Φωτογραφία του Νικος Χρυσόγελος.

Δράση για το Σαρωνικό και τη θάλασσα. Οργανώθηκε από τους ΠΡΑΣΙΝΟΥΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ. Με μουσικές, μπαλόνια μαύρα και πράσινα που συμβόλιζαν το οικοσύστημα (πράσινα) και τη ρύπανση (μαύρα), με ποδήλατα και ηλίανθους.

Ήμασταν εκεί. Όπως παλιά, με τις εκστρατείες για να καθαρίσει ο Σαρωνικός, τις δεκαετίες του '80 και του '90 αλλά και του '00.

Και μετά ήρθε το ναυάγιο του "Αγ. Ζώνη ΙΙ" για να δείξει ότι τα βήματα που είχαν γίνει έμειναν μετέωρα και ένα σχετικά μικρής έκτασης ναυάγιο μπορεί να τα ανατρέψει όλα, αλλά και να αποδείξει ότι έχουμε πάει πολύ πίσω στα περιβαλλοντικά θέματα, σε επίπεδο προετοιμασίας, πρόληψης, έγκαιρης παρέμβασης στην αντιμετώπιση ενός περιστατικού, ακόμα και εκπαίδευσης και κατάλληλου εξοπλισμού για εθελοντές.
Η νομοθεσία είναι εκεί, η εκπαίδευση υποτίθεται έπρεπε να υπάρχει, δεν ήταν εξάλλου η πρώτη φορά. Και όμως η προσπάθεια ήταν και είναι να κρύψουμε το πρόβλημα κάτω από το χαλί.
 
Το ναυάγιο του δ/π "ΑΓ.ΖΩΝΗ ΙΙ" και αυτό που ακολούθησε είναι μία ακόμα επιβεβαίωση ότι τα όσα είχαν επιτευχθεί με κόπο κι αγώνες υποχωρούν. Το κακό είναι ότι και οι πολίτες στην Ελλάδα φαίνεται να έχουν "παραδοθεί" και να θεωρούν περίπου σαν αναπόφευκτη την υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Χρειάζεται να δείξουμε ότι μας αφορά, αφορά την ίδια τη ζωή μας, δεν είναι πολυτέλεια σε μια εποχή κρίσης αλλά η βάση για την ευημερία και την βιωσιμότητα
 

Έκθεση του WWF αναδεικνύει όχι μόνο την αξία της Μεσογείου ως θαλάσσιο οικοσύστημα αλλά και την οικονομική της σημασία, διαπιστώνοντας όμως ότι το οικοσύστημα υποβαθμίζεται.  Μετά από δεκαετίες εντατικής -και συχνά παράνομης- εκμετάλλευσης, η «υγεία» της Μεσογείου βρίσκεται πλέον σε σταθερά καθοδική πορεία. Τα οικοσυστήματα και οι υπηρεσίες που προσφέρουν υποβαθμίζονται δραστικά, θέτοντας σε κίνδυνο τις οικονομίες των μεσογειακών κρατών και όσους εξαρτούν την επιβίωσή τους από αυτή. Δυσάρεστα λοιπόν τα νέα και για τη Μεσόγειο. http://www.kathimerini.gr/928386

Οι 10 θέσεις των ΠΡΑΣΙΝΩΝ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ για τον Σαρωνικό και τη θάλασσα  http://prasinoi.gr/saronikos-gs-02/
 
