Φωτογραφία του Nikos Chrysogelos.
Η ρύπανση του Σαρωνικού από το ναυάγιο του δ/π "Αγ. Ζώνη ΙΙ" μου θύμισε μια παρόμοια περίπτωση ρύπανσης του Ν. Ευβοϊκού από το ναυάγιο του πλοίου Eurobulker X στο Λευκαντί της Εύβοιας αλλά κυρίως τον τρόπο που συμμετείχαμε οργανωμένα εκατοντάδες εθελοντές στην προσπάθεια καθαρισμού των ακτών από το πετρέλαιο. To ναυάγιο αυτό δεν είναι το πρώτο ούτε δυστυχώς θα είναι το τελευταίο. Σημασία έχει λοιπόν να δούμε τι μαθήματα πήραμε (πήραν οι υπηρεσίες και οι φορείς) και αν και πώς έχουμε οργανωθεί και για να περιορίσουμε τα ατυχήματα τέτοιοι είδους (που αποτρέπονται εύκολα με σωστή λειτουργία των υπηρεσιών ελέγχου, με κατάλληλη εκπαίδευση και με τήρηση της νομοθεσίας) αλλά και έγκαιρης κι αποτελεσματικής κινητοποίησης υπηρεσιών αλλά κι εθελοντών για τον περιορισμό της έκτασης της ζημιάς στο περιβάλλον και στην οικονομία.
Τότε είχα συμμετάσχει και προσωπικά στο μεγάλο καθαρισμό των ακτών στο Ν. Ευβοϊκό από το πετρέλαιο του Eurobulker X, Μαζί με πολλούς εθελοντές, που είχαμε κινητοποιήσει τόσο εμείς από το Δίκτυο MΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS όσο κι άλλοι φορείς. Ήταν, αν δεν κάνω λάθος, η πρώτη (και μόνη μάλλον) πολύ οργανωμένη μαζική συμμετοχή εθελοντών στον καθαρισμό ακτών από πετρέλαιο στην Ελλάδα. Η εμπειρία όμως εκείνης της μαζικής συμμετοχής δεν αξιοποιήθηκε ούτε από την κεντρική διοίκηση ούτε από την αυτοδιοίκηση για την οργάνωση παρόμοιων ομάδων σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο.
 
 Φωτογραφία του Nikos Chrysogelos.
Στις 1 Σεπτεμβρίου 2000 το πλοίο Eurobulker X ,που ετοιμάζονταν για αναχώρηση από τον κόλπα του Λευκαντί Ευβοίας φορτωμένο με τσιμέντο για παράδοση στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, κόπηκε στα δύο. Διέρρευσαν στη θάλασσα κάπου 700 τόνοι μαζούτ και λιπαντικών, καθώς και τσιμέντου που απλώθηκαν στις γύρω περιοχές του Νότιου Ευβοϊκού. Εκτός από τη θαλάσσια περιοχή, η πετρελαιοκηλίδα έπληξε και τις βοιωτικές ακτές και ακτές της Αττικής, Λευκαντί, Χαλκούτσι, Αυλίδα, Δήλεσι, Χαλκούτσι, Άγ. Κωνσταντίνος, Παλάτια και Ωρωπός, σε μήκος 25 χιλιομέτρων. Τότε σκοτώθηκε ένας ναυτεργάτης, ενώ άλλοι πέντε τραυματίστηκαν. Και τότε γίνονταν προσπάθεια να περιοριστεί η ρύπανση με πλωτά φράγματα γύρω από το ναυάγιο, ενώ είχαν χρησιμοποιηθεί και χημικά για την καταβύθιση της πετρελαιοκηλίδας, μια πρακτική που σίγουρα δημιουργεί άλλα προβλήματα στο θαλάσσιο οικοσύστημα και κυρίως στο βυθό, όπου το μαζούτ διαλύεται με πολύ πιο αργούς ρυθμούς και πλήττει τους οργανισμούς που είναι προσκολλημένοι στο βυθό και δεν μπορούν να μετακινηθούν.
 
