parajumpers sale duvetica jas moncler jas polo ralph lauren sale goedkope nike air max canada goose sale moncler jassen mbt nederland gucci riem parajumpers jassen uggs kopen parajumpers jas michael kors tassen woolrich jas woolrich jassen uggs nederland nike air max goedkoop timberland laarzen duvetica jassen canada goose jas woolrich jas dames
ΑΡΘΡΑ http://chrysogelos.gr Sun, 21 Jan 2018 00:50:27 +0200 el-gr Βοηθήστε να μειωθούν οι απώλειες πουλιών και θηλαστικών στη θάλασσα από κακές αλιευτικές πρακτικές http://chrysogelos.gr/index.php/2012-01-26-17-17-39-594/arthra/item/4408-marine-protection23 http://chrysogelos.gr/index.php/2012-01-26-17-17-39-594/arthra/item/4408-marine-protection23
Φωτογραφία του Νικος Χρυσόγελος.
Πάνω από 200.000 θαλασσοπούλια, 130.000 θαλάσσιες χελώνες και πολλά άλλα απειλούμενα θαλάσσια είδη πιάνονται κατά λάθος στα δίκτυα ή στα αγκίστρια των επαγγελματικών αλιευτικών σκαφών κάθε χρόνο. Ψάρια που δεν έχουν φτάσει στο επιτρεπόμενο για αλίευση μέγεθος βγαίνουν γρήγορα από την τροφική αλυσίδα, πριν προλάβουν να αναπαραχθούν και να συμβάλλουν στην διατήρηση της ισορροπίας των ειδών και στη θαλάσσια βιοποικιλότητα. Από την άλλη, ένας μεγάλος αριθμός ειδών θανατώνεται και από τα απορρίμματα, ιδιαίτερα τα πλαστικά, που καταλήγουν στις θάλασσες. Υπολογίζεται ότι 1.000.000 θαλασσοπούλια και πάνω από 100.000 θαλάσσια θηλαστικά και ψάρια βρίσκουν το θάνατο από τα πλαστικά στις θάλασσες του πλανήτη.
 Είναι καιρός να εντείνουμε τις προσπάθειές μας για να μειωθούν οι παράπλευρες απώλειες τόσο πολλών ειδών από καθημερινές συνήθειες και πρακτικές μας. 37 περιβαλλοντικές οργανώσεις έχουν δημοσιοποιήσει πρόσφατα ανοικτή επιστολή προς τους ευρωβουλευτές καλώντας τους να πάρουν στις 16 Ιανουαρίου, στην Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου, τις αποφάσεις εκείνες που θα συμβάλλουν στην προστασία των θαλάσσιων ειδών και του πλούτου των θαλασσών μας, και να μην επιτρέψουν μεγαλύτερη χαλάρωση της περιβαλλοντικής προστασίας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει ένα νέο Κανονισμό (COM/2016/0134) που θεωρητικά υπόσχεται να σταματήσει τις αρνητικές επιπτώσεις στο θαλάσσιο περιβάλλον από ορισμένες αλιευτικές πρακτικές. Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις υποστηρίζουν, όμως, ότι στην πράξη ο προτεινόμενος Κανονισμός δεν θα περιορίσει τις λανθασμένες πρακτικές. Είναι γεγονός ότι πρέπει να αλλάξουν πολλά στον τρόπο αλιείας ώστε να μειωθούν οι παράπλευρες απώλειες άλλων ειδών, κι αυτό απαιτεί - όπως δείχνουν επιστημονικές έρευνες - μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ των ψαράδων, των ερευνητικών κέντρων και των αρχών. Πάντως προτάσεις που έχουν προκύψει από επιστημονικές έρυενες υπάρχουν για μείωση των απωλειών πουλιών και θηλαστικών, Το Ευρωκοινοβούλιο είχε την δυνατότητα τον Νοέμβριο 2016 να βελτιώσει την νομοθετική πρόταση, δυστυχώς όμως δεν συγκεντρώθηκε τότε η απαραίτητη πλειοψηφία.
Στις 16 Ιανουαρίου, το Ευρωκοινοβούλιο θα πει την τελευταία λέξη στο θέμα αυτό, στο πλαίσιο μιας απόφασης που θα είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για το περιβάλλον και τα θαλάσσια είδη.
Πιέστε τους ευρωβουλευτές να μην υιοθετήσουν νομοθεσία που θα εξασθενήσει περισσότερο την προστασία των ωκεανών και των θαλασσών
]]>
theodore@hotmail.com (Theo) ΑΡΘΡΑ Sun, 14 Jan 2018 00:00:00 +0200
Αντίο Τζίμη Πανούση, Γιατί μας έκανες να κλάψουμε τώρα; http://chrysogelos.gr/index.php/2012-01-26-17-17-39-594/arthra/item/4407-panousis64 http://chrysogelos.gr/index.php/2012-01-26-17-17-39-594/arthra/item/4407-panousis64
Φωτογραφία του Nikos Chrysogelos.
 
Αντίο Τζίμη Πανούση. Κρίμα.
Σε είχα γνωρίσει στο Χημικό, τότε που θέλαμε να αλλάξουμε τον κόσμο.
Δεν συμβιβάστηκες ποτέ με το συμβατικό.
Αλλά έφυγες πολύ νωρίς άτιμε. Μας έκανες να κλάψουμε τώρα, αντί να γελάσουμε με τον (αυτο) σαρκασμό σου
Γιατί, δεν έπρεπε να το κάνεις...
Θα είχες τόσα πολλά να κάνεις ακόμα
]]>
theodore@hotmail.com (Theo) ΑΡΘΡΑ Sat, 13 Jan 2018 00:00:00 +0200
Ενίσχυση της δημοκρατίας ή επιβολή της απόλυτης “δικής μας” αλήθειας; http://chrysogelos.gr/index.php/2012-01-26-17-17-39-594/arthra/item/4401-syzigos2 http://chrysogelos.gr/index.php/2012-01-26-17-17-39-594/arthra/item/4401-syzigos2
 
Δεν καταλαβαίνω γιατί πρέπει η σύντροφος του Πρωθυπουργού να δώσει συνέντευξη για να μας πει ότι “ο Αλέξης Τσίπρας δεν πρόδωσε, δεν εξαπάτησε, δεν είπε ψέματα». Αλλά τέλος πάντων, αυτό είναι ένα θέμα που αφορά την ίδια αν θα έπρεπε να εκτεθεί με αυτόν τον τρόπο. Υπήρχε περίπτωση οποιαδήποτε σύζυγος ή σύντροφος πρωθυπουργού να έλεγε “Ναι φυσικά ο σύντροφος μου σας κορόιδεψε, είπε ψέματα, είχε αυταπάτες”;
 
Αυτό που θεωρώ, όμως, ιδιαίτερα επικίνδυνο και μας αφορά όλους/ες, ότι είναι αυτό που αναδύεται από την συνέντευξη κι έρχεται να προστεθεί σε πολλά άλλα παρόμοια “μηνύματα”: η όλο και πιο έντονη καθεστωτική αντίληψη επιβολής ΚΟΜΜΑΤΙΚΟΥ ελέγχου πάνω στα πάντα, ενημέρωση, διοίκηση, εκδρομές σχολείων, οικονομικοί παράγοντες, κοινωνικοί φορείς.
 
Το πρόβλημα με τους προηγούμενους ήταν ότι, πέρα από πολιτικές διαφωνίες μαζί τους – που σε μια δημοκρατία είναι υγιές να υπάρχει αντιπαράθεση πολιτικών προγραμμάτων -, δημιούργησαν ένα πελατειακό κράτος που γέννησε και διαφθορά. Στο όνομα, λοιπόν, της αντιμετώπισης της διαφθοράς των προηγούμενων – που δεν έχει εξαλειφθεί πάντως στο ελάχιστο – η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ- υπολειμμάτων Οικολόγων Πράσινων δημιουργεί το δικό της πελατειακό κράτος, το δικό της ελεγχόμενο σύστημα εξουσίας, περιλαμβάνοντας κάποια από τα παλιότερα “τζάκια” αλλά και κάποια νέα που συνδέονται με “ισχυρούς άνδρες” που έχουν, τουλάχιστον περίεργο, “βιογραφικό”.
 
Αλλά το χειρότερο είναι ότι προχωράει, δυστυχώς, ένα βήμα πιο πέρα. Είναι αυτό που αποτυπώνεται σε μια σταλινικού τύπου αντίληψη της αριστεράς – που συμπίπτει απολύτως με αυτήν του Τραμπ σήμερα – όπως το ομολογεί η σύντροφος του πρωθυπουργού: «ο ΣΥΡΙΖΑ πήρε την Κυβέρνηση, αλλά δεν πήρε την εξουσία» και συμπληρώνει «γιατί εξουσία δεν είναι ο υπουργός αλλά ο μηχανισμός. Υπάρχουν άνθρωποι σε θέσεις-κλειδιά που εξυπηρετούν το παλιό διεφθαρμένο σύστημα. Και περιμένω την κάθαρση». Άρα, να ελέγξουμε τον μηχανισμό με τους δικούς μας ανθρώπους, όπως άνετα μεταφράζεται αυτό.
 
Αντί λοιπόν να ανοίξει η συζήτηση για το πώς η λειψή δημοκρατία μας θα γίνει πιο περιεκτική, πιο συμμετοχική, αλλά και πώς θα υπάρξει απο-κομματικοποίηση του κράτους, διαφάνεια στη λήψη αποφάσεων, ενδυνάμωση του συμμετοχικού σχεδιασμού bottom – up, η κυβερνητική αντίληψη (σε όλες τις εκφάνσεις της) είναι ο “απόλυτος έλεγχος του κράτους και του μηχανισμού” γιατί εμείς αγωνιζόμαστε για το “καλό του λαού“!
 
Πόσο πίσω έχουμε πάει…Όλες αυτές οι θεωρητικές αναζητήσεις και οι συζητήσεις στην ανανεωτική αριστερά πετάχθηκαν στα σκουπίδια από το κόμμα που υποτίθεται προήλθε από τα σπλάχνα της. Το πιο άσχημο είναι ότι παρόμοιες αντιλήψεις έχουν ευρύτερη απήχηση στην αριστερά (αλλά και στην δεξιά): πιστεύουν ότι κατέχουν την απόλυτη αλήθεια και το μόνο πρόβλημά τους είναι το πώς θα ελέγξουν τον μηχανισμό πλήρως για το “καλό του λαού”!
 
Είναι για λύπηση ότι το κομμάτι που απόμεινε από τον οικολογικό χώρο στους Οικολόγους Πράσινους δεν βγήκε στα κάγκελα, ασκώντας κριτική σε παρόμοιες αντιλήψεις. Αντιθέτως, συνηθίζει σταδιακά, αφομοιώνεται κι αυτό σε παρόμοια καθεστωτική αντίληψη – όποιος έχει δει τον Γ. Τσιρώνη στα ΜΜΕ διαπιστώνει ότι έχει γίνει πιο “βασιλικός και από τον βασιλιά”, βίαιος στο λόγο του κι απαξιωτικός απέναντι στους συνομιλητές του, ποδοπατώντας την ιστορία του πράσινου κινήματος που γεννήθηκε τον Μάη του 68 όχι μόνο αντιδρώντας στα πυρηνικά, την καταστροφή του περιβάλλοντος, την πυρηνική ενέργεια αλλά κι ασκώντας κριτική ενάντια στις απολυταρχικές αντιλήψεις δεξιάς ΚΑΙ αριστεράς για την δημοκρατία.
 
Όπως έδειξε και η εμπειρία του “ανύπαρκτου σοσιαλισμού”, οι τελεολογικές αντιλήψεις και η απόλυτη αλήθεια οδηγούν σε αυταρχικά καθεστώτα ακόμα και σε τερατώδη εγκλήματα στο όνομα των “υψηλών ιδανικών” όταν αυτά επιδιώκεται να “επιβληθούν” και όχι να υιοθετηθούν μέσα από μια δημοκρατική εξέλιξη. Φυσικά στο τέλος το καθεστώς που δημιουργείται δεν έχει καμία σχέση με τις “αξίες” που επικαλείται. Διαβάζοντας την συνέντευξη της κ. Μπαζιάκα ανατρίχιασα. Στο όνομα αφηρημένων εννοιών και “αξιών” χτίζεται μια καθεστωτική αντίληψη που βασίζεται ακριβώς στην δαιμονοποίηση της διαφορετικής αλλά υπαρκτής πολιτικής. Προφανώς στην πολιτική υπάρχουν και πρέπει να υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις, αλλά είναι πλέον εγκληματικό να βιώνουμε ακόμα και σήμερα το εμφυλιο-πολεμικό κλίμα της δεκαετίας του ’40. Στο κυβερνητικό στρατόπεδο κυριαρχεί αυτό το πνεύμα: εμείς είμαστε οι σωτήρες, ξέρουμε καλύτερα από όλους, είμαστε περήφανοι, και οδηγούν σε “σύγκρουση ανάμεσα στο απόλυτο καλό και στο απόλυτο κακό”. Αλλά και ένα μέρος της αντιπολίτευσης έχει υιοθετήσει αυτή την στρατηγική, γιατί θεωρούν ότι θα τους φέρει πιο γρήγορα στην πολυπόθητη καρέκλα της εξουσίας.
 
Η πλήρης απουσία της πολιτικής και η κυριαρχία του θρησκευτικού τύπου απολυταρχισμού (από εδώ ο Παράδεισος, από εκεί η Κόλαση) ανιχνεύεται εύκολα μέσα στα λεγόμενα:
 
– Οι άλλοι κάνουν “προπαγάνδα” (φυσικά), (αλλά μόνο) εμείς κατέχουμε την “αλήθεια”.
 
– Οι άλλοι “είχαν χρεωθεί για πάντα την αναξιοπρέπεια της υποταγής τους”, όμως εμείς “κάναμε συμβιβασμό, όχι όμως ταπεινωτικό” “Συμβιβάστηκες για να υπάρχει η χώρα σου”
 
– Οι δανειστές συμπεριφέρονταν “σαν μια τιμωρητική, φασιστική μπότα που προσπαθούσε να σου λιώσει το κεφάλι, να σε πατήσει κάτω επειδή τόλμησες να ξεστομίσεις “δεν αντέχω άλλο”… Λες και δεν είχες δικαίωμα να αντιστέκεσαι”. Αλλά, τότε πώς το “This is a coup” και “Κάθε επέτειο του δημοψηφίσματος κλαίω από νεύρα” συνυπάρχει με την “αλλαγή στάσης” των “φασιστών” απέναντι στον Αλέξη που τον εκθειάζουν σήμερα;
 
– “Εκείνον (ΣΣ δηλαδή τον “λαό”) σκέφτηκε, για εκείνον έχασε χρόνο, για εκείνον αναγκάστηκε να δεχτεί μια συμφωνία που δεν την ήθελε έτσι” (τι μου θυμίζει, τι μου θυμίζει!!!)
 
Είναι αλήθεια ότι ένα μεγάλο τμήμα του πράσινου κινήματος έβλεπε με συμπάθεια την συνεργασία με την αριστερά, αλλά με μια αριστερά που θα είχε μάθει από τα κινήματα κοινωνικής κριτικής, τα οικολογικά κι αντιαυταρχικά κινήματα. Μια αριστερά που θα αντιλαμβάνονταν ότι η απόλυτη αλήθεια και τα αυταρχικά συστήματα εξουσίας ήταν πίσω από τα μεγαλύτερα εγκλήματα που έγιναν στο όνομα της κοινωνικής δικαιοσύνης, της ισότητας, του σοσιαλισμού.
 
Δυστυχώς, αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι μια “αριστερά στην εξουσία” (αλλά και πέρα από αυτήν) που έχει γεράσει ήδη, που χτίζει πάνω στο αξιακό σύστημα του παρελθόντος, που μισεί ότι δεν ελέγχει, που δεν αντέχει την όποια διαφορετική άποψη. Και αυτή η αριστερά προσελκύει από τους οικολόγους αυτούς που είναι έτοιμοι να πιάσουν μια θέση στην καρέκλα του μηχανισμού, χωρίς να νοιάζονται κατ΄ελάχιστον για το περιεχόμενο της πολιτικής που ασκείται αλλά και για το ύφος της εξουσίας. Ναι, οι πράσινοι δεν αρνούνται να συμμετάσχουν και στην διαχείριση της εξουσίας, δεν θα ήταν κακό αν οι Οικολόγοι Πράσινοι συμμετείχαν σε μια κυβέρνηση με τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά αυτό θα έχει νόημα αν δεν παραβίαζε τις βασικές αξίες των πράσινων: πολύχρωμη δημοκρατία σε όλα τα επίπεδα, σύνθεση απόψεων, πολιτισμός στην πολιτική, επιχειρήματα, σεβασμός στην διαφορετικότητα, διάχυση της εξουσίας ώστε να ενισχύεται η συμμετοχή των πολλών στην διαμόρφωση και λήψη των αποφάσεων, απέχθεια στην θρησκευτικού τύπου απόλυτη αλήθεια. Τι σχέση έχει το σημερινό σύστημα εξουσίας με αυτές τις αξίες; 
 
Αντί να ανοίξει μια ουσιαστική συζήτηση για την ανανέωση της δημοκρατίας και την ενδυνάμωση της κριτικής σκέψης μετά την “αλλαγή” του 2015, ουσιαστικά το σημερινό σύστημα εξουσίας υπόσχεται μια μίζερη κι ελεγχόμενη δημοκρατία και μια καθεστωτική αντίληψη.
 
