Είναι γεγονός ότι η ειρήνη δεν είναι μια παθητική κατάσταση μεταξύ χωρών που δεν έχουν προβλήματα μεταξύ τους. Αυτός ο ιδανικός κόσμος στις διακρατικές σχέσεις δεν υπάρχει. Η ειρήνη είναι αντιθέτως αποτέλεσμα μιας ενεργητικής διαδικασίας εξεύρεσης λύσεων που προλαμβάνουν κρίσεις και διαμορφώνουν κοινά συμφέροντα. Πολύ συχνά ο πόλεμος είναι αποτέλεσμα της αδράνειας, ψευδαισθήσεων και ακινησίας, υποτίμησης των προβλημάτων αλλά και μη κατανόησης των συνθηκών που μπορεί να οδηγήσουν σε κλιμάκωση βήμα βήμα που δεν μπορεί να σταματήσει γιατί έχει δημιουργηθεί σταδιακή δυναμική σύγκρουσης. Σε αυτή τη φάση βρισκόμαστε άσχετα αν η δική μας πλευρά κατηγορεί τον Ερντογάν για "τσαμπουκά" και η τουρκική πλευρά την Ελλάδα ότι "δεν έχει διάθεση για διάλογο". Τα μέσα ενημέρωσης και στις δύο πλευρές ρίχνουν συνεχώς λάδι στη φωτιά με αποτέλεσμα σταδιακά οι πολιτικές ηγεσίες να μην έχουν εύκολα τη δυνατότητα να αλλάξουν πλεύση. Πολύ περισσότερο αν επενδύουν στην ισχύ και όχι στην προετοιμασία της ειρήνης,

Η ευρωπαϊκή εμπειρία είναι χαρακτηριστική. Μέσα στον προηγούμενο αιώνα συνέβησαν δύο παγκόσμιοι πόλεμοι που ξεκίνησαν στην Ευρωπαϊκή Ήπειρο. Όμως λίγα χρόνια μετά από το τέλος του Β' Παγκόσμιου Πολέμου οι κύριοι αντίπαλοι - Γερμανία και Γαλλία - για διάφορους λόγους αποφάσισαν να αντιμετωπίσουν όσα οδηγούσαν συχνά σε πολεμικές αντιπαραθέσεις μεταξύ τους. Με όλες τις αντιφάσεις και αδυναμίες του "πρότζεκτ" έχουμε σήμερα μια Ευρωπαϊκή Ένωση και θεωρούμε πλέον δεδομένο ότι Γερμανία και Γαλλία (και οι άλλες χώρες της ΕΕ) είναι αδύνατον να βρεθούν σε πόλεμο μεταξύ τους, ενώ οι συνοριακές περιοχές που άλλαζαν "αφέντη", σήμερα επιλύουν τα προβλήματά τους συνεργαζόμενες, υπάρχουν κοινές συνεδριάσεις των κοινοβουλίων τους, σχεδιάζουν από κοινού τις υποδομές τους που συνδέονται οικονομικά, πολιτιστικά, περιβαλλοντικά μεταξύ τους, Στην πραγματικότητα δεν έχουν πλέον διαχωριστικά σύνορα μεταξύ τους. Και όμως αυτό δεν ήταν αυτονόητο το 1946 ή το 1947.
Από την άλλη, στο υπογάστριο της ΕΕ, η Ανατολική Μεσόγειος μετατράπηκε τα τελευταία χρόνια στην πιο επικίνδυνη θάλασσα του κόσμου - εξαιτίας και της προώθησης των αγωγών και εξορύξεων υδρογονανθράκων που έθεσαν σε άλλη βάση τα γεωπολιτικά προβλήματα της περιοχής και τους ανταγωνισμούς. Έχει ενδιαφέρον να μελετήσουμε πώς φτάσαμε σε αυτό το σημείο αλλά το πιο επείγον είναι να βρούμε τα εργαλεία για να αλλάξουμε το προδιαγεγραμμένο μέλλον, την επερχόμενη πολεμική σύγκρουση είτε λόγω σκοπιμότητας είτε από ατύχημα, ασχέτως αν ο υπεύθυνος για την πρώτη σπίθα θα είναι ο Ερντογάν ή κάποια ατύχημα. Παρά τα "ηρωικά ξεσπάσματα" στο διαδίκτυο, δεν μπορώ να φανταστώ ότι η ελληνική πλευρά θα είχε την πρωτοβουλία να ξεκινήσει μια πολεμική περιπέτεια που θα οδηγούσε σε εθνική τραγωδία.
Φαίνεται ότι μετά από μια περίοδο έντονης στρατιωτικής κινητοποίησης, το λόγο τώρα θα έχει ο "διάλογος" (για νιοστή φορά εναλλασσόμενος με την ένταση) , όχι κατά ανάγκη σε επίπεδο  επιδίωξης ενός σοβαρού αποτελέσματος όπως θα ήταν για πράδειγμα η επίλυση των όποιων διαφορών και η δρομολόγηση μιας πάγιας ειρήνης, συνεργασίας και καλής γειτονίας. Όλοι μιλάνε για διάλογο: Ο Ερντογάν, η ελληνική κυβέρνηση, η ΕΕ, το ΝΑΤΟ, οι ΗΠΑ, όσοι κήρυσσαν μέχρι σήμερα τον πόλεμο από τα κανάλια και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Τώρα που όλοι θα μιλάνε για "ειρηνική επίλυση των διαφορών μέσα από διάλογο" (για πόσες μέρες άραγε) αρχίζουν τα δύσκολα για το ελληνικό πολιτικό σύστημα που πρέπει να πάρει σαφή θέση και να μην συνεχίζει να πετάει την μπάλα στην εξέδρα. Αλλιώς θα βρεθεί υπό ασφυκτική πίεση. Ωραία να πατάς σε δύο βάρκες αλλά τώρα θα πρέπει να αποφασίσει ξεκάθαρα. Η ώρα της κρίσης φτάνει:
- Τελεσίγραφο 30 ημερών στην Τουρκία είχε δώσει η ΕΕ για να εγκαταλείψει τις προκλήσεις και να προσέλθει σε διάλογο στο παρελθόν. Ναι μεν οι διεθνείς παίχτες πιέζουν για αποκλιμάκωση των προκλήσεων από τον Ερντογάν - που μπορεί να οδηγήσουν σε πολεμικές περιπέτειες από σκοπιμότητα ή ατύχημα - αλλά όσον αφορά την ουσία των ελληνικών απόψεων πουθενά δεν έχει εκφραστεί ότι οι θέσεις μας είναι 100% σωστές. Όλες οι τοποθετήσεις αφορούν "την επίλυση των διαφορών μέσα από διάλογο", κάτι που δεν είναι φυσικά ταυτόσημο με την επίσημη ελληνική θέση (συζητάμε μόνο για την υφαλοκρηπίδα και την οριοθέτηση της ΑΟΖ).
- Ο Ερντογάν πότε γυρίζει το κουμπί στις απειλές και τον τσαμπουκά, πότε το γυρίζει στο "διάλογος χωρίς προαπαιτούμενα". Αφού παίξει το χαρτί της ισχύος και το τραβάει στα άκρα, μετά παίξει το χαρτί της διπλωματίας και του "διαλόγου" για να δείξει ότι είναι "κήρυκας της λογικής και του διαλόγου" ώστε είτε να αναγκάσει την Ελλάδα να καθίσει στο τραπέζι του διαλόγου επί όλων πλέον των θεμάτων (που και με δική μας ευθύνη άνοιξαν) είτε να την εκθέσει ως αρνούμενη τον διάλογο, οπότε η χώρα μας θα μείνει μόνη της (με τα εξοπλιστικά της προγράμματα!!!). Το σχήμα είναι απλό, το είχαν χρησιμοποιήσει στο παρελθόν οι Τούρκοι διπλωμάτες, πολύ πιθανόν να το επαναλάβουνουν τώρα: "Εμείς λέμε Ναι, η Ελλάδα λέει Όχι". Όποιος έχει διδαχθεί από τις κινήσεις της τουρκικής διπλωματίας είναι εύκολο να κατανοήσει την στρατηγική της: "Όποιος έχει δίκιο δεν αποφεύγει το διάλογο" (άρα ..."όποιος αποφεύγει το διάλογο έχει άδικο")
- Η Γερμανική προεδρία είχε αναλάβει πρωτοβουλίες για έναρξη ελληνο-τουρκικού διαλόγου (με την συμμετοχή και της ίδιας ή και της ΕΕ;) αλλά δεν κατέληξε πουθενά. Είναι πιθανόν ότι το ΝΑΤΟ είτε οι ΗΠΑ να πιέσουν το επόμενο διάστημα για "διάλογο". Θα ήταν αδιανόητο με τον πόλεμο στην Ουκρανία να βρίσκεται σε εξέλιξη, την ένταση σε παγκόσμιο επίπεδο, δύο χώρες μέλη μιας "συμμαχίας" να φτάσουν είτε σκοπίμως είτε από ατύχημα σε πόλεμο. Ούτε να το σκεφτούν δεν θα ήθελαν εκεί στο ΝΑΤΟ και στις ΗΠΑ. Λέγεται ότι και μόνο στην πιθανότητα να γίνει κάποιο ατύχημα που θα μπορούσε να οδηγήσει για λίγο σε πολεμικές περιπέτειες, οι ΗΠΑ θα μπλόκαραν τα ηλεκτρονικά συστήματα των δύο χωρών. Ποιος ξέρει σε τι βαθμό είναι αυτό αληθινό, πάντως δεν μοιάζει και απίθανο. Η Γερμανική προεδρία είχε προετοιμαστεί μια ισχυρή παρέμβαση στα θέματα της ελληνο-τουρκικής αντιπαράθεσης με στόχο να φέρει τους δύο στο τραπέζι του διαλόγου. Η Μέρκελ είχε θέσει φυσικά όρια στην επίδειξη ισχύος από την πλευρά του Ερντογάν αλλά όποιος είχε διαβάσει προσεκτικά τις προτάσεις για κυρώσεις κατανοούσε εύκολα ότι αυτές είχαν συμβολικό χαρακτήρα, δεν μπορούσαν να ανατρέψουν πολιτικές που έχει σχεδιάσει η Τουρκική διπλωματία, αν δεν υπάρχει άλλη "προσφορά προς την Τουρκία" ώστε να προσδεθεί εκ νέου στην ευρωπαϊκή προοπτική που μπορεί να έχει διάφορες όψεις, πάντως όχι (τουλάχιστον στο ορατό μέλλον) με την μορφή της ένταξής της στην ΕΕ. Γιαυτό δεν εφαρμόστηκαν τελικά ούτε οι πιο ελαφριές "κυρώσεις", παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη και τα κατευθυνόμενα ελληνικά ΜΜΕ μιλούσαν για σκληρές κυρώσεις, απομόνωση της Τουρκίας κ.ά.
- Η Ελλάδα φαίνεται ότι έχει ήδη δρομολογήσει αγορές νέων εξοπλιστικών συστημάτων ύψους 11 δις για τα επόμενα 2-4 χρόνια (από τις μεγαλύτερες αγορές σε παγκόσμιο επίπεδο, περίπου 7% του ΑΕΠ της σήμερα) σε περίοδο υψηλού πληθωρισμού, ενεργειακής φτώχειας, κατάρρευσης της οικονομίας και υψηλής ανεργίας. Είναι προφανές ότι το κυνήγι των εξοπλισμών δεν σταματάει πουθενά, με αποτέλεσμα να εξαντλούνται και οικονομικά οι δύο χώρες χωρίς να είναι ρεαλιστικό η μία από τις δύο να επιβληθεί πλήρως με την στρατιωτική ισχύ της επί της άλλης.
- Η παγίωση της διχοτόμησης στην Κύπρο. Όσο περνάει ο καιρός, η επίλυση του Κυπριακού γίνεται όλο και πιο δύσκολη. Η αποτυχία του Ακιντζί στις εκλογές στο Βορρά δημιούργησε κενό συνομιλητή από την τουρκοκυπριακή πλευρά που να στηρίζει έναν δίκαιο συμβιβασμό. Η Τουρκία είχε δείξει το 2017 ότι είχε μετακινηθεί από τις πάγιες απόψεις της προσδοκώντας κάποια ανταλλάγματα, όπως είναι αναμενώμενο. Δεν είναι πλέον διατεθειμένη να συμφωνήσει ακόμα και στα "συμφωνημένα" στο Κραν Μοντάνα.
- Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ είχε αναλάβει πρωτοβουλία για δημιουργία "τεχνικών επιτροπών" που θα αντιμετώπιζαν στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ τις ελληνοτουρκικές διαφορές (το περίφημο μήνυμα στο twitter του Jens Stoltenberg "Following my discussions with Greek & Turkish leaders, the two Allies have agreed to enter into technical talks at #NATO to establish deconfliction mechanisms and reduce the risk of incidents & accidents in the #EastMed". Στην πραγματικότητα ο ίδιος ο ΓΓ του ΝΑΤΟ είχε επιβεβαιώσει ότι "Μόνο... τεχνικές συζητήσεις σε στρατιωτικό επίπεδο στο ΝΑΤΟ διεξάγονται, αυτή τη στιγμή, μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας", που ίσως μπορεί να αποτρέψουν μια κλιμάκωση σε περίπτωση ενός "ατυχήματος, αλλά προφανώς δεν είναι αυτές οι "τεχικές συζητήσεις" που μπορεί να οδηγήσουν σε ειρήνη, συνεργασία και σχέσεις καλής γειτονίας. Σε κάθε περίπτωση άλλοι είναι οι συσχετισμοί και δομές "διαλόγου" μέσα στο ΝΑΤΟικό πλαίσιο και άλλο το διεθνές δίκαιο (Χάγη) ή οι απευθείας συνομιλίες με την συμμετοχή της ΕΕ για την επίλυση των Ελληνο-Τουρκικών διαφορών.
Η Ελλάδα θα έπρεπε να επιδιώκει τις συνομιλίες με την ενεργή παρέμβαση της ΕΕ που στάθηκε στο πλευρό της και την πίεση των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ που ενδιαφέρονται για άλλους λόγους να αποκλιμακωθεί η ένταση. Όσο και να βγαίνουν σήμερα κάποιοι και να προσπαθούν να πιέσουν για σκληρή στάση, εξοπλιστικά, ανυποχώρητη στάση, αργά ή γρήγορα η κυβέρνηση πρέπει να απαντήσει ξεκάθαρα αν είναι υπέρ των συνομιλιών και της Χάγης για την επίλυση των προβλημάτων ή όχι. Το να λέει ότι είναι αλλά να μην υπάρχει στρατηγική για αυτό είναι το χειρότερο δυνατό σενάριο.
Οι συνομιλίες, όμως, οδηγούν σε συμβιβασμούς, καλύτερους ή χειρότερους, όπως έγινε με Ιταλία και Αίγυπτο (ή με την Βόρεια Μακεδονία).
Πόσο έτοιμη είναι η ελληνική κοινωνία να αποδεχθεί ότι δεν έχουμε σε όλα 100% δίκιο και ότι θα απαιτηθούν υποχωρήσεις ή συμβιβασμοί με βάση το διεθνές δίκαιο ή την ανάγκη ισορροπημένων παραχωρήσεων από τις δύο πλευρές ώστε να λύσουμε επιτέλους τα ελληνοτουρκικά - συμπεριλαμβανομένου του Κυπριακού - και να ξεκινήσει μια νέα εποχή ελληνοτουρκικών σχέσεων;
Πόσο έτοιμο είναι το ελληνικό πολιτικό σύστημα (κυβέρνηση και αντιπολίτευση) να προωθήσουν στην πράξη μια τέτοια πολιτική αλλά και να παραδεχτούν ότι οι υδρογονάνθρακες και οι εξορύξεις στην Αν Μεσόγειο όχι μόνο δεν ενίσχυσαν την βιωσιμότητα, την ειρήνη και την ασφάλεια στην περιοχή (όπως διαφήμιζαν για να μας πείσουν) αλλά αντιθέτως είναι ο καταλύτης που μπορεί να οδηγήσει σε αντίδραση που θα τινάξει όλη την περιοχή στον αέρα, να προκαλέσει δηλαδή την "τέλεια καταιγίδα";
Είναι έτοιμο το ελληνικό πολιτικό σύστημα να βάλει στο τραπέζι του διαλόγου
- ένα "πράσινο σχέδιο συνεργασίας στην Αν. Μεσόγειο προς όφελος όλων των κοινωνιών και των πολιτών της περιοχής", να πιέσει για να παγώσουν όλα τα σχέδια έρευνας και εξόρυξης υδρογονανθράκων και τα διαλυθούν τα "μέτωπα" που δημιουργήθηκαν γύρω από αυτά τα συμφέροντα;
- πάγωμα των εξοπλιστικών προγραμμάτων από όλους και διάθεση αυτών των τεράστιων ποσών για την ανάκαμψη της οικονομίας, των επιχειρήσεων, της εργασίας και του περιβάλλοντος στην περιοχή;
Υπάρχει πραγματικά ελληνική στρατηγική για τα ελληνο-τουρκικά ή τελικά συγκρούονται μεταξύ τους αντιφατικές πολιτικές;
 