Τα καύσιμα και το μαζούτ καθαρίστηκαν από τις παραλίες με τη βοήθεια πολλών συνεργείων αλλά και μερικών δεκάδων εκατοντάδων εθελοντών. Το ναυάγιο ήταν κεντρικό θέμα των δελτίων ειδήσεων της εποχής ενώ το μαζούτ που χύθηκε προκάλεσε μεγάλο πρόβλημα στην θαλάσσια πανίδα και χλωρίδα του κόλπου και οι θαλάσσιοι οργανισμοί άρχισαν αν επανέρχονται μετά από 1,5 χρόνο.
Η συμμετοχή όμως εθελοντών σε δράσης απορρύπανσης περιοχών που έχουν πληγεί από μαζούτ δεν είναι μια απλή υπόθεση, απαιτεί τεχνογνωσία και εξοπλισμό που πρέπει να προϋπάρχει, με δεδομένο ότι το μαζούτ δεν είναι ένα πλαστικό μπουκάλι που μπορείς να μαζέψεις εύκολα έστω φορώντας απλώς γάντια. Η συμμετοχή εθελοντών σε περίπτωση καθαρισμού παραλιών από μαζούτ απαιτεί τόσο κατάλληλο ρουχισμό όσο και σχετικό εξοπλισμό, όπως μπορεί να διαπιστώσει εύκολα κάποιος και από άλλες παρόμοιες κινητοποιήσεις όπως για παράδειγμα στην Ισπανία ή στις ΗΠΑ μετά από περιστατικά ρύπανσης. Αλλά το διαπιστώνει κάποιος και από τον τρόπο που συμμετέχουν οι όποιοι εθελοντές στον καθαρισμό των ακτών στη Σαλαμίνα και στην Αττική. Η οικολογικές οργανώσεις που συμμετέχουν τώρα στον καθαρισμό ακτών στη Σαλαμίνα κι άλλες περιοχές προσπαθούν να συγκεντρώσουν πόρους για να αποκτηθεί ο σχετικός εξοπλισμός και ρουχισμός. Αυτό όμως καθυστερεί ακόμα περισσότερο την προσπάθεια κινητοποίησης (και) εθελοντών, έπρεπε έτσι κι αλλιώς στο πλαίσιο των σχεδίων έγκαιρης αντιμετώπισης της ρύπανσης από πετρελαιοειδή να υπάρχει στην περιφέρεια, στους δήμους και στα λιμεναρχεία σχετικός εξοπλισμός για τους εθελοντές, αφού όλα τα σχέδια περιλαμβάνουν και τη συμμετοχή εθελοντών στις προσπάθειες αντιμετώπισης της πετρελαιοκηλίδας (κυρίως του καθαρισμού των ακτών - είτε είναι αμμώδεις είτε βραχώδεις)
Νομίζω ότι η υπόθεση του ναυαγίου του Eurobulker X βρίσκεται ακόμα σε εξέλιξη στα δικαστήρια. Αν κάποιος ξέρει πιο συγκεκριμένα στοιχεία ας τα δημοσιοποιήσει, έχει ενδιαφέρον να γνωρίζουμε όλοι πόσο αποτελεσματικά λειτουργεί η δικαιοσύνη στην Ελλάδα και σε τέτοια περιστατικά που έχουν σημαντικές κοινωνικές, οικολογικές και οικονομικές επιπτώσεις. Ιδιοκτήτης του σκάφους ήταν ο ιδιοκτήτης των ναυπηγείων Χαλκίδας
Μερικά από τα περιστατικά ρύπανσης από πετρέλαιο στην Ελλάδα που οφείλονται σε σκάφη καταγράφει η Greenpeace; http://www.greenpeace.org/greece/el/news/newstories-archive/oil-pump/oilspills-in-greece/
 

Φωτογραφία του Νικος Χρυσόγελος.

Το ναυάγιο του δεξαμενοπλοίου «Αγ. Ζώνη ΙΙ» που μετέφερε 2.570 τόνους καυσίμων και η ρύπανση με πετρελαιοειδή δείχνει για άλλη μια φορά την μεγάλη αδιαφορία απέναντι στα περιβαλλοντικά ζητήματα διαχρονικά, έλλειψη οργάνωσης για την αποτροπή παρόμοιων περιστατικών (πώς είναι δυνατόν να συμβαίνει ένα τέτοιο ναυάγιο μέσα στο Σαρωνικό;) αλλά και παντελή απουσία μηχανισμού έγκαιρης παρέμβασης για τον περιορισμό της ρύπανσης.

