Ναι είναι εφικτό η ενέργεια - όχι μόνο η παραγωγή της από ανανεώσιμες πηγές - αλλά και τα σύγχρονα δίκτυα διανομής της να περάσουν σε συνεταιρισμούς πολιτών. Μιλάμε για την «κοινοτική ενέργεια», την μεγάλη ειρηνική ενεργειακή επανάσταση.

Κατά την διάρκεια της επίσκεψής μας στο Βερολίνο (αντιπροσωπεία του «Ανέμου Ανανέωσης», του Δήμου Αθηναίων και εκπαιδευτικών), στο πλαίσιο της στενής συνεργασίας που έχει αναπτύξει ο «Άνεμος Ανανέωσης» με την σημαντική πρωτοβουλία πολιτών "Respect for Greece" είχαμε την ευκαιρία να συναντηθούμε με εκπαιδευτικούς φορείς, κέντρα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, βουλευτές, εκπροσώπους δήμων, στελέχη της διοίκησης, εκπροσώπους φορέων, ειδικούς, αρχιτέκτονες, ενεργούς πολίτες αλλά και με εκπροσώπους της πρωτοβουλίας “Buergerenergie Berlin”.

To ενδιαφέρον της πρωτοβουλίας “Buergerenergie Berlin” είναι ότι δημιουργεί έναν συνεταιρισμό χιλιάδων πολιτών ο οποίος υποβάλει πρόταση προς το Κοινοβούλιο του Βερολίνου για να αναλάβει το δίκτυο διανομής της ενέργειας και την μετατροπή του σε δίκτυο διανομής πράσινης ενέργειας. Το θέμα έχει συζητηθεί στο κοινοβούλιο του Βερολίνου, ενώ είχαμε την ευκαιρία - στη διάρκεια της συνάντησής μας με βουλευτές των Πράσινων, των Σοσιαλδημοκρατών και της Αριστεράς που σχηματίζουν την κυβερνητική πλειοψηφία - να διαπιστώσουμε ότι υπάρχει θετική ανταπόκριση, Το κοινοβούλιο θα αποφασίσει σύντομα ποια από τις προτάσεις που έχουν υποβληθεί θα επιλέξει. Ο ενεργειακός συνεταιρισμός (“Buergerenergie Berlin”) έχει προτείνει να συνεργαστεί με την Δημοτική Επιχείρηση για την Ενέργεια που δημιουργήθηκε πρόσφατα.

Στην πρωτοβουλία αυτή συμμετέχουν πολίτες από κάθε κοινωνική ομάδα, από τον Lukas Beckmann, ιδρυτικό μέλος και σημαντική προσωπικότητα του οικολογικού κινήματος της Γερμανίας (διετέλεσε βουλευτής των Πράσινων αλλά και ιδρυτής της σημαντικής συνεταιριστικής τράπεζας GLS), τους πρωτεργάτες του ενεργειακού συνεταιρισμού EWS Schoenau, που ιδρύθηκε αμέσως μετά το Τσέρνομπιλ για να δώσει τη δυνατότητα στους πολίτες να «βγουν» από το δίκτυο ηλεκτρισμού που παράγεται από πυρηνικά εργοστάσια, μέχρι φοιτητές και καλλιτέχνες.

Στο Βερολίνο διαπιστώνεις ότι ο Δήμος δεν είναι για τυπικούς λόγους σε διεθνή κι ευρωπαϊκά δίκτυα πόλεων για το κλίμα και την ανανεώσιμη ενέργεια αλλά το εννοεί, σχεδιάζει την πλήρη έξοδο από τα ορυκτά καύσιμα μέχρι το 2045, το κλείσιμο των ορυχείων κάρβουνου και λιγνίτη και των μονάδων άνθρακα και λιγνίτη άμεσα (λαμβάνοντας κοινωνικά μέτρα και για όσους εργάζονται στον τομέα), την πυρηνική ενέργεια και το πετρέλαιο, την απόσυρση όλων των επενδυτικών κεφαλαίων του από funds που συνδέονται με το πετρέλαιο, το κάρβουνο, τον λιγνίτη, τα πυρηνικά και τους εξοπλισμούς. Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στην εξοικονόμηση ενέργειας διαθέτοντας εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ για την ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων, μεταξύ άλλων των δημόσιων κτιρίων και των σχολείων.