Καταρχάς να πούμε ότι ο σχεδιασμός για εξόρυξη υδρογονανθράκων που έχει καταστεί βασική επιλογή των κυρίαρχων ελληνικών πολιτών δυνάμεων αντιβαίνει σε δύο βασικές πλέον διαχρονικές πολιτικές:
- Προστασία του κλίματος και έξοδος από τα ορυκτά καύσιμα. Η εξόρυξη και οι αγωγοί θα μας δεσμεύσουν ως χώρα ΚΑΙ οικονομία στα ορυκτά καύσιμα μακροχρόνια, δεν είναι μια συμβατή με τις άλλες πολιτικές επιλογή. Η δέσμευση της χώρας στις μεγάλες πολυεθνικές πετρελαίου και φυσικού αερίου θα είναι από 43-99 χρόνια. Πώς λοιπόν το 2040-2050 θα είναι η οικονομία μας κλιματικά ουδέτερη, δηλαδή απεξαρτημένη από τα ορυκτά καύσιμα, όταν τεράστιες επενδύσεις θα γίνουν στην οικονομία εκείνη που πρέπει να εγκαταλείψουμε; Ακόμα και χωρίς εξορύξεις επενδύονται στην οικονομία του παρελθόντος τεράστια ποσά, όπως για παράδειγμα για επέκταση του δικτύου φυσικού αερίου σε 24 πόλεις όταν οι υποδομές θα έπρεπε να αφορούν σε ανανεώσιμη ενέργεια, ενώ οι κρατικές ενισχύσεις στα ορυκτά καύσιμα υπολογίζονται σε 4-5 δις ετησίως, τώρα με την ενεργειακή κρίση μπορεί να φτάσουν τα 12-20 δις. Όσο και να μιλάνε οι πολιτικοί (κυβέρνηση και αντιπολίτευση) για μια πράσινη οικονομία, αυτή την εννοούν όπως φαίνεται σαν το κερασάκι σε μια δηλητηριασμένη τούρτα
- Διασφάλιση της ειρήνης και της ασφάλειας στην περιοχή μας και στην Α. Μεσόγειο. Στην πραγματικότητα η ιστορία των εξορύξεων και των αγωγών έχει βάλει φωτιά στην περιοχή και έχει εντείνει τα προβλήματα. Η ένταση με την Τουρκία έχει μεγαλώσει με τον "σχεδιασμό των υδρογονανθράκων". Αλλά είναι δυνατόν να μην το φαντάζονταν οι καθηγητές, οι απόστρατοι και οι πολιτικοί που πιέζουν τις ελληνικές κυβερνήσεις να προχωρήσουν στις εξορύξεις ως εργαλείο γεωστρατηγικής ...απομόνωσης της Τουρκίας; Υπήρχε περίπτωση η Τουρκία να αποδεχθεί να μείνει εκτός; Ακόμα και αν υπήρχαν αφελείς Έλληνες διπλωμάτες που θα περίμεναν ότι αυτός ο σχεδιασμός θα οδηγούσε σε απομόνωση κι όχι εξαγρίωση της Τουρκίας, αρκούσε να ακούσουν τις δηλώσεις του Ερντογάν, υπουργών και πολιτικών της γειτονικής χώρας για να αντιληφθούν ότι δεν υπήρχε περίπτωση να αποδεχθεί η Τουρκία να μείνει εκτός παιχνιδιού αλλά και να περικυκλωθεί ασφυκτικά από μια οριοθέτηση της ΑΟΖ με βάση τις ελληνικές επιθυμίες. Ή μήπως κάποιοι, ακόμα και στα κυβερνητικά κλιμάκια και στη Βουλή και στα παραστρατιωτικά στέκια, σπρώχνουν συνειδητά για μια "τελική αναμέτρηση" με την Τουρκία προωθώντας με κάθε τρόπο μέτρα και πολιτικές που μας φέρνουν πιο κοντά σε αυτή την πραγματικότητα; Ξεκίνησαν κάποιοι με τον σχεδιασμό των απόστρατων που προσπάθησαν να αλλάξουν το καθεστώς σε βραχονησίδες και οδηγηθήκαμε στην κρίση των Ιμίων, ενώ στο παραπέντε αποτράπηκε η πολεμική σύγκρουση με την παρέμβαση των Αμερικάνων. Τώρα η μεγαλύτερης έκτασης και εφ' όλης της ύλης αντιπαράθεση μπορεί οργασνωμένα (μάλλον απίθανο) αλλά το πιο πιθανό από "ατύχημα" να οδηγήσει σε σύγκρουση έστω και λίγων ωρών στο Αιγαίο. Η κρίση το καλοκαίρι 2021 ήταν πολύ σοβαρή, αποτράπηκε μια μεγαλύτερη κλιμάκωση με παρέμβαση εξωτερικών δυνάμεων (Γερμανία, ΗΠΑ) αλλά τα πράγματα ηρέμησαν μόνο προσωρινά.
Η υπογραφή των συμφωνιών μεταξύ Ιταλίας και Ελλάδας όσο κια μεταξύ Αιγύπτου και Ελλάδας (υποτίθεται ότι) διασφαλίζουν τα εθνικά συμφέροντα. Όσοι/ες δεν παρασύρονται από την μονοδιάστατη σκέψη (και προπαγάνδα) θέτουν σοβαρά ερωτήματα που πρέπει να συζητηθούν δημόσια. Ποια είναι η στρατηγική μας για τις σχέσεις μας με την Τουρκία ανεξαρτήτως ποιος είναι ο ηγέτης της γειτονικής χώρας; Μπορεί να μην μας αρέσει ο Ερντογάν ή και άλλοι πολιτικοί ηγέτες της Τουρκίας, αλλά είναι αλήθεια ότι καλώς ή κακώς η Τουρκία θα είναι για πάντα ο γείτονάς μας, αυτό δεν θα αλλάξει. Άρα ποια μακροχρόνια στρατηγική θα επιλέξουμε;
Στρατηγική επιλογή: Περιθωριοποίηση κι απομόνωση Τουρκίας (με εργαλεία ΑΟΖ, παραχώρηση θαλάσσιων περιοχών σε μεγάλες πολυεθνικές υδρογονανθράκων, κλιμάκωση στρατιωτικής συνεργασίας με Ισραήλ, νέα μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα). Μπορούμε να πολιορκήσουμε και ουσιαστικά να περιθωριοποιήσουμε την Τουρκία στο θαλάσσιο χώρο με διάφορες διπλωματικές ή στρατιωτικές κινήσεις, προβάλλεται ως "ρεαλιστική" προοπτική από τους σχεδιαστές και οπαδούς αυτής της στρατηγικής. Διμερείς συμφωνίες (βασικά με Ισραήλ) και εξοπλισμοί θα είναι το εργαλείο επιτυχίας. Έχουν δοκιμαστεί τα πάντα. Είτε μας αρέσει είτε δεν μας αρέσει, είναι αδύνατο να απομονωθεί η Τουρκία. Ακόμα και η "ιδιαίτερη προσέγγισή της" για τον πόλεμο στην Ουκρανία (και με τον εισβολέα και με τον αμυνόμενο) δεν οδηγεί σε απομόνωση της Τουρκίας. Η γεωπολιτική σημασία της είναι μεγάλη και κανένας δεν ρισκάρει να δει την Τουρκία να επιλέγει μονίμων (και όχι απλώς διαπραγματευτικά) μια απομάκρυνση από τη δύση. Είτε αφορά την Λιβύη είτε την Ουκρανία είτε τη Συρία - και παρά την εμπλοκή της που την κάνει μέρος του προβλήματος - η Τουρκία προσκαλείται σε όλες τις διεθνείς συνδιασκέψεις και λαμβάνεται υπόψη. Επομένως, είτε αυτό είναι σωστό ή όχι, είτε μας αρέσει ή όχι, η στρατηγική ότι μπορούμε ως χώρα να δοηγήσουμε την Τουρκία σε απομόινωση είναι εκτός πραγματικότητας, δεν είναι ρεαλιστική. 
Όμως, είναι ρεαλιστικό να περιμένουμε ότι δεν θα αντιδράσει η Τουρκία έντονα σε κάθε προσπάθεια απομόνωσης; Σοβαρά σχέδια προβάλλονται - και μάλιστα με τη συνοδεία χαρτών (όπως ο πιο πάνω) - όπου η Τουρκία είναι αποκλεισμένη σε επίπεδο θαλάσσιων περιοχών, κι αδυνατεί να προχωρήσει σε εξορύξεις. "Ταυτίζονται", κατά την οπτική αυτή, οι επιθυμίες μας με τις πολύπλοκες νομικές και δικαστικές ερμηνείες του διεθνούς δικαίου, επιθυμίες βέβαια που στοχεύουν στην περιθωριοποίηση της Τουρκίας, παρά την τόσο στενή - γεωγραφικά - επαφή μεταξύ των δύο χωρών; Από άποψη διεθνούς δικαίου αλλά και συμφερόντων των μεγάλων δυνάμεων, οι επιθυμίες ορισμένων κύκλων στη χώρα μας να μετατραπεί το Αιγαίο σε κλειστή ελληνική θάλασσα (όπως πιστεύει ένα σημαντικό ποσοστό της ελληνικής κοινωνίας αγνωόντας στην πραγματικότητα ποιες περιοχές είναι πράγματι στην ελληνική κυριρχεία και ποιες περιοχές είναι διεθνή ύδατα), δεν βασίζεται στις πρόνοιες του διεθνούς δικαίου. 
 