Η χώρα μας έχει, όπως είναι γνωστό, την υποχρέωση εφαρμογής Σχεδίων Έγκαιρης Παρέμβασης σε περίπτωση έκτακτων περιστατικών ρύπανσης από πετρελαιοειδή. Η Ελλάδα έχει υπογράψει από το 1990 τη Διεθνή Σύμβαση Έγκαιρης Προετοιμασίας για Ρύπανση από Πετρελαιοειδή (International Convention on Oil Pollution Preparedness, Response and Cooperation), που συνεπάγεται δέσμευση για πρόληψη και προετοιμασία προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος ιδιαίτερα  απέναντι σε περιστατικά ρύπανσης είτε από σκόπιμες απορρίψεις είτε από ατύχημα. Είναι μέλος της  Διεθνής Σύμβασης MARPOL 73/78 αλλά και δεσμεύεται από την ευρωπαϊκή και ελληνική νομοθεσία.  Υποτίθεται ότι η χώρα έχει ένα  National Marine Pollution Response Plan και Greek Contingency plan for oil spills – με την κατάλληλη εκπαίδευση και τον κατάλληλο εξοπλισμό – που πρέπει να εφαρμόζει για πρόληψη κι αντιμετώπιση της ρύπανσης, δεν είναι κάτι που δεν γνωρίζει. Έχουμε μάλιστα υπογράψει,, από το 1995, στο πλαίσιο της Σύμβασης της Βαρκελώνης για την Προστασία της Μεσογείου και του Μεσογειακού Σχεδίου Δράσης (MAP) του Ο.Η.Ε. το Πρωτόκολλο REMPEC, που στόχο έχει ακριβώς την καταπολέμηση της ρύπανσης από πετρελαιοειδή σε περίπτωση θαλάσσιου ατυχήματος.

  

Ανεπαρκής μηχανισμός αποτροπής, ανύπαρκτη παρέμβαση για ελαχιστοποίηση ρύπανσης

Στην περίπτωση του “Αγ. Ζώνη ΙΙ” διαπιστώνουμε ότι δεν υπήρξε μηχανισμός αποτροπής ενός τέτοιου περιστατικού, αν και δεν επικρατούσαν κακές καιρικές ή άλλες εξαιρετικές συνθήκες που θα μπορούσαν να αποτελούν μια δικαιολογία για κάτι τέτοιο, ενώ και η κινητοποίηση για αποτροπή της επέκτασης της ρύπανσης αποδείχθηκε απελπιστικά αργή και αναποτελεσματική. Η ρύπανση, αφού τα πρώτα δύο εικοσιτετράωρα ρύπανε τις ακτές της Σαλαμίνας μεταφέρθηκε στη συνέχεια και στα νότια “φιλέτα” του Σαρωνικού, όπως ο Άγιος Κοσμάς, η Γλυφάδα και η Βούλα.. Οι συσκέψεις πάνε καλά, αλλά όποιος δεν έχει σχέδιο και κατάλληλη προετοιμασία φαίνεται ότι …συσκέπτεται.  Για την ακρίβεια, οι ηγεσίες των αρμόδιων υπουργείων και του Λ.Σ. βρίσκονταν όλοι στη Θεσσαλονίκη ως χειροκροτητές του πρωθυπουργού για τα εγκαίνια της Δ.Ε.Θ. και αρκέστηκαν να δώσουν τις σχετικές “εντολές” προς τους εναπομείναντες στην Αθήνα μέσω τηλεφώνου! Κανείς τους, και πρώτος και καλύτερος ο υπουργός Ναυτιλίας, δεν εγκατέλειψε την “φιέστα” για να έρθει στην Αθήνα να συντονίσει την όλη επιχείρηση. Μάλιστα, ο τελευταίος, είχε το θράσος να πει πως “κινητοποίησε θεούς και δαίμονες”!!! Εννοείται πως η ανάληψη πολιτικής ευθύνης και οι τυχόν σχετικές παραιτήσεις, είναι έννοιες τελείως άγνωστες στην πολιτική κουλτούρα του τόπου μας, ακόμα και της Αριστεράς.  Η καλύτερη «απάντηση» προς όλους αυτούς τους καρεκλοκένταυρος έρχεται από την ίδια τη φύση, με τις εικόνες που είδαμε στην τηλεόραση να δείχνουν ένα πούλι και ένα καβούρι μέσα στη πίσσα και τα δύο να αγωνιούν (προφανώς χωρίς επιτυχία) να επιβιώσουν.

Ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν άμεσα

Εννοείται ότι περιμένουμε να εφαρμοστεί η νομοθεσία που επιβάλει ότι «ο ρυπαίνων πληρώνει» που συνεπάγεται όχι μόνο καταβολή κάποιου προστίμου αλλά και κάλυψη από τον υπεύθυνο της ρύπανσης του κόστους απορρύπανσης αλλά και καταβολή αποζημίωσης για την οικολογική και οικονομική ζημιά που έχει προκληθεί.  Περιμένουμε με ανυπομονησία τα πορίσματα (ελπίζουμε όχι μετά από πολλά …χρόνια) για να δοθούν απαντήσεις σε πολλά βασικά ερωτήματα:

-ποια ήταν τα αίτια της βύθισης ενός πλοίου που ήταν αγκυροβολημένο, και ενώ επικρατούσα μπουνάτσα;

– ήταν το πλοίο παροπλισμένο για πολλά χρόνια; Αν ναι πώς και πότε πάρθηκε η απόφαση για να βγει από αυτή την κατάσταση;

