Δεν διατίθεται αυτόματο εναλλακτικό κείμενο.

Μερικά βήματα περιβαλλοντικού ελέγχου και διαχείρισης (μετρήσεις ρύπων από εθελοντές, διαχείριση αποβλήτων από αμιαντο-τσιμέντο, διανομή γαντιών - μασκών) είναι προς σωστή κατεύθυνση. Αλλά είναι αποσπασματικά, ασπιρίνες αν δεν απαντηθεί το βασικό ερώτημα: ποια είναι η περιβαλλοντική κατάσταση της περιοχής της Ανατολικής Αττικής μετά τις πυρκαγιές; Οι πολίτες πρέπει να είναι σωστά ενημερωμένοι αν υπάρχει ή όχι πρόβλημα, πώς πρέπει να διαχειριστούν διάφορα απόβλητα (μεταξύ άλλων και τα κομμάτια αμιαντο-τσιμέντου αλλά δεν πρέπει να επικεντρωθεί όλη η συζήτηση μόνο εκεί) και να παρθούν όλα τα μέτρα για να είναι ασφαλείς (πχ εξυγίαση τυχόν επιβαρυμένων περιοχών, ασφαλής απομάκρυνση αμιαντο-τσιμέντου αλλά και καμένων οχημάτων και συσκευών κα).

Απαιτείται ολοκληρωμένη περιβαλλοντική παρακολούθηση κι έλεγχος της περιοχής που κάηκε αλλά και γειτονικών περιοχών. Ας μην συνεχίζεται η αποσπασματικότητα. Ζουν άνθρωποι στην περιοχή, εργάζονται, κάνουν εργασίες. Αλλά δεν ξέρουμε ακόμα με στοιχεία και δεδομένα αν υπάρχει περιβαλλοντική επιβάρυνση της περιοχής αφού κάηκαν όχι μόνο δέντρα αλλά και πάνω από πολλά σπίτια, συσκευές, αυτοκίνητα που περιέχουν επικίνδυνες ή και τοξικές ουσίες.

Το αν υπάρχει ή όχι πρόβλημα πρέπει να το πει ένα σωστό πρόγραμμα ελέγχου και παρακολούθησης που θα είναι εξειδικευμένο και θα λαμβάνει υπόψη τον τρόπο διασποράς των αερίων και των σωματιδίων από τις πυρκαγιές. Η τεχνολογία και η επιστημονική γνώση υπάρχουν. Βούληση υπάρχει;

Η ανακοίνωση των ΠΡΑΣΙΝΩΝ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ επαναφέρει το θέμα: http://prasinoi.gr/healthissuesmati/

Είναι επίσης σημαντικό να αναπτυχθεί ένα σύστημα έγκαιρης ενημέρωσης, προειδοποίησης και προστασίας του πληθυσμού, ιδιαίτερα των πιο ευάλωτων ατόμων, από τους αέριους κι άλλους ρύπους που εκλύονται από μεγάλες πυρκαγιές ιδιαίτερα όταν αυτές συμβαίνουν σε μεικτές περιοχές δασών και κατοικιών και σε αστικούς χώρους, στο πλαίσιο μιας νέας στρατηγικής πολιτικής προστασίας.

Συνεχίζουμε να υποτιμάμε τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις αλλά και πιθανές επιπτώσεις στην υγεία από παρόμοιες μεγάλες πυρκαγιές, αν και οι προειδοποιήσεις από οργανισμούς όπως ο ΠΟΥ είναι συνεχείς, ενώ πλέον συστήματα παρακολούθησης με δορυφόρους (όπως πχ το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Copernicus) μας δείχνουν πώς μπορεί να μετακινήθηκαν οι ρύποι αλλά και ποια μπορεί να είναι η σύσταση των ρύπων στην ατμόσφαιρα μετά από μια πυρκαγιά.

Η εικόνα ίσως περιέχει: κείμενο, υπαίθριες δραστηριότητες και φύση

 

 

 Î”εν διατίθεται αυτόματο εναλλακτικό κείμενο.

Στις τρεις σχετικές φωτο:
- περιοχή της Α. Αττικής μετά την τελευταία πυρκαγιά (στην αρχή του άρθρου)
- η διασπορά του καπνού μετά την μεγάλη πυρκαγιά στην Κινέτα στις 23/8
- η διασπορά ρύπων από τις πυρκαγιές στον Καναδά πάνω από τον ωκεανό και μέχρι τις ακτές της Βρετανίας και Ιρλανδίας

Δεν διατίθεται αυτόματο εναλλακτικό κείμενο.