Η χώρα μας θα έπρεπε να πρωτοστατεί στην μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μέσα από κοινοτικά, συνεργατικά ενεργειακά μοντέλα. Όχι μόνο λόγω της ηλιοφάνειας και των ανέμων που ευνοούν την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ή λόγω των σημαντικών πανεπιστημιακών κι ερευνητικών κέντρων που διαθέτουμε ως χώρα.  Αλλά και διότι η μεγάλη εξάρτησή μας από το πετρέλαιο, η συνεχιζόμενη παραγωγή ενέργειας στα νησιά με χρήση πετρελαίου, η εισαγωγή σήμερα του 20% της ηλεκτρικής ενέργειας, τα «δικαιώματα εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου» έχουν συμβάλει σε σημαντικό βαθμό στην οικονομική και δημοσιονομική κρίση όσο και στην μεγάλη επιβάρυνση των νοικοκυριών μέσα από τους λογαριασμούς ενέργειας.

Δυστυχώς, όλα αυτά τα χρόνια η πολιτική συζήτηση έχει κατευθυνθεί προς άλλες λογικές, αντί να προτάξουμε βαθιές κοινωνικές και οικολογικές αλλαγές που και τα δημοσιονομικά προβλήματα θα αντιμετώπιζαν και στην δημιουργία μιας πιο βιώσιμης οικονομίας και κοινωνίας θα συνέβαλλαν. Αλλά, έστω και τώρα, αυτή η συζήτηση πρέπει να ανοίξει.

Ο Άνεμος Ανανέωσης προετοιμάζει μια σειρά πρωτοβουλίες από το φθινόπωρο, σε συνεργασία με άλλους φορείς και πολίτες για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας μέσα από την κοινωνική και πράσινη καινοτομία στην πράξη, την παραγωγή ενέργειας μέσα από συνεργατικά σχήματα, την εκπαίδευση στην πράσινη ενέργεια και την αξιοποίηση της υπάρχουσας ευρωπαϊκής εμπειρίας. Αξιοποιώντας πάντα τις συνεργασίες μας με ευρωπαϊκά δίκτυα και φορείς.

 

The Treaties of Rome sixty years on

Moving Forward with Europe!

The liberal democracy crisis and the future of the EU

 

"Πώς θα προχωρήσει η Ευρώπη μπροστά" ήταν το θέμα ενός διημέρου συνεδρίου που διοργάνωσε το γερμανικό πράσινο ινστιτούτο Heinrich Boell, στο Βερολίνο, το διήμερο 20 και 21 Μαρτίου. Συμμετείχα ως προσκεκλημένος ομιλητής στην μία από τις 4 ενότητες, αυτή για "Ευρωπαϊκή Ενεργειακή πολιτική" και ως σύνεδρος στην ευρύτερη πολιτική συζήτηση για την Ευρώπη.

 

Ευρύς και ενδιαφέρον ο πολιτικός διάλογος για τα γενικότερα θέματα της ευρωπαϊκής ενοποίησης όσο και τα επιμέρους θέματα που συζητήθηκαν στα 4  εργαστήρια (ενέργεια, κοινωνική πολιτική, προσφυγικό και άμυνα - ασφάλεια). Τα συμπεράσματα των 4 θεματικών συνεδριάσεων παρουσιάστηκαν στην ολομέλεια στο τέλος της δεύτερης ημέρας.

