Φωτογραφία του Νικος Χρυσόγελος.

Η αλήθεια είναι ότι το πολιτικό προσωπικό προκαλεί πολύ γέλιο, ιδιαίτερα οι αρχηγοί των κομμάτων (Τσίπρας, Μητσοτάκης κα) που θα έπρεπε να είναι πιο σοβαροί (όχι σοβαροφανείς). Να για παράδειγμα, ο πρωθυπουργός μιλούσε ειρωνικά για τον Ολανδρέα (Ολάντ και Ανδρέας Παπανδρέου). Με τον Ολάντ έγιναν κολλητοί και ο πρωθυπουργός μας περίμενε να τον ...σώσει, ενώ τον Ανδρέα τον μιμήθηκε αρχικά ως προς το στυλ στις ομιλίες (με τη βοήθεια και αμερικανών επικοινωνιολόγων) αλλά, το πιο σημαντικό, τον "ανακάλυψε" πρόσφατα κι έγραψε το περίφημο άρθρο "Ήταν ψεύτης ο Ανδρέας" επιδιώκοντας να κληρονομήσει τον παπανδρεϊσμό...Για την "Μαντάμ Μέρκελ" στάζει πλέον μέλι. Για τις αγορές που θα τις έκανε να χορεύουν στο ρυθμό του νταουλιού, τώρα πανηγυρίζει γιατί βγήκαμε σε αυτές με επιτόκιο 3πλάσιο σε σχέση με αυτό που μας δανείζουν οι "μισητοί" δανειστές! Τι να πούμε βέβαια για την στροφή σε πιο σοβαρά θέματα, μνημόνια, ασφαλιστικό, Ελληνικό, επενδύσεις, περιβάλλον, προσφυγικό κα.

Από την άλλη μεριά, έχουμε μια αξιωματική αντιπολίτευση εξίσου τραγική. Ο Μητσοτάκης πηγαίνει στην Ελληνική Χρυσός για να τονίσει μπροστά στις κάμερες "πόσο σημαντική είναι η επένδυση" και δεν θεωρεί ότι το κάνει για επικοινωνιακούς λόγους την ίδια στιγμή που κατηγορεί τον πρωθυπουργό ότι επισκέπτεται βιομηχανίες όπως η καπνοβιομηχανία για λόγους επικοινωνιακούς! Ίσως νομίζουν ότι όλοι οι πολίτες τρώνε κουτόχορτο.

Tα μεγάλα πολιτικά ζητήματα είναι τι είδους οικονομία, τι είδους παραγωγή επιλέγουμε, αυτό όμως δεν το συζητάνε. Έτσι πλέον στο σύνολό του το πολιτικό σύστημα "παλιό" και "νέο" λέει τα ίδια πράγματα αλλά προσπαθεί να ξεχωρίσει μόνο στο επικοινωνιακό επίπεδο. Εκλογές για αρχηγό, χωρίς όμως πολιτικό πρόγραμμα (στην Δημοκρατική Συμπαράταξη), όλοι υπέρ της απορρύθμισης των περιβαλλοντικών πολιτικών για χάρη των ...επενδύσεων. Ούτε περνάει από το μυαλό τους ότι εκεί είναι που διαφοροποιούνται σήμερα τα κόμματα και υπάρχουν οι πολιτικές αντιπαραθέσεις: στο ποιο μοντέλο οικονομίας επιλέγουμε, ποιες επενδύσεις χρειαζόμαστε ως χώρα, που θα βρουν δουλειές οι άνεργοι με τρόπο όμως που θα υπάρχει όφελος ταυτόχρονα στην οικονομία, στην κοινωνία και στο περιβάλλον.

Όλοι λοιπόν μιλάνε για τις επενδύσεις πλέον - ακόμα και η κυβέρνηση που ως αντιπολίτευση ήταν άκριτα εναντίον κάθε επένδυσης χωρίς να αντιπροτείνει ένα άλλο, όχι κρατικίστικο μοντέλο. ναι πρέπει να είμαστε υπέρ των επενδύσεων, αλλά υπέρ των επενδύσεων που συνδυάζουν οικονομική δραστηριότητα, περιβαλλοντική - κοινωνική και πολιτιστική υπευθυνότητα. Αλλιώς δεν μάθαμε τίποτα από τις "επενδύσεις" στην οικονομία καζίνο, στην κερδοσκοπία του real estate που odήγησε σε 200.000 κόκκινα δάνεια για στέγαση, στην σπατάλη των επενδύσεων των Ολυμπιακών Αγώνων (που τότε μας έλεγαν πόσο θα συνέβαλε στην οικονομία, αλλά όχι ...στο χρέος και στα ελλείμματα).