Ιδού πεδίο δόξης λαμπρό για να χρησιμοποιήσουμε την διαθέσιμη τεχνολογία, επιστήμη και γνώση για πρόληψη, έγκαιρη ενημέρωση, παρακολούθηση κι αποτελεσματική αντιμετώπιση των πυρκαγιών

Είναι ενθαρρυντικό ότι κατά την πρόσφατη φωτιά στην Εύβοια χρησιμοποιήθηκαν για την αντιμετώπισή της δεδομένα του συστήματος Copernicus μετά από αίτημα της Ελλάδας

 

chios-1-1024x684
 

ΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΓΕΛΟΣ: ΤΑ ΔΑΣΗ ΔΕΝ ΚΑΙΓΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΚΑΠΟΙΟΥΣ «ΑΓΝΩΣΤΟΥΣ ΕΜΠΡΗΣΤΕΣ»

Η συνέντευξή μου αυτή δόθηκε στον Κώστα Παπαντωνίου και δημοσιεύθηκε στις 14..8.2016 στο αυτοδιαχειριζόμενο διαδικτυακό περιοδικό 3pointmagazine.gr

Άλλο ένα καλοκαίρι η χώρα καίγεται. Εκτάσεις χιλιάδων στρεμμάτων έχουν γίνει στάχτη,  άλλες καίγονται την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές και το βάρος από τις ζημιές που αφήνουν πίσω τους είναι δυσβάσταχτο τόσο για την οικονομία όσο και για τη ψυχολογία των ντόπιων.

Για το επαναλαμβανόμενο φαινόμενο συζητήσαμε με τον Νίκο Χρυσόγελο, πρώην Ευρωβουλευτή με τους Οικολόγους Πράσινους, από τους οποίους αποχώρησε. Πλέον αγωνίζεται μέσα από την πρωτοβουλία «Πράσινοι – Αλληλεγγύη» που μάχεται «για μια πράσινη κοινωνική πολιτική όχι μόνο στις εκλογές αλλά και καθημερινά».

Ποιες είναι οι βασικές αιτίες που κάθε χρόνο έχουμε τόσες πυρκαγιές το καλοκαίρι;

Το πιο βασικό είναι ότι δεν υπάρχει πρόληψη για αποφυγή των πυρκαγιών. Ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός με χρήματα που θα πηγαίνουν σε εργασίες διαχείρισης και προστασίας του δάσους, και παράλληλα θα δημιουργούν θέσεις εργασίας και θα αναζωογονούν την τοπική οικονομία. Το αποτέλεσμα είναι σε δυσμενείς καιρικές περιόδους, με υψηλές θερμοκρασίες και ανέμους, είτε οι πυρκαγιές προκύπτουν από αμέλεια, είτε σκόπιμα, είτε για άλλους λόγους, να εξελίσσονται σε μέγα – πυρκαγιές.

Από εκεί κι έπειτα η αλλαγή των κλιματικών συνθηκών με τη μείωση των βροχών και τη ξηρασία αποτελεί επίσης βασική αιτία. Η έλλειψη βροχοπτώσεων και η συγκέντρωση οργανικής ύλης στα δάση, τα κάνει πιο εύφλεκτα. Παράλληλα, έχουν περιοριστεί αγροτικές δραστηριότητες που γίνονταν παλιότερα μέσα στα δάση όπως η συλλογή ρετσινιού (άρα περιοριζόταν η συγκέντρωση οργανικής ύλης) και η διαχείριση της ξυλείας, που λειτουργούσαν προληπτικά και μείωναν τον κίνδυνο πυρκαγιάς.

Άλλες αιτίες για την πρόκληση πυρκαγιών αποτελούν η ανθρώπινη δραστηριότητα, όπως το  κάψιμο της καλαμιάς, τα σκουπίδια και οι χωματερές μέσα στο δάσος, τα καλώδια της ΔΕΗ που διασχίζουν δασικές περιοχές χωρίς την απαιτούμενη προστασία και βέβαια οι σκοπιμότητες, όπως το κάψιμο δασικών περιοχών ώστε να φυτευτούν άλλα είδη και να ανοίξει έτσι ο δρόμος για τον αποχαρακτηρισμό περιοχών. Όπως έχει φανεί, διάφορες κυβερνήσεις νομιμοποιούν τις συγκεκριμένες δραστηριότητες, οπότε επικρατεί η λογική από όσους προχωρούν στον εμπρησμό «ότι αργά ή γρήγορα» θα νομιμοποιηθεί η αυθαιρεσία τους.

“Το 2009 προσλήφθηκαν 1500 δασεργάτες, ενώ το 2010, περίπου οι μισοί, 695, ενώ το 2011 και το 2012 κανένας. Το 2013, αποφασίστηκε αρχικά να προσληφθούν ακόμα λιγότεροι από τους μισούς των μισών, δηλαδή 313 δασεργάτες, τελικά αποφασίστηκε να προσληφθούν 251, από τους οποίους 201 για 8 μήνες και 112 για 3 μήνες, αλλά στο τέλος προσλήφθηκαν την επόμενη χρονιά, δηλαδή το 2014. Το 2015 δεν προσλήφθηκε έστω ένας δασεργάτης, ενώ και το 2016 συνέβη το ίδιο!”

Οι περισσότερες φωτιές αποδίδονται από την εκάστοτε κυβέρνηση σε εμπρησμούς. Είναι πράγματι έτσι;

Δεν ισχύει αυτό. Είναι μια λογική που μεταθέτει το πρόβλημα και τις ευθύνες κάπου αλλού. Είδαμε ότι οι περισσότερες πυρκαγιές σε Κύπρο και Ελλάδα οφείλονται σε πολύ πιο πεζές αιτίες και όχι σε κάποιους αφηρημένους εμπρηστές. Η βασική αιτία είναι η απουσία προετοιμασίας των κοινωνιών και των κυβερνήσεων για την πρόληψη των πυρκαγιών. Ας πούμε, οι κοινωνίες περιμένουν τα πάντα από τα πυροσβεστικά μέσα και δεν είναι προετοιμασμένες να προλάβουν τη φωτιά στο αρχικό της στάδιο, την πιο κρίσιμη δηλαδή στιγμή.