Και επειδή αντιλαμβάνονται ότι σε κάθε περίπτωση η γειτονική χώρα θα αντιδράσει (δικαίως ή αδίκως) μπροστά σε μια τέτοια προοπτική αποκλεισμού, προβάλλουν το "επιχείρημα" της ενίσχυσης της πολεμικής μας μηχανής. Προετοιμασία για πόλεμο λένε, για να φοβάται τις συνέπειες μια πολεμικής αντιπαράθεσης η Τουρκία. Στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής δεν αποκλείεται μια πολεμική αντιπαράθεση, ίσως για κάποιους είναι και ζητούμενο. Αλλά αυτή η στρατηγική ενώ δεν εξασφαλίζει την ειρήνη οδηγεί σε μεγάλες πολεμικές δαπάνες, που θα ξεπεράσουν και τα 18 δις, όταν ήδη έχουν υπάρξει δεσμεύσεις αγορών νέου πολεμικού εξοπλισμού ύψους πάνω από 11 δις για τα επόμενα 2-4 χρόνια. 
Τι θα σήμαινε για τη χώρα μας και το μέλλον της μια έστω ολιγοήμερη πολεμική σύγκρουση (είτε από ατύχημα είτε από σκοπιμότητα) που είναι αναπόφευκτη σε κάποια φάση καθώς θα κλιμακώνεται η κρίση στο πλαίσιο μιας παρόμοιας στρατηγικής; Ας πούμε ότι στην πρώτη πολεμική σύγκρουση επικρατούμε προσωρινά ή υπάρχει "ισοπαλία". Ποιες θα είναι οι απώλειες σε ανθρώπινες ζωές; Θα χάσουν ανθρώπους τους μόνο οι Τούρκοι; Ποιες θα είναι οι συνέπειες στην κοινωνική μας συνοχή και στην οικονομία; Τι διασφαλίζει ότι δεν θα επαναληφθεί μια πολεμική σύγκρουση έστω και για "λόγους τιμής" (αφού στην γειτονική χώρα θα αυξηθεί η πίεση για μια νέα πολεμική περιπέτεια για να αποκατασταθεί η "χαμένη τιμή" σε περίπτωση ήττας της); Κι αν σπάσει ο διάολος το ποδάρι του και συμβεί το απίθανο και αδύνατο, να καταληφθεί κάποιο νησί ή βραχονησίδα από τις χιλιάδες που έχουμε στο Αιγαίο; Δεν θα υπάρξει πίεση στην πολιτική ηγεσία μας να την ανακαταλάβει ή να κλιμακώσει τις πολεμικές επιχειρήσεις; Και αν συμβεί αυτό που ανέφερε ο στρατιωτικός μας ότι δηλαδή "πρώτα θα τους κάψουμε και μετά θα ρωτήσουμε ποιοι ήταν", αυτό δεν θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη στρατιωτική κλιμάκωση; Που σταματάει αυτή η κλιμάκωση; Στα ηλεκτρονικά παιχνίδια ή στην τηλεόραση έχεις δυνατότητα να πατήσεις το κουμπί και να σταματήσει το παιχνίδι. Στην πραγματική ζωή και ιδιαίτερα σε μια πολεμική περιπέτεια, η πραγματικότητα είναι κάπως διαφορετική. Ο πόλεμος στην Ουκρανία το αποδεικνύει. Μία από τις δύο χώρες θα πρέπει να καταστραφεί πλήρως ή θα κάτσουμε στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης μετά από μια πολεμική αντιπαράθεση και υπό την πίεση του "διεθνούς παράγοντα" να τα βρούμε; Η Συνθήκη της Λωζάννης είναι σήμερα σημαία μας αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ήταν επώδυνη, οδήγησε στον ξεριζωμό εκατομμυρίων ανθρώπων ως αποτέλεσμα της ήττας στο μικρασιατικό μέτωπο και των εξωπραγματικών φαντασιώσεων ότι θα νικούσαμε κατά κράτος την γειτονική χώρα. Η κυπριακή τραγωδία μας υπενθυμίζει που μπορεί να οδηγήσει ένας τυφλός φανατισμός και εθνικισμός: μια στρατιωτική δικτατορία οργάνωσε ένα πραξικόπημα, αγνόησε τον παράγοντα "αντίδραση Τουρκίας" και τελικά δεν μπόρεσε καν να προβάλει στοιχειώδη αντίσταση στην εισβολή των τουρκικών στρατευμάτων, ας μην μιλήσουμε για την γελοιοποίηση της επιστράτευσης, τα προβλήματα των στρατιωτικών μονάδων, την κατάρριψη αεροπλάνου μας από φίλια πυρά κ.ά.
2η στρατηγική επιλογή (πράσινη ειρήνη): Βήμα - βήμα επίλυση των ζητημάτων με την Τουρκία με δίκαιο συμβιβασμό, πάγωμα όλων των σχεδίων για έρευνα και εξόρυξη υδρογονανθράκων και στενή συνεργασία στη βάση ενός σχεδίου πράσινης / ανανεώσιμης ενέργειας και πράσινης γαλάζιας οικονομίας
Σε αντίθετη με το πρώτο σενάριο, η στρατηγική ¨πράσινη ειρήνη¨ βασίζεται σε μια προσπάθεια να διαμορφώσουμε βήμα - βήμα μια σχέση συνεργασίας και αυτοσυγκράτησης, αξιοποιώντας έξυπνα τα εργαλεία που προκύπτουν από την συμμετοχή μας στην ΕΕ όσο και διαμορφώνοντας μια λογική πρόταση δίκαιων, μη επώδυνων συμβιβασμών που θα είναι προς όφελος της ειρήνης και θα βασίζονται στην καλή γνώση του Διεθνούς Δικαίου και στην εκ των προτέρων συμφωνία για αποδοχή και από τις δύο χώρες των αποφάσεων του "Δικαστηρίου της Χάγης". Προφανώς δεν είναι μια εύκολη διαδικασία αλλά σε πρώτη φάση αυτό απαιτεί μια γενναία αποφασιστικότητα (ανάλογη με αυτή των ηγετών Γερμανίας και Γαλλίας μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο) αλλά και διαμόρφωση κοινών συμφερόντων και μαλάκωμα των ανταγωνιστικών συμφερόντων μεταξύ των δύο χωρών. Η καλή γνώση του διεθνούς δικαίου μας δίνει επιχειρήματα αλλά και θέτει όρια σε παρανοήσεις που υπάρχουν σε μέρος της κοινωνίας, όπως πχ ότι ΑΟΖ σημαίνει εθνική κυριαρχία (ενώ απλώς σημαίνει οικονομική εκμετάλλευση ή προστασία περιοχών). ότι μποορύμε να ανακηρύξουμε μονομερώς ΑΟΖ (Κάτι που δεν ισχύει, απαιτείται συμφωνία με το άλλο μέρος), ότι οι ακατοίκητες βραχονησίδες έχουν υφαλοκρυπίδα και μπορεί να επεκτείνουμε τα χωρικά ύδατα μονομερώς στα 12 μίλια κ.ά.
Προφανώς δεν μπορεί να είναι κοινό συμφέρον η εξόρυξη υδρογονανθράκων (ακόμα και η από κοινού) μιας και αυτή από μόνη της αποτελεί τρομερή οικολογική και κλιματική απειλή και για τις δύο χώρες. Μπορούμε, όμως, να προτείνουμε να παγώσουν σε όλη την Αν. Μεσόγειο οι έρευνες και η εξόρυξη υδρογονανθράκων για κλιματικούς, οικολογικούς και οικονομικούς λόγους. Και να αντιπροτείνουμε ένα πράσινο -γαλάζιο σχέδιο συνεργασίας που βασίζεται σε συνεργασίες των χωρών και των κοινωνιών της περιοχής, που θα περιλαμβάνει
- κοινές επιστημονικές έρευνες σε θέματα πράσινης / κυκλικής οικονομίας,
- ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής,
- στροφή στην προστασία και οικολογική διαχείριση της θαλάσσιας βιοποικιλότητας και οικοσυστημάτων,
- κοινές πανεπιστημιακές πρωτοβουλίες,
- ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών, των κοινωνικών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων,
- κοινές επενδύσεις σε κυκλική οικονομία, πράσινες και κοινωνικές υποδομές.
Παράλληλα, η προσφυγή στη Χάγη είναι μονόδρομος ασχέτως αν μια τέτοια προσφυγή εμπεριέχει πάντα τον "κίνδυνο" να μην δικαιώσει ευρύτατα διαδεδομένες επιθυμίες που εκλαμβάνονται αυτομάτως ως "ελληνικά δίκαια".
Οι δύο Συμφωνίες με Ιταλία και Αίγυπτο όσο και αν προβάλλονται ως μεγάλες επιτυχίες, στην προσπάθεια να "απομονωθεί" η Τουρκία, εμπεριέχουν στοιχεία που κάλλιστα μπορεί να χρησιμοποιήσει η Τουρκία:
- Ναι μεν αναγνωρίζουν την επήρεια των νησιών στην οριοθέτηση αλλά σχετικοποιούν αυτή την επήρεια τόσο στην περίπτωση της οριοθέτησης Ιταλίας - Ελλάδας όσο και κυρίως στη Συμφωνία Αιγύπτου-Ελλάδας, αφού η δεύτερη αφήνει έξω από τη συμφωνία μεγάλες περιοχές όπου υπάρχουν διαφωνίες μεταξύ των δύο χωρών, όχι μόνο με την Τουρκία, όπως ανατολικά της Ρόδου - και όχι μόνο κοντά στο Καστελόριζο, της Κάσου και Καρπάθου, της Κρήτης κ.ά. Εκ των πραγμάτων, λοιπόν, δίνει την δυνατότητα στην Τουρκία να επικαλεστεί τις αμφισβητήσεις από την πλευρά της Αιγύπτου σε μια περιοχή που είναι ένα από τα πιο σοβαρά αγκάθια στις ελληνο-τουρκικές σχέσεις.
- Οι συμβιβασμοί με Ιταλία και Αίγυπτο θέτουν εκ των πραγμάτων το ερώτημα γιατί δεν μπορούν να υπάρξουν ρεαλιστικοί και δίκαιοι συμβιβασμοί και με την Τουρκία. Βέβαια, οι συμβιβασμοί αυτοί δεν πρέπει να αφορούν στο που κάνει γεωτρήσεις και στήνει πλατφόρμες εξορύξεις η κάθε χώρα αλλά πρέπει να στραφούν γύρω από ένα σχέδιο βιώσιμης διαχείρισης και προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος, κοινές επιστημονικές μελέτες σε κάποιες περιοχές, κοινές επενδύσεις για πράσινη-γαλάζια και όχι "μαύρη" οικονομία κ.ά
Πολλές βραχονησίδες εντάχθηκαν στο ευρωπαϊκό Δίκτυο ΝΑΤURΑ 2000 - ήταν μια πρόταση και δική μου και κάποιων οργανώσεων προς την τότε πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΧΩΔΕ στην κρίση των Ιμίων, σε αντίθεση με τις βλακώδεις κι επικίνδυνες κινήσεις των απόστρατων να αλλάξουν, με υποδομές σε βραχονησίδες, το καθεστώς στο Αιγαίο, κάτι που προκάλεσε την σχεδιασμένη αντίδραση της Τουρκίας με παρόμοιες, "χαμηλής έντασης", κινήσεις που όμως παραλίγο να οδηγήσουν σε πολεμική αντιπαράθεση. Είναι ένα μοντέλο για το πώς μπορείς να επιλύεις δύσκολα θέματα μέσα από μια "περιβαλλοντική διπλωματία". Λαμβάνοντας αυτό υπόψη μπορούμε να προτείνουμε, παράλληλα με την εγκατάλειψη κάθε σχεδίου για έρευνα κι εξόρυξη υδρογονανθράκων (που είναι η αιτία της κλιμάκωσης της κρίσης), την συνεργασία Ελλάδας - Τουρκίας αλλά και των άλλων χωρών της Α. Μεσογείου για μετατροπή μεγάλου μέρους της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (Α.Ο.Ζ.) των χωρών της περιοχής - αφού οριοθετηθούν με διμερείς ή πολυμερείς συμβιβαστικές συμφωνίες είτε με προσφυγή στο Δικαστήριο της Χάγης - σε "Αποτελεσματική Οικολογική Ζώνη" (Α.Ο.Ζ.) για την ανάκαμψη του θαλάσσιου / γαλάζιου πλούτου και της θαλάσσιας βιοποικιλότητας προς όφελος του περιβάλλοντος, των τοπικών κοινωνιών, των ψαράδων, του βιώσιμου τουρισμού, της πράσινης-γαλάζιας οικονομίας για όλους κι όλες.
Έτσι κι αλλιώς, πάντως, είναι ώρα η ελληνική κοινωνία να λάβει σοβαρές αποφάσεις πριν είναι αργά και να επιλέξει συνειδητά αν είναι υπέρ της ειρήνης ή του πολέμου, υπέρ της μίας στρατηγικής είτε της άλλης. Φοβάμαι ότι η συζήτηση όπως διεξάγεται δεν βοηθάει τους πολίτες να αντιληφθούν τι σημαίνει η μία ή άλλη στρατηγική. Και για αυτό και η πολιτική ηγεσία κινείται σε πεδία που είναι μεταξύ τους ανταγωνιστικά:
- Δεν μπορεί να περιμένεις πάγωμα των μονομερών ενεργειών από Τουρκία όταν την ίδια στιγμή διακηρύσσεις ότι η συμφωνία Αιγύπτου Ελλάδας μερικής οριοθέτησης της ΑΟΖ μεταξύ τους ακυρώνει το "νομικά ανύπαρκτο" κείμενο Τουρκίας-Λιβύης. Ήταν αναμενόμενο ότι ο Ερντογάν θα αντιδράσει ακραία. 
- Αν οι μονομερείς ενέργειες οριοθέτησης δεν παράγουν από μόνες τους νομικό αποτέλεσμα - τουλάχιστον για χώρες που δεν έχουν απόσταση μεταξύ τους πάνω από 400 χιλιόμετρα - , πώς η ελληνο-αιγυπτιακή συμφωνία παράγει αποτέλεσμα αλλά η τουρκο-λιβυική όχι; Άλλο λοιπόν "διπλωματικό χαρτί" έστω και με σχετική αξία, κι άλλο υπερβολές που κάνουν τρίτους να αναρωτιούνται για την ποιότητα του πολιτικού μας προσωπικού. Άλλο πράγμα είναι οι επιθυμίες και η "επικοινωνία για εσωτερική κατανάλωση" και άλλο η πολιτική και διπλωματική διαχείριση πολύπλοκων θεμάτων.
- Όταν διακηρύσσεις ότι ως χώρα δεν έχεις πολεμικές βλέψεις (και σωστά) γιατί υπερπροβάλλεται η δυνατότητα των νέων εξοπλιστικών συστημάτων να πλήξουν στόχους μέσα στην Τουρκία και μάλιστα σε μεγάλο βάθος; Δεν θα το εκμεταλλευθεί αυτό ο γείτονας για να ενισχύσει την εικόινα περί (δήθεν) απειλής του από τα νέα ελληνικά εξοπλιστικά προγράμματα; Και φυσικά το έκανε, αξιοποίησε όχι μόνο για το εσωτερικό κοινό αλλά και το διεθνές παρόμοια επιχειρήματα περί "επιθετικού γείτονα" (Ελλάδα) που υπερεξοπλίζεται. Στη σημερινή εποχή δεν παίζει ρόλο μόνο τι είναι η κάθε χώρα αλλά και τι εικόνα δημιουργεί προς τους τρίτους. Και σε επικοινωνιακό επίπεδο δημιουργούνται λάθος εικόνες, αποστέλλονται λάθος μηνύματα, η ελληνική κυβέρνηση προσπαθεί με επικοινωνία που θυμίζει καθαρά προπαγάνδα (διαστυπώσεις, ύφος ανακοινώσεις, ακόμα και ο τρόπος που ασχολούνται οι δημοσιογράφοι με την Τουρκία) να απευθύνεται στο ελληνικό κοινό για να συγκρατεί το ακροδεξιό ακροατήριο, αλλά έτσι δίνει επιχειρήματα στη γειτονική χώρα να παίξει ακριβώς το ίδιο παιχνίδι για το δικό της κοινό. 

