Φωτογραφία του Νικος Χρυσόγελος.

Ο Ποδονίφτης είναι μέρος του ρέματος / ποταμού που πηγάζει από την Πεντέλη, συνεχίζει στην ρεματιά Χαλανδρίου, φτάνει στη Φιλοθέη, και τελικά καταλήγει στον Κηφισό, διασχίζοντας περιοχές της Ν. Ιωνίας, της Φιλαδέλφειας και της Αθήνας.

Ένα μέρος του όμως καλύφθηκε στη δεκαετία του 90, ενώ τώρα η Περιφέρεια Αττικής, θέλει να εγκιβωτίσει τα τελευταία 800 μέτρα φυσικής κοίτης, να μετατρέψει δηλαδή σε τσιμεντένιο ανοιχτό αγωγό ομβρίων το ποτάμι.

Μέσα στην περιοχή του ρέματος μπορούμε να δούμε τουλίπες και ορχιδέες, ευκαλύπτους τουλάχιστον 60-80 χρόνων, φοίνικες, ορνιθόγαλα, μαυρομάτες, σταχτοσουσουράδες, κοκκινολαίμηδες, φρύνους κα. Και κάποια σπήλαια...

Φωτογραφία του Νικος Χρυσόγελος.Φωτογραφία του Νικος Χρυσόγελος.Φωτογραφία του Νικος Χρυσόγελος.

Η περιοχή έχει χαρακτηριστεί ως ιδιαίτερου περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος (ΦΕΚ 281Δ/23-3-93) και υποτίθεται ότι τυγχάνει προστασίας από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.

Δυστυχώς όμως η Περιφέρεια θέλει να μετατρέψει το ποτάμι σε τσιμεντένιο αγωγό. Η κινητοποίηση των πολιτών θα αλλάξει όμως τα σχέδια. Αντί για την καταστροφή του, ο Ποδονίφτης να γίνει σύμβολο μιας νέας εποχής επιστροφής της φύσης μέσα στην πόλη

Ευτυχώς υπάρχουν ενεργοί πολίτες που αγωνίζονται για τα ρέματα - η οικολογική αξία τους έχει αναγνωριστεί αλλά ουδέποτε αυτή η γνώση εντάχθηκε πραγματικά στον σχεδιασμό.

Φωτογραφία του Νικος Χρυσόγελος.

Φωτογραφία του Νικος Χρυσόγελος.

Στις 18/3/2018 αρκετοί πολίτες κάθε ηλικίας συμμετείχαμε στην πρόσκληση κινήσεων και πρωτοβουλιών για την σωτηρία του Ποδονίφτη και περπατήσαμε στις όχθες του. Ναι μέσα σε μια αστική περιοχή υπάρχει ένας φυσικός παράδεισος που θα μπορούσε να καθαριστεί και να αποτελέσει τμήμα μιας μεγάλης “πράσινης ζώνης” που θα συνδέει το ρέμα αυτό (έχει νερό χειμώνα-καλοκαίρι), το πάρκο Προμπονά, άλλα μικρά πάρκα και ρέματα που υπάρχουν στην περιοχή με το Άλσος Φιλαδέλφειας σε πρώτη φάση, κι αργότερα, γιατί όχι, και με το Πάρκο Τρίτση και το Άλσος Βεϊκου. Κάτι τέτοιο θα επιδρούσε ευεργετικά τόσο στην ποιότητα ζωής των κατοίκων μιας μεγάλης αστικής περιοχής και στην ανθεκτικότητα της περιοχής απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα αλλά και στην προώθηση ενός νέου μοντέλου πιο πράσινης οικονομίας. Μέσα σε αυτή την ζώνη υπάρχουν, εξάλλου, ενδιαφέροντα βιομηχανικά κτίρια που κάποτε έπαιζαν ρόλο στην οικονομία της χώρας, αλλά σήμερα είναι ερείπια, σύμβολα μιας εποχής οικονομικής άνθισης κι ενός βιομηχανικού μοντέλου, που έφτασε όμως στο τέλος του.

Φωτογραφία του Νικος Χρυσόγελος.

Φωτογραφία του Νικος Χρυσόγελος.

Φωτογραφία του Νικος Χρυσόγελος.

Φωτογραφία του Νικος Χρυσόγελος.

Φωτογραφία του Νικος Χρυσόγελος.