Ίσως και να μας αξίζει η επιστροφή προς τα πίσω, διότι λίγοι πλέον αντιλαμβάνονται ότι η πολιτική μπορεί να είναι και διαφορετική αλλά δεν θα είναι διαφορετική αν δεν συμμετάσχουν κι αυτοί/ες ενεργά, ότι η δημοκρατία και η διαφορετική άποψη είναι πλούτος, ότι οι κοινωνίες προχωράνε όχι μέσα από την μονοδιάστατη σκέψη αλλά μέσα από τον πολιτικό διάλογο, την πολιτισμένη πολιτική αντιπαράθεση αλλά και την σύνθεση.
]]>
theodore@hotmail.com (Theo) ΑΡΘΡΑ Sat, 06 Jan 2018 00:00:00 +0200
Απαγόρευση εκδρομών στο εξωτερικό: Αντί για σοβαρές πολιτικές ενίσχυσης της κοινωνικής συνοχής, ευτελίζουν το θέμα με αντιλήψεις Ταλιμπάν http://chrysogelos.gr/index.php/2012-01-26-17-17-39-594/arthra/item/4399-ekdromes2 http://chrysogelos.gr/index.php/2012-01-26-17-17-39-594/arthra/item/4399-ekdromes2
Φωτογραφία του Nikos Chrysogelos.
 
Όσο και αν προσπαθώ να αντιμετωπίσω το θέμα της απαγόρευσης των εκπαιδευτικών εκδρομών των μαθητών στο εξωτερικό με χιούμορ (ένα γέλιο θα σας θάψει όπως συνηθίζαμε να λέμε στο φοιτητικό κίνημα την εποχή που ήμουν φοιτητής) μου έρχεται να κλάψω ή να ουρλιάξω.
Έχω ακούσει τρεις εκδοχές από την κυβέρνηση και τους βουλευτές της για τον λόγο που βγήκε η εγκύκλιος:
(α) Επίσημη δικαιολογία από το Υπουργείο: "πολλά παιδιά δεν έχουν τα χρήματα για να συμμετάσχουν". Οπότε ρίχνεις μια γενική απαγόρευση αντί να αναζητήσεις δημιουργικές λύσεις, με δικαιολογία την "κοινωνική δικαιοσύνη"! άντε να ψάχνεις για λογικές λύσεις κοινωνικής αλληλεγγύης, αν και τις εφαρμόζουν χρόνια στη σχολική κοινότητα...
(β) Υφυπουργός Κ. Ζουράρης (με χαρά); "οι μαθητές το 1958 -
στην εποχή του- επισκέπτονταν μπουρδέλα", άρα καλά κάνουμε που ΣΗΜΕΡΑ τους τραβάμε μια απαγόρευση!
(γ) Δημήτρης Γάκης, βουλευτής Συριζα Ροδου (αχ βρε Δημήτρη σε ξέρω και εσένα): "για να μην βγαίνει συνάλλαγμα στο εξωτερικό, να επιλέγουν οι μαθητές να πηγαίνουν στην Ρόδο και στην Κρήτη για να ενισχύσουν τον τουρισμό"! Εντάξει βρε Δημήτρη, να μας επιβάλεις που θα πηγαίνουμε. Φυσικά και πρέπει να σε ρωτάμε πρώτα, αν μας το επιτρέπεις...
Τρομακτικα και τα 3 επιχειρήματα. Και φυσικά κανένα από τα 3 δεν έχει σχέση με καλύτερη εκπαίδευση και πρόσβαση όλων στην εκπαίδευση, την γνώση (και μέσα από το ταξίδι), το βίωμα. Δεν είναι τυχαίο που σε μερικές γλώσσες η λέξη "εκπαίδευση" προέρχεται από το "ταξίδι" πχ στα Γερμανικά er-fahrung, από το ταξιδεύω fahren.
Το θέμα γίνεται όλο και πιο σοβαρό. Αντί να διευρύνουμε τους ορίζοντες μας, κλείνουμε τα όποια παράθυρα στον υπόλοιπο κόσμο.
Δείχνει ότι κάποιοι αντιγράφουν τους Ταλιμπάν, θέλουν να επιβάλλουν την δική τους αντίληψη και στους άλλους (μάλλον θέλουν να αντιγράψουν και εκείνον τον θρησκόληπτο υπουργό Δημόσιας Τάξης, τον Παπαθεμελή, που επέβαλε να κλείνουν νωρίς τα μαγαζιά για το καλό τους, για να μην ξενυχτάνε οι πολίτες)
'Ολο και περισσότερο οι σημερινοί κυβερνώντες δείχνουν μια προσκόλληση στο μοντέλο του κράτους-πατερούλη που αποφασίζει για τα πάντα, ακόμα και για την εκδρομή των μαθητών.
Έχετε τρελαθεί εντελώς;
]]>
theodore@hotmail.com (Theo) ΑΡΘΡΑ Fri, 05 Jan 2018 00:00:00 +0200
Μισό βήμα μπροστά: επιβολή τέλους στις πλαστικές σακούλες http://chrysogelos.gr/index.php/2012-01-26-17-17-39-594/arthra/item/4398-plasticbags http://chrysogelos.gr/index.php/2012-01-26-17-17-39-594/arthra/item/4398-plasticbags
 
Λιγότερες πλαστικές σακούλες, καλύτερη ποιότητα ζωής
Η σχετική ευρωπαϊκή Οδηγία - είχα τη χαρά να την υποστηρίξω και εγώ όταν ήμουν ευρωβουλευτής στο Ευρωκοινοβούλιο μαζί με την δανέζα ευρωβουλευτή των Πρασίνων M. Auken που ήταν η εισηγήτρια της πρωτοβουλίας - προβλέπει είτε περιορισμό της χρήσης της με νομοθετική απαγόρευση είτε επιβολή τέλους σε κάθε σακούλα που χρησιμοποιείται.
Η ελληνική κυβέρνηση επέλεξε το μισό βήμα, την επιβολή τέλους. Ας ελπίσουμε ότι με αυτόν τον τρόπο θα πετύχει να περιορίσει δραστικά τη χρήση της, και δεν θα λειτουργήσει απλώς εισπρακτικά το σύστημα: 3 λεπτά για τον Εθνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης και 1 λεπτό για το κράτος (από το ΦΠΑ).
Υπήρχε βέβαια η εναλλακτική και πιο δραστική λύση, να μην δίνεται πλέον πλαστική σακούλα, ιδιαίτερα στα σούπερ μάρκετ.
Μα θα πει κάποιος και πώς θα μεταφέρουμε τα ψώνια μας; Εξάλλου που θα βάζουμε τα σκουπίδια μας;
Ας σκεφτούμε ότι υπήρχε ζωή και πριν τις πλαστικές σακούλες, ενώ θα συνεχίσει να υπάρχει και μετά από αυτές, Και μάλιστα, καλύτερα, χωρίς τόσα πλαστικά στη θάλασσα, στο περιβάλλον, στις φωλιές των πουλιών, στις κοιλιές των ψαριών και γενικότερα στην τροφική αλυσίδα.
Θυμάμαι όταν αποφάσισα να σταματήσω να χρησιμοποιώ πλαστικές σακούλες στα ψώνια μου - ήταν στα τέλη της δεκαετίας του 70 - και πήγαινα στο σούπερ μάρκετ ή στο φούρνο με τις πάνινες τσάντες ή με το δίχτυ μου, με κοιτούσαν με συγκαταβατικό ύφος του στυλ "το καημένο το παιδί, έχει τρελαθεί". Απελπίζονταν που παρά την πίεση δεν ήθελα να χρησιμοποιήσω πλαστική σακούλα.
Τα χρόνια πέρασαν, τα μαλλιά άσπρισαν. Οι οικολογικές στάσεις ζωής έχουν υιοθετηθεί από πολύ περισσότερους/ες σήμερα. Ακόμα και σε τηλεοπτικά σήριαλ έχουν εισαχθεί κάποιες οικολογικές μπηχτές: κάπου κάπου πάνινη τσάντα, κάδος ανακύκλωσης, ένα ποδήλατο δίπλα από την πόρτα.
Ξέρω πάρα πολλούς ανθρώπους που έχουν κατανοήσει ότι οι πλαστικές σακούλες κάνουν ζημιά στο περιβάλλον και θα ήταν έτοιμοι να σταματήσουν τη χρήση τους, Κάποιοι/ες (κυρίως γυναίκες, μεγαλύτερης ηλικίας και νέα παιδιά) έχουν κάνει ήδη το βήμα αυτό. Αλλά οι περισσότεροι περίμεναν κάποιος να τους το επιβάλλει είτε με νόμο είτε με τέλος. Αυτή είναι η διαφορά μας με κεντρο-ευρωπαίους. Εκείνοι όταν συνειδητοποιούν ότι κάτι πρέπει να αλλάξει το εφαρμόζουν. Κόβουν τις πλαστικές σακούλες, παίρνουν το ποδήλατο, κάνουν ανακύκλωση και κομποστοποίηση, μείωνουν την κατανάλωση ενέργειας, Εμείς στο μεταξύ το ...σκεφτόμαστε, και το σκεφτόμαστε, και το σκεφτόμαστε!
Παρατηρούσα, λοιπόν, σήμερα με περιέργεια τον κόσμο που πήγαινε στο ταμείο του σούπερ μάρκετ. Οι κοπέλες στο ταμείο ρωτούσαν: θέλετε πλαστική σακούλα. Φαίνεται ότι περιέργως οι περισσότεροι ήξεραν ότι από σήμερα η πλαστική σακούλα θα χρεώνονταν χωριστά (γιατί μέχρι τώρα χρεώνονταν, δεν ήταν δωρεάν όπως αφελώς πίστευαν πολλοί, αλλά χρεώνονταν μέσα στην τιμή του προϊόντος).
Αρκετοί είχαν φέρει τη δική τους επαναχρησιμοποιήσιμη τσάντα (υπάρχει ένα πλήθος ευφάνταστων λύσεων), Κάποιοι μουρμούριζαν, άκουσα ένα κύριο να λέει ότι θα ήταν καλύτερο να χρεώνονται ακόμα και 10 ευρώ αλλά μέσα στην τιμή του...προϊόντος), ενώ - όπως επιβεβαίωσαν και κάποιες κοπέλες στα ταμεία - αυτοί που συνήθιζαν να παίρνουν 10 - 10 τις σακούλες, σήμερα δεν ήθελαν να πάρουν ούτε μία και προτιμούσαν να πάρουν τα πράγματα στο χέρι τους. Υπήρχαν βέβαια κι αυτοί/ες που δεν πολυ-νοιάστηκαν που θα πλήρωναν 4 λεπτά επιπλέον.
Για να δούμε τι θα γίνει το επόμενο διάστημα.
Πάντως και ο καταναλωτής και τα μαγαζιά δεν θα έχουν μόνο οικολογικό αλλά και οικονομικό όφελος, αφού οι πλαστικές σακούλες ήταν έτσι κι αλλιώς ένα σημαντικό κόστος, που περνούσε απαρατήρητο στους καταναλωτές (κάπου 20-30 ευρώ ανά άτομο ετησίως) αλλά στα μαγαζιά, στα σούπερ μάρκετ, στις λαϊκές το κόστος ήταν σημαντικό κι ανέρχονταν σε εκατοντάδες ευρώ για ένα μικρό μαγαζί και δεκάδες χιλιάδες ευρώ σε ένα μεγαλύτερο. Τζάμπα λεφτά στα σκουπίδια δηλαδή.
Και ένας προσωπικός απολογισμός: όλα αυτά τα χρόνια με μερικές πάνινες τσάντες που επαναχρησιμοποιώ, έχω συνεισφέρει στην αποφυγή ...κατανάλωσης 15.000 περίπου κομματιών πλαστικής σακούλας. Δεν είναι και λίγο. Και ποτέ δεν μου φάνηκε δύσκολο να έχω μαζί μου κάποιες επαναχρησιμοποιήσιμες τσάντες (κυρίως πάνινες). Είναι θέμα πόσο συνεπής είσαι στις επιλογές σου.
]]>
theodore@hotmail.com (Theo) ΑΡΘΡΑ Wed, 03 Jan 2018 00:00:00 +0200
Πλειστηριασμοί, βίαιη παρεμπόδισή τους, νομοθετικός αυταρχισμός: Κι όμως υπάρχει μια εναλλακτική λύση http://chrysogelos.gr/index.php/2012-01-26-17-17-39-594/arthra/item/4396-pleistiriasmoi2 http://chrysogelos.gr/index.php/2012-01-26-17-17-39-594/arthra/item/4396-pleistiriasmoi2

 

Αποτέλεσμα εικόνας για housing europe

Υπάρχει εναλλακτική λύση απέναντι στους πλειστηριασμούς και την βίαιη παρεμπόδισή τους με στόχο να σωθούν τα σπίτια αλλά και να μην μεταφερθούν τα βάση τους υπόλοιπους πολίτες;

Το αρχικό πρόβλημα: χιλιάδες άνθρωποι λόγω απουσίας μια πολιτικής για προσβάσιμη κατοικία (όχι κατ΄ ανάγκη μέσω ιδιοκτησίας) ανοίχτηκαν άκριτα σε δάνεια με τεράστιο κόστος για να αποκτήσουν κατοικία. Έτσι σήμερα πάνω από 700.000 δάνεια έχουν γίνει κόκκινα, οι άνθρωποι δεν μπορούν να ανταποκριθούν στο κόστος αποπληρωμής. Άλλα σπίτια είναι πρώτη κατοικία, άλλα είναι εξοχικά, άλλα είναι μικρά άλλα αποτέλεσμα μιας κουλτούρας νεοπλουτισμού.

Μετά έρχεται το άλλο πρόβλημα. Αν οι άνθρωποι αυτοί δεν μπορούν να αποπληρώσουν τα δάνεια, πώς θα λυθεί το πρόβλημα που δημιουργείται στις τράπεζες που έχουν χρησιμοποιήσει τα χρήματα των καταθετών για να δώσουν αυτά τα δάνεια; Όσοι λένε με ευκολία, να διαγραφούν τα δάνεια και να μην γίνει κανένας πλειστηριασμός. δεν απαντάνε στο απλό ερώτημα “σε αυτή την περίπτωση που θα βρεθούν τα χρήματα για να μπορούν οι τράπεζες να διασφαλίζουν τις καταθέσεις των πολιτών”; Μπορεί να φταίνε σε σημαντικό βαθμό και οι τράπεζες που μοίραζαν δάνεια σαν στραγάλια, αλλά το πρόβλημα είναι υπαρκτό σήμερα, δεν θα λυθεί ασκώντας μόνο κριτική στις ανεύθυνες τραπεζικές πολιτικές ή κατακρίνοντας όσους ανοίχτηκαν πέρα από τις δυνατότητές τους.

Αν η διάσωση των τραπεζών γίνεται συνεχώς με ανακεφαλαιοποίηση - δηλαδή δημόσιο χρήμα - τότε αυτό είναι άδικο για τους υπόλοιπους αλλά και οδηγεί σε συνεχόμενη λιτότητα και υπερφορολόγηση. Το σύνολο των κόκκινων δανείων (όχι μόνο για στεγαστικά) είναι 100 δις δηλαδή όσο περίπου το 1/3 του δημόσιου χρέους. Οι τράπεζες έχουν πάρει ήδη πολλά χρήματα από δημόσιους πόρους για ανακεφαλαιοποίηση, δεν μπορούν να πάρουν άλλα 100 δις.

Ο “κυνικός” θα πει: "Τότε να κατασχεθούν και να πουληθούν τα σπίτια και οι επιχειρήσεις των ανθρώπων που χρεοκόπησαν. Καλά κάνει η κυβέρνηση και νομοθετεί το αυτονόητο. Να πάνε φυλακή όσοι εμποδίζουν τους πλειστιριασμούς". Ο "φιλάνθρωπος" θα πει "Δίκαιο δεν έχουν όσοι αντιδρούν ενάντια στους πλειστηριασμούς κατοικιών κακόμοιρων ανθρώπων που καταστράφηκαν; Δεν είναι απαράδεκτη η κυβέρνηση που πέρασε ένα αντιδημοκρατικό νόμο για όσους εμποδίζουν τους πλειστηριασμούς;"

Δυστυχώς η μονοδιάστατη σκέψη δεν προσφέρει λύσεις. Εγώ θα υποστηρίξω ότι υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις που είναι win-win και πάνε πέρα από αυτά τα δύο διλήμματα. Λύσεις που και αυτοί που σήμερα νομοθετούν αυταρχικές λύσεις και αυτοί που χρησιμοποιούν απλουστευτικά συνθήματα "ούτε ένα σπίτι σε χέρια τραπεζίτη" ΔΕΝ ΝΟΙΑΖΟΝΤΑΙ να αναζητήσουν.