– διέθετε το πλοίο τα απαραίτητα πιστοποιητικά και πότε τα έλαβε; Αν διέθετε τα έγγραφα, αυτά εκδόθηκαν νόμιμα και ανταποκρίνονταν στην κατάσταση του πλοίου;

– γιατί το δεξαμενόπλοιο αυτό συνέχιζε να έχει μονά τοιχώματα, αν και τα δεξαμενόπλοια πρέπει να έχουν πλέον διπλά τοιχώματα, ακριβώς για να μειώνονται τα περιστατικά διαρροής πετρελαίου που μεταφέρουν αν υποστεί βλάβη το ένα τοίχωμα;

Αν η χώρα δεν μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά ακόμα και σήμερα ένα τέτοιο περιστατικό από ένα μικρό δεξαμενόπλοιο μέσα στην πιο πολυσύχναστη θαλάσσια περιοχή και σε συνθήκες ήρεμης θάλασσας, τι μπορεί να συμβεί σε περίπτωση ναυαγίου ενός μεγάλου δεξαμενόπλοιου, από αυτά που διασχίζουν καθημερινά τους θαλάσσιους δρόμους του Αιγαίου, του Ιονίου και γενικότερα της Αν. Μεσογείου;

 

Εκ νέου το πιο σοβαρό ερώτημα: πόσο έτοιμη είναι η χώρα για ν’ αντιμετωπίσει παρόμοια περιστατικά άλλης κλίμακας;

Το περιστατικό της περασμένης Κυριακής στο Σαρωνικό, βάζει και πάλι στο προσκήνιο ένα ευρύτερο θέμα για το οποίο έχουμε επανειλημμένα τοποθετηθεί:

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ είμαστε αντίθετοι με την έρευνα και κυρίως την εξόρυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου αλλά και την ενίσχυση της εκμετάλλευσης και μεταφοράς πετρελαιοειδών στην ευρύτερη περιοχή. Πετρέλαιο και φυσικό αέριο πρέπει να αφεθούν στη ΓΗ για πάντα αν θέλουμε να προστατέψουμε όχι μόνο το περιβάλλον αλλά και την κοινωνία, την οικονομία και το μέλλον των παιδιών μας από την επιταχυνόμενη κλιματική αλλαγή που βλέπουμε να συμβαίνει παντού πλέον, προάγγελο μιας ακόμα πιο τρομακτικής κατάστασης που θα ζήσουμε ήδη μέσα στον αιώνα που διανύουμε.

Όμως εμείς με τα ευαίσθητα παράκτια και θαλάσσια οικοσυστήματα θα έπρεπε να είμαστε 10 φορές πιο αποφασισμένοι να μείνουν οι θάλασσες μας χωρίς τεράστιες πλατφόρμες άντλησης πετρελαίου που ακόμα και αν δεν προκαλέσουν έστω και ένα περιστατικό ρύπανσης από ατύχημα (πράγμα απίθανο) θα συνεχίσουν να εκπέμπουν ρύπους για πολλά χρόνια ακόμα και αν κλείσουν.  Η διαρροή από την γεώτρηση πετρελαίου στον Κόλπο του Μεξικού είχε προκαλέσει ρύπανση που θα μπορούσε αν συνέβαινε στην δική μας περιοχή να απλωθεί στο μισό Αιγαίο! Θα έπρεπε, επίσης. να είμαστε αντίθετοι με την πύκνωση της διέλευσης αγωγών και δεξαμενόπλοιων που θα μεταφέρουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο γιατί σε  περίπτωση μεγάλης ρύπανσης θα μπορούσαν να προκαλέσουν ανυπολόγιστες οικολογικές και οικονομικές καταστροφές σε έκταση πολύ μεγαλύτερη από αυτή που προκάλεσε η δημοσιονομική κρίση. Γιατί δεν μαθαίνουμε από τα λάθη τα δικά μας και των άλλων, πριν ζήσουμε την επόμενη καταστροφή;

 

Πόσο μπορεί να κρύβεται ακόμα το ναυάγιο του Sea Diamond;