Φωτογραφία του Nikos Chrysogelos.
Η ρύπανση του Σαρωνικού από το ναυάγιο του δ/π "Αγ. Ζώνη ΙΙ" μου θύμισε μια παρόμοια περίπτωση ρύπανσης του Ν. Ευβοϊκού από το ναυάγιο του πλοίου Eurobulker X στο Λευκαντί της Εύβοιας αλλά κυρίως τον τρόπο που συμμετείχαμε οργανωμένα εκατοντάδες εθελοντές στην προσπάθεια καθαρισμού των ακτών από το πετρέλαιο. To ναυάγιο αυτό δεν είναι το πρώτο ούτε δυστυχώς θα είναι το τελευταίο. Σημασία έχει λοιπόν να δούμε τι μαθήματα πήραμε (πήραν οι υπηρεσίες και οι φορείς) και αν και πώς έχουμε οργανωθεί και για να περιορίσουμε τα ατυχήματα τέτοιοι είδους (που αποτρέπονται εύκολα με σωστή λειτουργία των υπηρεσιών ελέγχου, με κατάλληλη εκπαίδευση και με τήρηση της νομοθεσίας) αλλά και έγκαιρης κι αποτελεσματικής κινητοποίησης υπηρεσιών αλλά κι εθελοντών για τον περιορισμό της έκτασης της ζημιάς στο περιβάλλον και στην οικονομία.
Τότε είχα συμμετάσχει και προσωπικά στο μεγάλο καθαρισμό των ακτών στο Ν. Ευβοϊκό από το πετρέλαιο του Eurobulker X, Μαζί με πολλούς εθελοντές, που είχαμε κινητοποιήσει τόσο εμείς από το Δίκτυο MΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS όσο κι άλλοι φορείς. Ήταν, αν δεν κάνω λάθος, η πρώτη (και μόνη μάλλον) πολύ οργανωμένη μαζική συμμετοχή εθελοντών στον καθαρισμό ακτών από πετρέλαιο στην Ελλάδα. Η εμπειρία όμως εκείνης της μαζικής συμμετοχής δεν αξιοποιήθηκε ούτε από την κεντρική διοίκηση ούτε από την αυτοδιοίκηση για την οργάνωση παρόμοιων ομάδων σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο.
 
 Φωτογραφία του Nikos Chrysogelos.
Στις 1 Σεπτεμβρίου 2000 το πλοίο Eurobulker X ,που ετοιμάζονταν για αναχώρηση από τον κόλπα του Λευκαντί Ευβοίας φορτωμένο με τσιμέντο για παράδοση στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, κόπηκε στα δύο. Διέρρευσαν στη θάλασσα κάπου 700 τόνοι μαζούτ και λιπαντικών, καθώς και τσιμέντου που απλώθηκαν στις γύρω περιοχές του Νότιου Ευβοϊκού. Εκτός από τη θαλάσσια περιοχή, η πετρελαιοκηλίδα έπληξε και τις βοιωτικές ακτές και ακτές της Αττικής, Λευκαντί, Χαλκούτσι, Αυλίδα, Δήλεσι, Χαλκούτσι, Άγ. Κωνσταντίνος, Παλάτια και Ωρωπός, σε μήκος 25 χιλιομέτρων. Τότε σκοτώθηκε ένας ναυτεργάτης, ενώ άλλοι πέντε τραυματίστηκαν. Και τότε γίνονταν προσπάθεια να περιοριστεί η ρύπανση με πλωτά φράγματα γύρω από το ναυάγιο, ενώ είχαν χρησιμοποιηθεί και χημικά για την καταβύθιση της πετρελαιοκηλίδας, μια πρακτική που σίγουρα δημιουργεί άλλα προβλήματα στο θαλάσσιο οικοσύστημα και κυρίως στο βυθό, όπου το μαζούτ διαλύεται με πολύ πιο αργούς ρυθμούς και πλήττει τους οργανισμούς που είναι προσκολλημένοι στο βυθό και δεν μπορούν να μετακινηθούν.
 