Τα κτίρια αυτά ενταγμένα σε ένα νέο μοντέλο “πράσινων υποδομών” θα μπορούσαν να αποκατασταθούν και μετατραπούν σε κέντρα πολιτισμού και (κοινωνικής – πράσινης) καινοτομίας ώστε να συμβάλλουν στην αναζωογόνηση της οικονομίας της περιοχής.

Ευτυχώς η κινητοποίηση των πολιτών ανάγκασε τους δύο από τους τρεις δήμους που εμπλέκονται (Δήμος Ν. Φιλαδέλφειας - Ν Χαλκηδόνας και Δήμος Αθηναίων) να τοποθετηθούν εναντίον των σχεδίων της περιφέρειας να μετατρέψει αυτή την οικολογικά σημαντική περιοχή σε τσιμεντένιο αγωγό.

Ο Ποδονίφτης είναι μέρος του ρέματος / ποταμού που πηγάζει από την Πεντέλη, συνεχίζει στην ρεματιά Χαλανδρίου, φτάνει στη Φιλοθέη, και τελικά καταλήγει στον Κηφισό. Ένα μέρος του όμως καλύφθηκε στη δεκαετία του 90, ενώ τώρα η Περιφέρεια Αττικής, θέλει να εγκιβωτίσει τα τελευταία 800 μέτρα φυσικής κοίτης, να μετατρέψει σε τσιμεντένιο ανοιχτό αγωγό ομβρίων το ποτάμι.

Φωτογραφία του Νικος Χρυσόγελος.

Φωτογραφία του Νικος Χρυσόγελος.

Φωτογραφία του Νικος Χρυσόγελος.

Φωτογραφία του Nikos Chrysogelos.
 