Η καύση καλαμιάς και αχρήστων σε χωράφια ήταν η αιτία για το 89% των αγροτικών πυρκαγιών το 2015 στην Κύπρο και υπεύθυνη για το 70% των πυρκαγιών μέχρι τώρα φέτος”.

Ποιες είναι οι βασικές επιπτώσεις από τις συνεχόμενες πυρκαγιές;

Οι άμεσοι κίνδυνοι είναι οι πλημμύρες και η διάβρωση των εδαφών. Αν το δάσος έχει καεί πολλές φορές, είναι επίσης δύσκολο να υπάρξει φυσική αναγέννηση που είναι και η προτιμότερη. Άμεση οικονομική ζημιάπροκύπτει και για τους πληθυσμούς που επιβιώνουν από το δάσος.

Το πρόβλημα είναι ότι δεν αντιλαμβανόμαστε πως δεν χάνονται μόνο δέντρα, αλλά ένα ολόκληρο οικοσύστημα που αποτελείται από μεγάλη ποικιλία αλληλοεξαρτώμενων οργανισμών. Ένα οικοσύστημα που ρυθμίζει το μικροκλίμα, τα υδατικά αποθέματα και άλλους καθοριστικούς παράγοντες για την ισορροπία στο περιβάλλον.

Όταν η καταστροφή συμβαίνει δε, κοντά σε οικισμούς με μεγάλο πληθυσμό όπως στην Αττική, τα προβλήματα γίνονται ακόμη μεγαλύτερα. Το οικοσύστημα προσφέρει δωρεάν υπηρεσίες που δεν τις εκτιμάμε και τις πληρώνουμε μετά ακριβά για να αντιμετωπίσουμε με τεχνικό τρόπο όσα εκείνο προσφέρει.

 chios-1-1024x684:i 

Φωτογραφία του Κώστα Κουργιά για το ΑΠΕ-ΜΠΕ από την πρόσφατη πυρκαγιά στο χωριό Λιθί της Χίου, τη Δευτέρα 25 Ιουλίου 2016.

Πόσο καιρό χρειάζεται για να γίνει ξανά ένα δάσος όπως ήταν;

Εξαρτάται από το δασικό οικοσύστημα και από τη διαχείριση που θα γίνει τόσο από τις κοντινές κοινότητες όσο και από την εκάστοτε κυβέρνηση.

Σε κάθε περίπτωση καταλαβαίνουμε ότι το κόστος των ζημιών είναι πολλαπλάσια μεγαλύτερο από αυτό της πρόληψης.

Δεν έχει όμως συνειδητοποιηθεί. Φέτος διατέθηκαν μόλις 1,8 εκατομμύρια ευρώ για την πρόληψη και τη διαχείριση των δασών, ένα από τα μικρότερα ποσά, αν όχι το μικρότερο που έχουν δοθεί ποτέ. Με πλέον αντιπροσωπευτικό έτος το 2007 όπου χρειάστηκε να δοθούν δισεκατομμύρια για τις αποζημιώσεις, βλέπουμε ότι κάθε χρόνο το ισοζύγιο μεταξύ χρημάτων για την πρόληψη και χρημάτων για τις αποζημιώσεις δείχνει πάντα μεγαλύτερα ποσά για τις αποζημιώσεις.

Το πιο έξυπνο που θα μπορούσε να κάνει μια κυβέρνηση είναι να επενδύσει στην πρόληψη, κάτι που δημιουργούσε και θέσεις εργασίας. Εκ των υστέρων δίνονται χρήματα ως αποζημιώσεις, ενώ θα μπορούσαν να είχαν δοθεί πρώτα για μια καινοτόμα και πράσινη ανάπτυξη, που θα επέστρεφε τη διαχείριση του δάσους στην κοινωνία και θα κρατούσε τις τοπικές κοινωνίες στον τόπο τους.

 Από το 1980 έως το 2011, οι συνολικές ζημιές στον ευρωπαϊκό χώρο από υδρολογικά, γεωφυσικά, κλιματολογικά και ακραία φαινόμενα γενικά όπως ξηρασίες, πυρκαγιές, πλημμύρες ανέρχονται σε 455 δις ευρώ, ενώ οι φυσικές καταστροφές προκάλεσαν 110.000 θανάτους. Οι ασφάλειες κάλυψαν μόνο το 27% των περιπτώσεων, περίπου 126 δις ευρώ, ενώ δεν καλύπτουν συνήθως φαινόμενα πλημμυρών, ξηρασίας,  καύσωνα, δασικών πυρκαγιών, εκρήξεις ηφαιστείων”.