Ας δούμε ποια θέματα ανακύπτουν:

Θέμα Νο 1: Δημιουργικός διάλογος, νέες πολιτικές. Πρέπει να βρεθούν δημιουργικές λύσεις και όχι να φτάνουν τα πράγματα σε ακραίες καταστάσεις. Αυτό προϋποθέτει ουσιαστικό και όχι προσχηματικό διάλογο. Σήμερα δεν υπάρχει αυτός, με ευθύνη όλου του πολιτικού συστήματος αλλά και πολλών φορέων.

Θέμα Νο 2: Δίκαιες και ισορροπημένες λύσεις. Πολλοί πράγματι καταστράφηκαν λόγω της κρίσης, χωρίς να έχουν κάνει κάτι εντελώς παράλογο ή κάποια λαμογιά. Είχαν κάνει τους υπολογισμούς τους (αν και κάπως απερίσκεπτα) για να μπορούν να πληρώνουν το δάνειο τα επόμενα 20-30 χρόνια. Το λάθος ήταν βέβαια ότι θεωρούσαν δεδομένο ότι θα βρίσκονταν πάντα σε καλή οικονομική κατάσταση. Σήμερα έχουν καταστραφεί - συχνά όχι με δική τους ευθύνη - και δεν είναι σε θέση να πληρώνουν το ύψος του δανείου που πήραν σε άλλες εποχές. Δεν είναι πάντως λογικό να θεωρηθούν εγκληματίες αλλά ούτε είναι λογικό να θεωρούν ότι κάποιοι άλλοι θα πληρώσουν το δάνειο για λογαριασμό τους. Πρέπει να βοηθηθούν, λοιπόν, να αποπληρώσουν το δάνειο, αξιοποιώντας διάφορα εργαλεία (πχ μείωση των απαιτήσεων επιτοκίων άλλης εποχής, μείωση προστίμων κα).

Θέμα Νο 3: Από την αντί-δραση στην λύση. Είναι δίκαιο το κίνημα εναντίον των πλειστηριασμών και των κατασχέσεων; Θα ήταν δίκαιο αν προσπαθούσε να βρει και να στηρίξει ολοκληρωμένες λύσεις. Αντιπαρέρχομαι τις κατηγορίες ότι κάποιοι έχουν επενδύσει κομματικά σε αυτό ή κάποιοι προσπαθούν να σώσουν μεγάλες περιουσίες και φοροφυγάδες αντιδρώντας σε πλειστηριασμούς μεγάλων ακινήτων. Μπορεί να συμβαίνουν και αυτά. Αλλά ας επικεντρώσουμε σε καλών προθέσεων πρωτοβουλίες. Το να αντιδράς τόσα χρόνια στους πλειστηριασμούς είναι μια συγκεκριμένη πολιτική αντίληψη που σε όλα λέει όχι αλλά δεν ψάχνει να βρει πώς θα σωθεί και το σπίτι και πώς δεν θα μεταφερθεί το κόστος στην υπόλοιπη κοινωνία. Γιατί αν δεν βρεθεί ολοκληρωμένη λύση κάποιος τελικά θα πληρώσει στο τέλος. Αν τα κόκκινα δάνεια παραμείνουν ως έχει τότε σύντομα θα κληθούν να πληρώσουν οι καταθέτες, μέσω της κατάσχεσης ή του κουρέματος των καταθέσεων για να μπορέσουν οι τράπεζες να καλύψουν τα τεράστια ποσά που τους "λείπουν" γιατί έχουν δοθεί για δάνεια που δεν αποπληρώνονται. Αν λοιπόν το "κίνημα" αυτό είχε αρχικά λόγο ύπαρξης για ευαισθητοποίηση της κοινωνίας, σήμερα αποτελεί μέρος της χρεοκοπίας των κομμάτων. Δεν συμβάλλει σε λύσεις, αξιοποιείται από όσους επιδιώκουν να προωθήσουν κυνικές πολιτικές

Θέση Νο 4: Πράσινες λύσεις στην κρίση. Η λύση τελικά δεν είναι απλή, αλλά υπάρχει, δεν είναι ένα σύνθημα, είναι περίπλοκη κι απαιτεί νέες ιδέες, ενεργοποίηση των πολιτών, αλλαγές στις πολιτικές, δημιουργία νέων θεσμών αλλά και νέων χρηματο-οικονομικών εργαλείων. όπως συνήθως συμβαίνει στην πολιτική, πρέπει να αλλάξουν πολλά για να αντιμετωπίσουμε τα σημερινά προβλήματα,

Κατ΄αρχάς χρειάζεται να υπάρξει συνεργασία του κράτους, των πολιτών που έχουν μπλέξει στα κόκκινα δάνεια, των τραπεζών αλλά και (διεθνών) φορέων που ίσως έχουν σχετική εμπειρία για να διαμορφωθεί ένα νέο πλαίσιο.

Αντί να ψάχνουν για τη λύση μόνοι τους, οι πολίτες που έχουν κόκκινο στεγαστικό δάνειο, θα μπορούσαν να συνεργαστούν μεταξύ τους για συνεργατικές λύσεις.

Μια τέτοια συνεργατική λύση θα ήταν να δημιουργήσουν από κοινού ένα “συνεταιρισμό κοινωνικής κατοικίαςπου θα μπορούσε να αγοράσει τα κόκκινα δάνεια και την περιουσία όσων ενδιαφέρονταν. Μέλη δηλαδή θα ήταν όσοι θα ήθελαν να γλυτώσουν την κατοικία ή την επιχείρηση τους από τις κατασχέσεις ή όσοι θα ήθελαν να απαλλαγούν από τα κόκκινα δάνεια αλλά και από την κατοικία. Τα σπίτια θα πέρναγαν τότε στον συνεταιρισμό που θα τα ενοικίαζε στους “ιδιοκτήτες” αλλά και θα φρόντιζε για την αναβάθμιση, συντήρηση τους αλλά και για την βελτίωση του περιβάλλοντος της γειτονιάς. Αν και ξεκινώντας από διαφορετικές αφετηρίες, σήμερα υπάρχουν πάμπολλα παραδείγματα φορέων (δημοτικών ή συνεταιρισμών) που διαχειρίζονται με αυτόν τον τρόπο εκατομμύρια"κοινωνικές"  κατοικίες στην Ευρώπη.

Ένας συνεταιρισμός κοινωνικής κατοικίας με κεφάλαια από διάφορες πηγές θα μπορούσε να αγοράσει σε πολύ ανταγωνιστικές τιμές τα δάνεια και τα σπίτια, παρακάμπτοντας το φόβο των τραπεζών ότι αν έδιναν την δυνατότητα σε κάθε ένα πολίτη να αγοράσει σε πολύ χαμηλή τιμή το "κόκκινο δάνειο" του, τότε κανείς δεν θα ήθελε να πληρώσει κανονικά το δάνειο του και θα κατέρρεε το τραπεζικό σύστημα.

Ο συνεταιρισμός κοινωνικής κατοικίας θα μπορούσε επίσης να εργαστεί στην κατεύθυνση της ενεργειακής αναβάθμισης αυτών των κατοικιών κι επιχειρήσεων αξιοποιώντας την εμπειρία υπαρχόντων ενώσεων κοινωνικής κατοικίας σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Μειώνοντας τις δαπάνες του νοικοκυριού για ενέργεια (που αποτελεί σημαντικό ποσοστό του σημερινού οικογενειακού προϋπολογισμού), θα συνέβαλε στην οικονομική ενδυνάμωση των νοικοκυριών. Είναι ήδη αποδεκτό σε ευρωπαϊκό επίπεδο ότι ένας τρόπος να μειωθεί ο κίνδυνος κόκκινων δανείων είναι να μειωθούν οι δαπάνες για την ενέργεια μέσω της ενεργειακής αναβάθμισης των κατοικιών.

Παράλληλα, θα μπορούσε να δημιουργήσει έσοδα και θέσεις εργασίας επενδύοντας στην παραγωγή κι ανταλλαγή-εμπορία ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας σε επίπεδο γειτονιάς ή και σε άλλες περιοχές (μέσω ψηφιακού συμψηφισμού), κάτι που είναι πλέον εφικτό.

Μέρος της χρηματοδότησης για ένα τέτοιο σχέδιο θα μπορούσε να προκύψει από διαφορετικές πηγές:

- υπάρχοντα προγράμματα. Για παράδειγμα, σήμερα εισπράττονται από τους εργαζόμενους ετησίως αν και έχει καταργηθεί ο ΟΕΚ πάνω από 200 εκατ ευρώ υποτίθεται για κοινωνική κατοικία

- από τους ίδιους τους ιδιοκτήτες των κόκκινων δανείων και των προς κατάσχεση κατοικιών

- με αναχρηματοδότηση από τις τράπεζες που θα είχαν συμφέρον να "πουλήσουν" τα δάνεια πχ στο 20% αντί για 5% όπως τώρα στα κερδοσκοπικά funds

- από ιδιώτες επενδυτές και κυρίως επενδυτές με κοινωνικά κριτήρια (οικολογικά και κοινωνικά funds),

- από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, και το λεγόμενο “πακέτο Γιουνκέρ”

Το θετικό επίσης από όλα αυτά θα ήταν ένα νέο παραγωγικό και κοινωνικό μοντέλο που θα πρασίνιζε την οικονομία, την κοινωνία και τις πόλεις.

Υπάρχει χώρος για ρεαλιστικές ουτοπίες;

]]>
theodore@hotmail.com (Theo) ΑΡΘΡΑ Sat, 23 Dec 2017 00:00:00 +0200
Αιολικά στην Πάρο: Το όχι πρέπει να συνοδεύεται από ένα εναλλακτικό σχέδιο για αλλαγή του ενεργειακού μοντέλου http://chrysogelos.gr/index.php/2012-01-26-17-17-39-594/arthra/item/4395-windmills-paros2 http://chrysogelos.gr/index.php/2012-01-26-17-17-39-594/arthra/item/4395-windmills-paros2

Αποτέλεσμα εικόνας για windmills of your mind

 

Των

Νίκου Χρυσόγελου

(πρώην Ευρωβουλευτή

& Περιφερειακού Συμβούλου Ν. Αιγαίου)

και Νικόλα Στεφάνου

(επιχειρηματίας διαδικτύου)

Τα θέματα που απασχολούν τις κοινωνίες δεν μπορεί να είναι άσπρο-μαύρο. Για παράδειγμα, μπορούμε να απορρίψουμε μια πρόταση αλλά δεν είναι απαραίτητο να διατηρήσουμε μια κατάσταση. Aν αυτή δεν είναι συμβατή πλέον με τις ανάγκες και αξίες της κοινωνίας, υπάρχει η δυνατότητα να επιλέξουμε μια άλλη καλύτερη που θα είναι προς το συμφέρον της τοπικής κοινωνίας και του περιβάλλοντος. Αυτό ισχύει, για παράδειγμα, με το θέμα των ανεμογεννητριών στην Πάρο ή και σε άλλες περιοχές.

Οι κοινωνίες πρέπει να συζητάνε δημοκρατικά και με επιχειρήματα τις διαφορετικές επιλογές που υπάρχουν και να αναζητούν αυτή που είναι πιο ωφέλιμη για την κοινωνία και το περιβάλλον, συγκεντρώνει ευρύτερη συναίνεση κι αντιμετωπίζει τα υπαρκτά, μεγάλα περιβαλλοντικά και κλιματικά προβλήματα. Χρειάζεται προσοχή, όταν απορρίπτουμε μια επιλογή, να μην πετάμε με τα απόνερα και το μωρό.

Στην παθιασμένη ατμόσφαιρα που επικρατεί αυτή τη στιγμή στην Πάρο όπου κάθε γνώμη έστω και λίγο διαφοροποιημένη θεωρείτε «προδοσία», δεν είναι εύκολο να ακουστεί, ακόμα περισσότερο να κατανοηθεί, μια θέση διαφορετική τόσο από το σχέδιο που προωθείτε όσο και από την επικρατούσα θέση που αρκείται σε ένα ξερό «όχι στις ανεμογεννήτριες».

 Είναι βέβαιο ωστόσο ότι η μεγάλη κινητοποίηση του κόσμου που επιτεύχθηκε στην Πάρο είναι απαραίτητη για να εμποδιστεί το συγκεκριμένο (απαράδεκτο!) επενδυτικό σχέδιο ανάπτυξης αιολικών πάρκων που πάει να υλοποιηθεί στο νησί. Η αντίθεση, όμως, προς αυτό το σχέδιο δεν μπορεί να οδηγήσει στην διατήρηση της σημερινής, επίσης απαράδεκτης κατάστασης, αφού η ενέργεια που χρειάζεται η Πάρος παράγεται σήμερα από «βρώμικες», μη ανανεώσιμες πηγές, όπως το πετρέλαιο. Το αποτέλεσμα είναι προβληματικό και ορατό: ρυπαίνεται το περιβάλλον και συμβάλλουμε στην επιδείνωση της κλιματικής αλλαγής. Επίσης, η εισαγωγή πετρελαίου επιβαρύνει τα δημοσιονομικά και την οικονομία των νοικοκυριών και της χώρας. Κατά συνέπεια, χρειάζεται ένα πραγματικά εναλλακτικό σχέδιο αειφόρου ανάπτυξης που θα αφορά τη θέση της Πάρου στο νέο ενεργειακό τοπίο και τη συμμέτοχή της στην μείωση των εκπομπών CO2 που αλλάζει, όπως όλοι πλέον γνωρίζουν, ραγδαία το κλίμα.

Γιατί λέμε «όχι στο προτεινόμενο σχέδιο»: Το προτεινόμενο σχέδιο είναι καταρχάς προκλητικό αφού είναι αδιανόητο να πιστεύουν κάποιοι ότι τέτοια σχέδια, με τόσο μεγάλες παρεμβάσεις στο τοπίο και στο περιβάλλον, μπορούν να υλοποιηθούν σε κράτος μέλος της ΕΕ χωρίς διαφάνεια και συμμετοχή του κοινού στη λήψη αποφάσεων. Εδώ και πολλά χρόνια υπάρχει σε ευρωπαϊκό επίπεδο η υποχρέωση να ακολουθούνται διαδικασίες που διασφαλίζουν ότι κάθε σχέδιο που ενδέχεται να έχει επιπτώσεις στο περιβάλλον υπόκειται σε διαβούλευση που πραγματοποιείται σε πρώιμο στάδιο της διαδικασίας, όχι όταν τα έργα έχουν αποφασιστεί.

 Ενώ η μετάβαση σε ένα άλλο ενεργειακό μοντέλο είναι απαραίτητη για περιβαλλοντικούς και οικονομικούς λόγους, ο τρόπος που θα προωθηθούν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πρέπει να λαμβάνει υπόψη ότι οι τοπικές κοινωνίες δεν λένε ένα απλό ναι ή όχι. Πρέπει να είναι αυτές που έχουν την πλήρη ιδιοκτησία ή σημαντικό ποσοστό ιδιοκτησίας των επενδύσεων ΑΠΕ που γίνονται, αποφασίζουν για την έκταση και την χωροθέτηση των επενδύσεων, επωφελούνται περιβαλλοντικά και οικονομικά από την αλλαγή του ενεργειακού μοντέλου. Στο κυρίαρχο ενεργειακό μοντέλο, η ενέργεια παράγονταν από μεγάλες επιχειρήσεις που συγκέντρωναν εκείνες όλο τον πλούτο, αλλά η νέα «ενεργειακή επανάσταση» στοχεύει στο να περάσει η ενέργεια στις κοινότητες (communityenergy) και να βασίζεται αποκλειστικά σε ανανεώσιμες πηγές. Σημειωτέο ότι τουριστικοί προορισμοί που ακολουθούν αυτό το μοντέλο πετυχαίνουν βελτίωση του τουριστικού προϊόντος και της προβολής τους στις πιο προνομιακές τουριστικές αγορές.

Το προτεινόμενο σχέδιο δεν συμμορφώνεται με αυτές τις βασικές επιλογές. Το να απορρίψουμε, όμως, συνολικά την ανάγκη προώθησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας εξαιτίας μιας μονόπλευρης ενημέρωσης, που αγνοεί την αναγκαιότητα της ενεργειακής μετάβασης σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας λόγω της κλιματικής αλλαγής, είναι μια επιλογή που διατηρεί το σημερινό απαράδεκτο, επίσης, καθεστώς.

 Ασκούμε κριτική στο επενδυτικό σχέδιο που προωθείται σήμερα αλλά όχι με λάθος, αντιεπιστημονικά επιχειρήματα που μας εκθέτουν, όπως για κάποιες συνωμοτικές θεωρίες περί της «πράσινης ανάπτυξης», περί της δήθεν ανικανότητας της αιολικής και γενικότερα της ανανεώσιμης ενεργείας να αντικαταστήσει την ενέργεια από ορυκτά καύσιμα, για δήθεν επιπτώσεις στην υγεία κα. Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι όλες οι χώρες με την Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα (2015) δεσμεύτηκαν να σταματήσουν πλήρως τη χρήση ορυκτών καυσίμων μέχρι το αργότερο το 2050. Χώρες, όπως η Γερμανία, η Σκωτία, η Νορβηγία, η Δανία έχουν ήδη παρουσιάσει τα σχέδια τους, ενώ και η χώρα μας είναι υποχρεωμένη να το κάνει.