 

 

Ο RalfFücks, πρόεδρος του HeinrichBöllFoundation, Berlinκαι η LucileSchmid, πρόεδρος του GreenEuropeanFoundation, Parisάνοιξαν τις εργασίες του διημέρου περιγράφοντας τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και η Ευρώπη γενικότερα. Ένα πλήθος ακαδημαϊκών, πολιτικών, πράσινων βουλευτών κι ευρωβουλευτών, ακτιβιστών, εκπροσώπων ιδρυμάτων κι οργανώσεων από διάφορες χώρες συμμετείχαν στην ενδιαφέρουσα αυτή διοργάνωση.

 

"Προκλητική" η άποψη ενός αμερικανού καθηγητή πανεπιστημίου: «Η Ευρώπη έχει πετύχει πολύ περισσότερα από όσα εσείς οι Ευρωπαίοι βλέπετε» (Andrew Moravcsik, Professor of Politics and International Affairs, Princeton University, USA). Αλλά και απαισιοδοξία από άλλον ομιλητή (Jan Zielonka, Professor of European Politics, St Antony’s College, University of Oxford, Oxford): "Δεν μιλάμε μόνο για κρίση, αλλά για αμφισβήτηση του ίδιου του δημοκρατικού φιλελεύθερου αξιακού μοντέλου στην Ευρώπη" που οδηγεί στο Brexitκαι στην άνοδο της ακροδεξιάς, που εκφράζεται επίσης με τον θαυμασμό που δείχνουν πολλοί πολίτες προς πολιτικούς που εκπροσωπούν πλήρως αντιδημοκρατικά μοντέλα  (πχ Λεπέν, Πούτιν). Ενδιαφέρουσα η παρουσίαση (Alexander Freiherr Knigge, Lawyer and Co-Initiator, Pulse of Europe, Berlin) των μαζικών κινητοποιήσεων των πολιτών από τα κάτω σε δεκάδες πόλεις, στο πλαίσιο της έκφρασης του "Παλμού της Ευρώπης" όπου οι ίδιοι οι πολίτες υπερασπίζονται «την Ευρώπη τους», παρά τα προβλήματα και τις κρίσεις που αντιμετωπίζει το σημερινό οικοδόμημα. Δυναμική η παρουσία της εκπροσώπου του γυναικείου κινήματος στην Πολωνία (Barbara Nowacka, Politician, Feminist and Founder of Initiative Poland, Warsaw) που δεν επικεντρώνεται μόνο στα θέματα των δικαιωμάτων των γυναικών που απειλούνται σε αυτή τη χώρα.

 

Μεγάλη συζήτηση έγινε γύρω από τις προτάσεις της Κομισιόν και του Γιουνκέρ (τα 5 σενάρια), για το ποια θα μπορούσε να είναι η …6η πρόταση στρατηγικής για να προχωρήσει η Ευρώπη μπροστά, για το ρόλο των κοινοβουλίων και των πολιτών, για το αν χρειάζεται αναθεώρηση των Συνθηκών ή αν οι υπάρχουσες συνθήκες επιτρέπουν ενίσχυση της δημοκρατίας και της κοινωνικής συνοχής στην ΕΕ.  

 