Σήμερα συζητιέται στην 5η Δημοτική Κοινότητα του Δήμου Αθηναίων η (απαράδεκτη) μελέτη εγκιβωτισμού του ρέματος του Ποδονίφτη που έχει παραμείνει ακόμα σε φυσική κατάσταση. Αν είσαστε κάτοικος της περιοχής, παρακαλώ συμμετάσχετε στην συζήτηση - ξεκινάει στις 18.00 - αλλά υπογράψτε την επιστολή προς την 5η Δημοτική Κοινότητα αλλά και προς τον Δήμο Αθηναίων γενικότερα
Ζητάμε οικολογική διαχείριση κι όχι τσιμεντοποίηση του Ποδονίφτη, ανάδειξή του ως μια πράσινη ζώνη κι ανάσα μέσα στην πόλη. Πολύ περισσότερο που η ίδια η Περιφέρεια έχει στη διάθεσή της ερευνητική εργασία του ΕΜΠ για Πολιτικές Βιώσιμης Ανάπτυξης στην Μητροπολιτική Αθήνα που αναδεικνύει το ρόλο των πράσινων ζωνών και διαδρόμων
Διαβάστε το κείμενο και αν συμφωνείτε στείλε τε μήνυμα ότι το συνυπογράφετε (αν μένετε στην ευρύτερη περιοχή) ή υποστηρίζετε τις θέσεις (για όσους/ες δεν μένουν στην περιοχή αλλά θεωρούν ότι το θέμα τους αφορά
Οικολογική διαχείριση κι όχι τσιμεντοποίηση του Ποδονίφτη
Το ρέμα του Ποδονίφτη, είναι μία «όαση ζωής» εντός του αστικού ιστού, η οποία προσφέρει σημαντικά περιβαλλοντικά οφέλη (μικροκλίμα, ποιότητα του ατμοσφαιρικού περιβάλλοντος, αναψυχή κλπ) στην ευρύτερη μητροπολιτική περιοχή των Αθηνών. Η μικρή ανοιχτή ποτάμια έκταση των 770 μέτρων περίπου που έχει απομείνει, έχει πλούσια παρυδάτια βλάστηση, καθώς και αξιοσημείωτη πανίδα, η οποία περιλαμβάνει μάλιστα και πολλά είδη πουλιών. Σχολεία κι όχι μόνο επιστήμονες έχουν καταγράψει αυτόν τον μοναδικό πλούτο μέσα στον αστικό ιστό.
Αξίζει φυσικά να αναφερθεί ότι το ρέμα του Ποδονίφτη είναι χαρακτηρισμένο ως ιδιαίτερου περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος, με την Υπουργική Απόφαση 9173/1642/93 (ΦΕΚ 281Δ/23-3-93) και η περιοχή υπάγεται στους «υγροτόπους Β΄ προτεραιότητας», βάσει του Νέου Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας/Αττικής 2021 (Ν. 4277/ΘΕΚ 156/2014).
Στη ρέμα αυτό όμως έχουν προταθεί έργα διευθέτησης, από την γέφυρα της οδού Χαλκίδος μέχρι τη γέφυρα της οδού Εράτωνος. Η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Μ.Π.Ε.), η οποία αποτελεί τη βασική μελέτη τεκμηρίωσης και ανάλυσης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων του υπό μελέτη έργου και προσφέρει και την εξειδίκευση του τεχνικού σχεδιασμού του έργου, δεν έρευνα βασικά ζητήματα που αφορούν στην βιοποικιλότητα και στη γεωμορφολογία της περιοχής ούτε την εξετάζει (ως όφειλε) εναλλακτικές λύσεις. Επίσης, δεν λαμβάνει υπόψη τις νέες αντιλήψεις για επιστροφή της φύσης μέσα στην πόλη και γενικότερα τις «πράσινες υποδομές» ως μέσα για την προστασία των πόλεων απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα και την κλιματική αλλαγή.
Ειδικότερα, επισημαίνουμε ότι η Μ.Π.Ε. έχει ελλείψεις και σφάλματα στα εξής ζητήματα:
1) στην περιγραφή-αξιολόγηση της σημερινής κατάστασης των οικοσυστημάτων, πανίδας και χλωρίδας. Η αναφορά στη βιοποικιλότητα είναι απλώς ενδεικτική και ελλιπέστατη, καθώς λείπουν ακόμα και μερικά χαρακτηριστικά ιθαγενή είδη που είναι χαρακτηριστικά της περιοχής αυτής.
2) στην περιγραφή των γεωλογικών και γεωμορφολογικών χαρακτηριστικών του ρέματος, τα οποία θα έπρεπε να εξετάζονται αναλυτικά κατά την περιγραφή της προτεινόμενης διευθέτησής του. Η γενική αναφορά στη στοιχειώδη γεωλογία της περιοχής είναι παντελώς ανεπαρκής και δεν αναφέρονται ούτε καν τα σπήλαια και οι εξορυκτικές σήραγγες που υπάρχουν εκεί. Ειδικότερα, στη μελέτη αγνοούνται το στάδιο διάβρωσης της λεκάνης απορροής, η τάξη των υπό διευθέτηση κλάδων του υδρογραφικού δικτύου και οι γεωλογικοί σχηματισμοί των πρανών, της όχθης και της κοίτης του ρέματος. Η γνώση όλων αυτών των παραμέτρων είναι αναγκαία για την επιλογή της καταλληλότερης μορφής και διάταξης των έργων, καθώς και για την αποφυγή άσκοπων, περιττών και δαπανηρών κατασκευών στο ρέμα αυτό.
3) στην εξέταση μιας ήπιας και "οικολογικής" εναλλακτικής λύσης στα έργα διευθέτησης. Η εν λόγω Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων δεν εξέτασε καθόλου εναλλακτικές λύσεις και πρακτικές, φιλικές προς το περιβάλλον, για την απομείωση του πλημμυρικού κινδύνου (όπως απαιτείται από την νομοθεσία και την σύγχρονη επιστημονική πρακτική), ενώ δεν παρουσίασε ουσιαστικό έλεγχο συμβατότητάς της με τα θεσμοθετημένα σχέδια διαχείρισης λεκανών απορροής (Οδηγία για τα Ύδατα).
Η πρόταση της εν λόγω Μελέτης για επένδυση της φυσικής κοίτης του ρέματος με τσιμέντο είναι προφανώς μια αναχρονιστική τακτική που αφενός καταστρέφει ολοσχερώς το ρέμα και αφετέρου είναι τελείως αντίθετη στην λογική της αντιμετώπισης του πλημμυρικού κινδύνου που επιβάλλεται από την Οδηγία για τις Πλημμύρες (2007/60ΕΕ).
Η οριοθέτηση του ρέματος, έτσι όπως προτείνεται στη Μ.Π.Ε., τοποθετείται στην υφιστάμενη κατάσταση, δηλαδή εκεί που εντοπίζονται οι καταπατήσεις και η αυθαίρετη δόμηση που εδώ και δεκαετίες έχουν δημιουργήσει στενώσεις σε μεγάλα τμήματα του ρέματος. Τέτοια οριοθέτηση με αυτούς τους περιορισμούς που θέτουν οι μελετητές είναι μόνο κατ’ όνομα «οριοθέτηση». Ούτε, όμως, και διευθέτηση είναι, καθώς το μόνο που αποζητά είναι η νομιμοποίηση και η παγίωση όλων των αυθαιρεσιών που έχουν λάβει χώρα κατά μήκος του ρέματος. 
Η προχειρότητα με την οποία γράφτηκε η Μ.Π.Ε. φαίνεται ακόμη και στις εκτενείς αντιγραφές (copy-paste) ολόκληρων αποσπασμάτων από άλλες ομοειδείς μελέτες. Αλλά ακόμα και από κεφάλαιο σε κεφάλαιο της ίδιας αυτής μελέτης, επαναλαμβάνονται οι αντιγραφές ίδιων αποσπασμάτων. Οι δε βιβλιογραφικές αναφορές είναι άστοχες, διότι δεν τεκμηριώνουν τη μελέτη, αλλά αναφέρονται κυρίως σε στοιχεία βιοποικιλότητας που ουδόλως αναλύονται στη Μ.Π.Ε.
Η Μ.Π.Ε. αντί να διευρύνει τα όρια του Ποδονίφτη και να στοχεύει στην ελαχιστοποίηση των τεχνικών παρεμβάσεων για την αντιπλημμυρική προστασία και τη διάσωση του φυσικού στοιχείου, επιλέγει, με πρόσχημα την πλημμύρα, να καταστρέψει το μόνο τμήμα του ρέματος που έχει παραμείνει σε φυσική κατάσταση.
Ως εκ τούτου, θεωρούμε ότι η Μελέτη αυτή πρέπει να απορριφθεί και να υποβληθεί νέα, η οποία θα λαμβάνει υπόψη της όλα τα προαναφερθέντα.
Ως κάτοικοι της περιοχής ζητάμε να απορριφθεί η συγκεκριμένη μελέτη και να έρθει άλλη που θα είναι συμβατή με τις σύγχρονες επιστημονικές και οικολογικές βάσεις για την βιώσιμη διαχείριση των ρεμάτων, με στόχο να διασωθεί το φυσικό στοιχείο και να βελτιωθεί η βιοποικιλότητα του ρέματος, να αντιμετωπιστούν προβλήματα αυθαιρεσιών, να υπάρχει αντιστοίχηση της αντιπλημμυρικής προστασίας με την πολιτική «πράσινων υποδομών» που προωθείται σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.

