διαφαινόμενης ανόδου κι εκλογής βουλευτών οδήγησε στην κατάρρευση των Οικολόγων Πράσινων. Τα περισσότερα σημαντικά και ιδρυτικά στελέχη αποχώρησαν ή έμειναν στο περιθώριο, κυριάρχησε ο καιροσκοπισμός και το βόλεμα σε κάποιες θεσούλες μέσω της ένταξης ουσιαστικά στις τάξεις των ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ χάρη στην σφραγίδα.

Άτομα που αποχωρήσαμε από τους Οικολόγους Πράσινους κι άλλα νεώτερα στελέχη συγκροτήσαμε το 2014, σε πράσινη πολιτική και ηθική βάση, τους ΠΡΑΣΙΝΟΥΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ, με περιορισμένη όμως ακόμα δυνατότητα επηρεασμού της πολιτικής. Η ανασυγκρότηση του πολιτικού χώρου των Πράσινων σε υγιείς βάσεις είναι σήμερα περισσότερο από αναγκαία. Σε διεθνές κι ευρωπαϊκό επίπεδο η πολιτική αντιπαράθεση αφορά ακριβώς στα θέματα και τις πολιτικές που θέτουμε οι Πράσινοι: κλιματική αλλαγή, οικονομικό μοντέλο, δημοκρατία, κοινωνική συνοχή, οικονομική-κοινωνική δικαιοσύνη. Δεν είναι αλήθεια ότι οι πράσινοι υποχωρούν, αντιθέτως έχουν γίνει μέρος του main stream, η επιρροή τους στην πολιτική, στην κοινωνία και στην οικονομία είναι αυξανόμενη. Δεν είναι τυχαίο, αυτά τα θέματα αποτελούν την βάση για σχηματισμό ή όχι “κυβέρνησης Τζαμάικα” στη Γερμανία, συγκροτούν τα πεδία αντιπαράθεσης  στις ΗΠΑ.

Ανασυγκρότηση κι αυτόνομη παρουσία των Πράσινων (είτε ονομαζόμαστε μελλοντικά ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ή κάπως αλλιώς) είναι επιλογή για να μπορούμε να επηρεάσουμε τις πολιτικές και των άλλων κομμάτων. Άλλες δυνάμεις επέλεξαν να ενσωματωθούν στον ΣΥΡΙΖΑ ή στο Ποτάμι ή στην Δημοκρατική Συμπαράταξη αλλά αφομοιώθηκαν και “νομιμοποιούν” επιλογές που δεν έχουν σχέση με τις σημερινές (οικολογικές κοινωνικές) ανάγκες της κοινωνίας. Το “Πράσινη λύση για την πολύπλευρη κρίση”, κεντρικό σύνθημα του χώρου μας το 2008-2009, παραμένει επίκαιρο. Ένα ισχυρό πράσινο κόμμα (νέου τύπου, συμμετοχικό όχι αρχηγικό ή χαοτικό, μεταρρυθμιστικό αλλά όχι άχρωμο, οικολογικά και κοινωνικά παρεμβατικό στην καθημερινότητα) φαίνεται να ενδιαφέρει εκ νέου αρκετούς πολίτες.

Ποια θα είναι η θέση του στον πολιτικό χάρτη; Θα είναι πράσινο αλλά και αριστερό, θα είναι πράσινο αλλά συντηρητικό; Θα είναι πράσινο αλλά άχρωμο; Ένα σύγχρονο πράσινο κόμμα  επιδιώκει ταυτοχρόνως οικολογικές αλλαγές στην οικονομία και κοινωνικές αλλαγές που συμβάλλουν στην συνοχή, στην εργασία με νόημα, στην συνεργασία των γενεών, αναδεικνύει την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ως συστατικό στοιχείο της καθημερινότητας, αντιμετωπίζει την πάταξη της φοροαποφυγής ως κεντρικό εργαλείο για να μειωθούν οι ανισότητες και οι κοινωνικές αδικίες. Αυτό είναι αριστερό ή δεξιό; Με παλιούς όρους θα λέγαμε ότι αυτό οδηγεί σε ένα πράσινο κόμμα που έχει αριστερές επιρροές. Αλλά με όσα έχουμε δει στην Ελλάδα, από το ΠΑΣΟΚ, το ΣΥΡΙΖΑ, τη ΔΗΜΑΡ, σηκώνει πολύ συζήτηση για το τι αντιπροσωπεύει σήμερα η κομματική αριστερά και πόσο αριστερά είναι. Προφανώς, το να αλληθωρίζουμε προς την ΝΔ, δεν περνάει καν από τη σκέψη μας.