Κοινή θέση των συμμετεχόντων: χρειάζεται αφύπνιση των πολιτών για «να προχωρήσει μπροστά όλη η Ευρώπη με ενιαία ταχύτητα, αλλά κι ευελιξία, όπου χρειάζεται, σε επιμέρους τομείς ή για ομάδες κρατών-μελών», ευελιξία που έτσι κι αλλιώς υπάρχει σήμερα (ζώνη Ευρώ ή Σένγκεν, συμμετοχή ή όχι στο ΝΑΤΟ κα). Η ευελιξία δεν πρέπει, όμως, να οδηγεί σε παραλυσία, δηλαδή σε απουσία κοινών πολιτικών και κυρίως άρνησης ή καθυστέρησης υλοποίησής τους. Κυρίως η ευελιξία πρέπει να αφορά στην ελευθερία που θα πρέπει να έχουν οι κοινωνίες σχετικά με τον τρόπο επίτευξης των κοινών ευρωπαϊκών στόχων, καθώς και την δυνατότητα ορισμένες χώρες να αναλαμβάνουν περισσότερες πρωτοβουλίες και δεσμεύσεις από όσες έχουν συμφωνηθεί σε έναν τομέα ή πολιτική. Για παράδειγμα, ευπρόσδεκτη θα ήταν η ευελιξία στο προσφυγικό αν αυτό σημαίνει ότι ορισμένες χώρες εφαρμόζουν περισσότερα από αυτά που έχουν συμφωνηθεί για την φιλοξενία προσφύγων. Δεν θα έπρεπε, όμως, να είναι αποδεκτή μια «ευελιξία» που επιτρέπει σε ορισμένα κράτη-μέλη να αρνούνται να φιλοξενήσουν πρόσφυγες, κάτι που αποτελεί παραβίαση βασικών ευρωπαϊκών αξιών.     

 

Στην ενότητα Ευρωπαϊκή Ενεργειακή πολιτική συζητήθηκαν ιδιαίτερα τα θέματα της ενεργειακής μετάβασης, της ενεργειακής ανεξαρτησίας και ασφάλειας σε διάφορες περιφέρειες της Ευρώπης, της προσβασιμότητας των πολιτών στην καθαρή και διαθέσιμη ενέργεια, της ανάγκης συνοχής (κι όχι αντίθεσης) των διαφορετικών πολιτικών μεταξύ τους (ενεργειακή, κλιματική, κοινωνική, ερευνητική, βιομηχανική) ώστε να επωφελούνται όλοι και να μην μένουν εκτός μεγάλες κοινωνικές ομάδες. Συζητήθηκε το πώς μπορεί να βοηθηθούν περιοχές και κοινωνικές ομάδες που έχουν συνδεθεί μέχρι τώρα με τα από τα ορυκτά καύσιμα (πετρέλαιο, κάρβουνο, λιγνίτης) ώστε να συμμετάσχουν στην ενεργειακή μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Προφανώς μας απασχόλησε ιδιαίτερα η ενίσχυση του ρόλου των πολιτών μέσω ενεργειακών συνεταιρισμών και «κοινοτικής ενέργειας» στην αλλαγή του ενεργειακού μοντέλου. Αναφέρθηκαν παραδείγματα από την επιρροή των λόμπυ ορυκτών καυσίμων με στόχο την προώθηση συγκεκριμένων ενεργειακών επενδύσεων. Μεγάλη έμφαση δόθηκε και στην αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας μέσω κοινωνικής και πράσινης καινοτομίας

 

Παρακολουθήστε τα 3 βίντεο με τη συζήτηση την πρώτη ημέρα για την Ευρώπη:

https://www.youtube.com/watch?list=PLQoUnPhwq7czdFLPcf6NLKKVzt8FVeDd5&v=uK-10VuopTQ

https://www.youtube.com/watch?v=R9cI0H0KGsU

https://www.youtube.com/watch?v=bQwUCWiH5gw

36683412 303

Αυτές τις ημέρες ανέλαβε στο Βερολίνο η (νέα) κυβέρνηση συνεργασίας 3 κομμάτων: αποτελείται από τους Σοσιαλδημοκράτες, τους Πράσινους και την Αριστέρα (Die Linke). Έχει ενδιαφέρον το πώς διαμορφώθηκε αυτή η κυβέρνηση συνεργασίας. Αν νομίζετε ότι τα πράγματα έγιναν όπως στην Ελλάδα, μάλλον κάνετε μεγάλο λάθος...