 Όταν πρωτο-συζητήθηκε το θέμα στο τότε Περιφερειακό Συμβούλιο Ν. Αιγαίου, ο Νίκος Χρυσόγελος (Περιφερειακός Σύμβουλος με τον Οικολογικό Άνεμο κι ευρωβουλευτής τότε) υπέβαλε ένα σχέδιο απόφασης που υπερψηφίστηκε «για απόρριψη της συγκεκριμένης επένδυσης». Αλλά η απόφαση συνοδεύονταν από θετική πρόταση, για ανάληψη πρωτοβουλιών από την περιφέρεια και τις τοπικές κοινωνίες για προώθηση συνεργατικών ενεργειακών σχημάτων για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στα νησιά προς όφελος των νησιωτικών κοινωνιών και του περιβάλλοντος.

 Προφανώς δεν θα δεχθεί μια τοπική κοινωνία μια πρόχειρη τεχνική μελέτη που ορίζει την «φέρουσα ικανότητα» της Πάρου σε 100 ανεμογεννήτριες, χωρίς να έχει πάρει υπόψη την κλίμακα και τις ιδιαίτερες πολιτισμικές και περιβαλλοντικές ιδιαιτερότητες των Κυκλάδων. Το ενεργειακό μοντέλο της Πάρου και του Ν. Αιγαίου πρέπει να διαμορφωθεί με συμμετοχικό τρόπο, λαμβάνοντας υπόψη τις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις αλλά και τις δεσμεύσεις που έχουμε ως κοινωνία να προστατέψουμε το κλίμα για τα παιδιά μας. Ας μην ξεχνάμε ότι τα νησιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

 Ο κόσμος είναι εξοργισμένος κι αρνητικός, δικαιολογημένα, αλλά η οργή πρέπει να μετατραπεί σε συνειδητή επιλογή ενός διαφορετικού ενεργειακού μοντέλου. Κάποια στιγμή θα έρθουν σίγουρα να μας μιλήσουν για την αναγκαιότητα των επενδύσεων, για τις δεσμεύσεις μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, για το σημαντικό αιολικό δυναμικό των Κυκλάδων και για αντισταθμιστικά οφέλη. Τότε το ξερό «όχι στις ανεμογεννήτριες» δεν θα είναι αξιόπιστος λόγος! Πρέπει να έχουμε διαμορφώσει το δικό μας όραμα και το δικό μας εναλλακτικό σχέδιο. Ποια πρέπει να είναι αυτά;

Το όραμά μας λοιπόν μπορεί να περιλαμβάνει αντί για έργα σαν τα προτεινόμενα του «σχεδίου Κοπελούζου/ENEL» για τα νησιά Άνδρο, Τήνο, Πάρο και Νάξο, ένα διαφορετικό, εναλλακτικό σχέδιο που θα έχει ως πρωταγωνιστές τις τοπικές κοινωνίες. Προτείνουμε τη δημιουργία δημοκρατικά οργανωμένης «συμμετοχικής Εταιρίας Παραγωγής Πράσινης Ενέργειας» (ενεργειακός συνεταιρισμός, όπως οι 2500 που υπάρχουν σήμερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και χιλιάδες άλλοι στις ΗΠΑ), με μέλη πολίτες και, πιθανόν, σε συνεργασία με την Περιφέρεια, τους Δήμους, τη τοπική ΔΕΗ, επαγγελματικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς φορείς, εμπορικούς συλλόγους, εργατικά κέντρα και σωματεία, εργαζόμενους στο ΝΕΩΡΙΟ, τουριστικούς φορείς, ιδιωτικές επιχειρήσεις. Μια τέτοια συνεργατική/συνεταιριστική επιχείρηση μπορεί να προωθήσει τις επενδύσεις στις ΑΠΕ (αιολική, ηλιακή, βιομάζα, γεωθερμία χαμηλής ενθαλπίας, κυματική κα) στην Πάρο. Ένα τέτοιο μοντέλο μπορεί να βοηθήσει να απεξαρτηθούν τα νησιά από τα ορυκτά καύσιμα (πετρέλαιο) και ταυτοχρόνως να διατηρήσει τα οικονομικά οφέλη στις τοπικές κοινωνίες.

Τέτοια σχήματα δεν μπορούν να ελεγχθούν από κάποιους που θα συγκέντρωναν «μετοχές», αλλά, αντιθέτως, διασφαλίζουν ότι θα παραμείνουν υπό τον έλεγχο των τοπικών κοινωνιών που θα κατευθύνουν τις επενδύσεις, λαμβάνοντας υπόψη το τοπικό περιβάλλον, τις ανάγκες της κοινωνίας και την προσπάθεια προστασίας του κλίματος.

 Είμαστε πρόθυμοι να βοηθήσουμε την Παριανή κοινωνία να προχωρήσει προς μια τέτοια κατεύθυνση αξιοποιώντας την ευρωπαϊκή τεχνογνωσία.

]]>
theodore@hotmail.com (Theo) ΑΡΘΡΑ Sun, 17 Dec 2017 00:00:00 +0200
Όταν η ανοησία γίνεται είδηση στα ελληνικά ΜΜΕ ή τα fake news για το κεμπάπ και το ντονέρ http://chrysogelos.gr/index.php/2012-01-26-17-17-39-594/arthra/item/4392-fakenews-mme http://chrysogelos.gr/index.php/2012-01-26-17-17-39-594/arthra/item/4392-fakenews-mme
Φωτογραφία του Nikos Chrysogelos.
 
Είναι απίστευτο πώς τα Fake news έγιναν κεντρικό θέμα στα ελληνικά κι όχι μόνο ΜΜΕ. Προκλητικοί τίτλοι "απαγόρευση κεμπάπ και ντονέρ στην ΕΕ" παραπλάνησαν τους πολίτες και οι υπερήφανοι (Έλληνες κι άλλοι) ευρωβουλευτές ....αντιστάθηκαν στα σχέδια της Επιτροπής Δημόσιας Υγείας κι Ασφάλειας Τροφίμων του Ευρωκοινοβουλίου και κράτησαν ψιλά τη σημαία του κεμπάπ!!!!!
Ποια είναι η πραγματικότητα; ότι η Κομισιόν και τα Κράτη Μέλη προσπαθούν να επιτρέψουν την χρήση - ΧΩΡΙΣ να υπάρχουν μελέτες - στο κεμπάπ και στο ντονέρ πρόσθετων που υπάρχουν ενδείξεις ότι προκαλούν προβλήματα υγείας και ΑΠΑΓΟΡΕΥΟΝΤΑΙ μέχρι σήμερα. Μάλιστα είναι σε εξέλιξη σχετική έρευνα από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων για τους κινδύνους των προσθέτων φωσφορικών αλάτων.
Η Επιτροπή Δημόσιας Υγείας κι Ασφάλειας των Τροφίμων προετοίμασε το ψήφισμα γιατί υπάρχουν αναφορές για τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων σε σχέση με τα πρόσθετα φωσφορικών αλάτων και γιαυτό - με πρωτοβουλία των Πράσινων και των Σοσιαλιστών - ζήτησαν να περιμένουμε καλύτερα τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης. Υπάρχει όμως και ένας άλλος λόγος, η χρήση των πρόσθετων αυτών μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερη συγκράτηση νερού και έτσι το βάρος του κρέατος να είναι μεγαλύτερο και ο καταναλωτής να το πληρώνει πιο ακριβά χωρίς λόγο.
Αν πέρναγε το ψήφισμα με την απαιτούμενη πλειοψηφία ώστε να ισχύει το βέτο (χρειάζονταν 3 επιπλέον ευρωβουλευτές), τότε απλώς θα εφαρμόζονταν το αυτονόητο, να περιμένουμε μέχρι να αποδειχθεί αν τα πρόσθετα αυτά είναι ακίνδυνα ή επικίνδυνα. Θα σήμαινε δηλαδή μια λογική και συνήθης πλέον πρακτική για τον τομέα και για τους καταναλωτές. Η Επιτροπή θα έπρεπε να υποβάλει νέα τεκμηριωμένη πρόταση.
Τώρα δόθηκε το πράσινο φως στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να επιτρέψει τη χρήση των προσθέτων στο κεμπάπ και σε άλλα κρέατα. Και αν προκύψει πρόβλημα, εκ των υστέρων, απλώς θα αποσυρθεί η άδεια, αλλά κανείς δεν θα ευθύνεται για τυχόν επιπτώσεις που θα έχουν προκύψει στην υγεία πολιτών, μερικοί από τους οποίους "έκαιγαν σημαίες της ΕΕ" γιατί ήθελε, λέει, να τους απαγορεύσει το κεμπάπ!
Μια από τις μεγαλύτερες τερατολογίες: Θα χαθούν 200.000 θέσεις εργασίας
Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, που αποτελεί τη μεγαλύτερη ομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θεώρησε ότι αν απαγορευτεί η χρήση φωσφορικών αλάτων στο κεμπάπ και στο ντονέρ μπορεί να χαθούν 200.000 θέσεις εργασίας σε όλη την Ευρώπη - περισσότερες από τις μισές στη Γερμανία. Πώς θα γίνει αυτό αφού ΣΗΜΕΡΑ δεν επιτρέπεται η χρήση του πρόσθετου δεν θέλησε να το εξηγήσει. Εκτός αν εννοεί ότι τα πρόσθετα χρησιμοποιούνται παρανόμως παρά την απαγόρευση που ισχύει μέχρι σήμερα
]]>
theodore@hotmail.com (Theo) ΑΡΘΡΑ Thu, 14 Dec 2017 00:00:00 +0200
Αποκατάσταση της Μάνδρας, αναγέννηση της περιοχής με κοινωνικά και πράσινα κριτήρια http://chrysogelos.gr/index.php/2012-01-26-17-17-39-594/arthra/item/4385-mandra-new2 http://chrysogelos.gr/index.php/2012-01-26-17-17-39-594/arthra/item/4385-mandra-new2

Στεναχωρηθήκαμε σαν να ήταν δικοί μας άνθρωποι οι κάτοικοι της Μάνδρας. Εκφράσαμε σχεδόν όλοι τα συλλυπητήριά μας στους οικείους των θυμάτων της πρόσφατης καταστροφής στην Δυτ. Αττική. Πολλοί συγκέντρωσαν τρόφιμα και άλλα είδη για να βοηθήσουν. Όμως αυτό δεν αρκεί. Όπως αναφέρει και η ανακοίνωση των ΠΡΑΣΙΝΩΝ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ, η αλληλεγγύη και η στήριξη προς τους κατοίκους τους Δυτικής Αττικής που επλήγησαν από τις πλημμύρες πρέπει να στοχεύει στην αντιμετώπιση δύο βασικών αναγκών:

– άμεση ανακούφισή τους, ώστε να μπορέσουν να διασφαλίσουν την διαμονή τους με αξιοπρέπεια, αλλά και να ξεκινήσουν ξανά τη ζωή τους, να οργανώσουν τις δουλειές τους, να πάνε τα παιδιά στο σχολείο,

– διασφάλιση ότι όσα συνέβησαν τώρα δεν θα επαναληφθούν ξανά, δηλαδή θα έπρεπε να δοθεί έμφαση στην μακροχρόνια ασφάλεια του οικισμού και στην αποτροπή νέων πλημμυρών στο μέλλον.

Η αλληλεγγύη που έχει υπάρξει προς τους πολίτες δεν άρει την ανάγκη ενός οργανωμένου σχεδίου στοχευμένης κοινωνικό-ψυχολογικής υποστήριξης από κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό. Η χώρα οφείλει γενικότερα να διαθέτει παρόμοιες κοινωνικές υποδομές αφού πλήττεται συχνά από περιστατικά που δημιουργούν τραύματα (πχ πυρκαγιές, πλημμύρες, σεισμοί κα).

Η καταστροφή στην Μάνδρα δεν είναι, όμως, όπως συνηθίζουν κάποιοι να λένε αποτέλεσμα φυσικών φαινομένων (ή “εκδίκηση της φύσης”) ή "θεομηνίας", αλλά κυρίως του συνδυασμού της ανατροπής του κλίματος και της τραγικής περιβαλλοντικής υποβάθμισης στην Αττική, του μπαζώματος ρεμάτων, πολεοδομικών αυθαιρεσιών κ.α.

Η αναβάθμιση – και μέσα από ενίσχυση των περιβαλλοντικών και κοινωνικών υποδομών – “ξεχασμένων” περιοχών, όπως η Δυτική Αττική, είναι μια σωστή πολιτική κοινωνικής δικαιοσύνης, περιβαλλοντικής σοφίας και οικονομικής αποτελεσματικότητας.  Δεν είναι τυχαίο ότι οι περιοχές όπου σημειώθηκαν οι μεγάλες καταστροφές τα τελευταία χρόνια είναι από τις περισσότερο υποβαθμισμένες περιβαλλοντικά και κοινωνικά περιοχές, οι φυσικές άμυνες έχουν καταστραφεί, τα ρέματα έχουν μπαζωθεί, οι δρόμοι του νερού είναι πλέον ανύπαρκτοι με αποτέλεσμα να πλημμυρίζουν είτε μετά από μια συνηθισμένη βροχόπτωση είτε, πολύ περισσότερο, από μια έντονη καταιγίδα. Παράλληλα, όμως, αυτές οι περιοχές είναι ανοχύρωτες και κοινωνικά. 

Τα ρέματα που μπαζώθηκαν ή καλύφθηκαν για να χτιστούν οι πόλεις μας

Πόσα ήταν τα ρέματα κάποτε στην Αττική; Πόσα είναι σήμερα; Ποιοι κλείσανε τους δρόμους του νερού; Ποιοι συνεχίζουν να νομιμοποιούν (!) αυθαίρετα όπου και αν είναι? Υπάρχουν πολιτικοί και ηθικοί αυτουργοί για τους νέους θανάτους στην Αττική λόγω πλημμυρών. Αλλά δεν θα βγει κάποιος να ζητήσει συγνώμη και να πει αλλάζουμε. Και συνεχίζουμε τα ίδια λάθη.

Μελέτη του ΕΜΠ, δείχνει ότι τα ρέματα το 1945 είχαν μήκος 1.280 χιλιόμετρα, ενώ σήμερα, μόλις, 434 χιλιόμετρα, μειώθηκαν, δηλαδή, κατά 66%. Από μελέτη του ΙΓΜΕ, πριν από μερικά χρόνια, φαίνεται ότι το 80% των νερών της βροχής το απορροφούσε το έδαφος - μόλις το 20% έφτανε στη θάλασσα. Σήμερα το νερό ακολουθεί τους τσιμεντένιους και ασφάλτινους δρόμους μέχρι να βρει κάπου να εκτονωθεί, συχνά βίαια. Η άσφαλτος και το τσιμέντο το εμποδίζουν να περάσει προς το υπέδαφος. Δεν είναι τα ρέματα που πνίγουν τους ανθρώπους, είναι οι ανθρώπινες παρεμβάσεις ενάντια στο οικοσύστημα και τα ρέματα που οδηγούν σε μεγάλες καταστροφές. Πιστέψαμε ότι μπορούμε να υποτάξουμε τη φύση, αντί να μάθουμε και να συνεργαστούμε με αυτήν, όπως έκαναν πιο σοφές κοινωνίες, και τώρα αυτοκαταστρεφόμαστε.

Είναι υπεύθυνη η κλιματική αλλαγή για τις καταστροφές στην Μάνδρα; 

Ξαφνικά πολλοί ανακάλυψαν την κλιματική αλλαγή για να δικαιολογήσουν την "έκταση των καταστροφών", αν και στο πολιτικό επίπεδο η χώρα έχει κακές επιδόσεις ως προς την συμμετοχή της σε δράσεις προστασίας του κλίματος. 

Όσοι πετάνε σήμερα το μπαλάκι στις κλιματικές αλλαγές και μόνο για τις πρόσφατες καταστροφές το κάνουν γιατί θέλουν να απαλλαγούν από τις ευθύνες τους. Αλλά και όσοι θέλουν συνειδητά να αγνοούν ότι η κλιματική αλλαγή είναι εδώ, έχουν ελάχιστη γνώση του τι πραγματικά συμβαίνει σήμερα στον πλανήτη μας, αγνοούν όσα πλέον τεκμηριώνουν οι επιστημονικές έρευνες, συζητάνε στα διεθνή φόρα όπως στο COP23 στη Βόννη.