Φοβάμαι ότι για άλλη μια φορά δεν υπάρχει στρατηγική αλλά σπασμωδικές κινήσεις που η μία αναιρεί την άλλη (από την μία σχεδιασμός για ελληνο-τουρκικό διάλογο με αντάλλαγμα πάγωμα ερευνών σε ευαίσθητες περιοχές, προετοιμασία διαλόγου για ΜΟΕ κι από την άλλη υπερβολικά εξοπλιστικά προγράμματα, υπερπροβολή των δυνατοτήτων των νέων οπλικών συστημάτων. υπερ-προβολή κάθε δήλωσης τούρκου αξιωματούχου που γίνεται συχνά για λόγους εσωτερικής κατανάλωσης). 

Μετά την συνάντηση Ερντογάν - Μητσιτάκη ακολούθηση μια νέα ένταση στις ελληνο-τουρκικές σχέσεις.  Η ανακωχή κράτησε πολύ λίγο. Καιρός για μια αποτελεσματική στρατηγική για δεσμευσης της Τουρκίας (ανεξαρτήτως κυβέρνησης) σε ένα οδικό χάρτη βελτίωσης των ελληνικών σχέσεων και αποκλεισμού κάθε επιθετικής ενέργειας. Ένα νέο Ελσίνκι είναι αναγκαίο. 

του Νίκου Χρυσόγελου
 
Η οικολογική καταστροφή από τη χωματερή της Άνδρου: Μια χαρακτηριστική περίπτωση περιβαλλοντικού εγκλήματος που όλοι γνωρίζουν αλλά συγκαλύπτουν
 
Η χωματερή της Άνδρου καταρρέει στις 4 Φεβρουαρίου 2011. Σχεδόν τα μισά σκουπίδια του Χώρου Ανεξέλεγκτης Διάθεσης Απορριμμάτων (ΧΑΔΑ) Σταυροπέδα, που βρίσκεται στο χώρο του προϊστορικού οικισμού Στρόφιλα Άνδρου, παρασύρονται από τα νερά της δυνατής βροχής και καταλήγουν στο ρέμα και στη συνέχεια στη θάλασσα, καλύπτοντας την παραλία Σχοινιά - όπου εκβάλει το ρέμα - και μεγάλο μέρος του βυθού. Τα ρεύματα παρασύρουν τα απορρίμματα (100.000 τόνοι σύμφωνα με εκτιμήσεις) ή/και τις επικίνδυνες ουσίες που περιέχονται σε αυτά, με κίνδυνο εκτεταμένης επιβάρυνσης του θαλάσσιου περιβάλλοντος και των θαλάσσιων ειδών ευρύτερων περιοχών.

Λόγω της θέσης του ΧΑΔΑ (πάνω από ρέμα, πολύ κοντά στη θάλασσα) αλλά και της ποσότητας που είχε συσσωρευθεί όλα αυτά τα χρόνια λειτουργίας της, ήταν περισσότερο από βέβαιο ότι αργά ή γρήγορα θα συνέβαινε η καταστροφή, κάτι που είχα διαπιστώσει και εγώ σε επιτόπια επίσκεψή μου στις 23-24 Οκτωβρίου 2010.

Όμως, λίγες μόνο μέρες μετά την κατάρρευση της χωματερής, και συγκεκριμένα στις 11 Φεβρουαρίου 2011, ξέσπασε (για άλλη μια φορά) και φωτιά στον Χώρο Ανεξέλεγκτης Διάθεσης Απορριμμάτων, επιβαρύνοντας την ατμόσφαιρα και την γύρω περιοχή με επικίνδυνους ρύπους που περιέχονται στον καπνό από την καύση των σκουπιδιών.

Παρά την πολύ σοβαρή οικολογική καταστροφή, οι αντιδράσεις είναι περιορισμένες έως ανύπαρκτες. Δεν κινητοποιούνται οι αρχές, ενώ οι τοπικές κοινωνίες το αντιμετωπίζουν μάλλον ως ...αναπόφευκτο.

Θέτω μερικές μέρες μετά το θέμα στο Περιφερειακό Συμβούλιο Ν. Αιγαίου ως Περιφερειακός Σύμβουλος (και Γραμματέας του ΠΣ) που ήμουν τότε, επικεφαλής της παράταξης Οικολογικός Άνεμος. Ζητάω με δύο ερωτήσεις να μάθω (να μάθουν οι πολίτες) τι ενέργειες έκανε η περιφερειακή και δημοτική αρχή (ή απαίτησαν) στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους, “ώστε να περιοριστεί η περιβαλλοντική καταστροφή, να περισυλλεγούν τα σκουπίδια που έχουν κατακλύσει την παραλία Σχοινιάς και τον βυθό της θάλασσας και να εξυγιανθεί η περιοχή που έχει ρυπανθεί”. Ζητάω να μάθω επίσης “αν και πώς ενεργοποιήθηκε η Επιτροπή Πολιτικής Προστασίας και τι ενέργειες έκανε στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, μια και πρόκειται για μια τεχνολογική-περιβαλλοντική καταστροφή”. Θέτω το θέμα “τι ενέργειες έγιναν ή θα γίνουν για να διαπιστωθεί η έκταση της ρύπανσης στο έδαφος, στις γειτονικές καλλιέργειες, στη θάλασσα, στην ακτή αλλά και στα θαλάσσια είδη”. Ζητάω στοιχεία από τις υπηρεσίες της Περιφέρειας για την ποσότητα των απορριμμάτων που κατέληξε στη θάλασσα και την παραλία Σχοινιά. Ή έστω εκτιμήσεις. Σιωπή...

Κανένας δεν ευαισθητοποιήθηκε να δράσει άμεσα μόλις συνέβη η οικολογική καταστροφή. 8 χρόνια μετά ο βυθός παραμένει καλυμμένος από σκουπίδια. Η οικολογική καταστροφή είναι μακροχρόνια. Τα απορρίμματα ταξιδεύουν. Κάποια ΜΕΓΑΛΗ ΠΟΣΟΤΗΤΑ σίγουρα έχει παρασυρθεί από τα ρεύματα σε άλλες περιοχές του Αιγαίου και της Μεσογείου. Είναι πιθανόν ότι η τροφική αλυσίδα έχει επηρεαστεί, ιδιαίτερα τα ψάρια και τα θαλασσινά που ζουν στο βυθό. Κι όχι μόνο αυτά τα είδη..

Γινόμαστε ρεζίλι διεθνώς. Έρχεται μία δράση αυτοδυτών καθώς και η δημοσιότητα που δίνει ένα διεθνές ΜΜΕ, το Reuters, για να επανέλθει στην δημοσιότητα το θέμα, με φωτογραφίες και βίντεο που σοκάρουν από τον βυθό της περιοχής: https://www.reuters.com/article/us-greece-environment-waste/in-greeces-aegean-sea-divers-find-gulf-of-plastic-corals-idUSKCN1UQ1Q0

Μέχρι να ξεχαστεί ξανά. Η περιφερειακή αρχή άλλαξε, τόσες κυβερνήσεις άλλαξαν αλλά η αδιαφορία παραμένει. Μπορεί όμως να ξεχαστεί;

Όμως αυτή τη φορά η οικολογική ζημιά που είναι ακόμα παρούσα δεν πρέπει να ξεχαστεί. Δεν μπορούμε να κρύβουμε συνεχώς το κεφάλι μας μέσα στην άμμο. Τώρα η άμμος είναι γεμάτη πλαστικά και άλλα απορρίμματα.

Η παρέμβασή μου στο Περιφερειακό Συμβούλιο Ν. Αιγαίου και επιτόπου στο νησί

Σε δυο επερωτήσεις που είχα καταθέσει ως εκλεγμένος περιφερειακός Σύμβουλος Ν. Αιγαίου επικεφαλής της Περιφερειακής Παράταξης ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΝΕΜΟΣ στο Ν Αιγαίο, η τότε διοίκηση δεν απάντησε καν, αν και ήμουν Γραμματέας του ΠΣ! Ούτε όμως κάποια άλλη αρχή έδωσε κάποια απάντηση σε όσα είχα επισημάνει σε σχέση με την σοβαρή ρύπανση που είχε προκληθεί από την ύπαρξη του Χώρου Ανεξέλεγκτης Διάθεσης Απορριμμάτων (ΧΑΔΑ) του Δήμου Άνδρου δίπλα στη θάλασσα και μέσα σε σημαντικό αρχαιολογικό χώρο αλλά και από την κατάρρευση του και την κατάληξη 100.000 τόνων απορριμμάτων (μεταξύ των οποίων ίσως και επικίνδυνων αποβλήτων) στη θάλασσα. Η πρώτη ερώτηση κατατέθηκε στις 28/2/2011. Επικαιροποιήθηκε και ξανακατατέθηκε τον Μάιο 2011. Επερώτηση: Η περιβαλλοντική καταστροφή από τον ΧΑΔΑ Άνδρου και η λειτουργία ΧΑΔΑ στα νησιά
 
Με ρωτήσεις μου προς την τότε περιφερειακή αρχή είχα ζητήσει να:
  • Παρέμβει ο εισαγγελέας ώστε να διερευνηθούν οι ευθύνες και οι παραλήψεις τόσο της κεντρικής διοίκησης όσο και των τοπικών αρχών για την συνέχιση της λειτουργίας του ΧΑΔΑ, κατά παράβαση της ευρωπαϊκής και εθνικής νομοθεσίας αλλά και να επιβληθούν οι κατά νόμο κυρώσεις

  • Καταλογιστεί το κόστος καθαρισμού και αποκατάστασης του παράκτιου και θαλάσσιου περιβάλλοντος από την κατάρρευση της χωματερής στην Άνδρο

  • Ακολουθήθηκαν διαδικασίες επείγοντος χαρακτήρα για να υλοποιηθεί ένα πρόγραμμα ολοκληρωμένης διαχείρισης απορριμμάτων με βάση την ιεραρχία μεθόδων που προβλέπει η ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία,

  • Επιβάλουν κυρώσεις για τη συνεχιζόμενη από τον Δήμο – παρά της περί του αντιθέτου δηλώσεις και δεσμεύσεις – απόρριψη απορριμμάτων στον ΧΑΔΑ, ακόμα και μετά την οικολογική καταστροφή

Ως περιβαλλοντικά ενεργός πολίτης είχα ίδια εικόνα των θεμάτων ανεξέλεγκτης διαχείρισης των απορριμμάτων στα νησιά τις τελευταίες 3 δεκαετίες, ενώ είχα επισκεφθεί τον ΧΑΔΑ της Άνδρου και το φθινόπωρο του 2010 αλλά και τον Ιούνιο 2011 και βέβαια είχα επισημάνει τους κινδύνους που αντιπροσώπευε η χωματερή αυτή για το περιβάλλον και ιδιαίτερα το θαλάσσιο περιβάλλον. Μάλιστα είχα ξανα-επισκεφθεί το νησί στις 10 και 11 Ιουνίου 2011 και είχα συνομιλίες με τον τότε Δήμαρχο κ Γ. Γλυνό, τον αντιδήμαρχο κ Ν. Θεολόγο, τους εκπροσώπους της αντιπολίτευσης (που αργότερα ανέλαβαν την διοίκηση του δήμου), εκπροσώπους κινήσεων πολιτών αλλά και κοινωνικών φορέων. Επεξεργαστήκαμε μια αναλυτική πρόταση την οποία και κοινοποιήσαμε στην περιφερειακή και τοπική αυτοδιοίκηση: Πρόταση του ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΑΝΕΜΟΥ για την αντιμετώπιση της κρίσης των απορριμμάτων στην Άνδρο με οικονομικά αποτελεσματικό τρόπο, αντί να σπαταλιούνται σημαντικά ποσά σε αναποτελεσματικές μεθόδους.

Μια οικολογική καταστροφή που είχε ...προαναγγελθεί

Ο συγκεκριμένος χώρος παρέμενε σε λειτουργία για πάνω από 30 χρόνια πριν συμβεί η κατάρρευση του, αν και η λειτουργία του ξεκίνησε ως προσωρινή, και παρά τις κατά καιρούς κινητοποιήσεις των κατοίκων, με πιο πρόσφατες αυτές του 2004, με την ουσιαστική συγκάλυψη τόσο της κεντρικής όσο και της (τότε) νομαρχιακής διοίκησης, που έδιναν άδειες λειτουργίας παρά:

– την κατάφωρη παραβίαση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και την γνώση ότι συντελούνταν για πολλά χρόνια ένα περιβαλλοντικό έγκλημα στην περιοχή,

– την υποχρέωση τερματισμού λειτουργίας όλων των ΧΑΔΑ μέχρι τέλος 2000 (και μετά από παράταση μέχρι τέλος 2008) βάσει της Οδηγίας 31/99

– την καταδίκη της χώρας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (Οκτώβριος 2005) για την λειτουργία ΧΑΔΑ, με απειλή προστίμου ύψους 34.000 ευρώ για κάθε ημέρα λειτουργίας κάθε παρόμοιου χώρου.

Ο συγκεκριμένος ΧΑΔΑ λειτουργούσε μέσα σε σημαντική αρχαιολογική περιοχή και όπως είχε επιβεβαιώσει το Υπουργείο Πολιτισμού, σε σχετική ερώτηση που είχε κατατεθεί στο ελληνικό κοινοβούλιο. Όλοι το γνώριζα και το υπουργείο Πολιτισμού είχε απαντήσει ότι «έχει πολλάκις ζητήσει από την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου και το Σύνδεσμο Δήμων Άνδρου την άμεση παύση της λειτουργίας της χωματερής, δεδομένου ότι προκαλεί άμεση και έμμεση βλάβη στις παρακείμενες αρχαιότητες” ήδη από το 2003. Παρόλα αυτά η λειτουργία της συνεχίστηκε μέχρι το 2011. Τον Αύγουστο 2005 αποφασίστηκε η απομάκρυνση της χωματερής από τον κηρυγμένο αρχαιολογικό χώρο εντός 1 έτους. Όμως, κάτι τέτοιο δεν έγινε μέχρι την περιβαλλοντική καταστροφή της 4ης Φεβρουαρίου 2011, επιβεβαιώνοντας ότι στη χώρα μας αν και ήταν γνωστά τα στοιχεία της περιβαλλοντικής κρίσης, επιλέχθηκε να καλυφθεί το πρόβλημα κάτω από το χαλί συσσωρεύοντας τώρα ένα τεράστιο «περιβαλλοντικό χρέος».