ρεματα1880

 

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ υπενθυμίζουμε στην κυβέρνηση, στην περιφέρεια και σε ορισμένους δήμους ότι η καταστροφή των οικοσυστημάτων, μεταξύ άλλων των ρεμάτων, έχει πολλαπλές συνέπειες. Η προστασία του περιβάλλοντος θα αποτελέσει υποχρέωση για την (κεντρική, περιφερειακή και τοπική) εξουσία μόνο όταν θα συνειδητοποιήσει ότι το πολιτικό κι εκλογικό κόστος από την καταστροφή του περιβάλλοντος είναι πολύ μεγάλο για αυτήν.

Παρά το γεγονός ότι:

- η χώρας μας δεσμεύεται από διεθνείς και ευρωπαϊκές νομοθεσίες για την προστασία της βιοποικιλότητας,

- έχουν γίνει πολλές εκδηλώσεις, ημερίδες, εκθέσεις για τη μεγάλη οικολογική και κοινωνική αξία των ρεμάτων ιδιαίτερα σε θέματα πρόληψης πλημμυρών, διατήρησης του φυσικού πλούτου και της βιοποικιλότητας, ανανέωσης του αέρα, καθαρισμού των υδάτων, διατήρησης του υδατικού ισοζυγίου, φυσικού αερισμού της πόλης,

- σε παγκόσμιο επίπεδο αναγνωρίζεται, τουλάχιστον στα λόγια, ότι τα οικοσυστήματα, οι υγρότοποι, οι φυσικές περιοχές παίζουν καθοριστικό ρόλο στην προστασία μας απέναντι στα όλο και πιο έντονα και συχνά ακραία καιρικά φαινόμενα, ένα από τα αποτελέσματα της ανατροπής του κλίματος, 