Γιατί τότε οι κυβερνήσεις κάνουν ξανά και ξανά το ίδιο λάθος;

Η διαχείριση του προβλήματος μοιάζει με τη διαχείριση του δημοσιονομικού προβλήματος που έχει η χώρα. Αφήνουμε το πρόβλημα να γιγαντώνεται και μετά το κόστος της καταστροφής είναι τεράστιο. Το ίδιο συμβαίνει και με τα απορρίμματα. Αντί να προλάβουμε την παραγωγή τους, αντί να επενδύσουμε στην ανακύκλωση, τα παράγουμε και δεν ξέρουμε μετά τι να τα κάνουμε. Στην αέναη αναπαραγωγή των ίδιων πρακτικών συμβάλλει βέβαια και ηαπουσία της πίεσης από τις κοινωνίες.

Οι Οικολόγοι Πράσινοι των οποίων ήσασταν στέλεχος συμμετέχουν στην κυβέρνηση. Γιατί θεωρείτε δεν μπορούν να επηρεάσουν τόσο, ώστε να γίνουν βασικές ενέργειες, όπως η εξασφάλιση αξιοπρεπούς κονδυλίου για την δασοπροστασία;

Ακριβώς αυτός είναι ένας από τους λόγους που δεν βρίσκομαι πια στους Οικολόγους Πράσινους. Δεν έχουν πράσινη πολιτική και είναι κομμάτι ενός μοντέλου διαχείρισης που δεν έχει ενσωματώσει τις πράσινες πολιτικές ιδέες και προτάσεις. Είναι μία από τα ίδια και αυτό είναι φανερό σε όλο το οικολογικό κίνημα. Τα θέματα της ενέργειας, των δασών, η προστασία πράσινων περιοχών, είναι κεντρικά θέματα για τα οποία οι Οικολόγοι Πράσινοι δεν έχουν επηρεάσει το κυβερνητικό πρόγραμμα. Παρότι όμως δεν προωθούν θέματα που θα έπρεπε να είναι… πράσινες γραμμές, την ίδια στιγμή συνεχίζουν να μιλάνε στο όνομα της Οικολογίας. Φαίνεται ότι η καρέκλα είναι πάνω απ’ όλα!

“Τα δασαρχεία της χώρας ζήτησαν 14.945.000 ευρώ για έργα ανάπτυξης και προστασίας των δασών μέσα στο 2016. Από την κυβέρνηση εγκρίθηκαν μόνο 1.854.800 ευρώ, ποσό που μοιράζεται στις 53 Διευθύνσεις  της χώρας, για να γίνουν διάφορα έργα δασοπροστασίας. Να σημειωθεί ότι το Πράσινο Ταμείο διαθέτει πάνω από 2,5 δις ευρώ (αν και το μεγαλύτερο ποσοστό από αυτά έχει δεσμευτεί από την κυβέρνηση κατά παράβαση του κανονισμού του Ταμείου που προβλέπει ότι οι πόροι του διατίθενται αποκλειστικά για την προστασία του περιβάλλοντος)”.

Είχε γίνει και παλιά πρόταση στους Οικολόγους Πράσινους για συμμετοχή σε κυβερνητικό σχήμα.

Ναι, μας είχε κάνει πρόταση ο τότε πρωθυπουργός της χώρας, Γιώργος Παπανδρέου, να συμμετάσχουμε στην κυβέρνηση και να αναλάβουμε υπουργείο. Πριν απαντήσουμε όμως, είχαμε ζητήσει να γίνει συζήτηση για την πολιτική που θα υλοποιηθεί. Δεν έγινε και δεν συμμετείχαμε. Δεν υπάρχει λόγος να συμμετέχεις σε μια κυβέρνηση αν το πρόγραμμά της δεν περιλαμβάνει ορισμένες από τις βασικές σου προτάσεις. Είναι αδιανόητο ότι “πράσινος” υπουργός (Γ. Τσιρώνης) προχωράει… διαδικασία νομιμοποίησης αυθαιρέτων, ακόμη και σε δασικές περιοχές βασιζόμενος σε διάφορα… ευφυολογήματα.

limni2Στη Λίμνη Ευβοίας κάηκαν περισσότερα από 30.000 στρέμματα δάσους.

Με δεδομένο ότι έχουν υπάρξει μεγάλες πυρκαγιές και σε άλλες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, μπορεί να υπάρξει εκτίμηση για τις άμεσες και μακροπρόθεσμες περιβαλλοντικές επιπτώσεις;

Υπάρχει σχετικός χάρτης που δείχνει ότι οι περισσότερες δασικές εκτάσεις που καταστρέφονται τα τελευταία χρόνια βρίσκονται σε Αφρική και Λατινική Αμερική. Αντίθετα, στη Βόρεια Ευρώπη και στη Βόρεια Αμερική τα δάση φαίνεται πως ανακάμπτουν, όμως οι εκτάσεις των δασών που καταστρέφονται σε Αφρική και Λ. Αμερική είναι πολλαπλάσιες.

Οι πιέσεις πάνω στο δάσος από τις πυρκαγιές, συνεχίζονται με άλλες δραστηριότητες όπως η υπερβόσκηση και η διάβρωση των εδαφών, την ίδια ώρα που απουσιάζει σχέδιο αποκατάστασης. Πλέον έχουμε φτάσει σε ένα σημείο που οι επιπτώσεις οδηγούν σε μη αναστρέψιμα αποτελέσματα.