Βρέθηκα πρόσφατα στο Βερολίνο για το προσφυγικό. Η συνάντησή μας με αντιπροσωπεία του κοινοβούλιο του Βερολίνου την Παρασκευή 25 Νοεμβρίου ήταν πολύ ενδιαφέρουσα και για καλό σκοπό. Αφορούσε την ενδυνάμωση της συνεργασίας Αθήνας - Βερολίνου από τα κάτω με αφορμή το προσφυγικό αλλά και ευρύτερα. Έγινε στο πλαίσιο της επίσκεψης μας στο Βερολίνο "Δουλεύοντας με πρόσφυγες στο Βερολίνο και την Αθήνα. Καλές πρακτικές κι ανταλλαγή εμπειριών", 21-25 Νοεμβρίου 2016. Την ευθύνη διοργάνωσης της επίσκεψης είχε η γερμανική Πρωτοβουλία Respect for Greece, το Ινστιτούτο Heinrich Böll (Bildungswerk Berlin) και ο "Άνεμος Ανανέωσης" (η ΚΟΙΝΣΕΠ για την κοινωνική και πράσινη οικονομία, την καινοτομία και τον διαπολιτισμικό διάλογο), της οποίας είμαι πρόεδρος.

 

Στο πλαίσιο αυτής της επίσκεψη συμμετείχα - μαζί με την υπόλοιπη ελληνική αντιπροσωπεία - σε γεύμα εργασίας με τον πρόεδρο του νέου κοινοβουλίου του Βερολίνου και στελέχη των 3 κομμάτων (σοσιαλδημοκράτες, πράσινοι, αριστερά) που σχηματίζουν τη νέα κυβέρνηση, στελέχη που είχαν την ευθύνη για το τμήμα της αναλυτικής συμφωνίας σχηματισμού κυβέρνησης που αφορούσε στο προσφυγικό και την κοινωνική ένταξη προσφύγων. Συμμετείχαν στη συνάντηση: ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου Ralf Wieland (σοσιαλδημοκράτες), η Uelker Radziwill, μέλος του προεδρείου της κοινοβουλευτικής Ομάδας των σοσιαλδημοκρατών, η Katina Schubert, επικεφαλής των DIE LINKE στο Βερολίνο, ο Daniel Wesener, επικεφαλής των Πράσινων στο Βερολίνο και της κοινοβουλευτικής ομάδας τους, η Canan Bayram, εκπρόσωπος των Πράσινων για θέματα κοινωνικής ένταξης, μετανάστευσης και πολιτικής για τους πρόσφυγες, ο Tilmer Peters και άλλα στελέχη από διάφορες επιτροπές (πχ διεθνών σχέσεων).

Η στιγμή ήταν πολύ ενδιαφέρουσα από μόνη της. Η αναλυτική συζήτηση μεταξύ των 3 κομμάτων που αποφάσισαν να σχηματίσουν κυβέρνηση συνεργασίας (Σοσιαλδημοκρατών, Πρασίνων και Αριστεράς) μετά τις εκλογές του Σεπτεμβρίου 2016 είχαν ολοκληρωθεί και το αποτέλεσμα ήταν μια αναλυτική συμφωνία 250 σελίδων που αποτελεί και το πρόγραμμα που δεσμεύει την νέα κυβέρνηση.

Ο τρόπος που διαμορφώθηκε το κοινό κυβερνητικό πρόγραμμα είναι υποδειγματικός για το υπό ποιες προϋποθέσεις σχηματίζονται κυβερνήσεις συνεργασίας (καμία σχέση με την ελληνική εμπειρία): Ομάδες εργασίας με τη συμμετοχή στελεχών από τα 3 κόμματα συζήτησαν αναλυτικά, εξειδικευμένα και στο δια ταύτα τα διάφορα θέματα όχι μόνο ανά "υπουργείο" αλλά και "διυπουργικά". Για παράδειγμα, το θέμα των προσφύγων απασχόλησε πολλές επιτροπές, όχι μόνο αυτήν για το προσφυγικό και μεταναστευτικό αλλά και τις επιτροπές για την κοινωνική πολιτική, την εκπαίδευση, τη στέγαση ή την απασχόληση.