Γιαυτό η παρουσία ενός πραγματικού πράσινου κόμματος είναι απαραίτητη και όχι μόνο για την προστασία του περιβάλλοντος, αλλά και για την κοινωνική συνοχή και την στροφή σε μια "ζωντανή" και πράσινη, κοινωνικά υπεύθυνη οικονομία προς όφελος της κοινωνίας. Η μορφή της έχει κάποια σημασία - δημόσια, ιδιωτική, κοινωνική - αλλά σε κάθε περίπτωση αυτό που μετράει είναι το τελικό αποτέλεσμα.

 

Μερικά δεδομένα που ΔΕΝ συζητάει το πολιτικό σύστημα αλλά ούτε και η κοινωνία:
- Ο πληθυσμός της Ελλάδας γερνάει, ως συνέπεια πολλών παραγόντων (αλλαγή κοινωνικών αξιών, μετανάστευση στο εξωτερικό, φυγή μεταναστών από άλλες χώρες που ζούσαν στην Ελλάδα για πολλά χρόνια). Αυτό οδηγεί σε μεγάλη αύξηση του ποσοστού των ηλικιωμένων στον συνολικό πληθυσμό της χώρας αλλά και στην μείωση του πληθυσμού σε απόλυτους αριθμούς., Αυτή η τάση είναι παρόμοια με ότι εκτιμάται ότι συμβαίνει ήδη και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες
- Ήδη παρατηρείται μείωση του πληθυσμού της Ελλάδας, κατά 26.000 άτομα μέσα στο 2016, ενώ μειώνεται και ο αριθμός των ατόμων που είναι σε παραγωγική ηλικία, κατά 80.000 άτομα το 2016. Αυτό σημαίνει ότι λιγότερα άτομα εργάζονται την ίδια στιγμή που ο πληθυσμός γερνάει. Υπολογίζεται ότι την περίοδο της κρίσης έφυγαν πάνω από 500.000 άτομα σε παραγωγική ηλικία χωρίς να υπολογίζουμε τους μετανάστες από άλλες χώρες που ζούσαν κι εργάζονταν στην Ελλάδα και έφυγαν κι αυτοί
- Σύμφωνα με την EUROSTAT ο πληθυσμός της Ελλάδας θα μειωθεί σε 8.300.000 άτομα το 2060 και σε 7.200.000 άτομα το 2080 από 10.800.000 το 2015. Σύμφωνα με αυτή την ανάλυση, ο πληθυσμός σε παραγωγική ηλικία (15-64) στην Ελλάδα θα μειωθεί σε 4.450.000 άτομα το 2060 και σε 3.926.000 άτομα το 2080 από 6.900.000 άτομα το 2016. Την ίδια περίοδο ο πληθυσμός άνω των 65 ετών θα φτάσει σε 2.920.000 το 2060 και σε 2.430.000 το 2080 από 2.3000.000 άτομα σήμερα. Ακόμα και αν δεν υπήρχε η δημοσιονομική και οικονομική κρίση, οι τάσεις δείχνουν ότι το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης και τα ασφαλιστικά ταμεία θα κατέρρεαν ως αποτέλεσμα της γήρανσης του πληθυσμού. Πολύ περισσότερο αφού δεν υπάρχει πραγματική στρατηγική αντιμετώπισης της δημογραφικής αυτής μεταβολής με εισροή περισσότερων παραγωγικών ηλικιών στη χώρα (κυρίως μέσω μετανάστευσης, όπως επιδιώκουν άλλες ευρωπαϊκές χώρες) ώστε να μπορέσει να συντηρηθεί το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης και τα ασφαλιστικά ταμεία.
- Για να μπορεί να είναι βιώσιμο το σύστημα πρέπει να υπάρχει μια αναλογία 2-4 εργαζόμενοι προς έναν συνταξιούχο. Σήμερα η αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους είναι 1,1 εργαζόμενος προς 1 συνταξιούχο (αν λάβουμε υπόψη ότι πολλοί σε παραγωγική ηλικία είναι άνεργοι, ενώ υψηλά είναι και τα ποσοστά αδήλωτης και μαύρης εργασίας). Στην πραγματικότητα είναι 0,65 εργαζόμενος προς ένα συνταξιούχο αν λάβουμε υπόψη την αδυναμία πολλών να καταβάλλουν ασφαλιστικές εισφορές, τις αναλογικά πολύ χαμηλές όσων σήμερα λαμβάνουν πολύ χαμηλούς μισθούς και όσων εργάζονται με μερική απασχόληση (σχεδόν το 50% των δηλωμένων εργαζομένων) κάτι που οδηγεί στο να χρειάζονται - με τα σημερινά δεδομένα - να συνεισφέρουν περίπου 10 εργαζόμενοι για να μπορεί να καλύπτεται η δαπάνη για έναν συνταξιούχο (παρά το γεγονός ότι οι συντάξεις έχουν μειωθεί κι αυτές πολύ αλλά και οι συνολικές δαπάνες κοινωνικής ασφάλισης έχουν μειωθεί δραματικά)