Τα καύσιμα και το μαζούτ καθαρίστηκαν από τις παραλίες με τη βοήθεια πολλών συνεργείων αλλά και μερικών δεκάδων εκατοντάδων εθελοντών. Το ναυάγιο ήταν κεντρικό θέμα των δελτίων ειδήσεων της εποχής ενώ το μαζούτ που χύθηκε προκάλεσε μεγάλο πρόβλημα στην θαλάσσια πανίδα και χλωρίδα του κόλπου και οι θαλάσσιοι οργανισμοί άρχισαν αν επανέρχονται μετά από 1,5 χρόνο.
Η συμμετοχή όμως εθελοντών σε δράσης απορρύπανσης περιοχών που έχουν πληγεί από μαζούτ δεν είναι μια απλή υπόθεση, απαιτεί τεχνογνωσία και εξοπλισμό που πρέπει να προϋπάρχει, με δεδομένο ότι το μαζούτ δεν είναι ένα πλαστικό μπουκάλι που μπορείς να μαζέψεις εύκολα έστω φορώντας απλώς γάντια. Η συμμετοχή εθελοντών σε περίπτωση καθαρισμού παραλιών από μαζούτ απαιτεί τόσο κατάλληλο ρουχισμό όσο και σχετικό εξοπλισμό, όπως μπορεί να διαπιστώσει εύκολα κάποιος και από άλλες παρόμοιες κινητοποιήσεις όπως για παράδειγμα στην Ισπανία ή στις ΗΠΑ μετά από περιστατικά ρύπανσης. Αλλά το διαπιστώνει κάποιος και από τον τρόπο που συμμετέχουν οι όποιοι εθελοντές στον καθαρισμό των ακτών στη Σαλαμίνα και στην Αττική. Η οικολογικές οργανώσεις που συμμετέχουν τώρα στον καθαρισμό ακτών στη Σαλαμίνα κι άλλες περιοχές προσπαθούν να συγκεντρώσουν πόρους για να αποκτηθεί ο σχετικός εξοπλισμός και ρουχισμός. Αυτό όμως καθυστερεί ακόμα περισσότερο την προσπάθεια κινητοποίησης (και) εθελοντών, έπρεπε έτσι κι αλλιώς στο πλαίσιο των σχεδίων έγκαιρης αντιμετώπισης της ρύπανσης από πετρελαιοειδή να υπάρχει στην περιφέρεια, στους δήμους και στα λιμεναρχεία σχετικός εξοπλισμός για τους εθελοντές, αφού όλα τα σχέδια περιλαμβάνουν και τη συμμετοχή εθελοντών στις προσπάθειες αντιμετώπισης της πετρελαιοκηλίδας (κυρίως του καθαρισμού των ακτών - είτε είναι αμμώδεις είτε βραχώδεις)
Νομίζω ότι η υπόθεση του ναυαγίου του Eurobulker X βρίσκεται ακόμα σε εξέλιξη στα δικαστήρια. Αν κάποιος ξέρει πιο συγκεκριμένα στοιχεία ας τα δημοσιοποιήσει, έχει ενδιαφέρον να γνωρίζουμε όλοι πόσο αποτελεσματικά λειτουργεί η δικαιοσύνη στην Ελλάδα και σε τέτοια περιστατικά που έχουν σημαντικές κοινωνικές, οικολογικές και οικονομικές επιπτώσεις. Ιδιοκτήτης του σκάφους ήταν ο ιδιοκτήτης των ναυπηγείων Χαλκίδας
Μερικά από τα περιστατικά ρύπανσης από πετρέλαιο στην Ελλάδα που οφείλονται σε σκάφη καταγράφει η Greenpeace; http://www.greenpeace.org/greece/el/news/newstories-archive/oil-pump/oilspills-in-greece/
 

Φωτογραφία του Νικος Χρυσόγελος.

Το ναυάγιο του δεξαμενοπλοίου «Αγ. Ζώνη ΙΙ» που μετέφερε 2.570 τόνους καυσίμων και η ρύπανση με πετρελαιοειδή δείχνει για άλλη μια φορά την μεγάλη αδιαφορία απέναντι στα περιβαλλοντικά ζητήματα διαχρονικά, έλλειψη οργάνωσης για την αποτροπή παρόμοιων περιστατικών (πώς είναι δυνατόν να συμβαίνει ένα τέτοιο ναυάγιο μέσα στο Σαρωνικό;) αλλά και παντελή απουσία μηχανισμού έγκαιρης παρέμβασης για τον περιορισμό της ρύπανσης.

