Η κυβέρνηση βάζει το θέμα του σχιστολιθικού πετρελαίου και αερίου από την πίσω πόρτα τόσο με την είσοδο στην Ευρώπη αμερικάνικου σχιστολιθικού αερίου και πετρελαίου μέσω της Αλεξανδρούπολης (κάτι που πανηγύρισε μάλιστα ο πρωθυπουργός) όσο και με την νομοθεσία που πέρασε από την Ολομέλεια της Βουλής την Πέμπτη 7/3/2019. Το απαράδεκτο είναι ότι η τροπολογία αυτή (πλέον άρθρο 79 του ν 4602/2019) πέρασε χωρίς αντιδράσεις – αφού τα άλλα κόμματα στην πραγματικότητα αδιαφορούν.

Τι είναι το σχιστολιθικό πετρέλαιο και αέριο και η μέθοδος εξόρυξης fracking

Τα τελευταία χρόνια έχει εκδηλωθεί μεγάλο ενδιαφέρον διεθνώς γύρω από το θέμα του σχιστολιθικού φυσικού αερίου (Shale Gas) και πετρελαίου. Μεγάλες ποσότητες υδρογονανθράκων βρίσκονται αποθηκευμένες σε μικρές ρωγμές και πόρους πετρωμάτων (σχιστόλιθοι και πολύ λεπτόκοκκα πετρώματα) που έχουν εξαιρετικά χαμηλή διαπερατότητα. Οι υδρογονάνθρακες αυτοί είναι γνωστοί ως «σχιστολιθικό φυσικό αέριο και πετρέλαιο» και θεωρούνται “μη συμβατικοί”, αλλά προφανώς είναι υδρογονάνθρακες, λόγω της μεθόδου που χρησιμοποιείται για την εξόρυξή τους (υδραυλική ρωγμάτωση - fracking), η οποία περιλαμβάνει τη χρήση εκατοντάδων χιλιάδων λίτρων νερού και χημικών διαλυτών υπό πολύ υψηλή πίεση και σε μεγάλο βάθος που μπορεί να φθάνει και τα 2 χλμ. κάτω από την επιφάνεια της Γης. Κάτω από την πίεση αυτή και την διοχέτευση νερού και χημικών τα πετρώματα διαλύονται ελευθερώνοντας το πετρέλαιο και αέριο αλλά έτσι παράγονται τεράστιες ποσότητες αποβλήτων. Η εμπειρία από τις ΗΠΑ και άλλες χώρες στις οποίες έχει χρησιμοποιηθεί έχει δείξει ότι υπάρχουν σοβαρότατα τεχνικά εμπόδια και περιβαλλοντικοί κίνδυνοι, από την τοξική ρύπανση που προκαλείται στην περιοχή γύρω από τις μονάδες άντλησης, μέχρι την επιβάρυνση του υδροφόρου ορίζοντα με μεθάνιο αλλά ακόμα και την πρόκληση σεισμών κάποιου μεγέθους.

Υποτίθεται ότι ο Υπουργός Ενέργειας κ. Σταθάκης είχε δεσμευτεί το περασμένο φθινόπωρο ότι θα προωθήσει νομοθετική ρύθμιση για απαγόρευση της μεθόδου της «υδραυλικής ρωγμάτωσης» (fracking). Υπάρχουν βάσιμες υπόνοιες ότι η μέθοδος μπορεί να χρησιμοποιηθεί στις εξορύξεις πετρελαίου στην Ήπειρο. Έτσι θα ήταν σημαντικό να απαγορευτεί η μέθοδος μια και οι περιοχές που έχουν δεσμευτεί για έρευνα και εξόρυξη στην   Ήπειρο είναι ιδιαίτερα σημαντικές φυσικές περιοχές και διαθέτουν σημαντικό υδάτινο πλούτο. Η μέθοδος θα απειλούσε όχι μόνο τα επιφανειακά οικοσυστήματα αλλά και τα υπόγεια νερά, το υπέδαφος τις ανθρώπινες κοινωνίες.