Αν τα ρέματα δεν είχαν κλείσει και μπαζωθεί πιθανόν τα θύματα να ζούσαν ακόμα. Αλλά και η κλιματική αλλαγή ίσως παίζει και σε αυτή την περίπτωση ρόλο συνδυαστικά με το μπάζωμα των ρεμάτων. Δεν έχουμε τρόπο να αποδείξουμε ότι η συγκεκριμένη βροχή είναι ευθέως το αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής. Δεν μπορεί να αποδείξει κάποιος ότι αυτό το φαινόμενο των έντονων βροχοπτώσεων μέσα σε ελάχιστα λεπτά είναι άμεση συνέπεια της κλιματικής αλλαγής. Δεν μπορεί να το πει κανείς 100% όπως και για πολλά άλλα θέματα (πχ αν ένας καρκίνος είναι ακριβώς αποτέλεσμα πχ της έκθεσης κάποιου σε ραδιενέργεια ή σε τοξικά).

Αλλά αυτή είναι η τάση όπως εκτιμούσαν τα διάφορα μοντέλα για την εξέλιξη του κλίματος αλλά κι αποδεικνύεται στην πράξη μέσα από τις έρευνες που ανακοινώνονται από διεθνείς οργανισμούς που καταγράφουν την εξέλιξη των ακραίων καιρικών φαινομένων και του κλίματος.

Προκαλεί η κλιματική αλλαγή - αναρωτιέται κάποιος (καλόπιστα ή κακόπιστα) - τους τυφώνες ή την αύξηση της μέσης θερμοκρασίας; Είναι απόλυτα συνδεδεμένη η εμφάνιση και η ένταση των τυφώνων με την κλιματική αλλαγή; Είναι μια εξαιρετικά ζεστή χρονιά αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής ή οι άγριες πυρκαγιές σε δάση σε κάποιες χώρες οφείλονται σε αλλαγές στο παγκόσμιο κλίμα;

Οι επιστήμονες βλέπουν τα σενάρια να γίνονται εφιαλτική πραγματικότητα, δεν ξέρουν πόσο συχνές θα είναι οι πυρκαγιές αλλά γνωρίζουν τον μηχανισμό που τις κάνει πιο άγριες πλέον, δεν ξέρουν αν η κλιματική αλλαγή θα οδηγήσει σε πιο πολλούς τυφώνες αλλά κατανόησαν γιατί και μέσω ποιων μηχανισμών - που συνδέονται με την αύξηση της μέσης θερμοκρασίας της θάλασσας - γίνονται πιο άγριοι, γιατί συμπυκνώνουν περισσότερη ενέργεια, αλλά κι εμφανίζονται και σε περιοχές όπου ήταν ανύπαρκτοι ή πολύ σπάνιοι.

Τρομάζω όταν διεθνείς οργανισμοί όπως ο ΟΗΕ και η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας μιλάνε για 250.000 επιπλέον θανάτους και εμείς εδώ τσακωνόμαστε για τον αν φταίνε μόνο τα μπαζωμένα ρέματα ή μόνο το κλίμα ενώ κατά τα άλλα η συνήθης αδράνεια συνεχίζεται: οι μηχανικοί θα εκτιμήσουν τις ζημιές, οι αρχές θα δώσουν κάποιες αποζημιώσεις και όλα θα επιστρέψουν στην ίδια...κανονικότητα μέχρι την επόμενη καταστροφή.

Είτε ότι συνέβη στην Μάνδρα, στη Σύμη και σε άλλες περιοχές είναι ένα "συνηθισμένο" φαινόμενο μέσα σε έναν δεδομένο χρόνο είτε είναι ένα από τα σημάδια της αλλαγής του κλίματος που καταγράφεται πλέον με στοιχεία, είναι γεγονός ότι τα επόμενα χρόνια θα έχουμε περισσότερα και πιο ακραία καιρικά φαινόμενα. Άρα με δεδομένο ότι έχουμε καταστρέψει τις φυσικές άμυνες (ρέματα, αμμόλοφους, υγρότοπους, φύση μέσα στις πόλεις) ΠΡΕΠΕΙ άμεσα να επανασχεδιάσουμε τις υποδομές μας μέσα από την οπτική των πράσινων τεχνικών (και όχι των γκρίζων, βαριών τσιμεντένιων κατασκευών) μέσα στις πόλεις αλλά και στα νησιά και στα ορεινά χωριά ώστε να αντέξουν τις μεγαλύτερες πιέσεις που θα δεχθούν από τις αλλαγές του κλίματος. 

Δεν πετάμε το μπαλάκι στην εξέδρα, θεωρώντας
- είτε ότι οι θάνατοι και οι καταστροφές είναι αποτέλεσμα μόνο της κλιματικές αλλαγής (ώστε να συνεχίσουμε τη ζωή μας ήσυχα αφού είναι πλέον ...μοιραίο να συμβεί), για να απαλλαγούν οι ηθικοί και πολιτικοί αυτουργοί από τις εγκληματικές παρεμβάσεις στα ρέματα και στους δρόμους του νερού (κυβέρνηση, περιφέρεια και πολλοί δήμοι συνεχίζουν στο ίδιο μοτίβο),
- είτε ότι δεν πρέπει να συζητάμε καθόλου για την κλιματική αλλαγή γιατί αυτή δεν έχει καμία απολύτως σχέση με τις καταστροφές.

Η σωστή προσέγγιση είναι, νομίζω, απλή και ταυτοχρόνως σαφής: τις προηγούμενες δεκαετίες καταστρέψαμε το περιβάλλον, μπαζώσαμε τα ρέματα και τα κάναμε τσιμεντένιους αγωγούς ή αυτοκινητοδρόμους και τώρα κάποιες έντονες βροχοπτώσεις στο πλαίσιο είτε της περιοδικής εμφάνισης αυτών των φαινομένων είτε της πιο συχνής και πιο ακραίας εμφάνισής τους λόγω κλιματικής αλλαγής (εγώ είμαι πεισμένος για αυτό από όσα μελετάω σε επιστημονικό επίπεδο και από όσα λένε επισήμως πλέον διεθνείς οργανισμοί) ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΜΕ περισσότερο.

Ποιο θα είναι το μέλλον της Μάνδρας; 

Ευκαιρία τώρα να εξεταστεί από την αρχή το πώς θα μπορούσαν να αποκατασταθούν οι φυσικές άμυνες της περιοχής, να ανοίξουν τα ρέματα, να μεταφερθούν αλλού (με κοινωνική και οικονομική υποστήριξη) όσοι τα σπίτια τους είναι αυθαίρετα ή τυπικά "νόμιμα" μέσα σε ρέματα, μέσα σε δρόμους του νερού. Και να ξεκινήσουν από περιοχές που πνίγονται, όπως η Μάνδρα, οι "πράσινοι διάδρομοι" ώστε να προστατευθούν και οι υπόλοιποι κάτοικοι, οι περιουσίες, αλλά κυρίως οι ζωές. Δεν λέμε μόνο εμείς παρόμοιες προτάσεις, τις κάνουν πράξεις πόλεις όπως η Βαρκελώνη και το Freiburg, τις λένε οι ευρωπαϊκές Οδηγίες, διεθνείς οργανισμοί όπως ο ΟΗΕ και το Πρόγραμμα για το Περιβάλλον (UNEP), η Κομισιόν αλλά και η Υπηρεσία Περιβάλλοντος των ΗΠΑ. Υπάρχουν όμως και προτάσεις όπως αυτή του Πολυτεχνείου ή όπως του Ηρακλή Παπαϊωάννου αρχιτέκτονα και εκπροσώπου των οικολογικών προτάσεων στη Δράμα για μετατροπή σε πράσινο διαδρόμο της οδού 19ης Μαϊου στην Δράμα.

Φωτογραφία του Νικος Χρυσόγελος.

Το εκπληκτικό είναι ότι έχουν γίνει τόσα συνέδρια, έχει αναγνωριστεί ο ρόλος των ρεμάτων από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και τις Περιφέρειες, μάλιστα η Περιφέρεια Αττικής έχει στα χέρια της μελέτη για πράσινους διαδρόμους. Έχουμε πλέον πολλά παραδείγματα στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ για μια νέα προσέγγιση σε σχέση με τις πράσινες υποδομές, ότι είναι αποτελεσματικές, έξυπνες, αποδοτικές. Και τελικά όταν έρχεται η ώρα του σχεδιασμού γίνονται εντελώς διαφορετικά πράγματα (πχ Ρέμα Αγ. Αικατερίνης, Ρέμα Πικροδάφνης, Ρέμα Ραφήνας κα). Μάλιστα, η πρόσφατη νομοθεσία νομιμοποιεί τα αυθαίρετα αν έχει καλυφθεί το ρέμα αρκεί το αυθαίρετο να είναι λίγο πιο πέρα, όχι ακριβώς πάνω στο καλυμμένο ρέμα...

Το να πηγαίνουν οι μηχανικοί στην Μάνδρα, να καταγράφουν τις ζημιές και να προτείνουν ύψος αποζημιώσεων δεν φτάνει πλέον. Πρέπει να αρχίσουμε να αποκαθιστούμε τις οικολογικά κατεστραμμένες περιοχές, να ανοίγουμε ξανά τα ρέματα, να διαμορφώνουμε ανθεκτικές πόλεις απέναντι στις κλιματικές αλλαγές που είναι έτσι κι αλλιώς εδώ. Η λύση προφανής αλλά δεν είναι αυτή που συζητιέται σήμερα, όπως σε πολλές άλλες περιπτώσεις.

Καλή η συζήτηση και πρέπει να γίνει για το ποιος ευθύνεται για την "εξαφάνιση" των ρεμάτων, όπως έχει γίνει στην Μάνδρα, με τη βούλα της διοίκησης. Αλλά πρέπει να συζητήσουμε και για το μέλλον της περιοχής. Για να μην ξαναζήσει η περιοχή μια νέα καταστροφή στο άμεσο μέλλον.

Δεν είναι καθόλου σοφό να παραμείνουν επί μακρόν χωρίς βοήθεια οι πληγέντες σε κατεστραμμένες περιοχές αλλά ούτε να χτιστούν ξανά τα σπίτια πάνω στους δρόμους του νερού. Οι τόσο μεγάλες καταστροφές στην Δυτική Αττική και οι θάνατοι δεκάδων ανθρώπων είναι αποτέλεσμα του τρόπου που αναπτύχθηκαν οι πόλεις μας και της απουσίας πολιτικών πρόβλεψης κι αποτροπής φυσικών καταστροφών που οφείλονται σε ανθρωπογενείς αιτίες (καταστροφή δασών, κάλυψη ρεμάτων, κλείσιμο δρόμων νερού, κα). Κατά συνέπεια δεν αρκεί να αποζημιωθούν οι πληγέντες και να επιστρέψουν όλα στην προηγούμενη κατάσταση.

Η αποκατάσταση της Μάνδρας θα πρέπει να συνδυάζει τις πιο σύγχρονες πράσινες αντιλήψεις για την αποκατάσταση περιοχών (“πράσινες υποδομές” αντί βαριών γκρίζων έργων, ενεργειακά αποτελεσματικά κτίρια κα) με την ανάγκη να ενισχυθεί η κοινωνική συνοχή της περιοχής και να αναπτυχθούν νέες, σύγχρονες κοινωνικές υποδομές.

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ είμαστε σαφείς. Απαιτείται χρηματοδότηση αλλά και πολύπλευρη υποστήριξη για τον επανασχεδιασμό της πόλης, την επανακατασκευή αλλά σε άλλες, ασφαλείς περιοχές κτιρίων και εγκαταστάσεων που βρίσκονται μέσα στους δρόμους του νερού, είτε με τυπική νομιμοποίηση είτε με εντελώς αυθαίρετο τρόπο. Οι αποζημιώσεις και οι ενισχύσεις προς τους πληγέντες πρέπει να συνδυαστούν με προσπάθεια αποκατάστασης των δρόμων του νερού, το άνοιγμα των ρεμάτων, την προστασίας – με οικολογικά συμβατές πρακτικές – των εδαφών στις δασικές εκτάσεις που έχουν καεί. Κι αυτό όχι μόνο για οικολογικούς λόγους αλλά για λόγους ασφάλειας και προστασίας των πολιτών και των περιουσιών τους.

Η καταστροφή προκάλεσε μεγάλα τραύματα στους κατοίκους, η αναγέννηση της περιοχής μπορεί όμως να γίνει με τρόπο που θα την αναδείξει σε μια οικολογικά, κοινωνικά και οικονομικά βιώσιμη περιοχή, πρότυπο και για άλλες πόλεις.

Ειδικότερες προτάσεις των ΠΡΑΣΙΝΩΝ ΑΛΛΗΛΕΓΥΗ

Ψυχο-κοινωνική υποστήριξη κι επαγγελματική συμβουλευτική: Στο πλαίσιο των αναγκαίων παρεμβάσεων για την άμεση ανακούφιση των πληγέντων, χρειάζεται οργανωμένη παροχή ψυχολογικής και κοινωνικής υποστήριξης προς τους πληθυσμούς που πλήττονται, πολύ περισσότερο που κάποιοι έχασαν με τραγικό τρόπο τους δικούς τους. Χρειάζεται επίσης κι επαγγελματική συμβουλευτική. Μόνο έτσι θα αντιμετωπιστούν τα σύνθετα κοινωνικά, ψυχολογικά και επαγγελματικά προβλήματα που αναδύθηκαν με τις καταστροφές. Μετά από παρόμοιες καταστάσεις δεν μπορεί να αφήνονται οι άνθρωποι μόνοι τους με βαθιά τραύματα.

Οικονομική υποστήριξη: Χρειάζονται ουσιαστικές λύσεις μέσα από την συνεργασία κεντρικής διοίκησης – περιφέρειας – αυτοδιοίκησης και κατοίκων για την εξασφάλιση χώρων διαμονής των πληγέντων, κυρίως μέσω άμεσης ενίσχυσης για την κάλυψη του κόστους ενοικίασης χώρων – για ένα χρόνο – από τους ίδιους τους κατοίκους, παράλληλα με την χρηματοδότηση της αγοράς βασικού εξοπλισμού που διαθέτει ένα μέσο σπίτι (οικοσυσκευή) καθώς και την παροχή αποζημίωσης σε σχέση με την απώλεια της εργασίας ή του επαγγελματικού χώρου.

Μεσοπρόθεσμα μέτρα: Σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο, χρειάζονται πολιτικές και σειρά μέτρων που θα αντιμετωπίσουν τις αιτίες που οδήγησαν στις εκτεταμένες καταστροφές. Είτε έπαιξε ρόλο σε αυτές τις συγκεκριμένες καταστροφές η κλιματική αλλαγή είτε οι καταστροφές ήταν αποτέλεσμα καιρικών φαινομένων που εναλλάσσονται μέσα στους φυσικούς κύκλους, είναι δεδομένο ότι στο μέλλον θα έχουμε όλο και πιο ακραία καιρικά φαινόμενα λόγω κλιματικής αλλαγής. Άρα πρέπει να λάβουμε μέτρα για την προσαρμογή των πόλεων, ιδιαίτερα των πιο ευάλωτων περιοχών τους, στα νέα κλιματικά δεδομένα για να περιορίσουμε την έκταση των καταστροφών.

Χάρτες επικινδυνότητας: Οι χάρτες επικινδυνότητας είναι ευρωπαϊκό υποχρέωση της χώρας αλλά πρέπει να συνδέονται με την ιεράρχηση και υλοποίηση δέσμης παρεμβάσεων στις περιοχές που κινδυνεύουν περισσότερο, και μια από αυτές ήταν και παραμένει και στο μέλλον η Μάνδρα.

Αλλαγές πολιτικών “συνεργασία με τη φύση, αντί για κόντρα στη φύση

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΑΛΛΗΛΕΓΥΗ καλούμε σε σημαντικές αλλαγές πολιτικών:

– Πρέπει να αλλάξει, ο τρόπος ανάπτυξης των πόλεων,

– Να διαμορφωθούν αλλά και να εφαρμόζονται ολοκληρωμένα σχέδια πρόληψης πλημμυρών λαμβάνοντας υπόψη τα πολλά παθήματα του παρελθόντος (και δεν είναι μόνο η Μάνδρα) αλλά και όσα οι πόλεις μαθαίνουν από τα σχέδια προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.

– Να σχεδιάζονται ή να επιδιορθώνονται τα τεχνικά έργα με βάση νέες πλέον επιστημονικές και τεχνικές γνώσεις (πχ υποθέσεις για παροχές νερού, διαστάσεις αγωγών) και στη βάση της συνεργασίας με την φύση, των πράσινων υποδομών, κι όχι ελέγχου της φύσης με βαριά τεχνικά έργα. Αυτό έχει μεγάλη σημασία ιδιαίτερα σε σχέση με τον ρόλο και την αντιμετώπιση των ρεμάτων αλλά και τον τρόπο αποκατάστασης των περιοχών που πλήττονται. Οι στρατηγικές για “πράσινες υποδομές” ως εργαλείο για την επιστροφή της φύσης στην πόλη, την άμυνα απέναντι στις πλημμύρες και άλλα ακραία καιρικά φαινόμενα, η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, προωθούνται από πολλές πόλεις.