Βλέπουμε όμως και θετικά. Στην Κύπρο έχουν σχηματιστεί επιτροπές που ασχολούνται με τη ψυχολογική υποστήριξη των πληθυσμών μετά από μια καταστροφή. Υπάρχουν πληθυσμοί που είναι πολύ δεμένοι με το δάσος, καθώς όλη τους η ζωή και η επιβίωση σχετίζονται με αυτόΗ ψυχολογική υποστήριξη όπως και η εκπαίδευση των κοινοτήτων είναι μέρος της διαδικασίας πρόληψηςΟι κοινότητες μπορούν να γίνουν οι προστάτες των δασών με οικολογικό τρόπο και σε συνεργασία με επιστημονικές και δασικές υπηρεσίες, με Πανεπιστήμια και ειδικούς.

 

Κώστας Παπαντωνίου  Τη συνέντευξη πήρε ο Κώστας Παπαντωνίου

Σπούδασε Επικοινωνία και ΜΜΕ στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ξεκίνησε να δημοσιογραφεί το 2009, ως μπασκετικός ρεπόρτερ στo sport.gr όπου έμεινε μέχρι το 2011. Στη συνέχεια συμμετείχε στο trollradio.gr ως μουσικός παραγωγός για ένα χρόνο. Τον Μάρτη του 2012 δημιούργησε μαζί με φίλους και συναδέλφους το αυτοδιαχειριζόμενο διαδικτυακό περιοδικό 3pointmagazine.gr, ενώ από το καλοκαίρι του ’12 εργάζεται στην εφημερίδα Αυγή.

 
forests2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ-ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ εκφράζουμε την αγανάκτησή μας για μια καταστροφή που ήταν προδιαγεγραμμένη, για το γεγονός ότι για άλλη μια φορά  πυρκαγιές καίνε μεγάλο μέρος του δασικού πλούτου μας αν και η καταστροφή θα μπορούσε να είχε περιοριστεί δραστικά με σημαντικό όφελος για το περιβάλλον και την οικονομία της χώρας. Η καταστροφή που έχει ήδη γίνει στο οικοσύστημα, στη βιοποικιλότητα, στην κοινωνία και στην οικονομία στις περιοχές όπου ήδη έχουν ξεσπάσει πυρκαγιές είναι πολύ μεγάλη. Μακάρι να μην ζήσουμε άλλες μεγαλύτερες πυρκαγιές τον Αύγουστο.

Η κρίση απαιτεί μια ολοκληρωμένη πρόταση για βιώσιμη διαχείριση του οικολογικού πλούτου της χώρας ώστε να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας που θα τον προστατεύουν. Με τις πολιτικές που ακολουθούνται κόβουμε το κλαδί πάνω στο οποίο καθόμαστε!

Limni12

Μια ιστορία που επαναλαμβάνεται

Η φετινή χρονιά είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη για τα ελληνικά δάση. Είναι γνωστό και ισχύει κάθε καλοκαίρι ότι όσο ανεβαίνουν οι θερμοκρασίες τόσο μεγαλύτερη γίνεται η απειλή για τα δάση της χώρας, ενώ οι ισχυροί άνεμοι εμποδίζουν την γρήγορη κατάσβεση των πυρκαγιών όταν ξεφύγουν. Ο κίνδυνος φέτος είναι μεγαλύτερος, αφού είχαμε μειωμένες βροχοπτώσεις, και οι περιοχές έχουν στεγνώσει περισσότερο, άρα τα δάση είναι πιο εύφλεκτα. Από την άλλη, ελάχιστα γίνονται για να περιοριστούν οι αιτίες των πυρκαγιών, όταν γνωρίζουμε ότι λόγω κλιματικής αλλαγής θα ξεσπούν περισσότερες και πιο καταστροφικές πυρκαγιές, αν δεν βελτιώσουμε τις πολιτικές για τα δάση.

Καλύτερη οργάνωση για την προστασία των δασών αλλά και των πληθυσμών

Η πρόσφατη μεγάλη πυρκαγιά στην Κύπρο, άλλες πυρκαγιές στην Ιταλία πριν λίγες μέρες αλλά και  πολλές πυρκαγιές στην Ελλάδα που εξελίχθηκαν σε μεγα-πυρκαγιές μας υπενθυμίζουν κάτι που είναι ευρέως πλέον αποδεκτό, ότι η προστασία και βιώσιμη διαχείριση των δασών, η πρόληψη και έγκαιρη κατάσβεση των δασικών πυρκαγιών στην εποχή της κλιματικής αλλαγής απαιτούν ολοκληρωμένη προσέγγιση, κατάλληλη προετοιμασία, παρέμβαση σε όσα οδηγούν σε μεγάλες πυρκαγιές, αξιοποίηση υπάρχουσας τεχνολογίας και συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης καθώς και εκπαίδευση και συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στον όλο σχεδιασμό και στην υλοποίησή του για πιο αποτελεσματική  πρόληψη των πυρκαγιών και έγκαιρη κατάσβεσή τους.