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ και οι άλλοι χώροι

Σταθερά προσηλωμένοι/ες σε μια πράσινη πολιτική με ισχυρά στοιχεία οικολογίας, κοινωνικής δικαιοσύνης κι αλληλεγγύης στο πρόγραμμά μας, μεταρρυθμιστικών προτάσεων για να γίνει η Ευρώπη αυτό που ονειρευόμαστε, επιδιώκουμε να παρέμβουμε με την δική μας αυτόνομη παρουσία στις εξελίξεις σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο. Ελπίζουμε στις επόμενες εκλογές να έχουμε και κοινοβουλευτική εκπροσώπηση.

Μας αφήνουν, όντας αυτόνομος πολιτικός χώρος, αδιάφορες οι εξελίξεις σε άλλους πολιτικούς χώρους; Θα έλεγα όχι. Μας ενδιαφέρουν μέσα από την οπτική ενός πολιτικού φορέα που ανήκει σε άλλη πολιτική οικογένεια, που όμως βλέπει σε βάθος χρόνου, αναγνωρίζει την ανάγκη να αλλάξουν και τα άλλα πολιτικά κόμματα ώστε να υπάρχουν προοπτικές προγραμματικών συμφωνιών μελλοντικά.

Το μέλλον πρέπει να ανήκει σε προγραμματικές συμφωνίες διακριτών πολιτικών ταυτοτήτων, όχι σε αυτοδυναμίες λόγω εκλογικού συστήματος ή αποτυχίας των άλλων, όχι σε τυχάρπαστες συγκολλήσεις. Παρά τις διάφορες προσκλήσεις, έχουμε ξεκαθαρίσει ότι δεν ανήκουμε ή εντασσόμαστε στην κεντρο-αριστερά (ή στον ΣΥΡΙΖΑ ή όπου αλλού). Με δεδομένη την αυτόνομη δική μας πορεία ως ΠΡΑΣΙΝΟΙ, μας ενδιαφέρει να απαλλαγεί η ΝΔ από τα βαρίδια του παρελθόντος της (ακροδεξιά, πελατειακές σχέσεις, απουσία πολιτικού λόγου), να αναλάβει την ευθύνη της (με αυτοκριτική και κριτική) για όσα έκανε και μας οδήγησε στα βράχια, και να εξελιχθεί σε ένα σοβαρό κεντροδεξιό κόμμα, ασχέτως αν εμείς δεν πρόκειται να συνεργαστούμε μαζί της. Μας ενδιαφέρει ο ΣΥΡΙΖΑ να σταματήσει την καταστροφική πολιτική, την πολιτική μίσους και πόλωσης, μας ενδιαφέρει να αναδείξει επιτέλους μια ταυτότητα και να σταματήσει να ισχυρίζεται ότι η καταστροφική πολιτική του είναι μονόδρομος για την …αριστερά. Δεν μπορεί να μην παρακολουθούμε τις εξελίξεις στην κεντρο-αριστερά ώστε να σταματήσει να είναι ένα συνονθύλευμα ετερόκλιτων απόψεων, να αναλάβει με γενναιότητα τις ευθύνες της για την χρεοκοπία της χώρας και την άστοχη πολιτική της. Δεν είναι δυνατόν να συνεχίσει η χώρα να έχει κόμματα που δεν έχουν σχέση με την πολιτική που χρειαζόμαστε σήμερα, κόμματα που χαράσσουν τακτικές με βάση το αν βρίσκονται στην καρέκλα της εξουσίας ή στην καρέκλα της αντιπολίτευσης.