Το τελευταίο περιστατικό υπενθυμίζει ότι το ναυάγιο του “SEA DIAMOND” παραμένει 10 χρόνια μετά σε ένα βάθος στα νερά της Σαντορίνης. Οι υπαίτιοι του ναυαγίου άφησαν το Sea Diamond να βυθιστεί μέσα στην καλντέρα της Σαντορίνης  αν και θα μπορούσε να είχε ρυμουλκηθεί σε αβαθή νερά, λίγο πιο πέρα. Το ναυάγιο συνεχίζει, 10 χρόνια μετά, να αποτελεί ένα κίνδυνο για το θαλάσσιο περιβάλλον, λόγω της διαρροής επικίνδυνων ουσιών που υπάρχουν σε συσκευές και εξοπλισμό του σκάφους, ενώ υπαρκτός είναι και ο κίνδυνος να κομματιαστεί το σκάφος και να προκληθεί ακόμα μεγαλύτερη ρύπανση. Παρά τις κινητοποιήσεις των κατοίκων, τις αποφάσεις δικαστηρίων και το ψήφισμα προς τον πρωθυπουργό, διαχρονικά οι κυβερνήσεις (και η σημερινή που διαβεβαίωνε ότι θα ανελκύσει το σκάφος) ευθύνονται για ένα σοβαρό περιβαλλοντικό έγκλημα.

H προστασία του περιβάλλοντος, η προστασία σε τελική ανάλυση της υλικής βάσης για την ύπαρξη και τη ζωή μας, απαιτεί δεσμεύσεις, δεν είναι λόγια του αέρα. Και μέχρι σήμερα έχουμε δει τα κόμματα να θυμούνται το περιβάλλον προεκλογικά αλλά να το καταστρέφουν μετά καθημερινά όταν αναλαμβάνουν την διακυβέρνηση της χώρας. Πώς να ξεχάσουμε τις ..δεσμεύσεις τόσων πρωθυπουργών, του σημερινού περιλαμβανομένου, αλλά και υπουργών και …αναπληρωτών υπουργών!!!

 

 

Αυτές τις ημέρες ξαναζούμε τις ίδιες σκηνές από μια ταινία που έχουμε δει να παίζεται πολλές φορές τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας: βουνά από σκουπίδια πνίγουν τις πόλεις, ανυπόφορη βρώμα και δυσωδία, αντιπαράθεση για το θέμα των συμβάσεων εργασίας προσωρινού προσωπικού, κοινωνικοί αυτοματισμοί. Και μέσα σε όλα αυτά έχουμε πληρώσει καμιά δεκαριά εκατομμύρια ευρώ ως πρόστιμα γιατί δεν μπορούμε να τηρήσουμε αυτά που διασφαλίζουν την δική μας ζωή και υγεία

Η διαχείριση των απορριμμάτων είναι μια πολύ σοβαρή υπόθεση. Όπως αντιμετωπίζεται από το πολιτικό σύστημα, τη διοίκηση και την κοινωνία, σε αυτήν αναδεικνύονται όλες οι παθογένειες που έχουμε συσσωρεύσει. Δεν μπορούμε ούτε ένα σχετικά απλό θέμα όπως αυτό του «ποιοι εργάζονται και με ποιο καθεστώς στις υπηρεσίες καθαριότητες». Αντί να εφαρμόζουμε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης των απορριμμάτων με σαφώς καθορισμένους ρόλους, υποχρεώσεις και ευθύνες, επικεντρώνουμε μόνο στο αν θα γίνουν ΟΛΟΙ οι συμβασιούχοι μόνιμοι ή αν θα απολυθούν ΟΛΟΙ οι συμβασιούχοι πριν λήξουν οι συμβάσεις τους, στο αν θα είναι μόνο δημοτικές / δημόσιες οι υπηρεσίες συλλογής των απορριμμάτων ή θα περάσουν – έτσι χωρίς πλαίσιο – σε ιδιωτικές επιχειρήσεις. Μα πώς είναι δυνατόν να μην αντιλαμβάνονται όλοι ότι οι σημερινές λύσεις είναι πιο σύνθετες και περιλαμβάνουν πολλά χρώματα, δεν είναι άσπρο-μαύρο.

 

Η λογική σε πρώτο πλάνο                       

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ-ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ξεκαθαρίζουμε:

– Ναι, οι υπηρεσίες καθαριότητας των δήμων πρέπει να έχουν μόνιμο προσωπικό το οποίο εκπαιδεύεται, αναβαθμίζεται, δουλεύει σε συνθήκες αυστηρής τήρησης κανόνων υγιεινής, ασφάλειας κι αξιοπρέπειας, αποκτάει συνεχώς όλο και καλύτερη τεχνογνωσία κι εξειδίκευση, έχει στην διάθεσή του βέλτιστη τεχνολογία και κατάλληλα υποστηρικτικά εργαλεία.