- στα ρέματα έχει απομείνει ακόμα ένα σημαντικό τμήμα της άγριας ζωής που εξορίστηκε από φυσικές περιοχές που υπήρχαν άλλοτε σε όλη την Αττική,

- ένα τμήμα της κοινωνίας έχει συνειδητοποιήσει την αξία των ρεμάτων και των οικοσυστημάτων γενικότερα και προσπαθεί να τα προστατέψει κι αξιοποιεί την παρουσία τους για μια ισορροπημένη σχέση με τη φύση, για πεζοπορία και οικολογικά μοντέλα αναψυχής,

- σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο οι κοινωνίες στρέφονται σε λύσεις που βασίζονται στη φύση (naturebasedsolutions) για να επιλύσουν, με ολοκληρωμένο τρόπο, σύνθετα προβλήματα (οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά), οι τεχνικές λύσεις επανακαθορίζονται και από τις «γκρίζες» (βαριά και συνήθως καταστροφικά έργα) μετακινούνται προς τις «πράσινες» (αξιοποιώντας και ενσωματώνοντας λύσεις που προσφέρει η ίδια η φύση),

Βλέπουμε θεσμικούς φορείς όπως οι Δήμοι και οι Περιφέρειες να καταστρέφουν ακόμα και σήμερα με «σχεδιασμούς», «μελέτες» και μπουλντόζες ότι έχει απομείνει από τα – άλλοτε χιλιάδες – ρέματα της Αττικής.

Η ατιμωρησία τους λόγω της πλήρους απουσίας του Υπουργείου «Περιβάλλοντος», που υποτίθεται είναι υπεύθυνο να προστατεύει το περιβάλλον, είναι κραυγαλέα. Το ίδιο το υπουργείο γνωρίζει καλά, κι έχει κατά καιρούς αναδείξει στα λόγια, την οικολογική αξία των ρεμάτων, αλλά όταν έρχεται η στιγμή να αναλάβει τις ευθύνες του σφυρίζει αδιάφορα και επιτρέπει τη συνέχιση των καταστροφών εγκληματώντας απέναντι στο παρόν και το μέλλον μας.

Οι καταστροφικές παρεμβάσεις που προωθεί τόσο το κεντρικό κράτος όσο και η περιφέρεια Αττικής, όπως πχ στο Ρέμα της Πικροδάφνης ή στο χώρο του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού (εκβολές ρεμάτων) ή πρόσφατα στο Μεγάλο Ρέμα της Ραφήνας (όπου μπουλντόζα ρήμαξε την κοίτη και τις φωλιές πουλιών) δεν είναι απειλή μόνο για τα ρέματα αλλά και για την ίδια την ποιότητα ζωής σε αυτή την πυκνοκατοικημένη περιοχή που άλλοτε διέθετε ένα πυκνό δίκτυο οικοσυστημάτων και δρόμων του νερού. Αντί να αποκαθίστανται σταδιακά αυτό το κατεστραμμένο οικολογικό και υδατικό δίκτυο με βάση μια στρατηγική ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική αλλαγή και στην κρίση, κυβέρνηση, περιφέρεια και ορισμένοι δήμοι συνεχίζουν να προσθέτουν καταστροφή και να αυξάνουν τους κινδύνους, παραβιάζοντας κατάφορα και την ελληνική και την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Οι πρωτοβουλίες πολιτών που αγωνίζονται για την προστασία των ρεμάτων είναι σημαντικές και πρέπει να δυναμώσουν για να ανατρέψουν την κυρίαρχη, σήμερα, καταστροφική αντίληψη για τα ρέματα. Χρειάζεται να δείξουμε στην εξουσία ότι δεν μπορεί να συνεχίζει να «αγνοεί» την ανάγκη στροφής σε πράσινες λύσεις, δεν μπορεί να καταστρέφει ότι οικοσυστήματα που έχουν απομείνει στην τσιμεντούπολη ατιμώρητα. Πρέπει, επίσης, να νοιώσουν εκεί στην κυβέρνηση, στην περιφέρεια και σε πολλούς δήμους ότι υπάρχει μια αυξανόμενη «πράσινη απειλή», μια κοινότητα πολιτών με πράσινη αντίληψη που θα τους στερήσει και έδρες και πολιτική δύναμη σύντομα. Όταν θα καταλάβουν ότι έχουν πολιτικό κόστος θα αναγκαστούν να αλλάξουν πολιτική, όπως έχει αποδείξει η εμπειρία σε πολλές χώρες