Ανεύθυνα και σε αντίθεση με την υποχρέωσή του για προστασία του περιβάλλοντος, το ΥΠΕΧΩΔΕ έδινε παράταση λειτουργίας του ΧΑΔΑ μέχρι και το 2010. Τον Φεβρουάριο 2010 το Συμβούλιο της Επικρατείας ακύρωσε τη σχετική Υπουργική Απόφαση που επέτρεπε την παράταση λειτουργίας του ΧΑΔΑ. Το ΥΠ.ΠΟ. με έγγραφά του, τον Απρίλιο και Ιούλιο 2010, ζήτησε τη συμμόρφωση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης προς την απόφαση του ΣτΕ και την οριστική παύση λειτουργίας του παράνομου ΧΑΔΑ αλλά και πάλι δεν έγινε τίποτα ένα σχεδόν χρόνο μετά.

Έστω και σήμερα πρέπει να καθαριστεί ο βυθός και να εξυγιανθεί η περιοχή της ανεξέλεγκτης χωματερής

Ευθύνες δεν υπάρχουν μόνο σε σχέση με το παρελθόν, αλλά και για το γεγονός ότι η μεγάλη οικολογική καταστροφή ιδιαίτερα στο βυθό της περιοχής δεν έχει ...συγκινήσει τις αρχές να παρέμβουν και να συμβάλλουν στον καθαρισμό του βυθού. Σήμερα γνωρίζουμε ότι τεράστιες ποσότητες απορριμμάτων παραμένουν στο βυθό και στα διάφορα στρώματα της θάλασσας ως αποτέλεσμα και παρόμοιων περιστατικών και ανεύθυνων επιλογών. Είναι περισσότερο από αναγκαίο να οργανωθεί μια ολοκληρωμένη προσπάθεια καθαρισμού του βυθού της ευρύτερης περιοχής από τα συσσωρευμένα απορρίμματα. Κεντρική κυβέρνηση, περιφέρεια και Δήμος πρέπει άμεσα να αναλάβουν τις ευθύνες τους και να σταματήσει άμεσα ένα περιβαλλοντικό έγκλημα που συνέβη λόγω της αδιαφορίας τους αλλά που συνεχίζει να έχει συνέπειες και σήμερα, 8 χρόνια. Κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν ήξερε. Οι εικόνες που ήρθαν στην δημοσιότητα δεν αφήνουν καμία αμφιβολία ότι η αδράνεια και η σιωπή εκ μέρους των αρχών αλλά και της τοπικής κοινωνίας είναι συνενοχή απέναντι σε ένα έγκλημα που αφορά την ίδια τη ζωή μας, όχι μόνο το περιβάλλον. Η αντιμετώπιση του θέματος με τον γνωστό τρόπο “το δάκτυλο δείχνει το φεγγάρι και ο ηλίθιος κοιτάζει το δάκτυλο” (πχ σχόλια του τύπου “γιατί αναδείχθηκε το θέμα μέσα στο καλοκαίρι που είναι τουριστική περίοδος”) δεν κάνουν τίποτα άλλο παρά να δικαιολογούν την αδράνεια και την ανευθυνότητα. Το πρόβλημα δεν είναι πότε (ξανα) ήρθε στην δημοσιότητα το θέμα, αλλά γιατί 30 χρόνια έκλειναν τα μάτια οι αρχές μπροστά σε ένα οικολογικό έγκλημα και γιατί 8 χρόνια μετά την κατάρρευση της χωματερής και την οικολογική καταστροφή συνεχίζουν όλοι να κρύβουν το κεφάλι μέσα στην άμμο και τα πλαστικά.

Οπτικό υλικό:

http://www.youtube.com/watch?v=nRVq7beGNNs

http://www.youtube.com/watch?v=yOH5epC1h3k

http://www.youtube.com/watch?v=hiufdVhLQL0&feature=related

http://www.youtube.com/watch?v=D9ZcunOu-W4

http://www.youtube.com/watch?v=PBXaMusj1CQ

http://www.youtube.com/watch?v=IcSa2ayJZ6A&feature=related

http://www.youtube.com/watch?v=jZKXPyCx85U

http://www.youtube.com/watch?v=OStN__Vx4xM&feature=related

 
 
Πόσες εκδηλώσεις, συναντήσεις και συζητήσεις με ναυπηγεία, εργαζόμενους, περιφέρειες, πανεπιστημιακούς, επαγγελματικές ενώσεις δεν οργάνωσα ως ευρωβουλευτής στην Ελλάδα και στις Βρυξέλλες για το ρόλο που θα μπορούσαν να αναλάβουν τα ναυπηγεία αλλά και τα ερευνητικά κέντρα για την κατασκευή πράσινων πλοίων! Κόλλημα, άλλοι κοιτούσαν πώς θα πάρουν τις εργολαβίες του πολεμικού ναυτικού ή την δεξαμενή, άλλοι δεν μπορούν να δουν το μέλλον που έρχεται, άλλοι ονειρεύονται μια εξωπραγματική επιστροφή στο παρελθόν με γενναίες κρατικές ενισχύσεις αλλά χωρίς παραγωγή. Προγράμματα υπήρχαν ήδη (για την αναζωογόνηση των ναυπηγείων και για την κατασκευή πλοίων μέσα από συνέργειες Περιφέρειας, Ναυπηγείου, Ναυτιλιακού φορέα) ή καινοτόμα ερευνητικά προγράμματα όπως το Horizon 2020 ή κατασκευή μέρους των αιολικών ή και μικρών ανεμογεννητριών σε συνέργια με πανεπιστήμια και ενδιαφερόμενους φορείς.
  Ενώ εμείς χάνουμε ευκαιρίες συνεχώς ως χώρα, δεν συμβαίνει το ίδιο με άλλες. Να οι Δανοί δεν είναι τόσο ανόητοι: Ηλεκτρονίκητο φέρρυ-μποτ περνάει τα τεστ, ενώ αποδεικνύεται πιο οικονομικό από πετρελαιοκίνητα.
  Το πλήρως ηλεκτροκίνητο φέρυ-μποτ Ellen – που αναπτύχθηκε στη Δανία στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος Horizon 2020 – πέρασε από τα τεστ αξιολόγησης και αποδείχθηκε μάλιστα πιο οικονομικό σε σχέση με τα παρόμοια πετρελαιοκίνητα παλιότερης ή νεότερης τεχνολογίας σκάφη. Η αξιολόγηση των δεδομένων από την δρομολόγησή του έδειξε ότι είναι αξιόπιστο, αρέσει στους ταξιδιώτες και μπορεί να αποσβεστεί μέσα σε λίγα χρόνια η διαφορά στο κόστος κατασκευής και συνεισφέρει σε πολύ σημαντική μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου που αλλάζουν το κλίμα εφόσον ο ηλεκτρισμός παράγεται από ανανεώσιμες πηγές.
  Το σκάφος έχει δρομολογηθεί στην Δανία σε λιμάνι της Βαλτικής. Οι εταίροι του προγράμματος ολοκλήρωσαν το πρόγραμμα στις 27.5.2020 και παρουσίασαν δημοσίως τα αποτελέσματα της επίδοσης του σκάφους όσο και οικονομικά στοιχεία. Οι οικονομικοί υπολογισμοί δείχνουν ότι η ηλεκτροκίνηση είναι η καλύτερη λύση για ένα διαχειριστή φέρυ μποτ (πορθμείο) ως προς την μείωση συνολικά των αερίων που συνεισφέρουν στην αλλαγή του κλίματος (greenhouse gas emissions) και άλλων ρύπων.
85% ενεργειακή αποτελεσματικότητα
Η ενεργειακή απόδοση του συνολικού ηλεκτρικού συστήματος φτάνει το 85%, κάτι που υπερβαίνει το διπλάσιο από αυτό του συστήματος πρόωσης ενός κλασικού πετρελαιοκίνητου πλοίου. Έτσι, το 100% ηλεκτρικό πορθμείο χρησιμοποιεί την ενέργεια που παρέχεται με σημαντική αποτελεσματικότητα, με αποτέλεσμα την άμεση εξοικονόμηση για τον διαχειριστή. Η Elen ξοδεύει περίπου 1600 kWh στο ταξίδι επιστροφής των 22 ναυτικών μιλίων. Σε συνδυασμό με τον φορτιστή υψηλής απόδοσης στο λιμάνι του Søby, καθιστά την Elen σοβαρό ανταγωνιστή απέναντι στα υπάρχοντα πετρελαιοκίνητα πλοία. Μπορεί να αντλήσει την απαραίτητη ισχύ πολύ γρήγορα πριν ξεκινήσει το επόμενο ταξίδι, διατηρώντας έτσι την υψηλή συχνότητα δρομολογίων που απαιτούν οι επιβάτες. Ο σταθμός φόρτισης φορτίζει έως και 4MW, ανάλογα με την κατάσταση φόρτισης των μπαταριών, όταν το πλοίο φτάνει στο λιμάνι του Søby.
Η ηλεκτρική πρόωση είναι τώρα η πιο φτηνή λύση
Πολύ σημαντικό για τη διάδοση της ηλεκτρονικής τεχνολογίας, είναι το γεγονός ότι η καθαρή ηλεκτρική ενέργεια είναι η φθηνότερη λύση τώρα για πορθμεία. Το επενδυτικό κόστος εξακολουθεί να είναι κάπως υψηλότερο για ένα ηλεκτρικό πλοίο, αλλά η εξοικονόμηση στο κόστος λειτουργίας αντισταθμίζει το κόστος επένδυσης μετά από 4-8 χρόνια, ανάλογα με τις συνθήκες, τεχνικές και κανονιστικές, που ισχύουν για τη διαδρομή. Καθώς η διάρκεια ζωής ενός πορθμείου είναι συνήθως περίπου 30 χρόνια, ο διαχειριστής του σκάφους μπορεί επομένως να προσβλέπει σε σημαντική εξοικονόμηση μετά από λίγα χρόνια λειτουργίας. Στα εντυπωσιακά οικονομικά στοιχεία συνεισφέρουν και οι φθίνουσες τιμές της ηλεκτρονικής τεχνολογίας, ιδίως οι τιμές της μπαταρίας, οι οποίες μειώνονται ταχέως τα τελευταία χρόνια, ενώ η ενεργειακή πυκνότητα των μπαταριών αυξάνεται σταθερά.
Η ικανοποίηση των ταξιδιωτών είναι πολύ υψηλή
Η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής ως αποτέλεσμα των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου αποτελεί προτεραιότητα για πολλούς, και οι επιβάτες της Ellen αναφέρουν ξανά και ξανά στις έρευνες επιβατών της E-ferry, ότι είναι εξαιρετικά ικανοποιημένοι με την Ellen χωρίς εκπομπές. Επίσης, επισημαίνουν το ήσυχο ταξίδι, χωρίς θόρυβο και ρύπανση / καπνό στο κατάστρωμα. Γενικά, οι επιβάτες θεωρούν ότι είτε είναι «εξαιρετικά» ικανοποιημένοι (45%) είτε «πολύ» ικανοποιημένοι (41,3%) με το ηλεκτρικό πλοίο. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι κανένας επιβάτης δεν αισθάνεται ανασφαλής πλέοντας με το 100% ηλεκτρικό πλοίο.
Αξιοσημείωτη μείωση εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και άλλων ρύπων
Η Ellen είναι απαλλαγμένη από εκπομπές ρύπων κατά τη λειτουργία της, αλλά αν οι εκπομπές εκπέμπονται σε σχέση με τη λειτουργία, ή όχι, εξαρτάται φυσικά από το πού προέρχεται η χρησιμοποιημένη ηλεκτρική ενέργεια. Εάν η Ellen φορτίζεται με ηλεκτρική ενέργεια από πράσινες πηγές ενέργειας, όπως ο άνεμος και ο ήλιος, θα λειτουργεί εντελώς χωρίς εκπομπές, εξοικονομώντας περίπου 2.520 τόνους CO2 ετησίως. Εάν χρησιμοποιεί ηλεκτρικό ρεύμα από το συνηθισμένο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της Δανίας, θα μειώσει τις εκπομπές CO2 κατά περίπου 2.010 τόνους CO2 ετησίως. Οι εκπομπές CO2 από την παραγωγή μπαταριών αντισταθμίζονται από την εξοικονόμηση εκπομπών κατά τους τρεις πρώτους μήνες της ζωής του ηλεκτρικού πορθμείου.
Στο πλήρες άρθρο στο blog μας "με καλές πρακτικές" θα βρείτε την έκθεση αξιολόγησης
 
Δηλαδή δεν θα μπορούσαν, γα παράδειγμα, τα φέρυ-μποτ Πέραμα - Σαλαμίνα (ή Πάρο-Αντίπαρο ή σε τόσες άλλες πορθμειακές γραμμές) να είναι ηλεκτροκίνητα, να κατασκευάζονται στα ναυπηγεία και να τροφοδοτούνται από ηλεκτρική ενέργεια από ΑΠΕ που να παράγεται στις γύρω περιοχές; Α, ναι ξέρω, ΔΕΝ επιτρέπεται να παράγεται ενέργεια από αιολικά στην Αττική, μπορεί να λειτουργούν ρυπογόνες δραστηριότητες αλλά δεν μπορούν να δουλεύουν ανεμογεννήτριες στους χώρους των πρώην λιπασμάτων, στη βιομηχανική ζώνη, στα λιμάνια, ακόμα και στην Σαλαμίνα)!!!!
 