Η σύγχρονη επιστήμη θα μπορούσε να έχει συμβάλλει στην πρόβλεψη αλλά και στον περιορισμό των καταστροφών και των απωλειών ζωής, αλλά σίγουρα μπορεί να συμβάλλει στην αποκατάσταση της Μάνδρας μέσα από την αξιοποίηση υπάρχουσας γνώσης και κατάλληλων επιστημονικών εργαλείων

Η οικολογική, κοινωνική και οικονομική αναγέννηση της πόλης

Η Μάνδρα χτίστηκε πάνω σε ρέματα και δρόμους τους νερού γενικότερα. Για να μην έχουμε ξανά καταστροφικές πλημμύρες πρέπει παρεμβάσεις να γίνουν και στις καμένες περιοχές του βουνού αλλά και μέσα στην πόλη, ώστε να περιορίζονται οι όγκοι του νερού που διασχίζουν την πόλη αλλά κι αυτό, το νερό, να ξαναβρεί τους φυσικούς του δρόμους προς τη θάλασσα. Είναι – όπως φάνηκε – υπόθεση ζωής ή θανάτου. Το να χτιστούν ξανά τα σπίτια και τα μαγαζιά πάνω στους δρόμους του νερού, πάνω στα καλυμμένα ρέματα θα είναι πράξη αφροσύνης, αφού αργά ή γρήγορα θα επαναληφθούν παρόμοιες καταστροφές.

Να μην ξεχνάμε ότι η Μάνδρα παραμένει μια φτωχή περιοχή αλλά κυρίως διαθέτει φτωχές κοινωνικές υποδομές, αλλά από την άλλη οι κάτοικοι έχουν αναπτύξει σημαντικές ικανότητες επιβίωσης στα δύσκολα. Σημαντικό εργαλείο για την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και της ποιότητας ζωής των κατοίκων θα μπορούσε να είναι τόσο η ενδυνάμωση της τοπικής κοινωνίας όσο και η σύνδεση της χρηματοδότησης της αποκατάστασης της περιοχής με πρακτικές κοινωνικής και πράσινης καινοτομίας, ώστε να μετατραπεί η πόλη σε ένα πρότυπο “πράσινης” πόλης αλλά και σε ένα πρότυπο πόλης με ισχυρή κοινωνική συνοχή και καινοτόμες κοινωνικές υποδομές.

Η Ελλάδα οφείλει και μπορεί να χρησιμοποιήσει τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά κι Επενδυτικά Ταμεία (νέο “ΕΣΠΑ”) για την αποκατάσταση της περιοχής μετά την φυσική καταστροφή, όπως είναι γνωστό κι όπως επιβεβαίωσε πρόσφατα και η Ίσκρα Μιχαήλοβα, Πρόεδρος της Επιτροπής Περιφερειακής Ανάπτυξης “REGI”. Υποστηρίζουμε τις πρωτοβουλίες για να συζητηθεί προφορικά το θέμα στην Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου αλλά γνωρίζουμε ήδη τι μπορεί να γίνει με ευρωπαϊκούς πόρους και τι δεν μπορεί να περιμένει κάποιος από το ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η κυβέρνηση, η περιφέρεια, ο Δήμος αλλά και η τοπική κοινωνία πρέπει να συζητήσουν και διαμορφώσουν ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που θα περιλαμβάνει και ολοκληρωμένα οικονομικά εργαλεία για να φτιαχτεί αλλά σε νέες οικολογικές κι ασφαλείς βάσεις η πόλη της Μάνδρας.

Σωστά με μια πρώτη ματιά, κάποιοι ευρωβουλευτές και η κυβέρνηση ζητάνε οικονομική βοήθεια από το Ταμείο Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής ΄Ένωσης. Αλλά ξεχνάνε όμως κάτι πολύ σημαντικό, ότι ο Κανονισμός του προβλέπει να υπάρχει και σχέδιο για αποτροπή επανάληψης παρόμοιων καταστροφών στο μέλλον και σχέδιο που θα βελτιώνει την ανθεκτικότητα των περιοχών απέναντι σε παρόμοια φαινόμενα στο μέλλον. Γιατί παρόμοιες καταστροφές είχαν συμβεί πολλές φορές από την δεκαετία του ’60, μετά από βροχοπτώσεις, σε περιοχές που είχαν μπαζωθεί και κλείσει τα ρέματα, γενικά είχαν υποβαθμιστεί τα φυσικά συστήματα, ιδιαίτερα Οκτώβριο και Νοέμβριο με πολλά θύματα συνολικά.  

Η ενεργοποίηση του Ταμείου Αλληλεγγύης της ΕΕ για την Ελλάδα προϋποθέτει, πάντως, μεγέθη καταστροφής που ξεπερνάνε την οικονομική ζημιά που προκλήθηκε. Υπάρχουν, όμως, ευρωπαϊκοί πόροι από άλλα Ταμεία που είναι διαθέσιμοι με την προϋπόθεση ότι υπάρχουν σωστά σχέδια και οργανωμένη κινητοποίηση της διοίκησης σε όλα τα επίπεδα για την αποκατάσταση περιοχών μετά από φυσικές καταστροφές. Είναι σημαντικό – στη βάση ολοκληρωμένου σχεδίου – να αξιοποιηθούν πόροι από διαφορετικά ταμεία, όπως από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (για την αποκατάσταση κι αναβάθμιση των δημόσιων υποδομών), το Ταμείο Συνοχής (για την επαναδημιουργία των δρόμων του νερού, την περιβαλλοντική αποκατάσταση, την στήριξη κατασκευής νέων κατοικιών που θα είναι μηδενικής κατανάλωσης ενέργειας κα) ή το Κοινωνικό Ταμείο (πχ για την εκπαίδευση κι ενδυνάμωση των κατοίκων της περιοχής, την δημιουργία νέων θέσεων εργασίας κα). Σε κάθε περίπτωση η χρηματοδότηση από το Ταμείο Αλληλεγγύης της ΕΕ ή (και) από άλλα ευρωπαϊκά Ταμεία προϋποθέτει πλέον σχέδια που θα ελαχιστοποιούν την περίπτωση επανάληψης παρόμοιων περιστατικών που οφείλονται σε ανθρωπογενείς αιτίες. Κια σε αυτό συνέβαλα σε κάποιο βαθμό και εγώ με τις τροπολογίες μου που έγιναν δεκτές, όταν ήμους ευρωβουλευτής των Πράσινων.

Φωτογραφία του Nikos Chrysogelos.

Να μην ξεχνάμε την κλιματική αλλαγή που είναι πραγματικότητα

Βιώνουμε σε πλανητικό επίπεδο την αύξηση της συχνότητας αλλά και της έντασης των ακραίων καιρικών φαινομένων, ακόμα και σε περιοχές όπως είναι η δική μας εύκρατη μεσογειακή ζώνη. Η Ελλάδα δεν είναι η εξαίρεση, πλήττεται κι αυτή από παρόμοια ακραία φαινόμενα, όπως τα πρόσφατα στο Ν. Αιγαίο αλλά και στην Αττική. Ενώ τα τελευταία συνέβαιναν στη χώρα μας, στη Βόννη διεξάγονται οι εργασίες της Συνόδου του ΟΗΕ για το Κλίμα COP23 που ελάχιστα απασχόλησε τα ΜΜΕ και την κοινωνία.  Μας υπενθυμίζειαυτό ότι ελάχιστα ασχολούμαστε με το πιο μεγάλο πρόβλημα του αιώνα μας, που απειλεί τη ζωή όπως την ξέραμε.

Αν και στη χώρα μας τα κόμματα, η κυβέρνηση και τα ΜΜΕ ασχολούνται με άλλα…πιο σοβαρά θέματα, οι προειδοποιήσεις των διεθνών οργανισμών και των επιστημόνων είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές. Ο ΟΗΕ και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποιούν ότι η κλιματική αλλαγή μπορεί να προσθέσει επιπλέον 250.000 πρόωρους θανάτους ετησίως από το 2030 έως το 2050 και ότι οι επιπτώσεις στην υγεία από την κλιματική αλλαγή είναι ένα από τα πιο σοβαρά θέματα που αφορούν τις σημερινές και επόμενες γενιές. “Η κλιματική αλλαγή είναι από τις πιο πιεστικές απειλές της εποχή μας για την δημόσια υγεία. Η υγεία των μελλοντικών γενεών εξαρτάται απολύτως από το τι θα κάνουμε σήμερα, αν θα εργαστούμε μαζί και αν θα αναλάβουμε συγκεκριμένες δράσεις σήμερα” 
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι το 2017 για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια και παρά την Παγκόσμια Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα θα υπάρξει αύξηση των εκπομπών αερίων όπως του διοξειδίου του άνθρακα που ευθύνονται για την αλλαγή του κλίματος και μάλιστα κατά 2%. Αυτό θα έπρεπε να μας κάνει να αναλάβουμε σοβαρή δράση για την υλοποίηση όσων συμφωνήθηκαν στο Παρίσι το 2015, με δεδομένο ότι ελάχιστα έχουν γίνει για την υλοποίηση της Συμφωνίας στην πράξη, ακόμα και χωρίς τον Τραμπ.

Η καταστροφή στην Μάνδρα έτσι κι αλλιώς μας υπενθυμίζει ότι πρέπει να κάνουμε περισσότερα για την προστασία του κλίματος αλλά και για την προσαρμογή στα νέα δεδομένα που προκύπτουν από την κλιματική αλλαγή
 
Είναι σαφές ότι λίγοι έχουν κατανοήσει στη χώρα μας ότι η κλιματική αλλαγή είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα της σύγχρονης εποχής και πρέπει να κινηθούμε ταυτοχρόνως προς δύο κατευθύνσεις
– να εργαστούμε για την μετάβαση το ταχύτερο από τα ορυκτά καύσιμα προς την εξοικονόμηση ενέργειας και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας,
– να προσαρμόσουμε όλες τις πολιτικές μας αλλά και τις υποδομές μας ώστε να μπορούμε να ανταποκριθούμε στα νέα δεδομένα που προκύπτουν εξαιτίας της αλλαγής του κλίματος που είναι ήδη εδώ (στο μέλλον θα είναι πιο άγρια), και μεταξύ άλλων πρέπει να αποκαταστήσουμε τα μπαζωμένα ρέματα, να ανοίξουμε τους δρόμους που έβρισκε το νερό για να φύγει προς τον υδροφόρο ορίζοντα ή τη θάλασσα, να ξαναδημιουργήσουμε τα φυσικά οικοσυστήματα που μας δείχνουν πώς περιορίζονται οι καταστροφικές πλημμύρες. Όλα δηλαδή αυτά που ονομάζονται “πράσινες υποδομές” στο πλαίσιο μιας νέας στρατηγικής και πολιτικής για την πρόληψη των “φυσικών” καταστροφών και την ανθεκτικότητα των πόλεων απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα, είτε αυτά που συνέβαιναν πάντα είτε αυτά που θα εμφανίζονται πλέον ως αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής.
Όμως η προστασία του κλίματος και η προσαρμογή στα νέα δεδομένα θα μπορούσαν να συμβάλλουν και στην αναζωογόνηση της οικονομίας και την δημιουργία νέων, ποιοτικών, αναγκαίων θέσεων εργασίας. Σήμερα πληρώνουμε το κόστος των καταστροφών, θα ήταν καλύτερο να αξιοποιούνται οι πόροι για να κάνουμε καλύτερες και πιο ανθεκτικές τις πόλεις μας, πιο πράσινες, πιο φυσικές.
 
Οι Δήμοι, οι περιφέρειες, το κεντρικό κράτος οφείλουν να προετοιμάσουν σχέδια και κυρίως να τα υλοποιήσουν (να μην είναι μόνο στα χαρτιά) για:
– σημαντική μείωση της σπατάλης ενέργειας και επέκτασης της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μηδενίζοντας σταδιακά τη χρήση πετρελαίου, λιγνίτη, φυσικού αερίου καθώς και
– την ανάπτυξη υποδομών προσαρμογής στην νέα κλιματική πραγματικότητα (πιο έντονα και πιο συχνά ακραία καιρικά φαινόμενα, μεγάλες πλημμύρες, έντονοι τυφώνες, τσουνάμι κα), πολύ περισσότερο που στη χώρα μας έχουμε καταστρέψει – τουλάχιστον στις μεγαλουπόλεις – τα αμυντικά συστήματα που η ίδια η φύση προσφέρει, όπως είναι για παράδειγμα τα ρέματα, οι υγρότοποι, οι αμμόλοφοι. Τώρα πρέπει να ξαναδημιουργήσουμε τις άμυνες μας, μαθαίνοντας από τη φύση, σε συνεργασία με τη φύση, συν-εργαζόμενοι με τη φύση, να ξεμπαζώσουμε τα ρέματα, να ξαναδημιουργήσουμε τους αμμόλοφους και να επανασχεδιάσουμε τις παρεμβάσεις που έχουμε κάνει σε ευάλωτες περιοχές όπου επαναλαμβάνονται συχνά πλημμύρες και καταστροφές. 
 

Δεν είναι πλέον θέμα που θα μας απασχολήσει στο μέλλον, η κλιματική αλλαγή είναι ήδη εδώ. Το ερώτημα είναι θα περιορίσουμε την αλλαγή του κλίματος σε επίπεδα που θα είναι έστω και δύσκολα εφικτή η προσαρμογή των κοινωνιών μας (μέγιστη αύξηση της μέσης θερμοκρασίας κατά 1,5 βαθμό Κελσίου) ή η ανατροπή του κλίματος θα είναι ανεξέλεγκτη και θα σαρώσει τις ανθρώπινες κοινωνίες. Αλλά την ίδια στιγμή να ξαναδούμε τι σημαίνει σχεδιασμός στο χώρο, πολεοδομική πολιτική, προστασία από τις φυσικές καταστροφές, πολιτική προστασία, αποκατάσταση περιοχών που επλήγησαν. Θα επιστρέφουμε κάθε φορά στα ίδια ή θα διορθώνουμε τα λάθη μας;

]]>
theodore@hotmail.com (Theo) ΑΡΘΡΑ Sat, 25 Nov 2017 00:00:00 +0200
Μια νέα εταιρική σχέση αυτοδιοίκησης και κοινωνικής οικονομίας για αλλαγή μοντέλου http://chrysogelos.gr/index.php/2012-01-26-17-17-39-594/arthra/item/4383-new-paradigma2 http://chrysogelos.gr/index.php/2012-01-26-17-17-39-594/arthra/item/4383-new-paradigma2

 
Το άρθρο μου αυτό δημοσιεύθηκε στο περιοδικό “πρΟΤΑση”https://www.diaplous-autodioikisi.gr/images/protasi/teyxos_11.pdf
 

Σημαντικές αλλαγές σε μια κοινωνία δεν δρομολογούνται μόνο εξαιτίας μιας κρίσης, μπορούν να είναι συνειδητή επιλογή για αποφυγή μιας κρίση ή για βελτίωση των κοινωνικών, οικολογικών ή οικονομικών επιδόσεων. Μια κρίση, όμως, πρέπει να δρομολογεί αλλαγές που αντιμετωπίζουν όσα την προκάλεσαν ή οδήγησαν σε αυτήν. Στην Ελληνική περίπτωση, οι πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις δεν διαμόρφωσαν εγκαίρως ένα σχέδιο για αντιμετώπιση της επερχόμενης κρίσης ή έστω, όταν ξέσπασε όταν ξέσπασε, για μετριασμό της.

Ο στρουθοκαμηλισμός μπροστά στην κρίση και μέσα στη χρεοκοπία

Η ελληνική κρίση δεν αφορά μόνο στο έλλειμμα, χρέος κι εμπορικό ισοζύγιο. Είναι, κυρίως, αποτυχία του πολιτικού, παραγωγικού, καταναλωτικού, οικολογικού και κοινωνικού μοντέλου συνολικά. Ένα τεράστιο έλλειμμα παραμένει και σήμερα. Είναι έλλειμμα σχεδίου αλλαγής του αναπτυξιακού προτύπου, που τα χαρακτηριστικά του – μεταξύ άλλων ξεπερασμένο, συγκεντρωτικό, αρτηριοσκληρωτικό –  αναπαράγουν οικολογικά και κοινωνικά αδιέξοδα που οδήγησαν στην κρίση.

Η αποτυχία του συγκεντρωτικού κράτους δεν οδήγησε σε αλλαγή του μοντέλου, ώστε να γίνει συμμετοχικό, με την αυτοδιοίκηση να αναδιοργανώνεται και να αναλαμβάνει – στο πλαίσιο μιας νέας Συμμετοχικής Εταιρικής Σχέσης με τους κοινωνικούς φορείς – ενεργό ρόλο στην μεταρρύθμιση του οικονομικού, κοινωνικού, παραγωγικού-καταναλωτικού μοντέλου.

Το νέο αφήγημα της “επιτυχίας”, επικεντρώνει στην επίτευξη δημοσιονομικών στόχων (πχ πρωτογενή πλεονάσματα), ως αποτέλεσμα μέτρων εξυγίανσης. Αλλά η “επιτυχία” είναι σε σημαντικό βαθμό και εικονική πραγματικότητα, εξαρτάται από την δυνατότητα μετάθεσης στο μέλλον ορισμένων “πληρωμών” (πχ υποχρεώσεις του δημοσίου προς φορείς ή ιδιώτες, καταβολή νέων συντάξεων, επέκταση του χρόνου για το χρέος) ή νέων περικοπών στις κοινωνικές δαπάνες.