Είναι αλήθεια ότι η προεκλογική “εκστρατεία” των υποψηφίων του φορέα της κεντροαριστεράς δεν μας έκανε πιο αισιόδοξους. Απουσίαζαν τα μεγάλα διακυβεύματα της εποχής μας. Η συζήτηση ήταν επαρχιακού επιπέδου “παράθεση ιδεών”. Ίσως αυτό οφείλεται και στην απεύθυνση κυρίως στο υπάρχον κομματικό ακροατήριο του ΠΑΣΟΚ, της ΔΗΜΑΡ και του ΠΟΤΑΜΙΟΥ. Αλλά και στο γεγονός ότι τα κόμματα συνεχίζουν να αναδεικνύουν στελέχη μέσω κομματικής επετηρίδας. Με την έννοια αυτή θα είχε ενδιαφέρον να δούμε αν ένας άνθρωπος που δεν ανήκει στην κομματική επετηρίδα αλλά και προέρχεται από μια άλλη εμπειρία διαχείρισης των κοινών (αυτοδιοίκηση) θα μπορέσει να αναδειχθεί σε ηγέτη της παράταξης της κεντρο-αριστεράς, και – το πιο σημαντικό – να αναδείξει στο κέντρο ενός νέου προγραμματικού λόγου του φορέα θέματα που σήμερα βρίσκονται εκτός DNA του ή τα προσέγγισε στο παρελθόν μέσα από πελατειακές και καταστροφικές αντιλήψεις (κοινωνικό κράτος, κοινωνική πολιτική).

 

 

Ο δρόμος για την έξοδο από την κρίση, θα έπρεπε να είχε ξεκινήσει από την παιδεία και την εκπαίδευση

Δεν προσθέτουμε κάτι καινούριο ως ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ αν πούμε ότι ηπαιδεία και η εκπαίδευση στην Ελλάδα παρά τα όποια θετικά βήματα έχουν γίνει κατά καιρούς και τις προσπάθειες ορισμένων εκπαιδευτικών και εκπαιδευτικών κοινοτήτων δεν παίζουν τον ρόλο που θα έπρεπε για την ολοκληρωμένη (γνωστική, ψυχολογική, συναισθηματική, κινητική, κοινωνική) ανάπτυξη των παιδιών, την ενδυνάμωση της κριτικής στάσης τους, την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και υπευθυνότητας, την προώθηση της οικολογικής και κοινωνικής βιωσιμότητας της χώρας. Ζητούμενο παραμένει ένα αειφόρο σχολείο και μια διαμορφωμένη μέσα από ουσιαστικό διάλογο στρατηγική και πολιτική για την παιδεία και την εκπαίδευση. Οι διάφορες εκπαιδευτικές πολιτικές είναι κατά βάση αποσπασματικές και επικεντρώνονται συχνά σε επιμέρους θέματα ή στο εξεταστικό, χωρίς να συζητιέται σοβαρά ησυνολική πολιτική και οι στόχοι ενός μοντέλου παιδείας και εκπαίδευσης, που θα ξεκινάει από τις μικρές ηλικίες, από τα κάτω (προσχολική, σχολική) και θα εξελίσσεται προς τα πάνω (πανεπιστήμιο, δια βίου μάθηση), όπως σωστά, κατά τη γνώμη μας, επεχείρησε να κάνει η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του προηγούμενου υπουργού Νίκου Φίλη, την οποία ανέτρεψε ο σημερινός υπουργός Κώστας Γαβρόγλου παρεμβαίνοντας αποσπασματικά και “μπαλωματικά” στις διάφορες βαθμίδες της εκπαίδευσης.


Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ, όμως, επισημαίνουμε κάτι που ελάχιστα απασχολεί το πολιτικό σύστημα. Η κρίση δεν βοήθησε να αναβαθμιστεί η πολιτική για την παιδεία και το εκπαιδευτικό σύστημα. Αντιθέτως, οι όποιες προσπάθειες σχετικά με την εκπαιδευτική πολιτική είναι αποσπασματικές, και τα πισωγυρίσματα είναι συχνά. Ένα τέτοιο πισωγύρισμα είναι όσα προωθούνται αυτή την περίοδο μέσα από τον νέο νόμο για τα στελέχη της εκπαίδευσης, που στην πραγματικότητα επηρεάζουν αρνητικά ένα θεσμό που σε γενικές γραμμές έφερε σημαντική ανανέωση στο σχολείο, αυτόν της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης- Αγωγής Υγείας και Πολιτιστικών Θεμάτων, των Προγραμμάτων Σχολικών Δραστηριοτήτων καθώς και τις υποστηρικτικές δομές (Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και Υπ. Σχ. Δραστηριοτήτων). Η εκπαίδευση για το Περιβάλλον (μέσα στο Περιβάλλον), την Υγεία και τον Πολιτισμό είναι εκπαίδευση για την ίδια μας τη ζωή. Όμως, τόσες δεκαετίες μετά αντιμετωπίζεται ως πολυτέλεια ή δευτερεύουσα δραστηριότητα αφού συρρικνώνεται τόσο σε πραγματικό χρόνο υλοποίησης από τους μαθητές μέσα στο σχολείο ξεκινώντας από πέρσι με την κατάργηση της Ευέλικτης Ζώνης στην Ε’ και ΣΤ’ Δημοτικού και συρρίκνωση όλων των πιθανών χρόνων υλοποίησης στη Β/θμια όσο και σε υποβάθμιση και μείωση όλων των εκπαιδευτικών Υπευθύνων και παιδαγωγικών ομάδων των ΚΠΕ που τις προωθούσαν, στήριζαν και προήγαγαν.

H εκπαίδευση για την αειφορία, η περιβαλλοντική εκπαίδευση, η αγωγή υγείας, οι πολιτιστικές δραστηριότητες είναι βασικά εργαλεία όχι μόνο για την αλλαγή μέσα στο σχολείο και στην εκπαιδευτική διαδικασία αλλά και για την προώθηση συνολικότερων στόχων, όπως μια πιο ισορροπημένη και δίκαιη κοινωνία καθώς και για την υποστήριξη των βαθιών αλλαγών που απαιτεί η μεγάλη οικολογική, κλιματική και κοινωνική κρίση. Στην σημερινή εποχή χρειάζεται να παίξουν ένα κρίσιμο ρόλο στην αλλαγή της συνείδησης των πολιτών, των αξιών και στάσεων ζωής, στην ενεργοποίηση των πολιτών υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος, στην βελτίωση της υγείας και της ζωής των πολιτών, στην προώθηση της βιωσιμότητας. Δεν είναι πολυτέλεια, είναι υπόθεση ζωής. Πολύ περισσότερο, στην Ελλάδα της κρίσης η έξοδος από την πολύπλευρη κρίση έπρεπε να ξεκινήσει από την παιδεία και την εκπαίδευση. Κι όμως, βλέπουμε ακριβώς το αντίθετο, η κρίση να επεκτείνεται και να γκρεμίζει ότι θετικό υπήρχε ακόμα στο χώρο της εκπαίδευσης. «Χτίζοντας» πάνω στην εκπαίδευση για την αειφορία, μπορούμε να ελπίζουμε ότι κάποια στιγμή θα ξανασταθεί στα πόδια της η κοινωνία και θα φτιάξουμε μια χώρα που θα αξίζει και θα μπορούμε να ζούμε. Αλλιώς, θα βλέπουμε τα παιδιά μας να φεύγουν και την κοινωνία να γερνάει (όχι μόνο βιολογικά) και να καταρρέει. Οι πολιτικοί έχουν σήμερα τεράστιες ευθύνες για το πώς θα είναι η κοινωνία και η χώρα τα επόμενα 50 χρόνια, όχι απλώς για το σήμερα και το αύριο. Και μην μας πουν ότι δημοσιονομικοί λόγοι απαιτούν να περικοπούν θέσεις εργασίας από την εκπαίδευση και να μειωθούν οι δαπάνες για την παιδεία, όταν στοιχειώδεις αλλαγές στα σχολεία (πχ εξοπλισμός τους με συστήματα ανανεώσιμης ενέργειας και ενεργειακή αναβάθμιση τους) θα επέφερε πραγματικά σημαντικές μειώσεις στις δαπάνες και θα εκπαίδευε στην νέα – μετά τα ορυκτά καύσιμα – εποχή.