...Μέσα σε 1,5 χρόνο πέθαναν στη νέα τους πατρίδα 20.000 πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία και τον Πόντο από τύφο, ελονοσία και δυσεντερία
Όποιος νομίζει ότι οι επιδημίες είναι κάτι καινούριο μάλλον δεν γνωρίζει την πραγματική ανθρώπινη αλλά και την δική μας ιστορία. Η περιοχή έχει πληγεί από σοβαρές ασθένειες που πέρασαν – ως μια λεπτομέρεια όμως - στην ιστορία, την λογοτεχνία, την ιστορική μνήμη, ακόμα και στην προφορική ιστορία. Μιλώντας με τους γονείς μας θα μας πουν ότι έχουν ζήσει τουλάχιστον 2-3 παρόμοιες ή ποιο σοβαρές καταστάσεις επιδημιών από τον τύφο, την ελονοσία, την δυσεντερία και την ισπανική γρίπη 1918-1923 μέχρι τις επανεμφανίσεις των επιδημιών γρίπης σε επόμενες δεκαετίες.
  Όμως υπάρχουν και καταστάσεις που επαναλαμβάνονται ξανά και ξανά. Στη Θεσσαλονίκη της δεκαετίας του 1920 οι μεταδοτικές ασθένειες όπως ο τύφος και η ελονοσία, οδήγησαν σε απολύμανση, καραντίνα και ...ομαδικούς τάφους για τους πρόσφυγες από τον Πόντο και τη Μικρά Ασία. Οι «ύποπτοι» πρόσφυγες αναγκάζονταν σε κρύο λουτρό και κουρεύονταν γουλί. Τα ρούχα τους έμπαιναν σε κλίβανο. Η μετακίνηση των προσφύγων απαγορεύονταν με οποιοδήποτε μέσο. Ο στρατός απαγόρευε την είσοδο και έξοδο στους προσφυγικούς οικισμούς, την επικοινωνία με κατοίκους της Θεσσαλονίκης. Μέσα σε 1,5 χρόνο πέθαναν 20.000 πρόσφυγες από την Μικρά Ασία και τον Πόντο εξαιτίας των κακών συνθηκών ζωής στους καταυλισμούς, την απουσία υγιεινής και του γεγονότος ότι ήταν εξαντλημένοι.
  Στην έρευνά της Ελένης Ιωαννίδου (Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού του Δήμου Καλαμαριάς) «Η προσφυγική Καλαμαριά» που περιλαμβάνεται στην έκδοση της Εταιρίας Μακεδονικών Σπουδών “Οι πρόσφυγες στη Μακεδονία», αναφέρει: “το 1920 καταγράφονταν μέχρι και 44 θάνατοι την ημέρα, ενώ μέσα σε ενάμιση χρόνο έχασαν τη ζωή τους περίπου 20.000 πρόσφυγες στην Καλαμαριά! Η εγκατάσταση των Καυκασίων προσφύγων του 1920-21 στη Θεσσαλονίκη αποτέλεσε αρμοδιότητα της Υπηρεσίας Περιθάλψεως και στη συνέχεια του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας. Στα στρατιωτικά παραπήγματα της Καλαμαριάς συγκροτήθηκε προσφυγικός καταυλισμός. Ήδη το καλοκαίρι του 1920 κατοικούνταν τουλάχιστον 72 από τους υπάρχοντες θαλάμους, ενώ έναν χρόνο αργότερα έφτασε να φιλοξενεί μέχρι και 6.000 πρόσφυγες”.
Στην ίδια έρευνα αναφέρεται:
Παρά την προηγούμενη εμπειρία των υπηρεσιών, οι συνθήκες διαβίωσης κάθε άλλο παρά οργανωμένες και ιδανικές υπήρξαν. Οι τοπικές εφημερίδες αποκαλούσαν την Καλαμαριά «νεκροταφείον». Στους πέντε θαλάμους του νοσοκομείου περιθάλπτονταν κατά μέσο όρο 200 άτομα, από δύο μόνο γιατρούς. Στα υπομνήματα των προσφυγικών φορέων, όπως η Κεντρική Επιτροπή Καυκασίων Προσφύγων, το κύριο πρόβλημα επί σειρά ετών παραμένει η αυξημένη θνησιμότητα, η συχνότητα και η σφοδρότητα με την οποία σοβαρές ασθένειες, όπως η ελονοσία, η δυσεντερία, τα αποστήματα και κυρίως ο εξανθηματικός τύφος έπλητταν τον πληθυσμό. Οι καταγγελίες συνέδεαν το φαινόμενο με την κάκιστη ποιότητα της παρεχόμενης τροφής, ακόμη και τη λιμοκτονία λόγω έλλειψης συσσιτίων. Εξίσου σημαντική αποδείχθηκε η έλλειψη φαρμάκων, νοσηλευτικού προσωπικού και ιατρικών εργαλείων, η μαζική συμβίωση σε θαλάμους χωρίς τζάμια, κλινοσκεπάσματα και ρουχισμό και οι εστίες μόλυνσης, δηλαδή οι σωροί των σκουπιδιών και οι ξεχειλισμένοι βόθροι που σπάνια απασχολούσαν την υπηρεσία καθαριότητας του δήμου... Η απαξίωση της ανθρώπινης ζωής δεν αποτυπώθηκε μόνο στο τρομακτικό νούμερο των 20.000 περίπου προσφύγων που πέθαναν στην Καλαμαριά σε ενάμισι μόλις έτος. Η καραντίνα στον προσφυγικό καταυλισμό επανέρχεται ως τραυματικό βίωμα στη συλλογική μνήμη των Καυκασίων, όχι τόσο επειδή συνεπαγόταν τον μακροχρόνιο αποκλεισμό τους από την πόλη υποδοχής, όσο γιατί εφαρμόσθηκε, κατά τους ίδιους, με τους σκληρούς όρους ενός στρατοπέδου συγκέντρωσης”.
  Μια μνήμη που έμεινε είναι η στάση του αστικού λεωφορείου του ΟΑΣΘ, στη στάση Βενιζέλου – Νέα Κρήνη) «Τα απολυμαντήρια», εκεί όπου υπήρχαν απολυμαντήρια για τους πρόσφυγες 1920-1923.
  Στην ελληνική γραμματεία υπάρχουν, επίσης, αναφορές σε λοιμούς / επιδημίες, τόσο από τον Όμηρο (Ιλιάδα) και τον Θουκυδίδη (Πελοποννησιακός Πόλεμος) όσο και από πιο σύγχρονους, όπως ο Παπαδιαμάντης, η Διδώ Σωτηρίου, ο Καραγάτσης, ο Ηλίας Βενέζης και ο Στρατής Μυριβήλης.
Διαβάστε αναλυτικά το άρθρο μου "Οι επιδημίες στην ελληνική λογοτεχνία"
 
 
 
Το Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο με ψήφισμα του στις 15.5.2020 ζητάει πακέτο ανάκαμψης και μετάβασης σε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο ύψους 2 τρισεκατομμυρίων Ευρώ, επιπλέον του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού (Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2020-2027), από τα οποία τουλάχιστον το 50% με μορφή ενισχύσεων και το υπόλοιπο με μορφή χαμηλότοκων δανείων, που θα βασίζεται σε ένα Πράσινο Σχέδιο και θα είναι συμβατό με την Πράσινη Συμφωνία (Green Deal).
Το ψήφισμα υποστηρίχθηκε από όλες σχεδόν τις πολιτικές ομάδες (505 ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ, 116 κατά και 95 απείχαν) και ενσωματώνει τις περισσότερες από τις προτάσεις των Πράσινων στο Ευρωκοινοβούλιο.
Η Κομισιόν αναμένεται να παρουσιάσει το δικό της σχέδιο για την ανάκαμψη που αναμένεται να αφορά μάλλον 1-1,5 τρις ευρώ, ενώ το Συμβούλιο (κυβερνήσεις αντιδρούν μέχρι τώρα τόσο στο ύψος του πακέτου, όσο και στο αν θα έχει την μορφή ενισχύσεων (προκρίνοντας κυρίως δάνεια).
Ποια είναι τα κρίσιμα θέματα για μια δίκαιη ανάκαμψη
- Οι στόχοι του σχεδίου ανάκαμψης: θα είναι επιστροφή στο συγκεκριμένο οικονομικό και παραγωγικό μοντέλο, με τις μεγαλύτερες χρηματοδοτήσεις να κατευθυνθούν σε τομείς που έχουν σημαντικές περιβαλλοντικές, κλιματικές και κοινωνικές επιπτώσεις ή θα χρηματοδοτήσουν την μετάβαση σε ένα νέο οικονομικό και παραγωγικό μοντέλο στο οποίο θα συμμετάσχουν με δίκαιο τρόπο όλοι; Είναι γεγονός ότι βλέψεις έχουν όλοι οι μεγάλοι παίχτες, ακόμα και αυτοί που προκαλούν μεγάλη βλάβη στο κλίμα και οικολογική καταστροφή. Ποιοι θα είναι οι στόχοι στις μεταφορές, στον τουρισμό, στη γεωργία, στις υποδομές, στα κτήρια, στο χρηματοπιστωτικό σύστημα;
- Το ύψος του πακέτου ανάκαμψης: θα είναι 1 τρις όπως προτείνει το Συμβούλιο , 1,5 τρις όπως μάλλον θα προτείνει η Κομισιόν ή 2 τρις όπως ζητάει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο;
- Ο χαρακτήρας του πακέτου: θα είναι κυρίως δάνεια προς τα Κράτη Μέλη και από αυτά μέσω των τραπεζών θα παρέχουν δάνεια προς τις επιχειρήσεις (για κεφάλαια κίνησης ή άλλες ανάγκες), ή το μεγαλύτερο ποσοστό του θα έχει μορφή ενισχύσεων προς τα Κράτη Μέλη και από αυτά προς τις επιχειρήσεις χωρίς διακρίσεις για επενδύσεις και μεταρρύθμιση του παραγωγικού μοντέλου (διατήρηση της απασχόλησης, πράσινες επενδύσεις, κοινωνική και ψηφιακή καινοτομία) ,
- Ποια θα είναι η σχέση του Πακέτου Ανάκαμψης με το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (2020-2027), δηλαδή τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ: θα είναι νέοι επιπλέον πόροι, ή θα περιλαμβάνει κυρίως αναδιάταξη υπαρχόντων πόρων και άρα δεν θα προστεθούν παρά πολύ ελάχιστοι νέοι πόροι για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας;
 

Ενωμένοι οι ευρωβουλευτές από όλο σχεδόν το πολιτικό φάσμα για το σχέδιο Ανάκαμψης: το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά σχέδιο οικονομικής ανάκαμψης & μετασχηματισμού ύψους € 2 τρισεκατομμυρίων, με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία να βρίσκεται στο κέντρο. Τουλάχιστον 1 τρισεκατομμύρια € θα πρέπει να είναι υπό μορφή επιχορηγήσεων που χρηματοδοτούνται μέσω κοινού δανείου εγγυημένου από τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Αυτές οι επενδύσεις θα επέτρεπαν παράλληλα να επιτύχουμε τους κλιματικούς στόχους μας, να προστατεύσουμε τη βιοποικιλότητα και να διορθώσουμε ταυτόχρονα τις οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες. 
Τώρα ήρθε η ώρα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υπερασπιστεί αυτή την πρόταση μπροστά στα κράτη μέλη

Οι Ευρωβουλευτές, με ψήφισμα της Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την αναθεώρηση του προϋπολογισμού μετά το 2020 και τα σχέδια ανάκαμψης, ζητάνε ισχυρό πακέτο χρηματοδότησης, εστιασμένο στις ανάγκες των πολιτών και σε περαιτέρω αύξηση του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού.

Το ψήφισμα υιοθετήθηκε την Παρασκευή 15.5.2020 με 505 ψήφους υπέρ, 116 κατά και 69 αποχές.

«Οι Ευρωπαίοι πολίτες πρέπει να βρίσκονται στην καρδιά της στρατηγικής ανάκαμψης», τονίζουν οι ευρωβουλευτές, προσθέτοντας ότι “το ΕΚ θα συνεχίσει σταθερά να υπερασπίζεται τα συμφέροντα των πολιτών. Οι προσπάθειες ανάκαμψης πρέπει να έχουν ισχυρή κοινωνική διάσταση ώστε να αντιμετωπίζουν τις κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες, καθώς και τις ανάγκες όσων επηρεάστηκαν περισσότερο από την κρίση“.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εμμένει στη θέση του ότι το νέο «Ταμείο Ανάκαμψης και Μετασχηματισμού» (Recovery and Transition Fund) θα πρέπει να

  • είναι της τάξης των δύο τρισεκατομμυρίων. ευρώ,
  • χρηματοδοτηθεί «μέσω της έκδοσης μακροπρόθεσμων ομολόγων ανάκαμψης»
  • διανεμηθεί μέσω δανείων και, κυρίως, μέσω επιχορηγήσεων και άμεσων πληρωμών για επενδύσεις και ίδια κεφάλαια

Οι ευρωβουλευτές καλούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή

  • να μην κάνει χρήση «αμφίβολων πολλαπλασιαστών για να διαφημίσει φιλόδοξους αριθμούς»
  • να μην καταφύγει σε «χρηματοοικονομική αλχημεία»,

καθώς διακυβεύεται η αξιοπιστία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Εκτός των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από το ΠΔΠ, χρειάζονται επενδύσεις ανάπτυξης

Το Σχέδιο Ανάκαμψης πρέπει να συνοδεύει το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ), δηλαδή τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, χωρίς να επηρεάσει αρνητικά τα υφιστάμενα και επερχόμενα ευρωπαϊκά προγράμματα, προειδοποιούν οι ευρωβουλευτές.

Επιπρόσθετα, επιμένουν ότι το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) πρέπει να αυξηθεί και επισημαίνουν ότι το Ευρωκοινοβούλιο θα χρησιμοποιήσει το δικαίωμα βέτο σε περίπτωση που οι απαιτήσεις του δεν ικανοποιηθούν.

Η χρηματοδότηση Ανάκαμψης «πρέπει να διοχετευθεί σε προγράμματα εντός του προϋπολογισμού της ΕΕ» για να διασφαλιστεί η κοινοβουλευτική εποπτεία και συμμετοχή. Το ΕΚ πρέπει επίσης να συμμετέχει πλήρως στη «διαμόρφωση, υιοθέτηση και εφαρμογή του ταμείου ανάκαμψης». Οι ευρωβουλευτές προειδοποιούν την Επιτροπή να απέχει από «κάθε προσπάθεια σχεδιασμού μιας ευρωπαϊκής στρατηγικής ανάκαμψης που δεν συμβαδίζει με την κοινοτική μέθοδο και προσφεύγει σε διακυβερνητικά μέσα».

Το σχέδιο πρέπει να επικεντρώνεται στις προτεραιότητες της Πράσινης Συμφωνίας και της ψηφιακής ατζέντας

Τα «εκτενή μέτρα ανάκαμψης», τα οποία οι ευρωβουλευτές απαίτησαν ήδη με ψήφισμά τους τον Απρίλιο, πρέπει να:

  • διαρκέσουν αρκετά ώστε να αντιμετωπίσουν τις «αναμενόμενες βαθιές και μακροχρόνιες συνέπειες της τρέχουσας κρίσης»,
  • «μεταβάλλουν τις οικονομίες μας» στηρίζοντας τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις,
  • «αυξήσουν τις ευκαιρίες εργασίας και δεξιοτήτων για να μετριάσουν τον αντίκτυπο της κρίσης στους εργαζόμενους, τους καταναλωτές και τις οικογένειες».