Μεγαλύτερο, λοιπόν, πρόβλημα και από αυτό του δημόσιου χρέους είναι η αναζωογόνηση και η βιωσιμότητα της κοινωνικής πολιτικής και η διάσωση του ασφαλιστικού συστήματος. Με την ανεργία στα ύψη, την μαζική φυγή (μετανάστευση των νέων και των δυναμικών ομάδων της ελληνικής κοινωνίας), με την απουσία συγκροτημένης πολιτικής κοινωνικής και επαγγελματικής ένταξης των μακροχρόνια ανέργων και των μεταναστών/προσφύγων, χωρίς αντιμετώπιση της γκρίζας οικονομίας είναι αδύνατο να διασωθεί το ασφαλιστικό σύστημα και το μοντέλο της κοινωνικής ασφάλισης. Που θα βρεθούν τα πάνω από 500 δις που απαιτούνται για να διατηρηθεί στοιχειωδώς το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, οι συντάξεις και οι δαπάνες κοινωνικής προστασίας (για σύγκριση το χρέος είναι στα 314 δις ...μόνο!);

Το τραγικό είναι ότι το πολιτικό σύστημα σκέφτεται ακόμα με τους όρους “να έχει ο παππούς χρήματα από τη σύνταξη για να δίνει χαρτζιλίκι στον εγγονό“. Ναι αλλά που θα βρεθούν τα χρήματα για τη σύνταξη του παππού, όταν πλέον πρέπει να δουλεύουν 10 άτομα για να μπορεί να καλύπτεται το κόστος της σύνταξης ενός ατόμου; Ποια είναι η πραγματικότητα: με τον εγγονό στην ανεργία και έτοιμο να μεταναστεύσει ή στην καλύτερη περίπτωση να αμείβεται με 300-400 ευρώ το μήνα, ο παππούς θα βλέπει συνεχώς την σύνταξή του να εξανεμίζεται. Γιατί εκεί ακριβώς είναι το πρόβλημα: Πρέπει οι νέοι και οι νέες να έχουν την ευκαιρία να ενταχθούν στην αγορά εργασίας με όρους αξιοπρέπειας, να αναπτυχθεί εκείνη η οικονομική δραστηριότητα που βοηθάει στην ενίσχυση της οικονομίας και της εργασίας, να μειωθεί η φορολογία πάνω στην εργασία και να δοθούν κίνητρα ώστε να είναι δηλωμένη η εργασία και όχι να αυξάνεται η αδήλωτη εργασία, η υποδηλωμένη εργασία, η μαύρη εργασία. H ανασφάλεια με τις συντάξεις οδηγεί όλο και περισσότερους προς ιδιωτικά συστήματα ασφάλισης επιφέροντας επιπλέον πλήγμα στο κοινωνικό μοντέλο. Οι τρεις πυλώνες του συστήματος θα τείνουν να γείρουν προς τον ένα πυλώνα, την ιδιωτική (αυτο)ασφάλιση σύντομα. 