– Ναι, σε κάποιες περιπτώσεις και περιοχές είναι λογικό να υπάρχει προσωπικό με συμβάσεις συγκεκριμένου αντικειμένου ή περιορισμένης χρονικής διάρκειας, αφού οι συνθήκες δεν είναι παντού ίδιες (πχ τουριστικές περιοχές με μεταβαλλόμενες ποσότητες απορριμμάτων, καλοκαιρινή περίοδος με αυξημένη ή μειωμένη σύνθεση πληθυσμού κα). Οι Δήμοι, με βάση τον προϋπολογισμό τους και με διαφάνεια προς τους πολίτες που πληρώνουν δημοτικά τέλη, πρέπει να αποφασίζουν πόσους συμβασιούχους περιορισμένης διάρκειας και αντικειμένου, για ποιο χρονικό διάστημα και για ποιο σκοπό χρειάζονται. Αυτό σημαίνει, ότι δεν είναι δυνατόν να υπάρχει μεν μόνιμο προσωπικό στην καθαριότητα, αλλά να θέλει να βολεύεται σε κάποια υπηρεσία γραφείου – εξυπηρέτηση πελατειακών σχέσεων – και να περιμένει ο Δήμος από τους συμβασιούχους, κυρίως, να κάνουν την δουλειά με πρόχειρο τρόπο. Θα πρέπει να είναι, επίσης σαφές, ότι η εργασία στην υπηρεσία καθαριότητας για κάποιους μήνες, δεν σημαίνει αυτομάτως μονιμοποίηση προσωπικού. Οριζόντιες ρυθμίσεις έχουν τελικά ως αποτέλεσμα να οδηγούμαστε τελικά σε πλήρες αδιέξοδο.

– Όχι, δεν είναι πράγμα του διαβόλου, αν κάποιες υπηρεσίες παρέχονται ΚΑΙ από ιδιωτικές εταιρίες. Αρκεί να είναι σαφείς και να εφαρμόζονται ξεκάθαρες προδιαγραφές ώστε οι σχετικές συμβάσεις να τηρούν – και στην πράξη – κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές απαιτήσεις και προδιαγραφές και αποκλείουν την διαφθορά (μίζες, υπερτιμολογήσεις κα) αλλά και το περιβαλλοντικό έγκλημα που παρατηρείται σε ορισμένες περιπτώσεις (ανεξέλεγκτη διάθεση αποβλήτων στο περιβάλλον, ανάμειξη τοξικών κι επικίνδυνων αποβλήτων μαζί με τα αστικά απόβλητα)

Υψηλή ποιότητα στις υπηρεσίες καθαριότητας

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ καταθέτουμε κάποιες ορθολογικές προτάσεις τις οποίες δυστυχώς αδυνατεί να εκπροσωπήσει το πολιτικό μας σύστημα, οι φορείς και η διοίκηση. Γι αυτό η κοινωνία και οι υγιείς πολιτικές δυνάμεις πρέπει να βγουν μπροστά: Θέλουμε και πρέπει να προωθήσουμε / αναδείξουμε φρέσκες καινοτόμες ιδέες και πράξεις ώστε:

– να ενδυναμώσει η συνειδητή – κι όχι λόγω οικονομικής κρίσης – πρόληψη/μείωση κι αποφυγή παραγωγής απορριμμάτων,

-να αυξηθεί η επαναχρησιμοποίηση κάθε υλικού, ανταλλακτικού και συσκευής που είναι δυνατόν να επιστρέψει στην παραγωγικής διαδικασία,

– να ανακυκλώνονται σε προϊόντα υψηλής ποιότητας υλικά που σήμερα καταλήγουν στα άχρηστα,

– να κομποστοποιούνται τα αποφάγια και τα κλαδέματα και να προκύπτουν ποιοτικά βιοπροϊόντα ή βιοενέργεια, αξιοποιώντας ότι πετάμε σήμερα απερίσκεπτα, αφαιρώντας θρεπτικά υλικά από τη γη,

– να παράγονται προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας στο πλαίσιο μιας κυκλικής-πράσινης οικονομίας μόλις κλείσει ένας πρώτος κύκλος ζωής κάποιων προϊόντων.