Αντί για απαγόρευση, το ΥΠουργείο ΕΝέργειας προώθησε, στο σχέδιο νόμου για την «Έρευνα, εκμετάλλευση και διαχείριση του γεωθερμικού δυναμικού της χώρας, σύσταση Ελληνικής Αρχής Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών, ιδιοκτησιακός διαχωρισμός δικτύων διανομής φυσικού αερίου και άλλες διατάξεις», μια τροπολογία με την οποία ανοίγει αντί να κλείσει την πόρτα, αντιμετωπίζοντας το σχιστολιθικό πετρέλαιο και αέριο ως “μη-υδρογονάνθρακες”. (τροποποίηση του υφιστάμενου ορισμού των υδρογονανθράκων στο ν. 2289/1995, άρθρο 1, παρ. 1), κάτι που φυσικά δεν ισχύει. Το σχιστολιθικό άεριο και πετρέλαιο είναι υδρογονάνθρακες, απλώς η μέθοδος εξόρυξής τους είναι διαφορετική (“μη συμβατική”), αλλά αυτό δεν κάνει ασφαλή ούτε τη μέθοδο εξόρυξης ούτε τα προϊόντα της. Η τροπολογία δεν απαγορεύειι την επικίνδυνη μέθοδο της υδραυλικής ρωγμάτωση – fracking. Εξάλλου στις συμβάσεις παραχώρησης που έχουν υπογραφεί δεν περιλαμβάνεται κάτι τέτοιο, που θα μπορούσε να το επιβάλλει η κυβέρνηση ακόμα και χωρίς να έχει προηγηθεί νομοθετική ρύθμιση.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, είναι γεγονός, ότι υπάρχουν αντιφατικές εξελίξεις. Ενώ σε ορισμένες χώρες υπάρχει ήδη νομοθετική απαγόρευση χρήσης της μεθόδου ή πολύ μεγάλες αντιδράσεις πολιτών και των Πράσινων (πολλές είναι οι εκδηλώσεις και κινητοποιήσεις ακόμα και μέσα στο ευρωπαϊκό κοινοβούλιο), όμως σε γενικές γραμμές υπάρχει προσπάθεια να περάσουν “τεχνικές ρυθμίσεις” ή να αξιοποιηθούν “αμφιβολίες” ώστε να προωθηθεί η υδραυλική ρωγμάτωση στην εξόρυξη σχιστολιθικού πετρελαίου και αερίου. Ο συμπρόεδρος των ΠΡΑΣΙΝΩΝ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ Ν. Χρυσόγελος συμμετείχε σε αρκετές κινητοποιήσεις που οργάνωσαν στο παρελθόν οι ευρωπαίοι πράσινοι ενάντια στην εξόρυξη με αυτή τη μέθοδο, αλλά και στην σκόπιμη προπαγάνδα (και όχι επιστημονικά αποδειγμένη θέση) ότι η μέθοδος είναι ¨ακίνδυνη”, και δεν υπάρχουν στοιχεία ότι αποτελεί απειλή για το περιβάλλον και την υγεία.

Η πρωτοβουλία της κυβέρνησης εντάσσεται στις παραπλανητικές ενέργειες που γίνονται στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη για να δημιουργηθεί σύγχυση και να καμφθούν οι αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών. Δημιουργείται εφησυχασμός ότι η μέθοδος θα εξεταστεί ή και θα απαγορευτεί, αλλά στη συνέχεια όλα αυτά ξεχνιούνται και περνάνε άσχετες ρυθμίσεις που δεν απαγορεύουν την μέθοδο τελικά.

Για τους ΠΡΑΣΙΝΟΥΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ η πρόκληση των καιρών μας είναι να οργανωθεί η έξοδος από τα ορυκτά καύσιμα με δίκαιο και αποτελεσματικό τρόπο, να περάσουμε σε ένα μοντέλο παραγωγής και χρήσης της ενέργειας.

Η εικόνα ίσως περιέχει: σύννεφο, ουρανός, βουνό, υπαίθριες δραστηριότητες, φύση και νερό
 