  Αναλυτικά οι θέσεις των ΠΡΑΣΙΝΩΝ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ για την υποβάθμιση της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Με τη νέα νομοθεσία και τον σχεδιασμό που ανακοινώθηκε για το Νέο Δίκτυο Δομών Υποστήριξης του Εκπαιδευτικού έργου, η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, η Αγωγή Υγείας και τα Πολιτιστικά Θέματα υποβαθμίζονται αφού καταργούνται οι θέσεις των Υπεύθυνων Σχολικών Δραστηριοτήτων και όλες οι δράσεις υπάγονται σε ένα Κέντρο Εκπαίδευσης για την Αειφορία ΚΕΑ  (πρώην ΚΠΕ), στο οποίο προβλέπεται να αποσπώνται 5 εκπαιδευτικοί και από τις δύο βαθμίδες Εκπαίδευσης χωρίς παιδαγωγική αυτονομία στο σχεδιασμό, αφού διοικητικά εξαρτώνται από τα ΚΕΣΥ και παιδαγωγικά από τα ΠΕΚΕΣ. Συγκριτικά, σήμερα υπηρετούν στα ΚΠΕ συνολικά 201 εκπαιδευτικοί αποσπασμένοι από την Πρωτοβάθμια και τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, αν και θα έπρεπε να είναι περίπου 300.

Η στήριξη της σχολικής μονάδας σε πρόγραμμα ή δράσεις Σχολικών δραστηριοτήτων θα είναι πια ανέφικτη ιδιαίτερα σε περιοχές με πολλά σχολεία, όπως για παράδειγμα η Α΄ Αθήνας με 500 σχολικές μονάδες. Οι 5 εκπαιδευτικοί που θα έχουν αυτή την ευθύνη στον υποστηρικτικό φορέα θα πρέπει να είναι σε θέση να ανταποκριθούν σε ένα μεγάλο αριθμό σχολείο και σε ευρύ φάσμα: στήριξη προγραμμάτων, επιμόρφωση, εντελώς διαφορετικά αντικείμενα, παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού, επισκέψεις στα σχολεία, επικοινωνία με φορείς για συνεργασίες, υποστήριξη τοπικών, περιφερειακών κι εθνικών δικτύων. Δημιουργείται ένα σύστημα που θα είναι πολύ συγκεντρωτικό αλλά κυρίως αναποτελεσματικό και θα υποβαθμίσει τον θεσμό της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και των Σχολικών Δραστηριοτήτων, που άνοιξαν το εκπαιδευτικό σύστημα σε νέες εκπαιδευτικές μεθόδους και έκαναν την εκπαίδευση πιο ελκυστική στους μαθητές, ενώ ανανέωσαν τον ρόλο και την σημασία της εκπαίδευσης, βγάζοντας τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές από την αποστήθιση, την παπαγαλία, την ρουτίνα. Η ενοποίηση των 2 βαθμίδων που αποτελεί δύσκολο στοίχημα στο σχεδιασμό μιας υποστηρικτικής δομής δεν συνοδεύεται από τον απαραίτητο αριθμό ατόμων που θα μπορούσε να το κάνει λειτουργικό και αποτελεσματικό αφού τους ζητάμε να ενθαρρύνουν και να στηρίξουν την εξέλιξη της σχολικής μονάδας που θα έχει ερευνήσει την κατάστασή της και θα έχει καταλήξει σε σχέδια δράσης για τη βελτίωσή της, δηλαδή οδεύοντας προς το δύσκολο δρόμο μετεξέλιξης σε αειφόρο σχολείο .

Ο νέος σχεδιασμός καταργεί στην πράξη το δικαίωμα επιλογής του μαθητή και του εκπαιδευτικού να επισκεφτούν σε ένα πολυήμερο πρόγραμμα ένα ΚΠΕ εκτός περιφέρειας όπως γινόταν μέχρι σήμερα, όπως επίσης και το δικαίωμα του εκπαιδευτικού να επιμορφωθεί σε ένα ΚΠΕ εκτός Δ/νσης στην οποία ανήκει.