 

Το προσφυγικό παραμένει ένα κεντρικό θέμα της πολιτικής αντιπαράθεσης στη Γερμανία, δεν είναι τυχαίο λοιπόν που στις 250 σελίδες που πιάνει η συνολική συμφωνία για το κυβερνητικό πρόγραμμα, οι 55 σελίδες αφορούν στις διάφορες πλευρές του προσφυγικού

 

Η κυβέρνηση συνεργασίας Σοσιαλδημοκρατών, Πρασίνων και Αριστεράς (Die Linke) θα έχει στη νέα Βουλή του Βερολίνου 92 έδρες σε σύνολο 160), Ανέλαβε επίσημα στις 8 Δεκεμβρίου 2016. Τα 3 κόμματα ψήφισαν στα συνέδριά τους την συνεργασία και το αναλυτικό πρόγραμμα. Επικεφαλής  της κυβέρνησης  ανέλαβε ο Michael Müller, από τους σοσιαλδημοκράτες. 

Το πρόγραμμα της κυβέρνησης θεωρείται ένα από τα πιο ριζοσπαστικά πράσινα κυβερνητικά προγράμματα, αφού στοχεύει να αλλάξει δραστικά το Βερολίνο προς πράσινη κατεύθυνση. Η συμφωνία προβλέπει πλήρη απαγόρευση των ιδιωτικών αυτοκινήτων (όχι όμως λεωφορείων και ταξί) από το κεντρικές περιοχές (boulevard Unter den Linden) και την αποθάρρυνση χρήσης τους ευρύτερα (σταματάει και η επέκταση ενός δρόμου ταχείας κυκλοφορίας), ενώ θα διατεθούν περίπου 40.000.000 ευρώ το χρόνο, τα επόμενα χρόνια, για νέες υποδομές για το ποδήλατο και θα επεκταθεί το δίκτυο ΤΡΑΜ.

 

Η συμφωνία προβλέπει ένα εκτενές πρόγραμμα επιστροφής της ενέργειας (δίκτυο ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου) στα χέρια της κοινότητας (communityenergy) (σήμερα αυτά ανήκουν σε κρατική εταιρεία). Προβλέπονται επίσης πολλές «πράσινες ταράτσες».

Οι σεξιστικές διαφημίσεις προβλέπεται να αποκλειστούν από τα μέσα ενημέρωσης του κρατιδίου.

Στο πρόγραμμα προβλέπεται βελτίωση στην αντιμετώπιση των προσφύγων και μείωση της γραφειοκρατίας που οδήγησε σε μερικές περιπτώσεις σε καθυστερήσεις στην στέγαση των προσφύγων και σε ουρές στα σχετικά γραφεία. Δημιουργούνται πιο αποτελεσματικές υπηρεσίες για τους 50.000 πρόσφυγες που παραμένουν στην πόλη από το περασμένο έτος ώστε να εγκατασταθούν σε οικονομικά προσιτές κατοικίες και να φύγουν από μαζικά κέντρα, όπως τα υπόστεγα του πρώην αεροδρομίου Tempelhof ή του συνεδριακού κέντρου ICC ή γυμναστήρια της πόλης. Επιδιώκεται η αποφυγή στέγασης σε κοντέινερ που τοποθετούνται σε ανοικτούς χώρους. Το κρατίδιο θα υποστηρίξει το δικαίωμα διπλής υπηκοότητας στην Άνω Βουλή του γερμανικού κοινοβουλίου, το Bundesrat, και θα δίνει στους πρόσφυγες και μετανάστες περισσότερες ευκαιρίες για να φέρουν τις οικογένειές τους στο Βερολίνο, ενώ σταματάει τις καταναγκαστικές απελάσεις.