Από τη συλλογή στην ολοκληρωμένη διαχείριση των απορριμμάτων

  • Η συλλογή των απορριμμάτων είναι η κορυφή του παγόβουνου στο θέμα της παραγωγής και κατανάλωσης σε μια κοινωνία. Δεκαετίες μετά, παρά τους σημαντικούς ευρωπαϊκούς κι εθνικούς πόρους που έχουν διατεθεί, παρά τα υψηλά τέλη καθαριότητας που πληρώνουμε ως πολίτες, παρά το μεγάλο κόστος για τους δήμους (καύσιμα, εξοπλισμός, προσωπικό κα) που συνεπάγεται η μεγάλη παραγωγή, συλλογή, μεταφορά κι απόθεση των απορριμμάτων ΣΥΝΕΧΙΖΟΥΜΕ να σπαταλάμε τους φυσικούς πόρους λες και μας περισσεύουν, να πετάμε σκουπίδια με τον πιο καταστροφικό για το περιβάλλον τρόπο, να διακινούμε τα σκουπίδια με κόστος αναλογικά για κάθε τόνο μεγαλύτερο από αυτό που μας κοστίζει η μεταφορά προϊόντων ή μιας οικοσυσκευής, να μην μπορούμε να καταλήξουμε πότε χρειάζεται μόνιμο προσωπικό και πότε επιπλέον προσωπικό (εποχιακοί) για μια συγκεκριμένη περίοδο (πχ καλοκαίρι) ή περιοχή (πχ τουριστική)
  • Μια κοινωνία που παράγει πολλά σκουπίδια κι απόβλητα είναι μια κοινωνία που δεν έχει μάθει να διαχειρίζεται με αποτελεσματικό τρόπο τους πόρους της (φυσικούς, οικονομικούς, ανθρώπινους) παρά το γεγονός ότι βιώνει μια βαθιά κρίση που διαρκεί ήδη κοντά μια δεκαετία.
  • Η συλλογή των σκουπιδιών στην Ελλάδα συνεχίζει να αποτελεί μια ξεπερασμένη και πεπαλαιωμένη κατά βάση διαδικασία. Δεν χρησιμοποιούνται παρά σπάνια και περιορισμένα ορθολογικά και καινοτόμα εργαλεία και σύγχρονη τεχνολογία (πχ «έξυπνοι κάδοι» που θα έστελναν σήμα για το πόσο συχνά πρέπει να αδειάζουν, συστήματα AIS για τον σχεδιασμό των διαδρομών, χρέωση με βάση την ποσότητα απορριμμάτων που πετάει κάθε νοικοκυριό κα) και εξειδικευμένο προσωπικό που θα βελτίωναν την απόδοση των υπηρεσιών καθαριότητας, θα εξανθρώπιζαν τις συνθήκες εργασίας του προσωπικού και θα μείωναν το κόστος για τους πολίτες καθώς και τους δήμους.
  • Σε όλο τον κόσμο η συλλογή των απορριμμάτων αποτελεί μέρος ενός ολοκληρωμένου συστήματος, δεν είναι η κυρίως διαδικασία διαχείρισης των απορριμμάτων. Η έμφαση από τις υπηρεσίες των δήμων σε όλο τον πολιτισμένο κόσμο δίνεται στην ελαχιστοποίηση των απορριμμάτων, ώστε να καταλήγουν για συλλογή κι απόρριψη ή συλλογή, διαλογή και ανακύκλωση όσο το δυνατόν λιγότερα σκουπίδια, στο πλαίσιο στρατηγικών «μηδενικών αποβλήτων». Τα κίνητρα προς τους πολίτες, η αυστηρή τήρηση των κανονισμών και της νομοθεσίας και οι ποσοτικοί/ποιοτικοί στόχοι που προβλέπονται ακόμα και από την ελληνική νομοθεσία, αν τηρούνταν, θα είχαν σήμερα θεαματικά αποτελέσματα. Όμως, συνέχεια παραμένουμε στα λόγια και σε μελέτες επί μελετών, σε σχεδιασμούς επί σχεδιασμών, με το πρακτικό αποτέλεσμα να είναι από τα πιο φτωχά σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η επίσημη και περιβαλλοντικά υπεύθυνη ανακύκλωση παραμένει σε απαράδεκτα χαμηλά επίπεδα, αν και η νομοθεσία, τα συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης και οι πόροι υπάρχουν εδώ και πάνω από 16 χρόνια.

 

Σεβασμός στους εργαζόμενους στην καθαριότητα, αλλά κι σεβασμός κι από εκείνους προς την κοινωνία

Όλη η κοινωνία πρέπει να αναγνωρίζει και να σέβεται το επάγγελμα του εργαζόμενου στην καθαριότητα, αφού είναι από τα πιο δύσκολα, βαριά και σημαντικά για την κοινωνία αλλά, ταυτοχρόνως, απαξιωμένο σήμερα στη συνείδηση των πολιτών.

Αλλά και οι εργαζόμενοι στην καθαριότητα θα πρέπει να αναγνωρίζουν ότι για να έχουν με το μέρος τους την κοινωνία και να απαιτούν – με το δίκιο τους σεβασμό και αναγνώριση της προσφοράς τους – θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη ότι η διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους θα πρέπει να γίνεται με τρόπο και μεθόδους που σέβονται το δικαίωμα του πολίτη να ζει σε πόλεις χωρίς μπόχα και δυσωδία, χωρίς βουνά από σκουπίδια που κάνουν ακόμα πιο δύσκολη την καθημερινότητα, σε έτσι κι αλλιώς υποβαθμισμένες πόλεις, όπως είναι οι ελληνικές. Δεν μπορεί οι πολίτες κάθε λίγο και λιγάκι να χρησιμοποιούνται ως όμηροι στις διεκδικήσεις τους.