Ήδη όμως τα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης έχουν αρχίσει εδώ και καιρό να πλήττονται. Μόνο 16 από τα 53 Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της χώρας λειτουργούν με πλήρη σύνθεση χωρίς ελλείψεις εκπαιδευτικών, ενώ οι εκπαιδευτικοί που «λείπουν» από τα ΚΠΕ υπολογίζονται σε 95. Υπάρχουν 6 ΚΠΕ που έχουν μόνο 1-2 εκπαιδευτικούς, κάνοντας αδύνατη τη λειτουργία τους (με ένα 1 άτομο είναι τα ΚΠΕ Μεσολογγίου και Φιλιππιάδας, με 2 άτομα τα ΚΠΕ Ελευσίνας, Πραμάντων Ηπείρου, Καστρίου Πελοποννήσου και Ιθάκης). 16 ΚΠΕ λειτουργούν αυτή τη στιγμή με 3 εκπαιδευτικούς αντί 5 που προβλέπει η νομοθεσία, ενώ άλλα 15 ΚΠΕ λειτουργούν με 4 εκπαιδευτικούς. 4 νέα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης που ιδρύθηκαν την προηγούμενη σχολική χρονιά (σε Αττική, Θεσσαλονίκη, Θήβα και Εύβοια) δεν έχουν στελεχωθεί ακόμη με εκπαιδευτικούς, οπότε δεν ξεκίνησε η λειτουργία τους.

Το ίδιο συμβαίνει και με πολλές θέσεις Υπευθύνων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Αγωγής Υγείας, Πολιτιστικών Θεμάτων, Σχολικών Δραστηριοτήτων σε όλη τη χώρα που κενώθηκαν εξαιτίας διαφόρων αιτιών πρωτίστως λόγω μετακίνησης προς θέσεις διευθυντών λόγω ανασφάλειας και δεν πληρώθηκαν ποτέ). Στόχος του Υπουργείου ήταν να λειτουργεί 1 KEA(Kέντρο Εκπαίδευσης για την Αειφορία) σε κάθε Διεύθυνση Εκπαίδευσης και για τις 2 βαθμίδες Πρωτοβάθμια – Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (για την Αττική υπάρχουν 7 Διευθύνσεις).

Η νομοθεσία προβλέπει σε κάθε ΚΠΕ να υπηρετούν 5 εκπαιδευτικοί, ενώ σε ένα ΚΠΕ κάθε Περιφέρειας που έχει συντονιστικό ρόλο πρέπει να υπηρετούν 6 εκπαιδευτικοί.

Η υποβάθμιση της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και η απαξίωση του ρόλου των Κέντρων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης σχετίζεται και με το νόμο 4473/2017 που δεν αναγνωρίζει πλέον την υπηρεσία εκπαιδευτικών σε ΚΠΕ ως διδακτική (αλλά ούτε και ως διοικητική) και οδηγεί σε νέο κύμα εγκατάλειψης των ΚΠΕ από εκπαιδευτικούς. Υπουργείο και Περιφερειακές Διευθύνσεις δεν κινούνται για να καλυφθούν αυτές οι θέσεις, προφανώς στην λογική της συρρίκνωσής τους.

Φωτογραφία του Νικος Χρυσόγελος.

Η αλήθεια είναι ότι το πολιτικό προσωπικό προκαλεί πολύ γέλιο, ιδιαίτερα οι αρχηγοί των κομμάτων (Τσίπρας, Μητσοτάκης κα) που θα έπρεπε να είναι πιο σοβαροί (όχι σοβαροφανείς). Να για παράδειγμα, ο πρωθυπουργός μιλούσε ειρωνικά για τον Ολανδρέα (Ολάντ και Ανδρέας Παπανδρέου). Με τον Ολάντ έγιναν κολλητοί και ο πρωθυπουργός μας περίμενε να τον ...σώσει, ενώ τον Ανδρέα τον μιμήθηκε αρχικά ως προς το στυλ στις ομιλίες (με τη βοήθεια και αμερικανών επικοινωνιολόγων) αλλά, το πιο σημαντικό, τον "ανακάλυψε" πρόσφατα κι έγραψε το περίφημο άρθρο "Ήταν ψεύτης ο Ανδρέας" επιδιώκοντας να κληρονομήσει τον παπανδρεϊσμό...Για την "Μαντάμ Μέρκελ" στάζει πλέον μέλι. Για τις αγορές που θα τις έκανε να χορεύουν στο ρυθμό του νταουλιού, τώρα πανηγυρίζει γιατί βγήκαμε σε αυτές με επιτόκιο 3πλάσιο σε σχέση με αυτό που μας δανείζουν οι "μισητοί" δανειστές! Τι να πούμε βέβαια για την στροφή σε πιο σοβαρά θέματα, μνημόνια, ασφαλιστικό, Ελληνικό, επενδύσεις, περιβάλλον, προσφυγικό κα.