Δύο παράγοντες έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην αποτυχία πρόληψης ή έστω ορθολογικής διαχείρισης της κρίσης:

(α) Κοινωνικοί φορείς και πολιτικές δυνάμεις δεν κάθισαν σε ένα τραπέζι διαλόγου για να διαμορφώσουν ένα νέο (Πράσινο) Κοινωνικό Συμβόλαιο για τις αναγκαίες αλλαγές. Αντιθέτως επιδόθηκαν σε μάχη αλληλο-εξόντωσης, “πάλη μέχρι θανάτου”, με επίδικο την καρέκλα εξουσίας (για τις πολιτικές δυνάμεις) ή την διατήρηση του “κεκτημένου” που όμως είχε έτσι αλλιώς μπει στην διαδικασία κονιορτοποίησης.

Αντιθέτως, μια στρατηγική δίκαιου συμβιβασμού για έξοδο από την κρίση ακολουθήθηκε στη Γερμανία, μετά την κατάρρευση του τείχους  (δαπάνες 200 δις ετησίως για επανένωση της χώρας) αλλά και στην Φινλανδία για διάσωση του κοινωνικού της μοντέλου όταν διαλύθηκε η Σοβιετική Ένωση και η σκανδιναβική αυτή χώρα έχασε μέσα σε ένα χρόνο το 37% του ΑΕΠ της.

Οι δύο αυτές κοινωνίες επέλεξαν την κοινωνική συνοχή ως προτεραιότητα των πολιτικών αντιμετώπισης της κρίσης. Καθοριστικό ρόλο σε αυτό έπαιξε, όμως, ο κοινωνικός διάλογος και η συμφωνία των κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων για το μίγμα πολιτικών που θα έπρεπε να ακολουθηθεί. Στη Φινλανδία επέλεξαν, για παράδειγμα, να κάνουν αποτελεσματικότερο (κοινωνικά και οικονομικά) το σύστημα υγείας, αντί να το καταστρέψουν με οριζόντιες  περικοπές, ενώ στη Γερμανία τα συνδικάτα συμφώνησαν με την κυβέρνηση σε ένα σχέδιο που θα διασφάλιζε ότι δεν θα χάνονταν θέσεις εργασίας με αντάλλαγμα να παγώσουν οι μισθοί.

Φίλοι από τα ευρωπαϊκά συνδικάτα, στις συναντήσεις μαζί τους όταν ήμουν ευρωβουλευτής, μου έλεγαν ότι όταν επισκέπτονταν την Ελλάδα και συνομιλούσαν με τους εδώ εκπροσώπους των εργαζομένων, αυτοί ζητούσαν να τους υποστηρίξουν σε αγώνες για αύξηση των μισθών την στιγμή που όλα έδειχναν ότι η κρίση θα πέταγε στο δρόμο εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους.  Κάτι ανάλογο συνέβη και με το ασφαλιστικό σύστημα και την κοινωνική προστασία: ενώ όλα τα στοιχεία έδειχναν το 2009 ότι τα Ταμεία κατέρρεαν το αργότερο μέχρι το 2011, επιβλήθηκε σιωπή “μην τυχόν ληφθούν αντιλαϊκά μέτρα”, λες και η διάλυση του ασφαλιστικού συστήματος 2 χρόνια μετά δεν θα ήταν ΤΟ ΠΙΟ ΑΝΤΙΛΑΪΚΟ ΜΕΤΡΟ.

Η απουσία διαλόγου μέσα στην κοινωνία και μεταξύ των πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων είχε ως αποτέλεσμα το “σχέδιο διάσωσης” (δανεισμός, εποπτεία από Τρόικα, Μνημόνια) να μην είναι αποτέλεσμα συνειδητών επιλογών αλλά επιβολής με κυνικά τεχνοκρατικά και μόνο κριτήρια (αριθμοί). Αντί να υπάρξει ένα σχέδιο διάσωσης ιδιοκτησίας της ελληνικής κοινωνίας και σε διάλογο με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, επιβλήθηκε ένα  μείγμα πολιτικής το οποίο ναι μεν επέλεγαν οι κυβερνήσεις και διάφορα λόμπυ στο παρασκήνιο αλλά σε δημόσιο επίπεδο η ευθύνη μετατοπίζονταν στους “κακούς τροϊκανούς” που έρχονταν, μετά, να επιβάλλουν την εφαρμογή του. Πόσες φορές δεν είχα ακούσει σε ευρωπαϊκό επίπεδο να μου λένε ότι “έρχονται Έλληνες πολιτικοί και προτείνουν μέτρα τα οποία στην συνέχεια – αφού έχουν υιοθετηθεί και ενταχθεί στα Μνημόνια – τα καταγγέλλουν ή προσπαθούν να μην τα εφαρμόσουν”.

Η κοινωνία δεν συζήτησε σε βάθος τα αίτια της  χρεοκοπίας του ασφαλιστικού συστήματος  ή της εκτόξευσης του ελλείμματος και του χρέους ή το γιατί το σύστημα υγείας αν και καταβρόχθιζε τεράστια ποσά από τον δημόσιο προϋπολογισμό, απαιτούσε τρομακτικές  δαπάνες κι από τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Δεν αναρωτήθηκε γιατί υπήρχαν τεράστιες δαπάνες για εισαγωγή ενέργειας και αγαθών. Δεν είναι, λοιπόν, περίεργο που “βρίσκονταν στα κάγκελα” για πολλά χρόνια διεκδικώντας την διατήρηση ενός συστήματος που είχε πλέον καταρρεύσει με θόρυβο. Για την στάση αυτή της κοινωνίας,  ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό οι κομματικές δυνάμεις που όταν δεν μετείχαν στην κυβέρνηση “έσκιζαν σελίδα-σελίδα” ή “με ένα νόμο” τα “μνημόνια”, αλλά όταν αναλάμβαναν κυβερνητικούς ρόλους “ανακάλυπταν” τη σημασία της εφαρμογής της πολιτικής αυτής.

Η κατάρρευση κλάδων δεν ήταν αναπόφευκτη

Βλέπαμε ολόκληρους κλάδους να καταρρέουν αλλά οι φορείς εκπροσώπησης ήταν αλλού για αλλού, διεκδικούσαν αύξηση μισθών ή κρατικές ενισχύσεις αντί για διαρθρωτικές αλλαγές και στήριξη με στόχο μια δίκαιη μετάβαση στην νέα εποχή. Ο ναυπηγο-επισκευαστικός τομέας, για παράδειγμα, που κάποτε απασχολούσε 30.000 εργαζόμενους κατέρρευσε. Το μέλλον του βρίσκεται σήμερα στην εξέλιξη της παραγωγής βάσης και τεχνογνωσίας προς δύο κατευθύνσεις: έρευνα, κατασκευή κι αναβάθμιση πλοίων που θα ανταποκρίνονται σε νέες περιβαλλοντικές και ενεργειακές προδιαγραφές και παραγωγή τμημάτων της τεχνολογίας ΑΠΕ (πχ πυλώνες ή φτερωτές ανεμογεννητριών κα). Ως ευρωβουλευτής των Πράσινων την περίοδο 2012-2014, συμμετείχα σε σχετικές συζητήσεις σε Ευρωπαϊκό επίπεδο αλλά κι οργάνωσα στην Ελλάδα και στο Ευρωκοινοβούλιο συναντήσεις με εκπροσώπους του ναυπηγο-επισκευαστικού κλάδου, της αυτοδιοίκησης, των εργαζομένων, με στόχο να προχωρήσουν σχετικές πρωτοβουλίες. Αυτές θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν ευρωπαϊκά εργαλεία που περιλαμβάνονταν στην πολιτική για τον κλάδο LeaderSHIP 2020 που διαμόρφωνε ευνοϊκό περιβάλλον για νέες δραστηριότητες σε πράσινη κατεύθυνση. Ενημέρωσα πολλές φορές τόσο το Περιφερειακό Συμβούλιο Ν. Αιγαίου, όπου ήμουν και Περιφερειακός Σύμβουλος, όσο και τους φορείς της αυτοδιοίκησης, των εργαζομένων αλλά και της ιδιοκτησίας. Θα μπορούσαν – αν υπήρχε σχέδιο – να αξιοποιηθούν ευρωπαϊκοί πόροι για κατασκευή νέων, πιο πράσινων πλοίων (που να ανταποκρίνονται στις νέες ευρωπαϊκές περιβαλλοντικές προδιαγραφές). Αυτό απαιτούσε εταιρική σχέση Περιφέρειας, Ναυπηγείων και φορέων εκτέλεσης Ακτοπλοϊκού έργου (ιδιωτικών ή συνεργατικών). Κανένας όμως από τους 3 φορείς δεν θέλησε να αναλάβει ενεργό ρόλο σε μια τέτοια κατεύθυνση, συμβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο στην επιδείνωση της κρίσης στον τομέα των ναυπηγείων, στην απουσία βιώσιμης συνδεσιμότητας μεταξύ των νησιών αλλά και στην διατήρηση ενός μη βιώσιμου παραγωγικού μοντέλου. Τα ναυπηγεία συνεχίζουν να διεκδικούν συμβάσεις από το πολεμικό ναυτικό, δεξαμενές και κρατικές ενισχύσεις, η Περιφέρεια συζητάει χωρίς αποτελέσματα με τους υπουργούς που αλλάζουν για τα προβλήματα με τα ακτοπλοϊκά δρομολόγια και οι εργαζόμενοι έχουν μείνει χωρίς εργασία.

Νέα σχέση αυτοδιοίκησης και κοινωνικής οικονομίας

Η εν δυνάμει εταιρική αυτή σχέση προσφέρει ένα παράδειγμα για το ρόλο που θα μπορούσε να παίξει η αυτοδιοίκηση, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολιτικής βιωσιμότητας και κοινωνικής συνοχής. Η φιλοσοφία και οι Κανονισμοί των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών κι Επενδυτικών Ταμείων 2014-2020 προέβλεπαν σχεδιασμό από τα κάτω προς τα πάνω, από την περιφέρεια προς το κέντρο και γιαυτό η πραγματική ονομασία της συμφωνίας ΕΕ-Κρατών Μελών ήταν Σύμφωνο Εταιρικής Σχέσης, δηλ. η κυβέρνηση θα συνδιαμόρφωνε το σχέδιο μέσα από διάλογο με την αυτοδιοίκηση, τους κοινωνικούς φορείς και την κοινωνία των πολιτών. Κάτι τέτοιο δεν έγινε παρά μόνο εικονικά. Χάθηκε η ευκαιρία, έστω μέσα από την διαμόρφωση των προτεραιοτήτων της περιφερειακής πολιτικής, της πολιτικής συνοχής και της επενδυτικής πολιτικής, να αναπτυχθεί μια συνεργατική/συμμετοχική προσέγγιση στην επίλυση των προβλημάτων της χώρας.

Αλλά και η αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να αποφασίζει μόνη της, σε άχρωμες και παντελώς αδιάφορες συνήθως διαδικασίες, με λογικές πελατειακών εξυπηρετήσεων και ανακύκλωσης των ίδιων αδιέξοδων τοπικών πρακτικών. Η ανανέωση του ρόλου της αυτοδιοίκησης περνάει (και) μέσα από την διαμόρφωση συνεργατικής σχέσης μεταξύ τοπικών-περιφερειακών αρχών και φορέων κοινωνικής κι αλληλέγγυας οικονομίας.

Πολλοί/ες, ακούγοντας και μόνο την πρόταση για μια τέτοια σχέση, ανατριχιάζουν. Φαντάζονται νέα πεδία πελατειακών σχέσεων και διαφθοράς (τα οποία πράγματι εμφανίστηκαν στο παρελθόν τόσο στο χώρο της αυτοδιοίκησης και σε πολλούς από τους παλιούς συνεταιρισμούς όσο και στις σχέσεις μεταξύ τους). Να ξεκαθαρίσουμε, όμως, ότι δεν είναι το συνεργατικό μοντέλο (κοινωνικές επιχειρήσεις, συνεταιρισμοί, αλληλο-ασφαλιστικά ταμεία, συνεταιριστικές τράπεζες κα) που απέτυχε στη χώρας μας. Αντιθέτως, απέτυχε μια συγκεκριμένη αντίληψη για τα συνεργατικά σχήματα, που τα μετέτρεψε σε μηχανισμούς πελατειακής και κομματικής εξυπηρέτησης, αδιαφανούς διανομής και κατασπατάλησης ευρωπαϊκών πόρων, λόγω απουσίας δημοκρατικής συμμετοχής, ελέγχου κι άρνησης τήρησης των 7 βασικών αρχών του διεθνούς συνεταιριστικού, συνεργατικού κινήματος.

Ο ρόλος μιας νέας συμμετοχικής, εταιρικής σχέσης για αλλαγή του μοντέλου

Σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο η δημιουργία θεσμών συμβουλευτικής, εκπαίδευσης, ελέγχου, μάνατζμεντ, δικτύωσης και συνεργασιών έχει δημιουργήσει ένα μοντέλο που αποδεικνύεται αποτελεσματικό με όρους οικονομικούς, όχι μόνο κοινωνικούς, πολύ πιο ανθεκτικό στις κρίσεις, που επεκτείνεται ακόμα και σε περιόδους κρίσεις, όπως η πρόσφατη. Αναγνωρίζεται πλέον σε διεθνές επίπεδο ο καθοριστικός ρόλος  της κοινωνικής κι αλληλέγγυας οικονομίας για το μέλλον της εργασίας, την αλλαγή του επενδυτικού και παραγωγικού μοντέλου, την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, την προώθηση της οικολογικής και ενεργειακής μετάβασης (transition) σε μια οικονομία πράσινη,  δίκαιη, δημοκρατική.

Μια σωστή Συμμετοχική Εταιρική Σχέση τοπικής-περιφερειακής αυτοδιοίκησης και φορέων κοινωνικής-αλληλέγγυας οικονομίας βασίζεται σε αρχές, αξίες, θεσμούς που διασφαλίζουν ότι δεν αναπαράγονται φαινόμενα του παρελθόντος. Δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε τον τροχό. Σε διεθνές κι ευρωπαϊκό επίπεδο υπάρχουν μοντέλα μιας σωστής εταιρικής σχέσης. Το Ευρωπαϊκό Δίκτυο REVES (μέλος του οποίου είναι και ο “Ανεμος Ανανέωσης”) είναι μια τέτοια συνεργασία μεταξύ ευρωπαϊκών περιφερειακών – τοπικών αρχών και οργανισμών κοινωνικής οικονομίας. Η έννοια της κοινωνικής (κι αλληλέγγυας) οικονομίας δεν ταυτίζεται – για το REVES και όλους τους ευρωπαϊκούς ορισμούς – αποκλειστικά με τις κοινωνικές (συνεταιριστικές) επιχειρήσεις (ΚΟΙΝΣΕΠ), αλλά αφορά σε ένα ευρύ φάσμα:  συνεταιρισμούς, ενώσεις αλληλο-ασφάλισης, κοινωνικές επιχειρήσεις, ιδρύματα και, γενικότερα, όλες τις οργανώσεις που υποστηρίζουν την υπεροχή του ατομικού και κοινωνικού στόχου πάνω από το κεφάλαιο, την εθελοντική και ανοιχτή συμμετοχή, τον δημοκρατικό έλεγχο με την ιδιότητα μέλους, τον συνδυασμό των συμφερόντων των μελών / χρηστών με το γενικό συμφέρον, την υπεράσπιση και εφαρμογή της αρχής της αλληλεγγύης και της υπευθυνότητας, την αυτόνομη διαχείριση και τη βιώσιμη χρήση του μεγαλύτερου μέρους των πλεονασμάτων. Ο ορισμός αυτός εκφράζει όλα τα ευρωπαϊκά δίκτυα, όπως για παράδειγμα την Social Economy Europe, το δίκτυο δικτύων (ευρωπαϊκών κι εθνικών) κοινωνικής οικονομίας.

Το Ευρωπαϊκό Δίκτυο REVES έχει την μοναδικότητα ότι δεν είναι απλώς δίκτυο  κάποιων από τους φορείς κοινωνικής οικονομίας, αλλά μέλη του είναι τόσο οργανισμοί κοινωνικής οικονομίας όσο και τοπικές/περιφερειακές αρχές που αναπτύσσουν ή θέλουν να αναπτύξουν πολιτικές που προωθούν μια κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία, μια πιο δίκαιη, περιεκτική (inclusive), συμμετοχική και υπεύθυνη κοινωνία. Είναι ένα δίκτυο κοινωνικής καινοτομίας με όρους  διαδικασιών και μεθόδων, που βασίζεται στην αντίληψη της από κοινού απόκτησης και διαμοιρασμού των ικανοτήτων, δεξιοτήτων, γνώσεων κι εμπειριών των μελών και των περιφερειών. Η εμπειρία του REVES αλλά και πολλών επιμέρους παραδειγμάτων αποδεικνύουν ότι μια (νέα) εταιρική σχέση και συνεργασία μεταξύ δύο (αφετηριακά διαφορετικών αλλά με κοινή αξιακή βάση και παρόμοιους στόχους) θεσμών μπορεί να είναι διαφανής, αποτελεσματική, δίκαιη και προς όφελος της κοινωνίας, της οικολογίας και της παραγωγικής βάσης της χώρας.

