15 Σεπτέμβριος 2012

Πολιτισμός και Διαρθρωτικά Ταμεία στην Ευρώπη

Ολοένα και περισσότερο, τα τελευταία χρόνια, οι πολιτικές της ΕΕ κινούνται προς μια ολοκληρωμένη κατανόηση του πολιτισμού ως εργαλείου για τη συμβολή στην αστική ανάπλαση, την ελκυστικότητα, την επιχειρηματικότητα, την καινοτομία, την απασχόληση και την αειφορία. Η έκθεση «USE OF STRUCTURAL FUNDS FOR CULTURAL PROJECTS» http://ec.europa.eu/culture/documents/final_report_sf_en.pdf, που συντάχθηκε για την Γενική Διεύθυνση Εσωτερικών Πολιτικών της ΕΕ, από την KEA European Affairs: Marìa Iglesias, Philippe Kern, Valentina Montalto,  τον Ιούλιοτου 2012, αναλύει τη χρήση των Διαρθρωτικών Ταμείων (ΔΤ) κατά την περίοδο 2007-2013, σχολιάζει τις μέχρι σήμερα προτάσεις Κανονισμών των ΔΤ  της νέας περιόδου 2014-2020 και καταλήγει σε προτάσεις για το πώς μπορεί να διευκολυνθεί η πρόσβαση του πολιτισμού σ΄αυτά.

 

Χαρακτηριστικά αναλύεται ότι ο κανονισμός του ΕΤΠΑ αναφέρεται μόνο στην προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, παραμελώντας το ρόλο του πολιτισμού και της πολιτιστικής δημιουργικότητας στην περιφερειακή και αστική ανάπτυξη. Ο κανονισμός του Ταμείου Συνοχής πηγαίνει πιο πέρα, αλλά εξακολουθεί να αγνοεί τη συμβολή των εικαστικών παρεμβάσεων στην καινοτομία, στην αλλαγή στάσεων και νοοτροπίας, καθώς και στην τόνωση νέων δεξιοτήτων για νέες θέσεις εργασίας. Επίσης, δεν γίνεται καμία αναφορά για τη συμβολή του πολιτισμού στην περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Δεν αξιοποιούνται δηλαδή οι θετικές εμπειρίες της σε μεγάλες ή μικρές πόλεις όπως το Βερολίνο, Νάντη, Δουβλίνο, Kortrijk, Νταντί ή Arnhemγια τη συμβολή του πολιτισμού σε:

  • Έξυπνη ανάπτυξη - τροφοδοτείται από τη συμβολή του πολιτισμού σε  καινοτόμες θέσεις εργασίας, προϊόντα, υπηρεσίες και διαδικασίες, τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα
  • Βιώσιμη ανάπτυξη – που διευκολύνεται από τις μικρές επιπτώσεις του πολιτισμού στο περιβάλλον, αλλά και από την ικανότητά του να διαμορφώνει μια κοινή μνήμη για τις παρούσες και τις μελλοντικές γενιές και να λειτουργεί ως πηγή νέων ιδεών καλλιεργώντας μακροπρόθεσμα τη νέα οικονομία  
  • Ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς - που απορρέει από την τάση στην τέχνη και τον πολιτισμό να φέρνουν τους ανθρώπους μαζί, είτε για να δημιουργήσουν ή να για να «καταναλώνουν» τέχνη και τον πολιτισμό.

 

Επιπλέον, η μελέτη δείχνει ότι υπάρχουν πολλά εμπόδια για πολιτιστικές επενδύσεις  στην εφαρμογή του πλαισίου πολιτικής για τη συνοχή, όπως: οι προτεραιότητες πολιτικής, οι προϋποθέσεις επιλεξιμότητας, η διαθέσιμη πληροφόρηση και οι διοικητικές απαιτήσεις.

 

Για να αξιοποιηθούν στο μέγιστο οι ευκαιρίες πολιτιστικών επενδύσεων, προτείνονται οι παρακάτω άξονες προτεραιότητας:

  • Να συμπεριληφθεί η ευρύτερη προσέγγιση για τον πολιτισμό και την καινοτομία στη νέα δέσμη νομοθετικών μέτρων και συνοδευτικών εγγράφων, καθώς και στα έγγραφα της εφαρμογής που θα εγκριθούν σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο (Εταιρικές Συμβάσεις και Επιχειρησιακά Προγράμματα).
  • Να εισαχθεί μια νέα θεματική προτεραιότητα για τον πολιτισμό στους Κανονισμούς για την πολιτική συνοχής, στο πλαίσιο του πυλώνα της "αειφόρου ανάπτυξης"  και να περιληφθεί ο πολιτισμός στις επενδυτικές προτεραιότητες και βασικές δράσεις σε προγράμματα για μη τεχνολογική ανάπτυξη, κοινωνική καινοτομία, ένταξη, ανάπτυξη δεξιοτήτων και ικανοτήτων, πράσινη ανάπτυξη και κατάρτιση.
  • Να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση μεταξύ των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών για επενδυτικές ευκαιρίες μέσω των ΔΤ για την ενίσχυση ενός μοντέλου  κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης βασισμένου στον πολιτισμό, το οποίο είναι πραγματικά ευρωπαϊκό και βασίζεται στην πολιτιστική ιδιαιτερότητα ανάμεσα στις  Ευρωπαϊκές χώρες, τις περιφέρειες και τις πόλεις.

 

Οι τρείς παραπάνω γενικοί άξονες προτεραιότητας αναλύονται στη μελέτη και σε συγκεκριμένες δράσεις.