Συνεχίζοντας, όμως, στο «παράδειγμα» και των προηγούμενων κυβερνήσεων, η σημερινή κυβέρνηση αρνήθηκε να επενδύσει σοβαρά στην πρόληψη και ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του θέματος, με αποτέλεσμα το οικονομικό κόστος που καταβάλλεται εκ των υστέρων λόγω της καταστροφή των δασών (χωρίς να συνυπολογίζουμε το οικολογικό κόστος) να είναι πολλαπλάσιο.

Η επένδυση στην πρόληψη κι ολοκληρωμένη διαχείριση σημαίνει ότι τα χρήματα πηγαίνουν σε εργασίεςδιαχείρισης και προστασίας του δάσους, και άρα δημιουργούν θέσεις εργασίας και αναζωογονούν την τοπική οικονομία. Η εκ των υστέρων αποζημίωση για τις καταστροφές αν και αναγκαία, δεν εξαλείφει τη ζημιά, στην καλύτερη περίπτωση έχει χαρακτήρα παρηγοριάς στον άρρωστο. Στη βάση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου και με την συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών έπρεπε να υπάρχει τεράστια κινητοποίηση για να περιοριστούν μακροχρόνια τα αίτια των πυρκαγιών.

Για να γίνει κατανοητή η ανορθολογική αντιμετώπιση του θέματος «δασικές πυρκαγιές» διαχρονικά από τις κυβερνήσεις, δίνουμε μερικά οικονομικά κι άλλα στοιχεία:

  • Τα δασαρχεία της χώρας ζήτησαν από την κεντρική διοίκηση ποσό 14.945.000 Ευρώ για έργα ανάπτυξης και προστασίας των δασών μέσα στο 2016. Με απόφαση του υπέγραψε όμως ο Γενικός Διευθυντής Ανάπτυξης και Προστασίας Δασών και Αγροπεριβάλλοντος, με εντολή του αναπληρωτή υπουργού Περιβάλλοντος Ι. Τσιρώνη, εγκρίθηκαν μόνο 1.854.800 ευρώ από τις πιστώσεις του Πράσινου Ταμείου για το οικονομικό έτος 2016 που μοιράζεται και στις 53 Διευθύνσεις  της χώρας, για να γίνουν διάφορα έργα δασοπροστασίας. Να σημειωθεί ότι το Πράσινο Ταμείο διαθέτει πάνω από 2,5 δις Ευρώ (αν και το μεγαλύτερο ποσοστό από αυτά έχει δεσμευτεί από την κυβέρνηση κατά παράβαση του κανονισμού του Ταμείου που προβλέπει ότι οι πόροι του διατίθενται αποκλειστικά για την προστασία του περιβάλλοντος).
  • Οι εργασίες καθαρισμού και διαχείρισης του δάσους πρέπει να ξεκινάνε εγκαίρως και πάντως όχι το καλοκαίρι ή μετά τις πυρκαγιές. Παρά το γεγονός ότι αυτό είναι γνωστό, οι διοικήσεις διαχρονικά δεν καταφέρνουν να διαθέτουν εγκαίρως τους πόρους ώστε τα έργα να γίνονται όταν πρέπει. Φέτος η απόφαση βγήκε τον Απρίλιο, αλλά μέχρι να γίνουν όλες οι προκηρύξεις και οι αναθέσεις φτάνουμε καλοκαίρι χωρίς να έχουν γίνει οι απαραίτητες εργασίες.
  • Ενώ θα έπρεπε να υπάρχει προσωπικό που να ασχολείται με την διαχείριση των δασών και την πρόληψη των πυρκαγιών, αυτό δεν υπάρχει. Όταν οι τοπικές κοινωνίες και οι δασεργάτες είναι μέσα στο δάσος και εργάζονται με βάση οικολογικά διαχειριστικά σχέδια, οι πυρκαγιές περιορίζονται, ή προλαμβάνονται και γενικότερα η ζημιά είναι πολύ μικρότερη. Όμως, τα τελευταία χρόνια πάμε από το κακό στο χειρότερο. Όταν προσλαμβάνονται δασεργάτες για 3μηνο ή 8μηνο, πολύ συχνά αυτό γίνεται αφού έχουμε μπει πια στην καλοκαιρινή περίοδο. Το 2009 προσλήφθηκαν 1500, ενώ το 2010, περίπου οι μισοί, 695, ενώ το 2011 και το 2012 κανένας. Το 2013, αποφασίστηκε αρχικά να προσληφθούν ακόμα λιγότεροι από τους μισούς των μισών, δηλ 313 δασεργάτες, τελικά αποφασίστηκε να προσληφθούν 251, από τους οποίους 201 για 8 μήνες και 112 για 3 μήνες, αλλά στο τέλος προσλήφθηκαν την επόμενη χρονιά, δηλαδή το 2014 με στόχο αυτοί μέσα σε 3 μήνες να «συγκροτήσουν συνεργεία, που θα ασχοληθούν αποκλειστικά και μόνο με εργασίες για την αποτροπή της εκδήλωσης δασικών πυρκαγιών. Ειδικότερα με την συγκρότηση των συνεργείων αυτών, θα γίνουν προληπτικοί καθαρισμοί στην παρεδάφια βλάστηση σε επικίνδυνα σημεία για έναρξη δασικών πυρκαγιών, θα απομακρυνθούν τα ξερά χόρτα, θάμνοι και φρύγανα, θα γίνουν κλαδεύσεις δένδρων και λοιποί σχετικοί δασοκομικοί χειρισμοί, με σκοπό την μείωση της πυκνότητας της καύσιμης δασικής ύλης και ως εκ τούτου την καλύτερη αντιπυρική προστασία των περιοχών με την μείωση του κινδύνου τυχόν έρπουσες πυρκαγιές να εξελιχθούν σε επικόρυφες». Το 2015 δεν προσλήφθηκε έστω ένας δασεργάτης, ενώ και το 2016 συνέβη το ίδιο!