Οι ευρωβουλευτές ζητούν να δοθεί προτεραιότητα σε επενδύσεις που συμβαδίζουν με την Πράσινη Συμφωνία και την ψηφιακή ατζέντα και εμμένουν στη θέσπιση ενός αυτόνομου ευρωπαϊκού προγράμματος υγείας.

Η μεταρρύθμιση των εσόδων της ΕΕ καθίσταται ζωτικής σημασίας

Οι ευρωβουλευτές υπενθυμίζουν την έκλησή τους για την εισαγωγή ενός πακέτου νέων «ιδίων κεφαλαίων» (πηγές εσόδων της ΕΕ), για την αποφυγή περαιτέρω αύξησης των άμεσων συνεισφορών των κρατών μελών στον προϋπολογισμό της ΕΕ για να καλυφθούν οι ανάγκες του ΠΔΠ και του Ταμείου Ανάκαμψης και Μετασχηματισμού.

Καθώς το ανώτατο όριο για τα έσοδα της ΕΕ εκφράζεται σε ποσοστό ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος, το οποίο αναμένεται να μειωθεί σημαντικά λόγω της κρίσης, οι ευρωβουλευτές ζητούν επίσης μία «άμεση και μόνιμη αύξηση του ανώτατου ορίου για Ίδιους Πόρους».

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να υποβάλει σύντομα πρόταση για το αναθεωρημένο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο και το Ταμείο Ανάκαμψης που θα λαμβάνει υπόψιν την υγειονομική κρίση και τις συνέπειές της. Καθώς ο υφιστάμενος μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ (2014-2020) εκπνέει στο τέλος της χρονιάς, η ΕΕ χρειάζεται νέο δημοσιονομικό προγραμματισμό για τα επόμενα επτά χρόνια. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε σχέδια για το νέο ΠΔΠ για την περίοδο 2021-2027 τον Μάιο του 2018. Το ΕΚ υιοθέτησε την πρότασή του τον Νοέμβριο του 2018, και επιβεβαίωσε ξανά τη θέση του τον Οκτώβριο του 2019. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δεν έχει καταφέρει ακόμη να συμφωνήσει σε μια θέση.

 
 
 
 

 

Η επιστημονική πληροφορία: 68.000 θάνατοι από γρίπη καταγράφηκαν στην Ιταλία από το 2012 έως το 2017 και πιο συγκεκριμένα.

2013/2014: 7,027
2014/2015: 20,259,
2015/2016: 15,801
2016/2017: 24,981

Δείτε πιο κάτω περίληψη του επιστημονικού άρθρου και στο λινκ περισσότερα. Παρακαλώ και οι δημοσιογράφοι για να μην αναπαράγουν άκριτα στερεότυπα και αντιεπιστημονικές απόψεις.

Ο δείκτης ετήσιας θνησιμότητας ανά 100.000 άτομα ήταν 11.6 με 41.2, με τα περισσότερα άτομα που πέθαναν από αιτίες που συνδέονται με την γρίπη να είναι κυρίως ηλικιωμένοι. Παρόλα αυτά, ο δείκτης θανάτων από αιτίες που σχετίζονται με τη γρίπη μεταξύ παιδιών ηλικίας μικρότερης από τα 5 έτη για τις δύο χρονιές που μελέτησαν οι ερευνητές 2014/15 και 2016/17 ήταν αντιστοίχως 1.05/100,000 και 1.54/100,000 (κάτι που ελάχιστα παρατηρήθηκε σε αυτή τη Ά φάση σε σχέση με τον νέο κοροναϊό).

Μπαίνοντας στην δεύτερη φάση της εποχής COVID-19 (οπότε ο νέος κοροναϊός θα γίνει ενδημικός, αλλά είναι απίθανο να εξαφανιστεί πλήρως) πρέπει να συζητήσουμε με ψυχραιμία και με βάση επιστημονικά δεδομένα και διεπιστημονική προσέγγιση (υγειονομική, βιολογική, οικολογική, κοινωνιολογική, ακόμα και ιστορική) την οικολογία της ασθένειας. τα θετικά, προβληματικά και ελλειμματικά χαρακτηριστικά κάθε μοντέλου ανάσχεσης της διάδοσης της επιδημίας στην Α' φάση αλλά και το πώς θα συμμετάσχει η κοινωνία στην επόμενη φάση.

Να δούμε τι είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο, πώς σχετίζονται οι επιπτώσεις του κοροναϊού με την υγειονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική προϊστορία κάθε χώρας, κυρίως για να είμαστε έτοιμοι για την επόμενη - πολύ πιθανή - επιστροφή αυτής ή κάποιας άλλης επιδημίας.

Αναφέρω τα στοιχεία αυτά για να έχουμε πιο κριτική ματιά και να μην αναπαράγουμε στερεότυπα σε σχέση με τις επιπτώσεις της #COVID19 για παράδειγμα στην Ιταλία. Φυσικά δεν πρέπει να μεταφέρουμε άκριτα ένα συμπέρασμα του στυλ "ο SARS-CoV-2 είναι ίδιος με την γρίπη και άρα δεν έπρεπε να παρθούν μέτρα". Το βασικό πρόβλημα ήταν/είναι ότι είναι καινούργιος στον άνθρωπο, δεν ξέραμε πώς θα συμπεριφερθεί στον οργανισμό μας, αν οι επιπτώσεις θα ήταν σοβαρές σε όλους ή σε κάποιους ανθρώπους, ποιοι παράγοντες επηρεάζουν την νοσηρότητα και θνησιμότητα σε σχέση με τον νέο κοροναϊό και φυσικά δεν είχαν προετοιμαστεί τα συστήματα περίθαλψης σε πολλές χώρες για μαζικές εισαγωγές ασθενών.

Όμως στην νέα φάση θα ήταν καταστροφικό να παραμείνουμε ως χώρα στην ίδια στρατηγική, της εξατομικευμένης και μόνο συμπεριφοράς. Αντιθέτως, από σήμερα πρέπει να δούμε την οικολογία της ασθένειας και πώς θα αντιδράσουμε οργανωμένα και ολοκληρωμένα για να είμαστε ασφαλείς, κοινωνικά ενεργοί, με ένα αποτεσματικό μοντέλο υγείας (και όχι απλώς με περισσότερες ΜΕΘ) και με μια βιώσιμη και ανθεκτική οικονομία, που πρέπει τώρα να χτίσουμε με σχέδιο και από την αρχή. Εξίσου σημαντικό, πώς θα επιδράσουμε στους περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς παράγοντες που πιθανά έπαιξαν ρόλο στη νοσηρότητα και κυρίως στην θνησιμότητα σε διάφορες χώρες που ήταν πιο ανοικτές και έχουν τώρα δεδομένα.

Να δεχθούμε ότι το #ΜένουμεΣπίτι ήταν μια επιτυχής αλλά αναγκαστική λύση λόγω του γεγονότος ότι η διοίκηση, η κοινωνία και το σύστημα περίθαλψης δεν είχαν προετοιμαστεί, δεν ήταν έτοιμοι να αντιμετωπίσουν την επιδημία. Η επόμενη μέρα δεν μπορεί να βασιστεί στην ίδια στρατηγική. Έτσι κι αλλιώς θα συνειδητοποιήσουμε τώρα όλα τα διαρθρωτικά προβλήματα που έχουμε ως χώρα όχι μόνο στο επίπεδο το υγειονομικό αλλά και στο οικονομικό, εργασιακό, χρηματο-οικονομικό και κοινωνικό.

Δεν μπορεί, επίσης, να αντιμετωπιστεί καμία επιδημία ΧΩΡΙΣ ΕΝΕΡΓΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ και των πολιτών (όχι παθητική εφαρμογή κάποιων μέτρων) και ιδιαίτερα χωρίς εξειδίκευση μέτρων με τη συμμετοχή των διαφορετικών - και πιο ευάλωτων ομάδων.

Αυτό ισχύει και για την ανάκαμψη. ΔΕΝ θα επιστρέψουμε στον ίδιο κόσμο, είναι αυταπάτη να το πιστεύουμε. Τα μέτρα που εξαγγέλλονται βασίζονται σε πολλούς αστάθμητους παράγοντες αλλά απουσιάζει από αυτά μια στρατηγική που να έχει διαμορφωθεί με ευρύτερη συμμετοχή. Άλλες χώρες έχουν τα μέσα και το σχέδιο για το που θέλουν να πάνε. Εμείς δεν έχουμε τα μέσα - ναι θα έχουμε χάρη στην ΕΕ κάποια μέσα (περίπου 15 δις) και εργαλεία. Ελπίζουμε να επανασχεδιαστούν ώστε να μην αποκλείονται τελικά τόσοι πολλοί. Αλλά ας μην περιμένουμε κάποιους άλλους να σχεδιάσουν για εμάς χωρίς εμάς, όπως συνέβη με την δημοσιονομική κρίση, το που θα πρέπει να πάμε ως κοινωνία, σε ποιο παραγωγικό και οικονομικό μοντέλο θέλουμε να φτάσουμε. Αν δεν δούμε τι θέλουμε να κάνουμε και που μπορούμε να πάμε, θα χάσουμε άλλα 10 χρόνια.

Αν δεν υπάρχει ένα ΠΡΑΣΙΝΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ σχέδιο ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ αλλά και ΑΛΛΑΓΗΣ η καταστροφή μας θα είναι ολική, ακόμα και αν σε πρώτη φάση, ευτυχώς, δεν είχαμε πολλά θύματα από τον κοροναϊό.

Διαβάστε εδώ την περίληψη, και στο λινκ την επιστημονική έρευνα για τα θύματα της γρίπης στην Ιταλία.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Objectives: In recent years, Italy has been registering peaks in death rates, particularly among the elderly during the winter season. Influenza epidemics have been indicated as one of the potential determinantsof such an excess.

The objective of our study was to estimate the influenza-attributable contribution to excess mortality during the influenza seasons from 2013/14 to 2016/17 in Italy.

Methods: We used the EuroMomo and the FluMomo methods to estimate the annual trend of influenza-attributable excess death rate by age group. Population data were provided by the National Institute of Statistics, data on influenza like illness and confirmed influenza cases were provided by the National Institutes of Health. As an indicator of weekly influenza activity (IA) we adopted the Goldstein index, which is the product of the percentage of patients seen with influenza-like illness (ILI) and percentage of influenza-positive specimens, in a given week.

Results: We estimated excess deaths of 7,027, 20,259, 15,801 and 24,981 attributable to influenza epidemics in the 2013/14, 2014/15, 2015/16 and 2016/17, respectively, using the Goldstein index. The average annual mortality excess rate per 100,000 ranged from 11.6 to 41.2 with most of the influenza-associated deaths per year registered among the elderly. However children less than 5 years old alsoreported a relevant influenza attributable excess death rate in the 2014/15 and 2016/17 seasons (1.05/100,000 and 1.54/100,000 respectively).

Conclusions: Over 68,000 deaths were attributable to influenza epidemics in the study period. The observed excess of deaths is not completely unexpected, given the high number of fragile very old subjects living in Italy. In conclusion, the unpredictability of the influenza virus continues to present amajor challenge to health professionals and policy makers. Nonetheless, vaccination remains the most effective means for reducing the burden of influenza, and efforts to increase vaccine coverage and the introduction of new vaccine strategies (such as vaccinating healthy children) should be considered to reduce the influenza attributable excess mortality experienced in Italy and in Europe in the lastseasons.© 2019

The Authors. Published by Elsevier Ltd on behalf of International Society for Infectious Diseases.This is an open access article under the CC BY-NC-ND license (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/).

 

 

 

Η ανακοίνωση του θανάτου του Δ. Κρεμαστικού άνοιξε μια ενδιαφέρουσα αλλά πολλές φορές πολωμένη συζήτηση: πέθανε όντως από τον κοροναϊό (όπως αναφέρθηκε επίσημα) ή από ενδονοσοκομειακή λοίμωξη (όπως ανέφερε ο Α. Λοβέρδος με βάση τον ισχυρισμό της συζύγου του - και γιατρού;)

Δεν το ξέρω και δεν μπορώ να υποστηρίξω την μία ή την άλλη άποψη αλλά αυτό ανοίγει μια σημαντική συζήτηση που σε διεθνές επίπεδο έχει ξεκινήσει αλλά όχι εδώ. Το πώς και αν σωστά καταγράφονται (ή δεν καταγράφονται) οι θάνατοι (από τον κοροναϊό ή πιθανώς από τον κοροναϊό), ποιοι είναι αυτοί που πεθαίνουν, ποιοι άλλοι παράγοντες παίζουν ρόλο στην ίαση ή στην κατάληξη των ατόμων, ποιοι παράγοντες επηρεάζουν την θνησιμότητα πέρα από τον ιό τον ίδιο αλλά και αν είναι σωστή η στρατηγική για την υγεία γενικότερα ή πρέπει να αναθεωρηθεί. Επίσης, θα πρέπει να γίνει μια σοβαρή δημόσια συζήτηση για τα διαφορετικά μοντέλα (5 ή έξη) που εφαρμόστηκαν παγκόσμια σε σχέση με τον κοροναϊό - και τα χαρακτηριστικά τους σε συνδυασμό με τα δυνατά και αδύνατα σημεία τους, μοντέλα που όμως αντανακλούν υπάρχουσες πολιτικές και κοινωνικό-πολιτισμικές στάσεις, δεν μεταφέρονται αυτούσια από μια χώρα σε μια άλλη. Η συζήτηση αυτή έχει επιστημονικό αλλά και κοινωνικο-πολιτικό ενδιαφέρον και πρέπει να διεξαχθεί και στη χώρα μας με ήπιο και τεκμηριωμένο τρόπο και όχι φανατισμό ούτε εθνικό εγωισμό και φανατισμό.

Ένα σοβαρό θέμα είναι, επίσης, αυτό των ενδονοσοκομειακών λοιμώξεων που επηρεάζει το 8-10% των ασθενών με σοβαρά νοσήματα που εισάγονται στο νοσοκομείο. Σε πολλές χώρες τα θύματα είναι πάρα πολλά. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας σε κάθε δεδομένη στιγμή 1.400.000 άτομα υποφέρουν από ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις (δηλαδή λοιμώξεις που αναπτύσσονται στο χώρο του νοσοκομείου και κυρίως στις εντατικές μονάδες και στους γύρω χώρους).