Κατάγομαι από τη Σίφνο κι έχω αγωνιστεί επί δεκαετίες για να γίνει το νησί μας πρότυπο, σύγχρονο οικολογικό / πράσινο, συνδυάζοντας παραδοσιακές και σύγχρονες οικολογικές πρακτικές. Χαίρομαι πολύ όταν η τοπική κοινωνία μας κάνει βήματα προς αυτή την κατεύθυνση: προστασία φυσικού πλούτου, αρχιτεκτονικής -πολιτισμού, προώθηση νέων καινοτόμων κοινωνικών πολιτικών και υποδομών.
Ένα από τα κεντρικά θέματα με μεγάλη οικονομική, κοινωνική και οικολογική σημασία είναι το πώς παράγεται η ενέργεια στα νησιά (ηλεκτρικός, κλιματισμός, μετακινήσεις, πλοία κα). Ένα καλό πρώτο βήμα στα ενεργειακά θέματα για την Σίφνο έγινε με την τοποθέτηση των 2 σχετικά μικρών ανεμογεννητριών από τη ΔΕΗ (600 άρες). Σήμερα πέρα από την συνεισφορά μας στην αλλαγή του κλίματος (έστω και απειροελάχιστη αν κρίνει κανείς από το μέγεθος του νησιού), ξοδεύονται πολλά εκατομμύρια για εισαγωγή πετρελαίου, ενώ και το κόστος ανά κιλοβατώρα είναι υψηλό. Έτσι η στροφή στην εξοικονόμηση και τις ΑΠΕ είναι μονόδρομος για πολλούς λόγους: κλίμα, οικονομικά χώρας και τοπικής κοινωνίας, στροφή σε σύγχρονες τεχνολογίες, βιώσιμος τουρισμός κα
Μακάρι οι επόμενες ανεμογεννήτριες και οι ενεργειακές επενδύσεις να γίνουν από τον ενεργειακό συνεταιρισμό πολιτών και να κάνουμε το νησί μας πιο πράσινο, να κυκλοφορούν μόνο ηλεκτρικά οχήματα, να υπάρχουν σταθμοί φόρτισής τους από ανανεώσιμη ενέργεια, να γίνουν όλα τα σπίτια μας ενεργειακά αποτελεσματικά ώστε να μην χρειάζονται εξωτερική κατανάλωση ενέργειας συνδυάζοντας παραδοσιακή αρχιτεκτονική και σύγχρονη γνώση. Η Σίφνος και τα νησιά μπορούν να επιστρέψουν στις ΑΠΕ αφού αυτές ήταν για αιώνες οι πηγές ενέργειας, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι μόνο μεταβατικά καύσιμα που οδηγούνται στο τέλος τους το αργότερο μέχρι το 2050.
Η Σίφνος κι άλλα νησιά (όπως η Τήλος) θα μπορούσαν να γίνουν κέντρα εκπαίδευσης στην ανανεώσιμη ενέργεια, στην μετάβαση σε ένα άλλο ενεργειακό μοντέλο και σε φιλικές στο περιβάλλον και το κλίμα τεχνολογίες/τεχνικές κατάλληλες για νησιά και το ιδιαίτερο φυσικό και δομημένο - πολιτισμικό περιβάλλον τους.
Το καλοκαίρι ο Άνεμος Ανανέωσης - πρόεδρος της ΔΕ του οποίου είμαι - σχεδιάζει να οργανώσει στη Σίφνο ένα διεθνές καλοκαιρινό σχολείο για τα θέματα αυτά. Ανοικτοί να συνεργαστούμε με όλους τους φορείς που ενδιαφέρονται, τον Δήμο, τους επαγγελματίες, τους συλλόγους, τους επαγγελματίες
Πρέπει να δούμε όμως και πώς θα αναπροσαρμοστεί ο σχεδιασμός του ενεργειακού συνεταιρισμού αφού μοιάζει να μένει έξω από τον ενεργειακό σχεδιασμό (εγκατάσταση 2 ανεμογεννητριών από την ΔΕΗ αντί να έχει ήδη εγκαταστήσει ο ενεργειακός συνεταιρισμός 2 - 4 ανεμογεννήτριες και φωτοβολταϊκό πάρκο, διασύνδεση νησιών, άρνηση της ΡΑΕ να απαντήσει για τον φάκελο, κα).
Η δική μου πρόταση στη Γενική Συνέλευση του συνεταιρισμού που είχε απορριφθεί επανέρχεται: να προχωρήσουμε ως ενεργειακός συνεταιρισμός στην υποβολή νέου φακέλου για άλλες 2-4 ανεμογεννήτριες από τον Συνεταιρισμό σε συνδιασμό με ένα σχέδιο (α) σταδιακού εξηλεκτρισμού των μετακινήσεων σε συνεργασία με τους επαγγελματίες που θα βασίζονται στις ανανεώσιμες πηγές (ηλεκτρικά λεωφορεία, ταξί, ενοικιαζόμενα αυτοκίνητα) αλλά σταδιακά και οχήματα των κατοίκων, (β) ενεργειακής αναβάθμισης όλων των σπιτιών και ενοικιαζόμενων ώστε να μην χρειάζονται εξωτερική ενέργεια (παθητικά σπίτια μηδενικής κατανάλωσης ενέργειας), (γ) τοποθέτηση φωτοβολταϊκών σταθμών στα πάρκινγκ των χωριών (δ) δημιουργία ενός κέντρου εκπαίδευσης στις πράσινες τεχνολογίες και πολιτικές.
Αποδεικνύεται με την τοποθέτηση των δύο ανεμογεννητριών της ΔΕΗ ότι μπορούσαν να τοποθετηθούν ως πρώτο βήμα ανεμογεννήτριες από τον ενεργειακό συνεταιρισμό, και ότι δεν απαγορεύεται ή είναι τεχνικά ανέφικτο, όπως ισχυρίζονταν θέλω να πιστεύω καλόπιστα, κυρίως λόγω μη ολοκληρωμένης τεχνικής γνώσης του θέματος, κάποιοι. Δεν πρέπει ο αρχικός ενθουσιασμός της τοπικής κοινωνίας για το σχέδιο να χαθεί, ναι πρέπει να ξαναδούμε πώς θα προχωρήσει και να υποβάλλουμε εκ νέου ένα νέο, ισορροπημένο σχέδιο παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στη Σίφνο μέσα από συνεταιρισμό των πολιτών ώστε τα οφέλη να μένουν στο νησί
Οι φωτογραφίες είναι από τα Σιφναϊκά Νέα / Sifnaika Nea και πολλούς φίλους φωτογράφους του νησιού
Η εικόνα ίσως περιέχει: ωκεανός, ουρανός, βουνό, σύννεφο, υπαίθριες δραστηριότητες, φύση και νερό
 