Τα δάση μένουν, έτσι, ανυπεράσπιστα και είναι ηλίου φαεινότερο ότι κινδυνεύουμε λόγω απουσίας οποιουδήποτε σχεδιασμού και προετοιμασίας πρόληψης. Οι οικολογικές και οικονομικές συνέπειες είναι φανερό ότι θα είναι και φέτος τεράστιες. Δεν φαίνεται να διδαχθήκαμε τίποτα, από τις μεγάλες πυρκαγιές του 2007, όταν το κόστος από τις πυρκαγιές έφτασε τα πολλά δισεκατομμύρια.

Αλήθεια τόσο αμελητέα είναι η συνεισφορά στην εθνική οικονομία ενός δάσους 100.000 στρεμμάτων (τόσα και περισσότερα καίγονται στην “καλύτερη” περίπτωση μέσα σε μια χρονιά στη χώρα μας, ενώ σε άλλες περιπτώσεις καίγονται και πάνω από 1.000.000 στρέμματα) και δεν μπορούν οι κυβερνήσεις να διαθέσουν ούτε 15.000.000 Ευρώ για πρόληψη;

πυρκαγια-ευβοια

http://prasinoi.gr/wp-content/uploads/2016/08/πυρκαγια-ευβοια-300x138.jpg 300w,

http://prasinoi.gr/wp-content/uploads/2016/08/πυρκαγια-ευβοια-768x354.jpg 768w" sizes="(max-width: 871px) 100vw, 871px" style="margin:0px;padding:0px;font-style:inherit;font-variant:inherit;font-weight:inherit;font-stretch:inherit;font-size:inherit;line-height:inherit;font-family:inherit;vertical-align:baseline;height:auto">

Τα αίτια των πυρκαγιών

Αντί να αναζητούμε τα πραγματικά αίτια των πυρκαγιών και να αλλάξουμε πρακτικές και πολιτικές, συχνά τα ΜΜΕ και οι αρχές αποδίδουν τα αίτια σε κάποιους «άγνωστους εμπρηστές». Αν και μπορεί να υπάρχουν ορισμένοι εμπρησμοί, τα κύρια αίτια είναι πολύ πιο «πεζά» και για τις περισσότερες πυρκαγιές ευθύνονται συγκεκριμένες πρακτικές που πρέπει να αλλάξουν, όπως για παράδειγμα:

– η καύση καλαμιάς και άχρηστων σε χωράφια (στην περίπτωση της Κύπρου ήταν η αιτία για το 89% των αγροτικών πυρκαγιών το 2015 και για το 70% των πυρκαγιών μέχρι τώρα φέτος),

– η ύπαρξη χωματερών και σκουπιδότοπων, και γενικότερα μεγάλου όγκου σκουπιδιών μέσα ή κοντά στα δάση,

– ηλεκτροφόρες γραμμές της ΔΕΗ που διασχίζουν τα δάση, πυλώνες, μετασχηματιστές, χωρίς να λαμβάνονται τα επιβαλλόμενα μέτρα προστασίας εγκαίρως

Ταμείο Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Από το 1980 έως το 2011 οι συνολικές ζημιές στον Ευρωπαϊκό χώρο από υδρολογικά, γεωφυσικά, κλιματολογικά και ακραία φαινόμενα γενικά όπως ξηρασίες, πυρκαγιές, πλημμύρες ανέρχονται σε 455 δις Ευρω, ενώ οι φυσικές καταστροφές προκάλεσαν 110.000 θανάτους. Οι ασφάλειες κάλυψαν μόνο το 27% των περιπτώσεων, περίπου 126 δις ευρώ, ενώ δεν καλύπτουν συνήθως φαινόμενα πλημμυρών, ξηρασίας,  καύσωνα, δασικών πυρκαγιών, εκρήξεις ηφαιστείων. Είναι σημαντικό ότι το Ευρωκοινοβούλιο έπαιξε σημαντικό ρόλο για την επαναλειτουργία του Ταμείου Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το Ταμείο πρέπει και μπορεί να παίξει ενεργό ρόλο στην αποτελεσματική αποκατάσταση περιοχών και της κοινωνικής ζωής σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών που ξεπερνούν  ζημιές από ένα μέγεθος και πάνω, αφού οι ασφάλειες δεν καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος των ζημιών. Η συνεισφορά του Ταμείου πρέπει, όμως, να βελτιώνει τις πολιτικές και πρακτικές πρόληψης των φυσικών καταστροφών (όπως πχ οι δασικές πυρκαγιές) καθώς και να περιορίζει τις συνέπειες τους, όπως για παράδειγμα περιορισμός της έντασης και της συχνότητας φαινομένων όπως οι πλημμύρες και οι δασικές πυρκαγιές. Ο καλύτερος και πιο οικονομικός τρόπος για την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών είναι η πρόληψη. Πρέπει, λοιπόν, να αξιοποιείται η εμπειρία και η γνώση που προκύπτουν από τη μελέτη των καταστροφών που συμβαίνουν. Έχουν υποχρέωση τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες να συντάσσουν εκθέσεις με τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την αξιολόγηση των συνεπειών και των αιτιών μιας φυσικής καταστροφής, όπως πχ οι πυρκαγιές ή οι πλημμύρες.