"The highest frequencies of nosocomial infections were reported from hospitals in the Eastern Mediterranean and South-East Asia Regions (11.8 and 10.0% respectively), with a prevalence of 7.7 and 9.0% respectively in the European and Western Pacific Regions"

"Studies throughout the world document that nosocomial infections are a major cause of morbidity and mortality. A high frequency of nosocomial infections is evidence of a poor quality of health service delivery, and leads to avoidable costs. Many factors contribute to the frequency of nosocomial infections: hospitalized patients are often immunocompromised, they undergo invasive examinations and treatments, and patient care practices and the hospital environment may facilitate the

transmission of microorganisms among patients. The selective pressure of intense antibiotic use promotes antibiotic resistance. While progress in the prevention of nosocomial infections has been made, changes ιn medical practice continually present new opportunities for development of infection"

Από την έκθεση: WHO/CDS/CSR/EPH/2002.12  "Prevention of hospital-acquired infections"

Είναι αλήθεια ότι το θέμα των ενδονοσοκομειακών λοιμώξεων είναι σοβαρό είτε ο Κρεμαστινός πέθανε εξ αιτίας του SARS-CoV-2 είτε όχι. Ορισμένοι ανεβάζουν τα θύματα από ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις σε 3-7.000 ετησίως στην Ελλάδα. Δεν ξέρω αν ισχύουν τα νούμερα, αλλά γνωρίζουμε από την εμπειρία ότι το πρόβλημα είναι μεγάλο.

Υπάρχει, επίσης, ένα άλλο σοβαρό παγκόσμιο ζήτημα που σχετίζεται με την δήλωση των αιτιών θανάτου αυτή την περίοδο. Το θέμα έχει αναδειχθεί σε διεθνές επίπεδο ακόμα από οργανισμούς όπως ο WHO αλλά και από την ΕΕ, ενώ αναφέρεται και σε έκθεση του Ευρωκοινοβουλίου. Είναι τελικά θέμα που αφορά την κοινωνία: γίνεται η καταγραφή των θανάτων με ενιαίο κι αξιόπιστο τρόπο ή όχι;

Υπάρχουν σε ορισμένες περιπτώσεις αναφορές θανάτων που αποδίδονται στον ιό αλλά πιθανόν άλλη είναι η τελική αιτία θανάτου (πχ ενδονοσοκομειακή λοίμωξη), ενώ σε άλλες περιπτώσεις δεν αναφέρονται θάνατοι από τον ιό, αν για παράδειγμα συμβούν εκτός νοσοκομείου ή ορισμένες κυβερνήσεις αποκρύπτουν θανάτους για να εμφανίσουν μικρότερο αριθμού θυμάτων. Για παράδειγμα η Κίνα αναθεωρεί τον αριθμό των θανάτων - δηλώνοντας ότι επανεξετάζει τις αναφορές - η εκτίμηση είναι ότι μπορεί να είναι και τριπλάσιος ο αριθμός, ενώ για άλλες χώρες υπάρχουν υποψίες για απόκρυψη στοιχείων (πχ Τουρκία) είτε στο γενικό πληθυσμό ή σε κοινότητες υπό περιορισμό (μειονότητες, φυλακισμένοι, μοναχικοί άνθρωποι στο σπίτι τους κ.ά.).

Φαντάζομαι ότι αργά ή γρήγορα θα δημοσιοποιηθούν εκθέσεις και θα μάθουμε περισσότερα για το ποια είναι τα θύματα. Προς το παρόν είναι μόνο αριθμοί, ενώ στις στατιστικές αναφέρεται η ηλικία και ότι σχεδόν όλοι είχαν "υποκείμενα νοσήματα".

Ποιο ρόλο παίζει. όμως, η ατμοσφαιρική ρύπανση στην θνησιμότητα και γενικά στη σοβαρότητα των επιπτώσεων της επιδημίας; Έρευνες δείχνουν ότι τα πιο πολλά θύματα είναι σε περιοχές της Κίνας, των ΗΠΑ και της Ευρώπης με υψηλή ατμοσφαιρική ρύπανση κι άρα με ευρύτατες επιπτώσεις στο αναπνευστικό σύστημα πολλών (βέβαια υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που πιθανώς παίζουν ρόλο). Να μην ξεχνάμε ότι οι πρόωροι θάνατοι στην Ελλάδα ΕΤΗΣΙΩΣ εξ αιτίας της ατμοσφαιρικής ρύπανσης είναι 6.500-13.500. Θα λέγαμε λοιπόν μπράβο αν όλοι, η κυβέρνηση, τα κόμματα, οι φορείς και οι πολίτες ξεκινάγαμε από αύριο μια μεγάλη και ολοκληρωμένη καμπάνια και δράσεις για να περιορίσουμε αυτόν τον "εχθρό" και να πετύχουμε σε πρώτη φάση μείωση κατά 50% των πρόωρων θανάτων από την ατμοσφαιρική ρύπανση. Σημαίνει, να ζήσουν περισσότερο και καλύτερα δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι. Είμαστε έτοιμοι να επιστρέφουμε σε μια νέα κανονικότητα από το μέλλον;

Ναι, η επιδημία COVID19 είναι σοβαρή γιατί είναι νέα και δεν ξέρουμε τη συμπεριφορά της αλλά αυτό δεν μπορεί να υπερκαλύψει όλα τα άλλα θέματα υγείας καθώς και τη συζήτηση για τα διαφορετικά μοντέλα αντιμετώπισής των επιδημιών αλλά και των παραγόντων που προκαλούν ζημιά στην υγεία. Δεν αντιμετωπίζονται με κοινωνική αποστασιοποίηση οι αρρώστιες και οι αιτίες που προκαλούν βλάβη στην υγεία, στην καλύτερη περίπτωση μειώνουμε μεσοπρόθεσμα τους θανάτους και κερδίζουμε χρόνο για να προετοιμαστούμε καλύτερα. Άρα άλλο αυτό και άλλο να πιστεύουμε ότι μπορούμε να ζήσουμε για πάντα χωρίς αγκαλιές, φιλιά, κοινωνικές εκδηλώσεις, παρέες. Τώρα βρισκόμαστε σε αυτή τη φάση. Να κερδίσουμε χρόνο. Αύριο, όμως, τι καλύτερο έχουμε κάνει για να αποφύγουμε μια νέα έξαρση; Αυτό θα πρέπει να ακούσουμε από την κυβέρνηση αλλά και τους επιστήμονες και να είμαστε γνώστες και συμμέτοχοι. Εκτός αν πρόκειται για κάτι πρωτοφανές, η επιδημία δεν θα εξαφανιστεί δια μαγείας. Άρα καλές είναι οι τακτικές κινήσεις αλλά ποια είναι η στρατηγική, τι μάθαμε πραγματικά, τι θα κάνουμε αύριο ή τον Οκτώβρη διαφορετικό;

Ο SARS-Cov-2 δεν είναι η μοναδική ασθένεια και δεν έπεσε από τον ουρανό. Υπάρχουν ήδη μέσα στα πρώτα 20 χρόνια του αιώνα μας 5 ή 6 νέες ασθένειες που εμφανίστηκαν σε παγκόσμιο επίπεδο και σχετίζονται έτσι κι αλλιώς με την οικολογική κρίση και την πίεση πάνω στην άγρια ζωή. Ο SARS-CoV-2 είναι ένας από πολλούς νέους στον άνθρωπο ιούς: SARS-CoV, HIV/AIDS, Ebola, MERS, αλλά και πολλούς άλλους ενδημικούς: Νίπα (Nipah – κυρίως στη Μαλαισία ή το Μπαγκλαντές), ιός Marburg (ιδιαίτερα στην Ανατολική Αφρική), ο Ζίκα κ.ά. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται «πέρασμα του φραγμού του ανθρώπινου είδους». Δεν μπορούμε να περιμένουμε ότι όλες αυτές οι ασθένειες θα αντιμετωπίζονται με #ΜένουμεΣπίτι

Επίσης ας μην ξεχνάμε ότι εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν από παλιές αλλά αντιμετωπίσιμες ασθένειες όπως η ελονοσία ή η μαλάρια ή ενδημικές ασθένειες, ενώ 100.000 άνθρωποι στην Υεμένη έχουν χολέρα λόγω κακών συνθηκών ζωής, του πολέμου κ.ά.

Γι' αυτό εξάλλου όλο και περισσότερο μιλάμε για την One Health, δηλαδή από κοινού υγεία του ανθρώπου, του περιβάλλοντος και των συστημάτων καθώς και για την "οικολογία της ασθένειας" (και την "κοινωνιολογία της ασθένειας"). Δεν μπορούμε να απομονώνουμε τα θέματα υγείας από το περιβάλλον, τον οργανισμό μας αλλά και τις κοινωνικές συνθήκες.

Ακούμε ότι οι άνθρωποι που πεθαίνουν έχουν άλλα "υποκείμενα" νοσήματα. Μάλλον λοιπόν θα πρέπει να δούμε πώς θα βελτιωθεί υγεία συνολικότερα, πώς θα προωθηθεί η ενεργή και υγιής γήρανση, θα μειωθεί η ατμοσφαιρική ρύπανση και η περιβαλλοντική επιβάρυνση (20.000 πρόωροι θάνατοι ετησίως στην Ελλάδα σύμφωνα με WHO), θα βελτιωθεί η υγεία με φυσική άσκηση και πιο σωστή διατροφή, πώς θα είναι οι πόλεις μας υγιείς, η εργασία πιο ασφαλής, η οικονομία πιο ανθεκτική. Διαφορετικά, δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική η πολιτική για την υγεία αν επικεντρώνει αποκλειστικά στο νοσοκομείο ή τα φάρμακα. Προφανώς χρειάζονται και αυτά, αλλά πρέπει να συζητάμε και για όλα τα άλλα πριν από αυτά. Ένα απλό παράδειγμα: πόσοι μέσα στην κρίση δεν ένιωσαν την ανάγκη να πάνε μια βόλτα στο δάσος ή στο πάρκο ή να κάνουν μια βόλτα με ποδήλατο στους άδειους από αυτοκίνητα δρόμους; Δεν αποτελεί αυτό καμπανάκι ώστε να ενσωματώσουμε στην νέα πολιτική για την υγεία και τον περιβάλλοντα χώρο μας, να μην μας αρρωσταίνει δηλαδή η πόλη μας;

Διαβάστε η οικολογία της ασθένειας και ο ρόλος της οικολογικής κρίσης στην εμφάνιση νέων ασθενειών 

 

Η καμπάνια #LeaveNoOneBehind ("Κανένας/μία μόνος/η πίσω") ήταν τα κεντρικά συνθήματα παρεμβάσεων για την Πρωτομαγιά σε μια σειρά χωρών, με τη Γερμανία να πρωταγωνιστεί. Οι κινητοποιήσεις για την Πρωτομαγιά δεν έγιναν με τον συνηθισμένο τρόπο - μαζικές διαδηλώσεις - αλλά δεν έμειναν όλοι στο σπίτι παθητικά. Σε ορισμένες χώρες με ευφάνταστο  τρόπο ποικίλες δράσεις ανέδειξαν ως κεντρικό σύνθημα να μην αφήσουμε κανένα και καμία μόνο και μόνη μέσα στην κρίση: ευάλωτες ομάδες, άστεγοι, πρόσφυγες, άνεργοι. 

Οι "διαδηλώσεις" σε πολλές Γερμανικές #LeaveNoOneBehind και "Εκκενώστε τη Μόρια" αφορούσαν:

  • μικρές συγκεντρώσεις λίγων ατόμων σε διαφορετικά σημεία των πόλεων, αλλά κυρίως σε πλατείες, έξω από εκκλησίες, σημαντικά μνημεία των πόλεων
  • Εντυπωσιακά Graffiti σε τοίχους
  • ποδηλατικές πορείες
  • αναρτήσεις πανό σε σπίτια, γέφυρες, γερανούς και άλλους χώρους

Βερολίνο, Μόναχο, Βόννη, Μίνστερ, Άαχεν και πολλές άλλες Γερμανικές πόλεις αλλά και πόλεις στην Ελβετία και Αυστρία είδαν κινητοποιήσεις πολιτών με διαφορετικό βέβαια τρόπο γύρω από το ίδιο πολιτικό μήνυμα. Εξάλλου η ηλεκτρονική καμπάνια συλλογής υπογραφών #LeaveNoOneBehind έχει συγκεντρώσει ήδη την υποστήριξη 350.000 πολιτών από πολλές ευρωπαϊκές χώρες . 

Η εκκένωση του προσφυγικού καταυλισμού της Μόριας στη Λέσβο είναι ένα θέμα που κινητοποιεί πολλές πρωτοβουλίες πολιτών σε όλη την Ευρώπη και αποτέλεσε κεντρικό θέμα κινητοποίησης για την Πρωτομαγιά. 

 

Οι συνθήκες διαμονής ιδιαίτερα μέσα στην πανδημία χιλιάδων ανθρώπων έχει ευαισθητοποιήσει χιλιάδες πολίτες σε όλη την Ευρώπη.

Είναι αναμενόμενο να μην αποδέχονται ότι στην Ευρώπη υπάρχουν παρόμοιοι χώροι "φιλοξενίας" προσφύγων όπως αυτοί στη Μόρια, στη Σάμο ή στη Χίο. Στους καταυλισμούς προσφύγων οι συνθήκες είναι άθλιες, αλλά σήμερα στην εποχή της πανδημίας είναι σαφές ότι είναι αδύνατον να τηρηθούν οι κανόνες "κοινωνικής αποστασιοποίησης" και "υγιεινής και καθαριότητας".

  

Έχει δημιουργηθεί ένα αρχείο από δεκάδες βιντεάκια FilesfromMoria που παράγουν οι ίδιοι οι πρόσφυγες και τα οποία απεικονίζουν τις άθλιες συνθήκες διαμονής τους στη Μόρια αλλά και πρωτοβουλίες των ίδιων των προσφύγων να κάνουν όσο το δυνατόν πιο ανθρώπινες τις συνθήκες εγκλεισμού τους στην εποχή της πανδημίας, να φτιάξουν μάσκες, να μαζέψουν τα σκουπίδια ή να ανακυκλώσουν τα πλαστικά μπουκάλια αφού καθημερινά καταναλώνονται περίπου 30.000 μπουκάλια νερό.