Η εικόνα ίσως περιέχει: ουρανός, ωκεανός και υπαίθριες δραστηριότητες
 
Η εικόνα ίσως περιέχει: ουρανός, σύννεφο, βουνό, υπαίθριες δραστηριότητες και φύση

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ καλούμε την κυβέρνηση, την αντιπολίτευση και τους φορείς να δεσμευτούν στην επεξεργασία και υλοποίηση μιας σοβαρής στρατηγικής για το κλίμα, ακολουθώντας τις πρόσφατες εξελίξεις και σε άλλες χώρες.  Ο Μακροχρόνιος Ενεργειακός Σχεδιασμός που δόθηκε για δημόσια διαβούλευση δεν είναι ούτε φιλόδοξος ούτε ξεκάθαρος. Επενδύει ταυτόχρονα και στα ορυκτά καύσιμα και στις ανανεώσιμες πηγές, δύο αντιθετικές μεταξύ τους προοπτικές. Γιατί να επενδύσουμε δισεκατομμύρια Ευρώ (είτε από δημόσια είτε από ιδιωτικά κεφάλαια) στα ορυκτά καύσιμα και στις γεωτρήσεις όταν πρέπει να οργανώσουμε τις υποδομές, την παραγωγή και την καθημερινότητά μας ΧΩΡΙΣ καθόλου ορυκτά καύσιμα μέσα σε 20 – 30 χρόνια;

Οι στόχοι του Μακροχρόνιου Ενεργειακού Σχεδιασμού δεν πάνε καν πιο πέρα από τις τυπικές υποχρεώσεις που έχουμε αν και είμαστε σε πλεονεκτική – γεωγραφική – θέση για εξοικονόμηση ενέργειας και ανανεώσιμες μορφές ενέργειας. Στο σχέδιο Μακροχρόνιου Ενεργειακού Σχεδιασμού δεν περιγράφεται καν γιατί επιλέχθηκαν αυτοί οι ελάχιστα φιλόδοξοι στόχοι, δεν υπάρχουν εναλλακτικά σενάρια που να είναι πιο φιλόδοξα, δεν ιεραρχούνται οι οικονομικοί πόροι που πρέπει να επενδυθούν (πχ εξοικονόμηση, ΑΠΕ, δίκαιη μετάβαση σε σχέση με ορυκτά καύσιμα κα).

Αν διαβάσει κάποιος με πιο κριτική διάθεση όσα περιλαμβάνονται, θα δει ότι προβλέπεται τα ορυκτά καύσιμα να συνεχίσουν να καλύπτουν το 2040 πάνω από το 60% των ενεργειακών αναγκών μας όταν μέσα στα επόμενα 10 χρόνια – σύμφωνα με την Συμφωνία των Παρισίων για το Κλίμα – θα πρέπει να πετύχουμε πλήρη απεξάρτηση από αυτά. Όταν μέσα σε 40 χρόνια θα έχουμε μειώσει (;) την χρήση ορυκτών καυσίμων μόλις κατά 40% πώς μπορεί να πετύχει η χώρα να απεξαρτηθεί μέσα στα επόμενα 10 χρόνια από τα ορυκτά καύσιμα και να φτάσει 100% ΑΠΕ κι εξοικονόμηση; Με ελάχιστα φιλόδοξους στόχους για την ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων κάθε χρονιά, θα συνεχίζουμε για πολλούς …αιώνες να σπαταλάμε ενέργεια είτε αυτή παράγεται από ορυκτά καύσιμα είτε από ανανεώσιμες πηγές. Το να μοιράζει η κυβέρνηση – οποιαδήποτε κυβέρνηση – επιδόματα θέρμανσης επιδοτώντας την χρήση πετρελαίου είναι αποτυχημένη και κοινωνική και κλιματική πολιτική.  Αν και η χώρα μας σπαταλάει ενέργεια από ορυκτά καύσιμα στις μεταφορές και έχει από τις χειρότερες επιδόσεις σε θέματα ποιότητας της ατμόσφαιρας, οι στόχοι του Μακροχρόνιου Ενεργειακού Σχεδιασμού στον τομέα των μεταφορών είναι εντελώς αδιάφοροι…