Από την άλλη μεριά, έχουμε μια αξιωματική αντιπολίτευση εξίσου τραγική. Ο Μητσοτάκης πηγαίνει στην Ελληνική Χρυσός για να τονίσει μπροστά στις κάμερες "πόσο σημαντική είναι η επένδυση" και δεν θεωρεί ότι το κάνει για επικοινωνιακούς λόγους την ίδια στιγμή που κατηγορεί τον πρωθυπουργό ότι επισκέπτεται βιομηχανίες όπως η καπνοβιομηχανία για λόγους επικοινωνιακούς! Ίσως νομίζουν ότι όλοι οι πολίτες τρώνε κουτόχορτο.

Tα μεγάλα πολιτικά ζητήματα είναι τι είδους οικονομία, τι είδους παραγωγή επιλέγουμε, αυτό όμως δεν το συζητάνε. Έτσι πλέον στο σύνολό του το πολιτικό σύστημα "παλιό" και "νέο" λέει τα ίδια πράγματα αλλά προσπαθεί να ξεχωρίσει μόνο στο επικοινωνιακό επίπεδο. Εκλογές για αρχηγό, χωρίς όμως πολιτικό πρόγραμμα (στην Δημοκρατική Συμπαράταξη), όλοι υπέρ της απορρύθμισης των περιβαλλοντικών πολιτικών για χάρη των ...επενδύσεων. Ούτε περνάει από το μυαλό τους ότι εκεί είναι που διαφοροποιούνται σήμερα τα κόμματα και υπάρχουν οι πολιτικές αντιπαραθέσεις: στο ποιο μοντέλο οικονομίας επιλέγουμε, ποιες επενδύσεις χρειαζόμαστε ως χώρα, που θα βρουν δουλειές οι άνεργοι με τρόπο όμως που θα υπάρχει όφελος ταυτόχρονα στην οικονομία, στην κοινωνία και στο περιβάλλον.

Όλοι λοιπόν μιλάνε για τις επενδύσεις πλέον - ακόμα και η κυβέρνηση που ως αντιπολίτευση ήταν άκριτα εναντίον κάθε επένδυσης χωρίς να αντιπροτείνει ένα άλλο, όχι κρατικίστικο μοντέλο. ναι πρέπει να είμαστε υπέρ των επενδύσεων, αλλά υπέρ των επενδύσεων που συνδυάζουν οικονομική δραστηριότητα, περιβαλλοντική - κοινωνική και πολιτιστική υπευθυνότητα. Αλλιώς δεν μάθαμε τίποτα από τις "επενδύσεις" στην οικονομία καζίνο, στην κερδοσκοπία του real estate που odήγησε σε 200.000 κόκκινα δάνεια για στέγαση, στην σπατάλη των επενδύσεων των Ολυμπιακών Αγώνων (που τότε μας έλεγαν πόσο θα συνέβαλε στην οικονομία, αλλά όχι ...στο χρέος και στα ελλείμματα).

Γιαυτό η παρουσία ενός πραγματικού πράσινου κόμματος είναι απαραίτητη και όχι μόνο για την προστασία του περιβάλλοντος, αλλά και για την κοινωνική συνοχή και την στροφή σε μια "ζωντανή" και πράσινη, κοινωνικά υπεύθυνη οικονομία προς όφελος της κοινωνίας. Η μορφή της έχει κάποια σημασία - δημόσια, ιδιωτική, κοινωνική - αλλά σε κάθε περίπτωση αυτό που μετράει είναι το τελικό αποτέλεσμα.