Η χώρα μας έχει, όπως είναι γνωστό, την υποχρέωση εφαρμογής Σχεδίων Έγκαιρης Παρέμβασης σε περίπτωση έκτακτων περιστατικών ρύπανσης από πετρελαιοειδή. Η Ελλάδα έχει υπογράψει από το 1990 τη Διεθνή Σύμβαση Έγκαιρης Προετοιμασίας για Ρύπανση από Πετρελαιοειδή (International Convention on Oil Pollution Preparedness, Response and Cooperation), που συνεπάγεται δέσμευση για πρόληψη και προετοιμασία προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος ιδιαίτερα  απέναντι σε περιστατικά ρύπανσης είτε από σκόπιμες απορρίψεις είτε από ατύχημα. Είναι μέλος της  Διεθνής Σύμβασης MARPOL 73/78 αλλά και δεσμεύεται από την ευρωπαϊκή και ελληνική νομοθεσία.  Υποτίθεται ότι η χώρα έχει ένα  National Marine Pollution Response Plan και Greek Contingency plan for oil spills – με την κατάλληλη εκπαίδευση και τον κατάλληλο εξοπλισμό – που πρέπει να εφαρμόζει για πρόληψη κι αντιμετώπιση της ρύπανσης, δεν είναι κάτι που δεν γνωρίζει. Έχουμε μάλιστα υπογράψει,, από το 1995, στο πλαίσιο της Σύμβασης της Βαρκελώνης για την Προστασία της Μεσογείου και του Μεσογειακού Σχεδίου Δράσης (MAP) του Ο.Η.Ε. το Πρωτόκολλο REMPEC, που στόχο έχει ακριβώς την καταπολέμηση της ρύπανσης από πετρελαιοειδή σε περίπτωση θαλάσσιου ατυχήματος.

  

Ανεπαρκής μηχανισμός αποτροπής, ανύπαρκτη παρέμβαση για ελαχιστοποίηση ρύπανσης

Στην περίπτωση του “Αγ. Ζώνη ΙΙ” διαπιστώνουμε ότι δεν υπήρξε μηχανισμός αποτροπής ενός τέτοιου περιστατικού, αν και δεν επικρατούσαν κακές καιρικές ή άλλες εξαιρετικές συνθήκες που θα μπορούσαν να αποτελούν μια δικαιολογία για κάτι τέτοιο, ενώ και η κινητοποίηση για αποτροπή της επέκτασης της ρύπανσης αποδείχθηκε απελπιστικά αργή και αναποτελεσματική. Η ρύπανση, αφού τα πρώτα δύο εικοσιτετράωρα ρύπανε τις ακτές της Σαλαμίνας μεταφέρθηκε στη συνέχεια και στα νότια “φιλέτα” του Σαρωνικού, όπως ο Άγιος Κοσμάς, η Γλυφάδα και η Βούλα.. Οι συσκέψεις πάνε καλά, αλλά όποιος δεν έχει σχέδιο και κατάλληλη προετοιμασία φαίνεται ότι …συσκέπτεται.  Για την ακρίβεια, οι ηγεσίες των αρμόδιων υπουργείων και του Λ.Σ. βρίσκονταν όλοι στη Θεσσαλονίκη ως χειροκροτητές του πρωθυπουργού για τα εγκαίνια της Δ.Ε.Θ. και αρκέστηκαν να δώσουν τις σχετικές “εντολές” προς τους εναπομείναντες στην Αθήνα μέσω τηλεφώνου! Κανείς τους, και πρώτος και καλύτερος ο υπουργός Ναυτιλίας, δεν εγκατέλειψε την “φιέστα” για να έρθει στην Αθήνα να συντονίσει την όλη επιχείρηση. Μάλιστα, ο τελευταίος, είχε το θράσος να πει πως “κινητοποίησε θεούς και δαίμονες”!!! Εννοείται πως η ανάληψη πολιτικής ευθύνης και οι τυχόν σχετικές παραιτήσεις, είναι έννοιες τελείως άγνωστες στην πολιτική κουλτούρα του τόπου μας, ακόμα και της Αριστεράς.  Η καλύτερη «απάντηση» προς όλους αυτούς τους καρεκλοκένταυρος έρχεται από την ίδια τη φύση, με τις εικόνες που είδαμε στην τηλεόραση να δείχνουν ένα πούλι και ένα καβούρι μέσα στη πίσσα και τα δύο να αγωνιούν (προφανώς χωρίς επιτυχία) να επιβιώσουν.

Ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν άμεσα

Εννοείται ότι περιμένουμε να εφαρμοστεί η νομοθεσία που επιβάλει ότι «ο ρυπαίνων πληρώνει» που συνεπάγεται όχι μόνο καταβολή κάποιου προστίμου αλλά και κάλυψη από τον υπεύθυνο της ρύπανσης του κόστους απορρύπανσης αλλά και καταβολή αποζημίωσης για την οικολογική και οικονομική ζημιά που έχει προκληθεί.  Περιμένουμε με ανυπομονησία τα πορίσματα (ελπίζουμε όχι μετά από πολλά …χρόνια) για να δοθούν απαντήσεις σε πολλά βασικά ερωτήματα:

-ποια ήταν τα αίτια της βύθισης ενός πλοίου που ήταν αγκυροβολημένο, και ενώ επικρατούσα μπουνάτσα;

– ήταν το πλοίο παροπλισμένο για πολλά χρόνια; Αν ναι πώς και πότε πάρθηκε η απόφαση για να βγει από αυτή την κατάσταση;

– διέθετε το πλοίο τα απαραίτητα πιστοποιητικά και πότε τα έλαβε; Αν διέθετε τα έγγραφα, αυτά εκδόθηκαν νόμιμα και ανταποκρίνονταν στην κατάσταση του πλοίου;

– γιατί το δεξαμενόπλοιο αυτό συνέχιζε να έχει μονά τοιχώματα, αν και τα δεξαμενόπλοια πρέπει να έχουν πλέον διπλά τοιχώματα, ακριβώς για να μειώνονται τα περιστατικά διαρροής πετρελαίου που μεταφέρουν αν υποστεί βλάβη το ένα τοίχωμα;

Αν η χώρα δεν μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά ακόμα και σήμερα ένα τέτοιο περιστατικό από ένα μικρό δεξαμενόπλοιο μέσα στην πιο πολυσύχναστη θαλάσσια περιοχή και σε συνθήκες ήρεμης θάλασσας, τι μπορεί να συμβεί σε περίπτωση ναυαγίου ενός μεγάλου δεξαμενόπλοιου, από αυτά που διασχίζουν καθημερινά τους θαλάσσιους δρόμους του Αιγαίου, του Ιονίου και γενικότερα της Αν. Μεσογείου;

 

Εκ νέου το πιο σοβαρό ερώτημα: πόσο έτοιμη είναι η χώρα για ν’ αντιμετωπίσει παρόμοια περιστατικά άλλης κλίμακας;

Το περιστατικό της περασμένης Κυριακής στο Σαρωνικό, βάζει και πάλι στο προσκήνιο ένα ευρύτερο θέμα για το οποίο έχουμε επανειλημμένα τοποθετηθεί:

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ είμαστε αντίθετοι με την έρευνα και κυρίως την εξόρυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου αλλά και την ενίσχυση της εκμετάλλευσης και μεταφοράς πετρελαιοειδών στην ευρύτερη περιοχή. Πετρέλαιο και φυσικό αέριο πρέπει να αφεθούν στη ΓΗ για πάντα αν θέλουμε να προστατέψουμε όχι μόνο το περιβάλλον αλλά και την κοινωνία, την οικονομία και το μέλλον των παιδιών μας από την επιταχυνόμενη κλιματική αλλαγή που βλέπουμε να συμβαίνει παντού πλέον, προάγγελο μιας ακόμα πιο τρομακτικής κατάστασης που θα ζήσουμε ήδη μέσα στον αιώνα που διανύουμε.