Οι αλλαγές έπρεπε να γίνουν με ορθολογικό τρόπο και με κοινωνικό διάλογο ήδη από την δεκαετία του ‘80 και του ‘90 όπως φρόντισαν οι περισσότερες χώρες να κάνουν ώστε να διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα της κοινωνικής ασφάλισης και των ασφαλιστικών ταμείων. Και όμως στα τέλη του 2009 γνώριζαν όλοι ότι τα ασφαλιστικά ταμεία θα κατέρρεαν μέχρι το 2011 αλλά αποφάσιζαν να κουκουλώσουν το θέμα “για να μην ληφθούν αντιλαϊκά μέτρα”!!!

Στο σύνολό του το πολιτικό σύστημα χρεώνεται ότι κατέστρεψε με πολλούς τρόπους το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης. Και τώρα όλοι βλέπουμε με τρόμο να καταρρέει η κοινωνική ασφάλιση – παρά τις υποτιθέμενες μεταρρυθμίσεις, παρά τις δυσανάλογες περικοπές και παρακρατήσεις. Οι ευθύνες διαχέονται σε όλο το πολιτικό φάσμα, ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, Αριστερά στις περισσότερες εκδοχές της. Οι σημερινοί κυβερνώντες αφού ήταν στα κάγκελα συνεχώς εναντίον κάθε προσπάθειας αλλαγής, υποσχέθηκαν ότι θα …αυξήσουν τις συντάξεις και τώρα προωθούν μια ακόμα πιο βίαιη προσαρμογή προς τα κάτω των συντάξεων. Και αυτό θα κάνουν και οι όποιοι επόμενοι, αν δεν αντιμετωπίσουμε το θέμα της κοινωνικής ασφάλισης και των ασφαλιστικών δαπανών και των ασφαλιστικών ταμείων με συνεκτικό τρόπο και σε συνδυασμό με πολιτικές βελτίωσης της υγείας και της ποιότητας ζωής καθώς και σε σχέση με το μείζον πρόβλημα, δηλαδή την ραγδαία μείωση των ασφαλισμένων, τις μειωμένες εισφορές (παρά την αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών) λόγω ανεργίας, μειωμένων αμοιβών και υποδηλωμένης εργασίας.

Ίσως έχουμε συνειδητοποιήσει τις εξοντωτικές εισφορές, τις δραματικές μειώσεις των συντάξεων, τις ισοπεδωτικές πολιτικές στα θέματα αυτά, τη δραματική μείωση για τους νέους συνταξιούχος από 15-40%. Όμως όλα αυτά είναι η κορυφή του παγόβουνου. Που θα βρεθούν τα περίπου 500 δις που χρειάζονται μέχρι το 2050 για να διατηρηθεί το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης; Οι μεν μεταθέτουν το πρόβλημα στο μέλλον, οι δε παραπλανούν για να αναλάβουν αυτοί την καρέκλα της εξουσίας, ενώ οι κυνικοί τεχνοκράτες του ΔΝΤ απλώς βλέπουν ότι (και απαιτούν) την πραγματικότητα οι περικοπές θα είναι συνεχείς σε βάθος χρόνου για να διατηρηθεί ένα ελάχιστο σύστημααν δεν γίνει κάτι άλλο ουσιαστικό και καλά σχεδιασμένο.

Παρά τη σημασία του θέματος, κανείς δεν το συζητάει σοβαρά. Κι όμως αφορά και το μέλλον της εργασίας, της κοινωνικής συνοχής και της παραγωγής στην Ελλάδα. Εύκολες λύσεις δεν υπάρχουν, ούτε όμως το να κρύβουν το πρόβλημα κάτω από το χαλί βοηθάει στην αντιμετώπιση του προβλήματος. Η κοινωνία πρέπει να συζητήσει με ειλικρίνεια και με διάθεση ανάληψης πρωτοβουλιών για το μέλλον της κοινωνικής ασφάλισης στην Ελλάδα και για τον παππού και για τις σημερινές γενιές και για τον εγγονό.