435861820164911_b_fotia8                                                                                                                                                                        

http://prasinoi.gr/wp-content/uploads/2016/08/435861820164911_b_fotia8-300x226.jpg300w" sizes="(max-width: 484px) 100vw, 484px" style="margin:0px;padding:0px;font-style:inherit;font-variant:inherit;font-weight:inherit;font-stretch:inherit;font-size:inherit;line-height:inherit;font-family:inherit;vertical-align:baseline;height:auto">

Συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας

Η συνεργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο στην περίπτωση μεγάλων πυρκαγιών και καταστροφών είναι πολύ χρήσιμη, όπως αποδεικνύεται από τον ρόλο που έχει αναλάβει ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας και την διάθεση μέσων πυρόσβεσης διαμέσου του Κέντρου Συντονισμού Αντιμετώπισης Έκτακτων Αναγκών της Κομισιόν (ERCC) για τις εθελοντικές προσφορές από τα συμμετέχοντα κράτη και την συγχρηματοδότηση της μεταφορά ειδών πρώτης ανάγκης και εμπειρογνωμόνων. Πολύ περισσότερο που διαπιστώνεται ότι ο υπάρχον ελληνικός εξοπλισμός έχει παλαιώσει και είναι πλήρως ανεπαρκής.

Συνεργασία σε ευρωπαϊκό και μεσογειακό επίπεδο

Ιδιαίτερα για το θέμα των δασικών πυρκαγιών απαιτείται μεγαλύτερη και πιο συστηματική συνεργασία σε μεσογειακό και ευρω-μεσογειακό επίπεδο. Είναι αναγκαίο να υπάρξει μεγαλύτερος συντονισμός μεταξύ των εθνικών αρχών, των επιστημονικών φορέων και του Κέντρου Συντονισμού ERCC για την ανταλλαγή εμπειριών κι εξαγωγή συμπερασμάτων  από τις πυρκαγιές που ξεσπούν στην Μεσόγειο και την Ευρώπη με στόχο την βελτίωση των πολιτικών και πρακτικών για την προστασία των δασών.

Νέες δομές και υποστήριξη προς τους πληθυσμούς που πλήττονται

Η καταστροφή του δάσους δεν προκαλεί μόνο οικολογική και οικονομική ζημιά, συχνά προκαλεί και σημαντικές επιπτώσεις στην κοινωνική συνοχή και στην ψυχολογία των τοπικών κοινωνιών που έχουν πληγεί σοβαρά. Αξίζει να παραδειγματιστούμε από την δημιουργία επιτροπής παροχής ψυχολογικής και υποστηρικτικής υποστήριξηςπου έχει θέσει στην υπηρεσία των πολιτών η κυπριακή κυβέρνηση, κάτι που θεωρούμε ότι είναι αναγκαίο να εφαρμόζεται και στη χώρα μας σε περίπτωση μεγάλων πυρκαγιών που επηρεάζουν τη ζωή των ανθρώπων.

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ-ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ υποστηρίζουμε μια νέα οικονομία του δάσους

Όπως πολλές φορές έχει επισημανθεί, η επένδυση στην ολοκληρωμένη διαχείριση των δασών και στη πρόληψη των πυρκαγιών πρέπει να είναι η προτεραιότητα όχι μόνο για οικολογικούς λόγους αλλά και για λόγους αποτελεσματικής χρήσης των  όποιων διαθέσιμων πόρων. Η πρόληψη απαιτεί πολύ λιγότερους πόρους σε σχέση με αυτούς που χάνονται με την καταστροφή του δάσους.

Η πρόληψη των καταστροφικών πυρκαγιών μέσω της ολοκληρωμένης διαχείρισης του δάσους συμβάλλει στην ενίσχυση της τοπικής οικονομίας ιδιαίτερα σε περιοχές που διαθέτουν περιορισμένες εναλλακτικές λύσεις, και δημιουργεί θέσεις εργασίας που είναι χρήσιμες, σημαντικές κι αναγκαίες και για το περιβάλλον και για την οικονομία.

Στην πραγματικότητα χρειαζόμαστε μια νέα προσέγγιση για την οικονομία του δάσους, που θα αναγνωρίζει τις πολυποίκιλες υπηρεσίες που μας προσφέρει και θα επενδύει στην διασφάλισή τους μακροχρόνια.

Φυσικά δεν ξεχνάμε ότι τα δάση και το περιβάλλον είναι το πιο σημαντικό σπίτι μας, δεν είναι απλώς ένα οικόπεδο για να χτίζονται σπίτια για να έρχονται μετά οι «υπουργοί» και να προσπαθούν να τα νομιμοποιήσουν….