Οι τομείς συνεργασίας μπορεί να είναι άπειροι, αλλά θα αναλύσω 3 σημαντικούς, κατά τη γνώμη μου, γι αυτή την περίοδο:

  1. Μια νέα εταιρική σχέση για την αναβάθμιση της υπαίθρου και της περιφέρειας

Η υιοθέτησης μιας νέας εταιρικής σχέσης αυτοδιοίκησης και συνεργατικής αγροτικής παραγωγής και μεταποίησης, μέσα από ξεκάθαρους ρόλους και συνέργιες, μπορεί να συμβάλλει στην διατήρηση της πληθυσμιακής και κοινωνικής συνοχής των περιφερειών, στην αποκατάσταση της βιολογικής και γενετικής ποικιλότητας, στην ενδυνάμωση του ρόλου των νέων και των γυναικών στην ύπαιθρο, στην στροφή σε ποιοτικά προϊόντα και υπηρεσίες, σε προϊόντα υψηλής οικολογικής αξίας που αναβαθμίζουν την παραγωγική βάση και την οικονομία της χώρας.

Προφανώς, χρειάζεται μια νέα στρατηγική από την πλευρά της αυτοδιοίκησης, πέρα από τα καθιερωμένα, καθώς και ένα σύγχρονο, πράσινο παραγωγικό σχέδιο, με πρωτοβουλία των παραγωγών και ενίσχυσή τους από τους κριτικά σκεπτόμενους καταναλωτές. Η παραγωγή προϊόντων όπως μαρμελάδες ή βότανα, η καλύτερη συσκευασία προϊόντων ή η αναβάθμιση των τεχνικών μέσων είναι μια καλή βάση αλλά δεν αρκεί. Η συνεργασία αυτοδιοίκησης-συνεργατικών σχημάτων (νέου τύπου αγροτικοί συνεταιρισμοί, ομάδες παραγωγών, γυναικείοι συνεταιρισμοί, ΚΟΙΝΣΕΠ κα) θα πρέπει να ανοίξει νέους δρόμους (με εμπλοκή και ερευνητικών κέντρων) για προϊόντα και υπηρεσίες που ανταποκρίνονται σε νέες τάσεις στην υγεία, στην άσκηση, στην διατροφή, στον τουρισμό, να συμβάλλει σε νέα μοντέλα εκπαίδευσης των παραγωγών αλλά και σε νέα χρηματοοικονομικά εργαλεία. Σε πολλές χώρες η αυτοδιοίκηση συνέβαλλε στην ανάπτυξη συνεταιριστικών ή/και ηθικών τραπεζών, όπως πχ στην Ιταλία.

Το μοντέλο του “οικοσυστήματος” της κοινωνικής οικονομίας στην Καρδίτσα είναι υποδειγματικό, όπως το έχω γνωρίσει κι από κοντά. Η δημιουργία της Αναπτυξιακής Καρδίτσας και η συνδυαστική ενδυνάμωση όλου του φάσματος επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας (αγροτικοί σύλλογοι, κοινωνικοί φορείς, ενεργειακός συνεταιρισμός, κοινωνικές επιχειρήσεις, δίκτυα διακίνησης), η δημιουργία της Συνεταιριστικής Τράπεζας Καρδίτσας αλλά και η δικτύωση και συνεργασία με άλλες περιοχές και δίκτυα έχουν αναδείξει την Καρδίτσα ως ένα – ευρωπαϊκού επιπέδου – εξαιρετικό παράδειγμα ανάπτυξης του οικοσυστήματος κοινωνικής οικονομίας. Είναι η εταιρική σχέση αυτοδιοίκησης, φορέων κοινωνικής οικονομίας κι ερευνητικών κέντρων που διαμόρφωσε αυτό το πετυχημένο παράδειγμα, σε μια περιοχή όπου οι περισσότεροι παραδοσιακοί αγροτικοί συνεταιρισμοί κατέρρεαν, κάποιοι λίγοι μετασχηματίζονταν και νέου τύπου γεννιόντουσαν.

  1. Ανανέωση κι αλλαγή του κοινωνικού μοντέλου

Σε μοντέλα κοινοτικά υποστηριζόμενης γεωργίας ή δικτύων (συνεργαζόμενων /συνεταιρισμένων) παραγωγών – καταναλωτών η αυτοδιοίκηση μπορεί να παίξει ουσιαστικό ρόλο στην κατεύθυνση της εκπαίδευσης κι επικοινωνίας. Ακόμα πιο σημαντική, όμως, είναι η σύνδεση των δικών της κοινωνικών πολιτικών με νέες προσεγγίσεις για την κοινωνική ένταξη, την μείωση του κοινωνικού αποκλεισμού μέσα από την εργασία ευάλωτων ομάδων σε επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας (πχ κοινοτικά υποστηριζόμενη γεωργία, δίκτυα εναλλακτικού και οικολογικού τουρισμού όπως το LE MAT, επιχειρήσεις επιδιόρθωσης κι επαναχρησιμοποίησης υλικών και προϊόντων κα).

Μια τέτοια στρατηγική απαιτεί την μετακίνηση της αυτοδιοίκησης από τον ρόλο του παρόχου επιδομάτων (και συσσιτίων), στο πλαίσιο μιας επιδοματικής-ανακουφιστικής πολιτικής (που απλώς αποτρέπει την πλήρη εξαθλίωση κοινωνικά αποκλεισμένων ανθρώπων), στην κατεύθυνση του σχεδιασμού και υλοποίησης ενεργητικών πολιτικών που άρουν την φτώχεια, την ενεργειακή φτώχεια, τον κοινωνικό αποκλεισμό, την περιθωριοποίηση, την ανεργία. Η αξιοποίηση πόρων από το Κοινωνικό Ταμείο για να απασχοληθούν άνεργοι μέσα από σχήματα “κοινωφελούς εργασίας” στην αυτοδιοίκηση προσφέρει μια ανακούφιση, ένα χαρτζιλίκι, για άτομα που είναι για καιρό άνεργα, αλλά στην πραγματικότητα συντηρεί την ανεργία (την μειώνει μόνο στατιστικά),  και κυρίως στερεί ουσιαστικούς πόρους που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως κεφάλαια έναρξης για δυναμικές επιχειρήσεις ανέργων κι ανθρώπων που αναζητούν νέα μοντέλα οικονομίας, που συνδυάζουν αξίες, κοινωνικούς και παραγωγικούς στόχους, κοινωνικό και οικολογικό αντίκτυπο.

Αντί οι δήμοι να λειτουργούν ως φορείς διατήρησης της υπάρχουσας κατάστασης κοινωνικού αποκλεισμού, χρειάζεται να διαμορφώσουν εταιρική σχέση με τους τους ανέργους, τους κοινωνικά αποκλεισμένους και τον κοινωνικός τους χώρο ώστε να αναλαμβάνουν από κοινού δράση. Η αυτοδιοίκηση οφείλει να σχεδιάζει μαζί τους αλλά και να στηρίζει με ενεργητικές πολιτικές κι εργαλεία την διαμόρφωση ενός ευνοϊκού κοινωνικού περιβάλλοντος που προσαρμόζεται στις νέες ανάγκες και ικανότητες.

Το WELCOMMON είναι ένα παράδειγμα μιας νέας πολιτικής και πρακτικής στα θέματα των προσφύγων. Είναι ένα πρότυπο κέντρο προσωρινής φιλοξενίας και κοινωνικής ένταξης προσφύγων που σχεδίασε και δημιούργησε ο Άνεμος Ανανέωσης, η κοινωνική συνεταιριστική μας επιχείρηση. Μέχρι τα τέλη του 2017 υλοποιείται  σε συνεργασία με την Εταιρεία Ανάπτυξης και Τουριστικής Προβολής Αθηνών κι εντάσσεται στο πλαίσιο του προγράμματος “Προσωρινή Στέγαση Προσφύγων” του Δήμου Αθηναίων και της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR). Δεν είναι, όμως, απλώς ένα πρόγραμμα και κέντρο για αξιοπρεπή διαμονή των πιο ευάλωτων ομάδων προσφύγων αλλά και ένα καινοτόμο σχέδιο για κοινωνική κι επαγγελματική ένταξη, μέσα από μια αντίληψη συνεργασίας κι εταιρικής σχέσης, δηλαδή μαζί με τους πρόσφυγες και την τοπική κοινωνία, προς όφελος και των προσφύγων και της τοπικής κοινωνίας.  

Όχι τυχαία, ο Άνεμος Ανανέωσης και το WELCOMMON τιμήθηκαν στις 8 Ιουνίου 2017 με το βραβείο “Special Mention” στο πλαίσιο του REVES Excellence Award 2017, μεταξύ πολλών υποψηφιοτήτων από 7 διαφορετικές χώρες, ως επίτευγμα της συνεργασίας μεταξύ της κοινωνικής συνεταιριστικής επιχείρησης «Άνεμος Ανανέωσης» και της Εταιρείας Ανάπτυξης και Τουριστικής Προβολής Αθηνών του Δήμου Αθηναίων. Το βραβείο έχει ως στόχο να ενισχύσει τις συνέργειες μεταξύ τοπικών / περιφερειακών αρχών και φορέων της κοινωνικής οικονομίας, καθώς και να αναδείξει τα επιτεύγματα αυτής της συνεργασίας. Η επιτροπή αξιολόγησης αποτελείτο από εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Επιτροπής Περιφερειών και της Social Economy Europe.

  1. Η ενεργειακή μετάβαση προς ένα μοντέλο κοινοτικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές

Το μοντέλο μας για το WELCOMMON (που σημαίνει welcome in common) δεν αφορά μόνο στους πρόσφυγες αλλά συνολικότερα στην ανανέωση της κοινωνικής πολιτικής στην Ελλάδα που χρειάζεται να αντιμετωπίζει τα σημαντικά προβλήματα με ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, προώθηση της οικολογικής μετάβασης, αλλαγή του ενεργειακού μοντέλου και ενδυνάμωσης της προστασίας του κλίματος και του περιβάλλοντος.

Η μετάβαση από το σημερινό συγκεντρωτικό και ρυπογόνο ενεργειακό μοντέλο, προς ένα μοντέλο που θα βασίζεται αποκλειστικά στην εξοικονόμηση και στις ανανεώσιμες πηγές (άνεμο, ήλιο, νερό, βιομάζα) είναι θέμα επιβίωσης. Αλλά θέλουμε η αλλαγή αυτή να μην αφορά μόνο στην τεχνολογία, αλλά και στο πώς θα οδηγήσει σε ένα νέο αποκεντρωμένο (βασισμένο αποκλειστικά στις ΑΠΕ) μοντέλο, στην αυτο-παραγωγή κι ανταλλαγή ενέργειας σε τοπικό επίπεδο, στην διατήρηση σε τοπικό επίπεδο και στην κοινωνία του πλούτου που παράγεται από την ενέργεια, στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και στην αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας.

Στο επίπεδο της προμήθειας ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές, συντελούνται ήδη ραγδαίες αλλαγές. Πολλοί ευρωπαϊκοί δήμοι (όχι μόνο πολίτες) προμηθεύονται πράσινη ενέργεια από ενεργειακούς συνεταιρισμούς. Αναπτύσσουν, επίσης, εταιρικές σχέσεις με ενεργειακούς συνεταιρισμούς για παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ή προώθηση εκτεταμένων προγραμμάτων εξοικονόμησης. Η αυτοδιοίκηση έχει παίξει, επίσης, πρωταγωνιστικό ρόλο στην μετάβαση περιοχών που βασίζονταν σε εξορύξεις κάρβουνου ή λιγνίτη σε μια νέα εποχή, μέσα από εταιρικές σχέσεις συνεργασίας με ερευνητικά κέντρα, φορείς και ιδιωτικές ή συνεργατικές επιχειρήσεις.

Υπάρχει τεράστιος χώρος για εταιρικές σχέσεις και στην αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, που πλήττει σήμερα μεγάλα τμήματα του πληθυσμού. Σήμερα πολλοί για να επιβιώσουν, στοιχειωδώς, χρειάζονται επιδόματα θέρμανσης και ενοικίου. Αντί αυτών των επιδομάτων, που αντιπροσωπεύουν μια σπατάλη εκατοντάδων εκατομμυρίων Ευρώ (μια και δεν βγάζουν τα νοικοκυριά απ’ την ενεργειακή φτώχεια), οι δήμοι θα μπορούσαν να αναπτύξουν εταιρικές σχέσεις με συνεργατικά σχήματα που βοηθούν τα νοικοκυριά να αναβαθμίσουν ενεργειακά την κατοικία τους καθώς και να ενθαρρύνουν συνεργατικά σχήματα που θα παράγουν την αναγκαία ενέργεια ακόμα και στο επίπεδο της γειτονιάς, συνδυάζοντας κλιματική-ενεργειακή και κοινωνική πολιτική. Όπως αναδεικνύει και η  μελέτη που εκπόνησαν ο Άνεμος Ανανέωσης, το Ίδρυμα Χάινριχ Μπελ και το ΙΝΖΕΒ, οι καταναλωτές (con-sumer) μπορούν στο πλαίσιο μιας κοινωνικής πολιτικής να μετατραπούν σε παραγωγούς-καταναλωτές (pro-sumer), με την στήριξη ευρωπαϊκών αλλά κι εναλλακτικών χρηματοοικονομικών εργαλείων (όπως αυτά που έχουν δημιουργήσει πολλοί ευρωπαϊκοί ενεργειακοί συνεταιρισμοί και η ομοσπονδία τους RESCoop.eu). Η τεχνολογία δίνει την δυνατότητα ανταλλαγής ενέργειας (πραγματικά ή “ψηφιακά”) μεταξύ νοικοκυριών, ενώ η παραγωγή “κοινοτικής ενέργειας” από ανανεώσιμες πηγές δημιουργεί εισοδήματα και θέσεις εργασίας.

Το πεδίο συνεργασιών είναι ανοικτό

Θα μπορούσαμε να αναφερθούμε σε πολλούς άλλους τομείς, όπως είναι πρόληψη και μείωση της παραγωγής αποβλήτων, προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση υλικών και προϊόντων, κομποστοποίηση, αναδιοργάνωση του μοντέλου υγείας κα. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο απαιτούνται βαθιές αλλαγές πολιτικών και διαφοροποίηση αξιών. Για παράδειγμα, τα θέματα υγείας δεν είναι κάτι που αφορά μόνο γιατρούς, φαρμακεία, νοσοκομεία και ”ειδικούς της υγείας”. Αφορά συνολικά στην διαμόρφωση νέων, κοινοτικών μοντέλων υγείας, με έμφαση στην ολοκληρωμένη ανάπτυξη σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο πολιτικών και δομών που προωθούν καλύτερη υγεία για ολόκληρο τον πληθυσμό (πρόληψη, αποφυγή ασθενειών) μέσω σωστότερης διατροφής, κατάλληλης άσκησης, μείωσης κοινωνικών ανισοτήτων και αποκλεισμού, υγιούς γήρανσης, υγιών και καθαρών πόλεων, πρωτοβάθμιας φροντίδας και περίθαλψης, παροχής υπηρεσιών υγείας στο σπίτι, ως κυρίαρχων κατευθύνσεων για να μειωθεί η ανάγκη νοσοκομειακής περίθαλψης. Η εμπειρία των κοινωνικών ιατρείων θα ήταν πολύ χρήσιμη για τον επανασχεδιασμό του μοντέλου αλλά εξίσου σημαντική θα ήταν η συμβολή των εκπαιδευτικών (πχ αγωγή υγείας) ή των συλλόγων ποδηλατιστών, των κοινωνικών λειτουργών ή των φροντιστών ΑΜΕΑ, των πολιτών (υγιών ή ασθενών) ή της αυτοδιοίκησης.

Έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας για να διαμορφώσουμε έναν ισχυρό χώρο κοινωνικής κι αλληλέγγυας οικονομίας αλλά και εταιρικές/συνεργατικές σχέσεις μεταξύ αυτοδιοίκησης και οργανισμών κοινωνικής-αλληλέγγυας οικονομίας. Όσο όμως αυτά παραμένουν στο περιθώριο, η αναγκαία αλλαγή στην κοινωνία θα είναι μια μακρινή υπόθεση ή θα ταυτίζεται με αλλαγή κάποιων αριθμών που αφορούν μόνο τα δημοσιονομικά.

 

 

]]>
theodore@hotmail.com (Theo) ΑΡΘΡΑ Sat, 25 Nov 2017 00:00:00 +0200