 

 

Παγκόσμια Ημέρα Συνεργατισμού 2017

Στην Ελλάδα που έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του συνεργατισμού και του συνεταιρισμού μπορεί να έχει κακοποιηθεί η ιδέα, αλλά διεθνώς ο συνεργατισμός ανθεί. Διεθνείς οργανισμοί όπως το Διεθνές Γραφείο Εργασίας (ILO), τα Ηνωμένα Έθνη, το Ευρωκοινοβούλιο, το Social Housing Europe, κοινωνικοί φορείς, συνεργατικές οργανώσεις, ενώσεις και ομοσπονδίες όπως το Cooperative Europe, η CECOP-CICOPA, το δίκτυο Περιφερειών, Δήμων και κοινωνικών επιχειρήσεων REVES επισημαίνουν ότι οι "συνεταιρισμοί, οι συνεργατικές μορφές, είναι ο καλύτερος τρόπος για να μην μείνει έστω κι ένας πίσω, σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία, σε μια εποχή παγκοσμιοποίησης".

"Co-operatives ensure no one is left behind"

"Τα συνεργατικά σχήματα εκπροσωπούν στην Ευρώπη 123.000.000 μέλη (όχι μετόχους), 5.400.000 εργαζόμενους και 160.000 επιχειρήσεις"

Τα συνεργατικά σχήματα εκπροσωπούν στην Ευρώπη 123.000.000 μέλη (όχι μετόχους), 5.400.000 εργαζόμενους και 160.000 επιχειρήσεις. Παράγουν δραστηριότητες, καινοτομία, υπεύθυνες οικονομικές δραστηριότητες, κοινωνική συνοχή, κοινωνική δικτύωση, κοινωνική ανθεκτικότητα απέναντι σε κρίσεις και πιέσεις. Δεν είναι τυχαίο που η κοινωνία μας κατέρρευσε λόγω της κρίσης. Μέσα στην κρίση διαπιστώθηκε ότι δεν υπήρχαν κοινωνικοί θεσμοί που θα απορροφούσαν τους κραδασμούς της και θα βοηθούσαν σε αλλαγές που θα ενδυνάμωναν την κοινωνική συνοχή, την κοινωνική ασφάλεια και την δημιουργία νέων δομών κοινωνικής υποστήριξης αλλά και νέων θέσεων εργασίας σε καινούργιους τομείς που χρειάζονταν η κοινωνία.

Η συνεργατική οργάνωση δεν καταργεί τα άτομα, αντιθέτως βοηθάει τα άτομα να ανακαλύψουν και να προωθήσουν λύσεις μέσα σε ένα πιο συνεργατικό, πιο συλλογικό πλαίσιο.  Όλοι πλέον αναγνωρίζουν τον ρόλο των συνεργατικών σχημάτων και της συνεργατικής οικονομίας στην αποφυγή ή στην ελαχιστοποίηση κρίσεων.

Στις 15 Ιουνίου 2017, με ψήφισμα του το Ευρωκοινοβούλιο αναγνωρίζει για άλλη μια φορά τη σημασία των συνεργατικών μοντέλων στο πλαίσιο μιας συνεργατικής οικονομίας.

Χθες άκουσα για πολλοστή φορά από φίλους Γερμανούς, που είναι στελέχη σε σχετικούς οργανισμούς, κάτι που είναι εντυπωσιακό αλλά σπάνια αναφέρεται στις πολιτικές συζητήσεις: Η Γερμανία διαθέτει σήμερα 831 ενεργειακούς συνεταιρισμούς #REScoop που αποτελούν τμήμα των συνολικά 7700 συνεταιρισμών σε 5 βασικούς τομείς (ενέργεια, τράπεζες-χρηματοπιστωτικός τομέας, γεωργία-τρόφιμα-κατανάλωση, κοινωνικές δραστηριότητες, περιβάλλον) στους οποίους συμμετέχουν 22.000.000 γερμανοί και γερμανίδες.