Όμως εμείς με τα ευαίσθητα παράκτια και θαλάσσια οικοσυστήματα θα έπρεπε να είμαστε 10 φορές πιο αποφασισμένοι να μείνουν οι θάλασσες μας χωρίς τεράστιες πλατφόρμες άντλησης πετρελαίου που ακόμα και αν δεν προκαλέσουν έστω και ένα περιστατικό ρύπανσης από ατύχημα (πράγμα απίθανο) θα συνεχίσουν να εκπέμπουν ρύπους για πολλά χρόνια ακόμα και αν κλείσουν.  Η διαρροή από την γεώτρηση πετρελαίου στον Κόλπο του Μεξικού είχε προκαλέσει ρύπανση που θα μπορούσε αν συνέβαινε στην δική μας περιοχή να απλωθεί στο μισό Αιγαίο! Θα έπρεπε, επίσης. να είμαστε αντίθετοι με την πύκνωση της διέλευσης αγωγών και δεξαμενόπλοιων που θα μεταφέρουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο γιατί σε  περίπτωση μεγάλης ρύπανσης θα μπορούσαν να προκαλέσουν ανυπολόγιστες οικολογικές και οικονομικές καταστροφές σε έκταση πολύ μεγαλύτερη από αυτή που προκάλεσε η δημοσιονομική κρίση. Γιατί δεν μαθαίνουμε από τα λάθη τα δικά μας και των άλλων, πριν ζήσουμε την επόμενη καταστροφή;

 

Πόσο μπορεί να κρύβεται ακόμα το ναυάγιο του Sea Diamond;

Το τελευταίο περιστατικό υπενθυμίζει ότι το ναυάγιο του “SEA DIAMOND” παραμένει 10 χρόνια μετά σε ένα βάθος στα νερά της Σαντορίνης. Οι υπαίτιοι του ναυαγίου άφησαν το Sea Diamond να βυθιστεί μέσα στην καλντέρα της Σαντορίνης  αν και θα μπορούσε να είχε ρυμουλκηθεί σε αβαθή νερά, λίγο πιο πέρα. Το ναυάγιο συνεχίζει, 10 χρόνια μετά, να αποτελεί ένα κίνδυνο για το θαλάσσιο περιβάλλον, λόγω της διαρροής επικίνδυνων ουσιών που υπάρχουν σε συσκευές και εξοπλισμό του σκάφους, ενώ υπαρκτός είναι και ο κίνδυνος να κομματιαστεί το σκάφος και να προκληθεί ακόμα μεγαλύτερη ρύπανση. Παρά τις κινητοποιήσεις των κατοίκων, τις αποφάσεις δικαστηρίων και το ψήφισμα προς τον πρωθυπουργό, διαχρονικά οι κυβερνήσεις (και η σημερινή που διαβεβαίωνε ότι θα ανελκύσει το σκάφος) ευθύνονται για ένα σοβαρό περιβαλλοντικό έγκλημα.

H προστασία του περιβάλλοντος, η προστασία σε τελική ανάλυση της υλικής βάσης για την ύπαρξη και τη ζωή μας, απαιτεί δεσμεύσεις, δεν είναι λόγια του αέρα. Και μέχρι σήμερα έχουμε δει τα κόμματα να θυμούνται το περιβάλλον προεκλογικά αλλά να το καταστρέφουν μετά καθημερινά όταν αναλαμβάνουν την διακυβέρνηση της χώρας. Πώς να ξεχάσουμε τις ..δεσμεύσεις τόσων πρωθυπουργών, του σημερινού περιλαμβανομένου, αλλά και υπουργών και …αναπληρωτών υπουργών!!!