Η Ισπανία έφτασε πρόσφατα σε συμφωνία και μεταξύ των κυβερνητικών εταίρων αλλά και με τα συνδικάτα εργαζομένων στα ανθρακωρυχεία για να κλείσει μέχρι το 2030 τα εναπομείναντα ανθρακωρυχεία, μια και οι εργαζόμενοι κατανοούν τις τάσεις στον ενεργειακό τομέα και προτιμούν μια συμφωνία δίκαιη για την ομαλή μετάβαση από τα ανθρακωρυχεία σε ένα νέο μοντέλο βασισμένο στην ανανεώσιμη ενέργεια, αντί να υπερασπίζονται μια οικονομία που πεθαίνει. Δίνουν έμφαση στο πώς θα γίνει η μετάβαση στην νέα πράσινη οικονομία χωρίς να τους πετάξει στο περιθώριο, αντί να προσκολληθούν σε μια βιομηχανία που είναι σαφώς πλέον παρελθόν, νοιάζονται να διασφαλίσουν μια θέση σε ένα βιώσιμο και δίκαιο μέλλον. Η Ισπανία θα διαθέσει πολύ σημαντικά ποσά για την δίκαιη μετάβαση σε ένα νέο ενεργειακό μοντέλο και την διασφάλιση της συμμετοχής των εργαζομένων στα ανθρακορυχεία στην μετάβαση αυτή.

Οι Ισπανοί νομοθέτες ανακοίνωσαν φιλόδοξα σχέδια για την επίτευξη στόχων για την  επίτευξη ανανεώσιμης ενέργεια 100% και  περικοπές εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κατά 90% μέχρι το 2050. Το σχέδιο περιλαμβάνει στόχους βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης 35% τα επόμενα 11 χρόνια. Επίσης, η συμφωνία προβλέπει απαγόρευση νέων εξορύξεων πετρελαίου, φυσικού αερίου ή κάρβουνου καθώς και κλείσιμο όλων των υφιστάμενων μέχρι το 2040, ενώ απαγορεύεται η πώληση αυτοκινήτων που χρησιμοποιούν ως καύσιμο φυσικό αέριο και πετρέλαιο ντίζελ μέχρι το 2040.  Η Δανία βέβαια έχει βάλει ως στόχο την απαγόρευση 10 χρόνια πριν.

Δεν ξέρουμε κατά πόσο η νομοθετική ρύθμιση στην Ισπανία θα εφαρμοστεί πράγματι τα επόμενα χρόνια, αλλά τουλάχιστον θέτει συγκεκριμένους στόχους.

Οι καταστροφικές πυρκαγιές και άλλες καταστροφές που σχετίζονται με το κλίμα αυξάνουν την πίεση των πολιτών για δεσμεύσεις σε σχέση με την πολιτική για το κλίμα, αντί για ρητορικά σχήματα και ψεύτικο «ρεαλισμό». Χιλιάδες πολίτες σε πολλές χώρες διαδήλωσαν τον τελευταίο καιρό για αποτελεσματικές δεσμεύσεις για το κλίμα και δίκαιη μετάβαση σε ένα νέο ενεργειακό μοντέλο. Οι χώρες που δεν προετοιμάζονται μένουν πίσω όχι μόνο σε θέματα κλιματικής πολιτικής και κοινωνικής δικαιοσύνης αλλά και οικονομικής πολιτικής. Η νέα οικονομία είναι εδώ, και όποιοι επιμένουν σε μια οικονομία του παρελθόντος θα αντιμετωπίσουν περισσότερα προβλήματα στο μέλλον. Δεν έχουμε πολύ καιρό ως χώρα και είναι από κάθε άποψη επικίνδυνο για το μέλλον της κοινωνίας να συνεχίζει σε μια πορεία άμυνας και προσκόλλησης σε μια οικονομία ορυκτών καυσίμων που ήδη έχει χάσει την μάχη της βιωσιμότητας.