Η κακοποίηση της ιδέας στην Ελλάδα δεν οφείλεται στον συνεργατισμό αλλά στο γεγονός ότι - όπως και σε άλλες περιπτώσεις - οι πολίτες δεν προστάτεψαν τις αξίες που πρεσβεύει ο συνεργατισμός και άφησαν τα κόμματα, τα αρπακτικά, τα ιδιοτελή συμφέροντα να καταστρέψουν και να οδηγήσουν στη χρεοκοπία πολλές σημαντικές συνεταιριστικές προσπάθειες. Δεν δημιουργήθηκαν από τα ίδια τα συνεργατικά σχήματα εκείνη η κουλτούρα και εκείνοι οι θεσμοί που θα απέτρεπαν τον εκτροχιασμό τους από το σκοπό και τους στόχους τους. Θα έπρεπε όλα αυτά τα χρόνια να επικεντρώσουμε στο πώς θα αντιμετωπίσουμε όσα οδήγησαν στη χρεοκοπία των παλιών συνεταιρισμών, αντί να αναπαράγουμε την απαξίωση της ιδέας του συνεργατισμού. Ναι σήμερα χρειαζόμαστε περισσότερο από ποτέ μια νέα γενιά συνεργατικών και καινοτόμων σχημάτων, (σε μια χώρα του ατομικού συμφέροντος) που θα βασίζει την συνεργασία σε αρχές κι αξίες, όχι σε αδιαφανείς και πελατειακούς μηχανισμούς και ιδιοτελείς στοχεύσεις.

Η κρίση μπορεί να μετατραπεί – εκτός από συμφορά, όπως μέχρι τώρα – και σε μια ευκαιρία για την άνθιση μιας νέας γενιάς συνεργατικών προσπαθειών που θα πρέπει να βασίζονται σε αξίες, αρχές, κοινές θέσεις, Κώδικες Δεοντολογίας, συμμετοχή, αυτο-οργάνωση, όραμα, σε καλά σχεδιασμένα μοντέλα, στην δημιουργία από τα ίδια τα συνεργατικά σχήματα υποστηρικτικών θεσμών για συμβουλευτική, εκπαίδευση, υποστήριξη, αξιολόγηση, δικτύωση.

Η απάντηση σε όσα κατέστρεψαν το συνεργατισμό τα χρόνια της πλασματικής κι αδιέξοδης «ευημερίας» δε είναι ένα φοβικό νομοθετικό πλαίσιο, δεν είναι ο ασφυκτικός κρατικός προστατευτισμός, εναγκαλισμός και πατερναλισμός γιατί αυτά θα οδηγήσουν αργά ή γρήγορα και τα νέα σχήματα στα ίδια αποτελέσματα: ανωριμότητα, αργή ενηλικίωση, προσδοκία για πελατειακές σχέσεις και κρατικό χρήμα.

Απέχουμε πολύ από το στόχο να γίνουμε μια κανονική ευρωπαϊκή χώρα στα θέματα της συνεργατικής και κοινωνικής οικονομίας αλλά είναι στο χέρι μας να αλλάξουμε την πορεία των πραγμάτων, αυτή την αργή, γεμάτη σύγχυση πορεία. Πρέπει να γίνει συνειδητή επιλογή ενός σημαντικού τμήματος της κοινωνίας, αλλά ιδιαίτερα των νέων ανθρώπων, ότι δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική αν θέλουμε πραγματικά να βγει η κοινωνία και η χώρα από την πολύπλευρη και βαθιά κρίση: αξιακή, πολιτισμική, πολιτική, κοινωνική, οικολογική και - μόνο τελικά, ως συνέπεια όλων αυτών- δημοσιονομική. Ενώ ασχολούμαστε μόνο με το αποτέλεσμα (τα δημοσιονομικά προβλήματα), ελάχιστη προσοχή έχει δοθεί σε όσα μας οδήγησαν σε αυτό, δηλαδή στα αίτια.

Ίσως η σημερινή μέρα να είναι μια καλή αφορμή για να σκεφτούμε και κυρίως να πράξουμε πλέον διαφορετικά, με όραμα και ρεαλισμό, με αξίες και δέσμευση στην καθημερινότητα, με κριτικό πνεύμα αλλά και διάθεση συνεργασίας στη βάση αρχών και προγράμματος.

#CoopsDay2017 #CoopsEU17

@ILO @CoopsEurope @REScoop.eu