 

Ο υπεύθυνος πολίτης μέρος της λύσης

Οι πολίτες οφείλουν να αντιληφθούν ότι ναι μεν έχουμε ένα ανεύθυνο και προβληματικό πολιτικό προσωπικό, που ευθύνεται για πολλές από τις κακοδαιμονίες της χώρας, αλλά και οι ίδιοι δεν μπορούν να συμπεριφέρονται ανεύθυνα. Όταν οι εργαζόμενοι στην καθαριότητα απεργούν και δεν συλλέγουν τα σκουπίδια, οι υπεύθυνοι πολίτες φροντίζουν να ελαχιστοποιούν τα σκουπίδια τους, τα διαχωρίζουν και τα κρατάνε όσο γίνεται περισσότερο στα μπαλκόνια και στην τυχόν αυλή τους. Είναι αδιανόητο να μετατρέπουμε την πόλη που ζούμε σε κόλαση, προσπαθώντας να ξεφορτωθούμε κατά την διάρκεια της απεργίας ότι υπάρχει και δεν υπάρχει μέσα στο σπίτι μας, όπως μπορεί εύκολα να διαπιστώσει κανείς, βλέποντας συσσωρευμένα στους δρόμους και στα πεζοδρόμια κάθε είδους αντικείμενα που δεν δημιουργούν πρόβλημα αν μείνουν για λίγο μέσα στο σπίτι μας ή στο μπαλκόνι (ιδιαίτερα χαρτιά/χαρτόνια, καναπέδες, παιδικά παιχνίδια, ρούχα, παπούτσια, μέταλλα κα).

   

Να περάσουμε από τα ….πιλοτικά, στα σοβαρά προγράμματα

Είναι ακατανόητο όταν η νομοθεσία μας υποχρεώνει να πετύχουμε συγκεκριμένους ποσοτικούς στόχους μείωσης, πρόληψης και ανακύκλωσης των διαφόρων υλικών που υπάρχουν μέσα στα σκουπίδια μας, να παραμένουμε ακόμα σε πιλοτικά προγράμματα για τα οργανικά απορρίμματα (αποφάγια και κλαδέματα) ή να αδυνατούμε να μειώσουμε και να ανακυκλώσουμε, στο βαθμό που επιβάλλεται, τα διάφορα υλικά συσκευασίας, προϊόντα και συσκευές.

Δεν πρόκειται για αποτυχία μόνο σε επίπεδο περιβαλλοντικής πολιτικής αλλά σε επίπεδο οικονομικής και παραγωγικής πολιτικής. Αντί να έχουμε ήδη αναπτύξει γύρω από το θέμα των σκουπιδιών και των αποβλήτων μία κυκλική – πράσινη οικονομία (και πολλές θέσεις εργασίας έτσι) που θα αξιοποιεί και το παραμικρό υλικό που υπάρχει μέσα στα απόβλητά μας, εμείς συνεχίζουμε να σπαταλάμε τους περιορισμένους πόρους μεταφέροντας σκουπίδια από εδώ και από εκεί, δημιουργώντας τεράστιους σκουπιδότοπους, υποβαθμίζοντας ακόμα και χώρους που χρηματοδοτήθηκαν από ευρωπαϊκούς πόρους ως το τελευταίο μόνο στάδιο μιας ολόκληρης διαδικασίας (χώροι υπολειμμάτων), και όχι ως η αρχή και το τέλος της διαχείρισης των απορριμμάτων.

Σήμερα η διαχείριση των απορριμμάτων μας κοστίζει ετησίως πολλά δις που προέρχονται από τον οικογενειακό προϋπολογισμό και ευρωπαϊκούς πόρους, μόνο που αυτά τα δις αντί να αξιοποιούνται αποτελεσματικά για να αναβαθμίζεται το περιβάλλον, η ποιότητα ζωής και η οικονομία, καταλήγουν σε ένα βαρέλι χωρίς πάτο, ενώ την ίδια στιγμή χρηματοδοτούν την υποβάθμιση του περιβάλλοντος (χώροι διάθεσης απορριμμάτων), την ρύπανση της ατμόσφαιρας (εκπομπές από χωματερές, καυσαέρια απορριμματοφόρων) και του περιβάλλοντος γενικότερα, απαξιώνουν περιοχές και ενισχύουν τις συγκρούσεις με τις τοπικές κοινωνίες αλλά κυρίως με τη φύση.

Είναι η ώρα για πράσινη λύση στην κρίση των αποβλήτων, ΤΩΡΑ.